แซ่จี๋ แซ่กิ๊ก (吉) มาจากไหน? ประวัติตระกูลจี๋ จากเฝิงอี้สู่จีนใต้

แซ่จี๋ เขียนด้วยอักษรจีน 吉 (ตัวเต็มและตัวย่อเขียนเหมือนกัน) แปลว่า "มงคล" จีนกลางอ่านว่า "จี๋" (Jí) ส่วนสำเนียงแต้จิ๋วอ่านว่า "กิ๊ก" (gig4) คนไทยที่อ่านสามก๊กคุ้นแซ่นี้จาก "เกียดเป๋ง" (吉平) หมอหลวงผู้คิดวางยาพิษโจโฉ แซ่นี้อยู่ราว อันดับประมาณ ~193 ของจีน ประมาณการว่าปี 2026 มีคนแซ่นี้ราว 6.2 แสนคน

ประเด็นสำคัญ

• แต้จิ๋ว กิ๊ก ตรงกับแซ่ 揭 (เจีย) แต่เป็นคนละแซ่ และกิ๊กยังเป็นคำแสลงไทย ให้ดูอักษร 吉
• คนไทยรู้จักแซ่นี้จากเกียดเป๋ง (吉平) หมอหลวงผู้วางยาพิษโจโฉในสามก๊ก
• ตำราแซ่ว่าสายหลักสืบจากอิ๋นจี๋ฝู่ ขุนนางโจวเซวียนหวาง ถิ่นตระกูลคือเฝิงอี้ (冯翊堂)
• สายไหหลำเริ่มจากจี๋ซื่อเฉฺวียน ครูจากผูเถียน ลูกหลานอยู่หมู่บ้านจิ้งหู เล่อตง ราว 2,300 คน
• ไม่พบสายแซ่จี๋ในแต้จิ๋ว และไม่พบสมาคมแซ่จี๋ในประเทศไทย

ก่อนอ่าน: ทำไมผมเขียนเรื่องแซ่ของตระกูลต่าง ๆ

ผม ธนินพงษ์ ศุภพิทักษ์พงษ์ (MingPaPa) เป็นคนแต้จิ๋ว แซ่ 黃 (แต้จิ๋ว อึ้ง / จีนกลาง หวง) บรรพบุรุษมาจากเท่งไฮ้ (澄海 — จีนกลาง เฉิงไห่) ผมรักและภูมิใจในรากเหง้าวัฒนธรรมจีนที่อากงอาม่าส่งต่อมาให้ หลังจากเขียนเรื่องแซ่อึ้งของบ้านผมเองและตาราง 168 แซ่จีนแล้ว ผมอยากให้ลูกหลานตระกูลอื่นได้มีเรื่องราวของแซ่ตัวเองเก็บไว้บ้าง จึงขออนุญาตรวบรวมข้อมูลเท่าที่พอจะหาได้ มาเขียนเป็นบทความของแซ่ตระกูลที่มีอยู่ในเมืองไทยทีละแซ่

ตั้งใจให้เป็นประโยชน์ต่อลูกหลานแต่ละตระกูล และเป็นอีกแรงหนึ่งในการช่วยคนไทยเชื้อสายจีนค้นหารากเหง้าของตัวเอง ข้อมูลส่วนใหญ่มาจากรายงานทะเบียนราษฎร์ของทางการจีน หนังสือและเว็บไซต์ของตระกูล งานวิชาการ และข่าวจากจีน ผมพยายามบอกไว้ทุกครั้งว่าเรื่องไหนเป็นตำนานหรือบันทึกของตระกูล และเรื่องไหนมีหลักฐานทางประวัติศาสตร์

ผมไม่ใช่นักประวัติศาสตร์ เป็นเพียงลูกหลานคนจีนคนหนึ่งที่อยากเห็นเรื่องเหล่านี้ถูกเก็บไว้ หากข้อมูลตระกูลใดผิดพลาด หรือพี่น้องบ้านไหนมีเรื่องราวที่อยากเพิ่มเติม แจ้งครอบครัวเราได้เลยครับ ผมจะแก้ไขและบันทึกไว้ในประวัติการแก้ไขท้ายบทความ เพื่อให้ข้อมูลสมบูรณ์ที่สุด และช่วยให้การศึกษารากเหง้าและวัฒนธรรมของแต่ละแซ่ง่ายขึ้นสำหรับทุกคน

ข้อมูลด่วน: แซ่จี๋ แซ่กิ๊ก (吉)

หัวข้อ	ข้อมูล
อักษรจีน	吉 (ตัวย่อและตัวเต็มเขียนเหมือนกัน) แปลว่า "มงคล ดี"
จีนกลาง	Jí (เสียง 2) · จี๋ (รูปตามหลักราชบัณฑิตฯ กับรูปที่ใช้ทั่วไปตรงกัน)
แต้จิ๋ว	gig4 · กิ๊ก — ถอดเสียงตามหลักการอ่านแต้จิ๋ว ยังไม่พบการใช้เป็นชื่อแซ่ในเอกสารไทย
ฮกเกี้ยน	kiat · คนไทยคุ้นในรูป เกียด จากสามก๊ก (吉平 = เกียดเป๋ง)
ไหหลำ	gid4 (ไม่พบรูปเขียนภาษาไทย)
กวางตุ้ง	ฮ่องกงสะกด Kut · มาเก๊าสะกด Kat / Kit
ภาษาอังกฤษ	Ji, Kit, Kat, Gat (ไต้หวันสะกด Chi)
อันดับในจีน	อันดับประมาณ ~193 (จัดจากฐานข้อมูลฝูซี ปี 2013 เพราะทางการจีนประกาศเพียง 100 อันดับแรก) · ไต้หวันอยู่อันดับ 258 (ปี 2023)
ประชากร	ราว 6.2 แสนคน (ประมาณการปี 2026 ช่วง ±15% ราว 5.3–7.1 แสนคน)
มณฑลที่มีมากที่สุด	เจียงซู (ตามฐานข้อมูลฝูซี 2013)
郡望 (ถิ่นตระกูล)	冯翊 เฝิงอี้ (ต้าลี่ ส่านซี) · 洛阳 ลั่วหยาง (เหอหนาน)
堂号 (ชื่อหอ)	冯翊堂 · 洛阳堂 · 受祉堂 (สายอันฮว่า หูหนาน)
ระวังสับสน	แต้จิ๋ว "กิ๊ก" ตรงกับแซ่ 揭 (จีนกลาง เจีย) · จีนกลาง "จี๋" ใกล้ 纪 จี่ · 季 จี้ · 姬 จี · "กิ๊ก" ยังพ้องกับคำแสลงไทย

แซ่จี๋ ภาษาจีนเขียนอย่างไร อ่านว่าอะไร (จีนกลาง vs แต้จิ๋ว)

แซ่จี๋เขียนว่า 吉 อักษรเดียวกับคำว่า 吉祥 (มงคล) ที่เห็นบนป้ายตรุษจีน อักษรนี้ไม่มีรูปย่อ จึงเขียนเหมือนกันทุกที่

ชื่อเรียกแซ่นี้เปลี่ยนไปตามสำเนียง

• จี๋ มาจากภาษาจีนกลาง (Jí) ตรงกับการสะกด "Ji"
• กิ๊ก — สำเนียงแต้จิ๋วอ่านว่า กิ๊ก (ถอดเสียงตามหลักการอ่านแต้จิ๋ว — ยังไม่พบการใช้เป็นชื่อแซ่ในเอกสารไทย) พจนานุกรมแต้จิ๋วให้เสียง gig4 ที่ซัวเถา เท่งไฮ้ และเหรียวเพ้ง และระบุว่าเป็นเสียงที่ใช้กับแซ่ ส่วนถิ่นเตี่ยเอี๊ยออกเสียงเป็น giag4 และถิ่นกิ๊กเอี๊ยเป็น gêg4
• เกียด มาจากสำเนียงฮกเกี้ยน (kiat) ซึ่งเป็นสำเนียงที่สามก๊กฉบับภาษาไทยใช้ หมอหลวง 吉平 จึงมีชื่อไทยว่า "เกียดเป๋ง"
• ฐานคนแซ่นี้ทางใต้อยู่ที่ ไหหลำ สำเนียงไหหลำอ่านว่า gid4 แต่ยังไม่พบรูปเขียนเป็นภาษาไทย

ทำไมบทความนี้ขึ้นต้นด้วย "จี๋": เสียงแต้จิ๋ว "กิ๊ก" ตรงกับคำแสลงในภาษาไทย และยังตรงกับแซ่ 揭 ที่แต้จิ๋วอ่านว่า "กิ๊ก" เหมือนกัน ส่วนชื่อจีนกลาง "จี๋" ไม่ชนกับแซ่ใด จึงใช้ "จี๋" นำ ส่วน "กิ๊ก" คือเสียงอ่านแต้จิ๋วของแซ่ 吉 เดียวกัน

ข้อควรระวัง:

• กิ๊ก (吉) กับกิ๊ก (揭): แซ่ 揭 (จีนกลางอ่านว่า "เจีย") สำเนียงแต้จิ๋วก็อ่านว่า "กิ๊ก" เหมือนกัน แต่เป็นคนละแซ่ ต้องดูอักษรจีนประกอบ
• จี๋ (吉) ใกล้กับแซ่ 纪 (จี่) 季 (จี้) และ 姬 (จี) ต่างกันแค่วรรณยุกต์ ทั้งหมดเป็นคนละแซ่
• คำว่า "กิ๊ก" ในภาษาไทยยังเป็นคำแสลง เวลาค้นหาจึงควรพิมพ์คู่กับอักษร 吉 เสมอ
• 吉阳区 ในซานย่า และหมู่บ้าน 吉镇村 ในอำเภอหุ้ยไล้ เป็นชื่อสถานที่ ไม่เกี่ยวกับแซ่นี้ ชาวบ้าน吉镇村 ที่พบรายชื่อเป็นแซ่ 黄

แซ่จี๋ มาจากไหน: ต้นกำเนิดตระกูลจี๋

ตำราแซ่โบราณ เช่น《唐书·宰相世系表》《元和姓纂》และ《通志·氏族略》 เล่าที่มาของแซ่ 吉 ไว้สองสายหลัก

สายที่ 1 — ลูกหลานอิ๋นจี๋ฝู่ (尹吉甫): อิ๋นจี๋ฝู่ (ชื่อเดิม 兮甲) เป็นขุนนางผู้มีความชอบของ พระเจ้าโจวเซวียนหวาง (周宣王) สมัยราชวงศ์โจวตะวันตก ราวศตวรรษที่ 9 ก่อน ค.ศ. ท่านตามเสด็จไปปราบชนเผ่าทางเหนือ คัมภีร์กวีนิพนธ์《诗经》มีบทยกย่องท่านว่า "文武吉甫，万邦为宪" (จี๋ฝู่ผู้เก่งทั้งบุ๋นและบู๊ เป็นแบบอย่างของหมื่นแคว้น) ลูกหลานนำชื่อรอง "吉甫" ของบรรพชนมาเป็นแซ่ แล้วย่อเหลือ 吉 ตระกูลจี๋ส่วนใหญ่ รวมทั้งพงศาวลีสายไหหลำ นับอิ๋นจี๋ฝู่เป็นต้นแซ่

สายที่ 2 — แซ่โบราณ 姞 แห่งหนานเยียน: ตามตำรา บุรุษชื่อ 伯鯈 ลูกหลานจักรพรรดิเหลือง ได้ครองแคว้น หนานเยียน (南燕) ในมณฑลเหอหนานปัจจุบัน และได้รับแซ่ 姞 ต่อมาลูกหลานตัดหมวด 女 ออก เหลือเป็น 吉 ตัวบุคคลเป็นตำนาน แต่แคว้นหนานเยียนของแซ่ 姞 มีชื่ออยู่ในเอกสารโบราณ

สายอื่น ๆ: ตำราและแหล่งรองยังเล่าถึงสายย่อยอีกหลายสาย เช่น แคว้นเล็กสมัยซางแถบจี๋เซี่ยน (吉县) ในซานซี และชาวต่างถิ่นที่เปลี่ยนมาใช้แซ่จีน 吉 ได้แก่ ชาวแมนจู มองโกล และซีเป๋อหลายสกุลซึ่งส่วนใหญ่เปลี่ยนหลังกลางราชวงศ์ชิง และชาวถู่ (土族) ในชิงไห่ ที่หัวหน้าชื่อ 吉保 อ่อนน้อมต่อราชวงศ์หมิงในปี ค.ศ. 1371 ลูกหลานจึงใช้อักษรแรกของชื่อเป็นแซ่

สาย	บรรพชน / เหตุการณ์	ยุค	ตำนานหรือประวัติศาสตร์
อิ๋นจี๋ฝู่ 尹吉甫	ลูกหลานใช้ชื่อรองบรรพชนเป็นแซ่	โจวตะวันตก	มีเอกสาร (ตัวท่านมีชื่อใน《诗经》)
แซ่ 姞 แห่งหนานเยียน	伯鯈 ลูกหลานจักรพรรดิเหลือง	ยุคตำนาน–โจว	ตัวบุคคลเป็นตำนาน ส่วนแคว้นหนานเยียนมีในเอกสาร
แคว้นจี๋สมัยซาง	ใช้ชื่อแคว้นเป็นแซ่	ซาง	ตำนาน / แหล่งรอง
ชาวแมนจู มองโกล ซีเป๋อ	เปลี่ยนมาใช้แซ่จีน 吉	ส่วนใหญ่ชิง	มีเอกสาร (แหล่งรองรวบรวม)
ชาวถู่ ชิงไห่	หัวหน้า 吉保	หมิง (1371)	มีเอกสาร (แหล่งรอง)

ถิ่นเดิม (郡望) และชื่อหอบรรพชน (堂号)

郡望 คือ "ถิ่นอันเป็นเกียรติของตระกูล" ส่วน 堂号 คือชื่อหอบรรพชนที่แขวนเหนือประตูบ้านหรือศาลตระกูล《唐书》บันทึกว่าแซ่ 吉 "望出冯翊、洛阳" คือมีชื่อเสียงที่เฝิงอี้และลั่วหยาง

• เฝิงอี้ (冯翊) เป็นหนึ่งในสามเขตราชธานีสมัยฮั่น ที่ว่าการอยู่บริเวณ ต้าลี่ มณฑลส่านซี ในปัจจุบัน ขุนนางแซ่จี๋หลายคนในยุคหนานเป่ยเฉาและถังระบุบ้านเดิมว่าเฝิงอี้ พงศาวลีสายไหหลำก็เขียนว่า "忆自吉甫受姓，而冯翊实为肇基" แปลว่า "นับแต่จี๋ฝู่ได้แซ่ ฐานรากของตระกูลอยู่ที่เฝิงอี้"
• ลั่วหยาง (洛阳) มณฑลเหอหนาน ศูนย์กลางลุ่มแม่น้ำเหลือง

ชื่อ	ประเภท	ที่มา
冯翊堂	หอหลัก	ตามถิ่นตระกูลเฝิงอี้
洛阳堂	หอ	ตามถิ่นตระกูลลั่วหยาง
受祉堂	หอ	สายอันฮว่า (安化) หูหนาน พงศาวลีพิมพ์ปี 1907 ยังมีบท "冯翊以来世表" ผูกตัวเองกับเฝิงอี้

เส้นทางลงใต้: จากผูเถียนสู่ไหหลำ

ภาพรวม

ช่วงฮั่นถึงถัง คนแซ่จี๋อยู่หนาแน่นในส่านซี เหอหนาน และซานซี ต่อมาหนีสงครามลงใต้สู่เจียงหนาน แหล่งจีนสรุปว่าปัจจุบันแซ่นี้มีสามกลุ่มใหญ่ คือ ซานตง–เจียงซู · ซานซี · และไหหลำ สำหรับคนจีนใต้ กลุ่มที่น่าสนใจที่สุดคือ ไหหลำ

บรรพชนผู้มาไหหลำ: ครูจากผูเถียน

ข้อมูลส่วนนี้มาจาก คำนำพงศาวลีตระกูลจี๋แห่งหยาโจว (海南崖州吉氏族谱) และพงศาวลีสาขาหมู่บ้านจิ้งหู ที่เผยแพร่บนเว็บไซต์ของตระกูล

• จี๋ซื่อเฉฺวียน (吉士铨) มาจาก ผูเถียน (莆田) มณฑลฝูเจี้ยน สมัยราชวงศ์หมิง ได้รับแต่งตั้งเป็น ครูใหญ่สำนักศึกษาประจำอำเภอฉางฮว่า (昌化) ซึ่งปัจจุบันคืออำเภอฉางเจียง (昌江) บนเกาะไหหลำ
• ลูกหลานแยกกันไปตั้งรกรากสามถิ่น คือ ฉางฮว่า (ฉางเจียง) · หยาโจว (崖州 ปัจจุบันคือซานย่าและเล่อตง) · และหลินเกา (临高)
• บุตรชื่อ จี๋ปังหาว (吉邦豪) เป็น "บรรพชนผู้ย้ายไปหยาโจว" (迁崖始祖)

หมู่บ้านแซ่จี๋ที่เล่อตง

ลูกหลานจี๋ปังหาวอยู่ที่ ตำบลจิ่วสั่ว (九所镇) อำเภอปกครองตนเองชาวหลีเล่อตง (乐东) ทางใต้ของเกาะไหหลำ กระจายอยู่หลายหมู่บ้านที่ห่างกันไม่เกิน 3 กิโลเมตร บนที่ราบลุ่มแม่น้ำวั่งโหลว (望楼河) ได้แก่ 镜湖 冲坡 抱旺 新村 抱贵 และ 上塘子 โดย หมู่บ้านจิ้งหู (镜湖村) มีคนแซ่จี๋หนาแน่นที่สุด ราว 2,300 คน

ตามบันทึกของตระกูล

• ปี ค.ศ. 1774 ลูกหลานรุ่นที่ 11 ชื่อ 吉椿龄 รวมญาติสร้าง "小宗祖庙" หรือศาลบรรพชนสายย่อย
• พงศาวลีฉบับใหญ่ถูกฉีกทำลายในยุคทำลาย "สี่เก่า" (破四旧) เหลือเพียงฉบับของสาขาเดียว
• ปี 1984 ลูกหลานจี๋ปังหาวร่วมกับญาติจากตงฟาง (东方) และฉางเจียง จัดพิธี "联宗祭祖" คือไหว้บรรพชนร่วมสาย และซ่อมหลุมศพจี๋ปังหาว

หลักฐานตรงนี้ชี้ว่าแซ่จี๋ในไหหลำอยู่ทาง ฝั่งตะวันตกและใต้ของเกาะ (ตงฟาง ฉางเจียง เล่อตง ซานย่า) ไม่ได้อยู่ที่เหวินชาง (文昌) ทางตะวันออกอย่างที่หลายคนเข้าใจ นอกจากนี้ยังมีคำเล่าว่าชาวหลี (黎族) บางกลุ่มในเขตภูเขากลางเกาะใช้แซ่ 吉 ด้วย แต่แหล่งไม่ได้เชื่อมโยงกลุ่มนี้กับสายจี๋ซื่อเฉฺวียน

นายพลจากเล่อตง และสายสัมพันธ์กับแต้จิ๋ว

จี๋จางเจี่ยน (吉章简 ค.ศ. 1901–1992) เกิดที่ หมู่บ้านเหล่าจี๋ลั่ว (老吉落村) ซึ่งปัจจุบันอยู่ในตำบลจิ่วสั่ว อำเภอเล่อตง ตำบลเดียวกับหมู่บ้านลูกหลานจี๋ปังหาว ท่านจบ โรงเรียนนายร้อยหวงผู่รุ่นที่ 2 ต่อมาเป็นผู้บัญชาการกองรักษาความสงบนครเซี่ยงไฮ้ และผู้บัญชาการตำรวจนครกว่างโจวในปี 1949 ก่อนย้ายไปไต้หวัน

เรื่องที่คนแต้จิ๋วน่าจะสนใจคือ บิดาของท่าน 吉岳华 เคยเป็นครูประจำอำเภอหุ้ยไล้ (惠来县教谕) ในแต้จิ๋ว และตัวท่านเองเคยเรียนที่ "潮州三十六邑旅省中学" ในกว่างโจว (ปี 1920) เป็นสายสัมพันธ์ทางราชการและการศึกษา ไม่ใช่การย้ายมาตั้งรกราก

แล้วในแต้จิ๋วล่ะ?

ขอบอกตรง ๆ ว่า ไม่พบสายแซ่จี๋ที่ตั้งรกรากในแต้จิ๋ว ค้นแผนที่ Amap ในเตี่ยจิว ซัวเถา และเจียหยาง ไม่พบศาลบรรพชน หมู่บ้าน หรือสมาคมแซ่ 吉 เลย และค้นในถิ่นไหหลำ (ไหโข่ว เหวินชาง ฉงไห่ ซานย่า เล่อตง) ก็ไม่พบศาลที่ปักหมุดในแผนที่

แซ่จี๋ (จี๋) ในประเทศไทย

ไม่พบสมาคมแซ่จี๋ในประเทศไทย ไม่มีชื่ออยู่ในรายชื่อสมาคมตระกูลแซ่ และไม่พบนามสกุลไทยที่สืบจากแซ่นี้

สิ่งที่คนไทยคุ้นที่สุดคือชื่อ "เกียดเป๋ง" ในสามก๊กฉบับภาษาไทย เป็นหมอหลวงที่ร่วมคิดวางยาพิษโจโฉแล้วถูกจับได้ ส่วนในประวัติศาสตร์จริงมีแพทย์หลวงแซ่ 吉 ปลายสมัยฮั่นตะวันออก ที่ร่วมก่อการต่อต้านโจโฉที่เมืองฮูโต๋และถูกประหาร มีบ้านเดิมอยู่ที่เฝิงอี้ ถิ่นตระกูลของแซ่นี้นั่นเอง

ถ้าบ้านคุณเป็นแซ่ 吉 อากงอาม่ามาจากไหหลำ แต้จิ๋ว หรือที่ไหน? ที่บ้านเรียกว่าแซ่จี๋ แซ่กิ๊ก แซ่เกียด หรือชื่ออื่น? เล่าให้ฟังได้เลย เรื่องของคุณจะช่วยเติมประวัติแซ่นี้ในเมืองไทยที่ยังว่างอยู่

ปัจจุบันคนแซ่จี๋อยู่ที่ไหนในจีน

ฐานข้อมูลฝูซี ปี 2013 ระบุว่า เจียงซู มีคนแซ่จี๋มากที่สุด

พื้นที่	ความสำคัญ
เจียงซู (江苏)	มากที่สุด · หนานทง (ไห่อัน 海安) · หยางโจว (เป่าอิ้ง 宝应) · เจิ้นเจียง (ตันหยาง) · ซูโจว · หนานจิง
ซานตง (山东)	หลินอี๋ (จวี่หนาน) และอีกหลายอำเภอ
ซานซี (山西)	อี้เฉิง (翼城) ไท่หยวน หงต้ง
เหอหนาน (河南)	หุยเซี่ยน (หมู่บ้าน 吉家岗) · ลั่วหยาง · ฝูโกว (บ้านเกิดจี๋หงชาง)
ไหหลำ (海南)	เล่อตง (หมู่บ้านจิ้งหู ฯลฯ) · ซานย่า · ตงฟาง · ฉางเจียง · หลินเกา
กวางตุ้ง (广东)	อู่หัว จื่อจิน (เขตชาวแคะ) · ตงก่วน · เซินเจิ้น · แต้จิ๋วไม่พบชุมชนแซ่นี้
ไต้หวัน	ไถจง · ปี 2023 แซ่ 吉 อยู่อันดับ 258 ของไต้หวัน

บุคคลสำคัญแซ่จี๋

บุคคล	ยุค	บทบาท
อิ๋นจี๋ฝู่ (尹吉甫)	โจวตะวันตก	ขุนนางของโจวเซวียนหวาง ต้นแซ่สายหลัก มีบทกวียกย่องใน《诗经》
吉本 (ชื่อเดิม 吉丕 · ในนิยายคือเกียดเป๋ง 吉平)	ปลายฮั่นตะวันออก	แพทย์หลวง ร่วมก่อการต่อต้านโจโฉแล้วถูกประหาร ในนิยายสามก๊กคือ "เกียดเป๋ง" หมอที่วางยาพิษโจโฉ
จี๋เฟิน (吉翂)	หนานเฉาเหลียง	เด็กกตัญญูวัย 15 ตีกลองร้องขอตายแทนบิดาที่ถูกใส่ร้าย จนจักรพรรดิเหลียงอู่ตี้อภัยโทษ
จี๋ซฺวี่ (吉顼)	?–ค.ศ. 699	ชาวลั่วหยาง ได้เป็นอัครเสนาบดีสมัยพระนางบูเช็กเทียน
จี๋จงฝู (吉中孚)	ถัง	กวี หนึ่งใน "สิบกวีแห่งศักราชต้าลี่" (大历十才子)
จี๋หย่งจั้ว (吉永祚)	?–ค.ศ. 1634	ขุนนางชาวหุยเซี่ยน เหอหนาน ปกป้องเมืองจนสิ้นชีวิต มีชื่อในหมวดผู้ภักดีของ《明史》
จี๋เมิ่งสฺยง (吉梦熊)	ชิง	ขุนนางตรวจการผู้ไม่เกรงอิทธิพล ต่อมาเป็นผู้ว่าการซุ่นเทียนฝู่ (ปักกิ่ง)
จี๋หงชาง (吉鸿昌)	ค.ศ. 1895–1934	ชาวฝูโกว เหอหนาน นายพลต่อต้านญี่ปุ่น เคยเป็นประธานมณฑลหนิงเซี่ย ถูกประหารที่เป่ยผิงปี 1934
จี๋จางเจี่ยน (吉章简)	ค.ศ. 1901–1992	ชาวเล่อตง ไหหลำ นายพลรุ่นหวงผู่ ผู้บัญชาการตำรวจกว่างโจว (1949)
จี๋ซินเผิง (吉新鹏)	ปัจจุบัน	นักแบดมินตันจีน เหรียญทองโอลิมปิกชายเดี่ยว ซิดนีย์ 2000

อาหารและวัฒนธรรมประจำแซ่

อาหาร: ขอบอกตรง ๆ ว่า ไม่พบอาหารที่ผูกกับแซ่จี๋โดยตรง อักษร 吉 (มงคล) อยู่ในชื่ออาหารและขนมมงคลของจีนมากมาย แต่เป็นคำทั่วไป ไม่เกี่ยวกับตระกูล

คำสอนประจำตระกูล: ไม่พบ "家训" ฉบับทางการของแซ่นี้ แต่คำนำพงศาวลีสายไหหลำมีหลักคิดที่น่าจดจำ คือ

有征而不书，则为弃祖；无征而书之，则为诬祖

แปลว่า "มีหลักฐานแต่ไม่บันทึก คือทอดทิ้งบรรพชน ไม่มีหลักฐานแต่บันทึก คือใส่ร้ายบรรพชน" ตระกูลสายนี้จึงเลือก นับรุ่นเริ่มจากจี๋ซื่อเฉฺวียนผู้มาไหหลำเท่านั้น ไม่ต่อสายย้อนไปหาขุนนางโบราณ ส่วนเรื่องที่ตระกูลยกเป็นแบบอย่างคือ ความกตัญญูของจี๋เฟิน

ลำดับชื่อรุ่น (字辈): แต่ละสาขาของแซ่จี๋ใช้ชุดอักษรรุ่นต่างกัน ทั้งสายไหหลำ สายเจียงซู และสายเหอหนาน ใครที่ยังมีชื่อจีนสามพยางค์ ควรถามผู้ใหญ่หรือตรวจกับพงศาวลีของบ้านตัวเอง

การไหว้บรรพชน: ที่เล่อตง หลุมศพจี๋ปังหาวอยู่ทางเหนือของหมู่บ้านเป้าวั่ง (抱旺) ริมทะเลสาบจิ้งหู ส่วนหลุมศพภรรยาของท่าน ชาวบ้านเรียกเล่น ๆ ว่า "田鸡祖" (บรรพชนกบ) เพราะเนินหลุมมีรูปร่างคล้ายกบ

คำถามที่พบบ่อย

แซ่จี๋ ภาษาจีนเขียนอย่างไร?

เขียนว่า 吉 ซึ่งตัวย่อและตัวเต็มเขียนเหมือนกัน แปลว่า "มงคล"

แซ่จี๋ แต้จิ๋วอ่านว่าอะไร?

สำเนียงแต้จิ๋วอ่านว่า "กิ๊ก" (gig4) เป็นการถอดเสียงตามหลักการอ่านแต้จิ๋ว ยังไม่พบการใช้เป็นชื่อแซ่ในเอกสารไทย ส่วนรูปที่คนไทยคุ้นกว่าคือ "เกียด" จากชื่อเกียดเป๋งในสามก๊ก ซึ่งเป็นเสียงฮกเกี้ยน

แซ่จี๋ จีนกลางอ่านว่าอะไร?

จีนกลางอ่านว่า "จี๋" (Jí เสียงที่ 2) แซ่จี๋ แซ่กิ๊ก และแซ่เกียด จึงเป็นแซ่ 吉 เดียวกัน

แซ่จี๋ มาจากไหน?

ตำราแซ่เล่าว่าสายหลักมาจากลูกหลานอิ๋นจี๋ฝู่ ขุนนางสมัยโจวตะวันตก อีกสายมาจากแซ่โบราณ 姞 แห่งแคว้นหนานเยียน ถิ่นตระกูลคือเฝิงอี้ (ส่านซี) และลั่วหยาง ทางใต้มีสายใหญ่อยู่ที่ไหหลำ ซึ่งตามพงศาวลีของตระกูล บรรพชนเป็นครูจากผูเถียนที่มาสอนที่อำเภอฉางฮว่าสมัยราชวงศ์หมิง

แซ่จี๋ ภาษาอังกฤษสะกดอย่างไร?

Ji (จีนกลาง), Chi (ไต้หวัน), Kit หรือ Kat (มาเก๊า), Kut (ฮ่องกง) และ Gat

แซ่กิ๊ก (吉) กับแซ่กิ๊ก (揭) ต่างกันอย่างไร?

เป็นคนละแซ่ ทั้งสองแซ่อ่านสำเนียงแต้จิ๋วว่า "กิ๊ก" เหมือนกัน แต่จีนกลางต่างกัน 吉 อ่านว่า "จี๋" ส่วน 揭 อ่านว่า "เจีย" และอย่าสับสนกับแซ่ 纪 (จี่) 季 (จี้) และ 姬 (จี) ซึ่งจีนกลางใกล้กับ "จี๋" วิธีที่แน่นอนที่สุดคือดูอักษรจีนบนป้ายบรรพชนหรือเอกสารเก่าของบ้าน

อ่านต่อ: ตาราง 168 แซ่จีน — รวมแซ่จีนในไทยพร้อมคำอ่านแต้จิ๋วและจีนกลาง · บทความนี้อยู่ในชุด แซ่จีนหายาก 99 แซ่

แซ่ที่ชื่อคล้ายกัน (อย่าสับสน):

• แซ่เจีย แซ่กิ๊ก (揭) — แต้จิ๋วอ่านว่า "กิ๊ก" เหมือนกัน
• แซ่กี่ แซ่จี่ (纪) — จีนกลางต่างจากแซ่จี๋แค่วรรณยุกต์

ชวนเล่าเรื่องแซ่ของบ้านคุณ

บ้านคุณเป็นแซ่ 吉 หรือเปล่า? อากงอาม่ามาจากไหหลำ เล่อตง ซานย่า หรือหมู่บ้านไหน? ที่บ้านมีป้ายหอ "冯翊堂" บ้างไหม? ทุกเรื่องเล่าที่แชร์มาจะช่วยเติมประวัติแซ่จี๋ (กิ๊ก) ในเมืองไทยให้ครบขึ้น

แหล่งอ้างอิง

• วิกิพีเดียภาษาจีน — 吉姓
• 族谱网 — 吉氏百科
• 汉程国学 — 吉姓_吉氏起源
• 搜狐 — 吉姓档案 (2021)
• 炎黄吉氏网 / 族谱网 — 海南崖州吉氏族谱序 (แหล่งของตระกูล)
• 炎黄吉氏网 / 族谱网 — 海南崖州吉氏乐东镜湖村支谱 (แหล่งของตระกูล)
• 道客巴巴 — 海南省吉氏源流及宗亲分布 (2023)
• วิกิพีเดียภาษาจีน — 吉章简
• วิกิพีเดียภาษาไทย — เกียดเป๋ง
• วิกิพีเดียภาษาจีน — 吉丕
• วิกิพีเดียภาษาจีน — 吉頊
• 锦秋文谱 — 吉氏字辈大全 / 吉氏家谱
• วิกิพีเดียภาษาจีน — 台灣姓氏列表
• Wiktionary — 吉 (เสียงอ่านแต้จิ๋ว ฮกเกี้ยน กวางตุ้ง)
• mogher — 吉

หมายเหตุ: ตัวเลขประชากรปี 2026 เป็นตัวเลขประมาณการ (คลาดเคลื่อนได้ราว ±15%) คำนวณจากสัดส่วนแซ่ในฐานข้อมูลฝูซี ปี 2013 เทียบกับประชากรจีนปัจจุบัน อันดับเป็นอันดับประมาณ เพราะทางการจีนประกาศเพียง 100 อันดับแรก ส่วนข้อมูลสายไหหลำ จี๋ซื่อเฉฺวียน และตัวเลขคนในหมู่บ้านจิ้งหู มาจากพงศาวลีและเว็บไซต์ของตระกูล ซึ่งอาจมีหลายฉบับที่ไม่ตรงกัน