แซ่พู้ แซ่ผู (蒲) มาจากไหน? ประวัติตระกูลผู จากเหอตงและเส้นทางการค้าทางทะเลสู่จีนใต้

แซ่พู้ เขียนด้วยอักษรจีน 蒲 (ตัวเต็มและตัวย่อเขียนเหมือนกัน) แปลว่า "ต้นกก" จีนกลางอ่านว่า "ผู" (Pú) ส่วนสำเนียงแต้จิ๋วอ่านว่า "พู้" (pu5) แซ่นี้มีเรื่องเล่าแปลกกว่าแซ่จีนทั่วไป เพราะคนแซ่นี้กลุ่มหนึ่งสืบเชื้อสายจาก พ่อค้าอาหรับ ที่มาค้าขายทางทะเล อยู่ราว อันดับประมาณ ~177 ของจีน ประมาณการว่าปี 2026 มีคนแซ่นี้ราว 8 แสนคน

ประเด็นสำคัญ

• แต้จิ๋วอ่านพู้ จีนกลางอ่านผู ต้องแยกจาก 浦 (ผู่) และ 苻 (ฝู) ที่หน้าตาหรือเสียงใกล้กัน
• ตำนานเล่าว่ามาจากผูอี อาจารย์ของพระเจ้าซุ่น ชื่อหอ 揖让堂 และ 帝师堂 มาจากเรื่องนี้
• บางสายเป็นลูกหลานพ่อค้ามุสลิมอาหรับ ชื่อขึ้นต้น Abu ถอดเป็น 阿蒲 แล้วตัดเหลือ 蒲
• ผูโซ่วเกิงเป็นผู้กำกับการค้าทางทะเลเฉวียนโจว และศาลตระกูลที่จูเจียง กว่างโจว สร้างปี 1863
• ผูซงหลิงผู้แต่ง《聊斋志异》คือคนแซ่นี้ แต่ไม่พบสายในแต้จิ๋วหรือสมาคมในไทย

ก่อนอ่าน: ทำไมผมเขียนเรื่องแซ่ของตระกูลต่าง ๆ

ผม ธนินพงษ์ ศุภพิทักษ์พงษ์ (MingPaPa) เป็นคนแต้จิ๋ว แซ่ 黃 (แต้จิ๋ว อึ้ง / จีนกลาง หวง) บรรพบุรุษมาจากเท่งไฮ้ (澄海 — จีนกลาง เฉิงไห่) ผมรักและภูมิใจในรากเหง้าวัฒนธรรมจีนที่อากงอาม่าส่งต่อมาให้ หลังจากเขียนเรื่องแซ่อึ้งของบ้านผมเองและตาราง 168 แซ่จีนแล้ว ผมอยากให้ลูกหลานตระกูลอื่นได้มีเรื่องราวของแซ่ตัวเองเก็บไว้บ้าง จึงขออนุญาตรวบรวมข้อมูลเท่าที่พอจะหาได้ มาเขียนเป็นบทความของแซ่ตระกูลที่มีอยู่ในเมืองไทยทีละแซ่

ตั้งใจให้เป็นประโยชน์ต่อลูกหลานแต่ละตระกูล และเป็นอีกแรงหนึ่งในการช่วยคนไทยเชื้อสายจีนค้นหารากเหง้าของตัวเอง ข้อมูลส่วนใหญ่มาจากรายงานทะเบียนราษฎร์ของทางการจีน หนังสือและเว็บไซต์ของตระกูล งานวิชาการ และข่าวจากจีน ผมพยายามบอกไว้ทุกครั้งว่าเรื่องไหนเป็นตำนานหรือบันทึกของตระกูล และเรื่องไหนมีหลักฐานทางประวัติศาสตร์

ผมไม่ใช่นักประวัติศาสตร์ เป็นเพียงลูกหลานคนจีนคนหนึ่งที่อยากเห็นเรื่องเหล่านี้ถูกเก็บไว้ หากข้อมูลตระกูลใดผิดพลาด หรือพี่น้องบ้านไหนมีเรื่องราวที่อยากเพิ่มเติม แจ้งครอบครัวเราได้เลยครับ ผมจะแก้ไขและบันทึกไว้ในประวัติการแก้ไขท้ายบทความ เพื่อให้ข้อมูลสมบูรณ์ที่สุด และช่วยให้การศึกษารากเหง้าและวัฒนธรรมของแต่ละแซ่ง่ายขึ้นสำหรับทุกคน

ข้อมูลด่วน: แซ่พู้ แซ่ผู (蒲)

หัวข้อ	ข้อมูล
อักษรจีน	蒲 (ตัวย่อและตัวเต็มเขียนเหมือนกัน) แปลว่า "ต้นกก ธูปฤๅษี" พืชที่ใช้สานเสื่อ
จีนกลาง	Pú (เสียง 2) · ผู (รูปตามหลักราชบัณฑิตฯ กับรูปที่ใช้ทั่วไปตรงกัน)
แต้จิ๋ว	pu5 · พู้ — ถอดเสียงตามหลักการอ่านแต้จิ๋ว ยังไม่พบการใช้เป็นชื่อแซ่ในเอกสารไทย
ฮกเกี้ยน	phô͘ หรือ pô͘
กวางตุ้ง	pou4 (ฮ่องกงสะกด Po · มาเก๊าสะกด Pou)
แคะ (ฮากกา)	phù หรือ pu2 ตามถิ่น
ภาษาอังกฤษ	Pu, Poo, Po (เวียดนาม Bồ)
อันดับในจีน	อันดับประมาณ ~177 (จัดจากฐานข้อมูลฝูซี ปี 2013 เพราะทางการจีนประกาศเพียง 100 อันดับแรก) · ใน《百家姓》อยู่ลำดับที่ 269
ประชากร	ราว 8.0 แสนคน (ประมาณการปี 2026 ช่วง ±15% ราว 6.8–9.2 แสนคน)
มณฑลที่มีมากที่สุด	เสฉวน (ตามฐานข้อมูลฝูซี 2013)
郡望 (ถิ่นตระกูล)	河东 เหอตง (ตอนใต้ของมณฑลซานซี)
堂号 (ชื่อหอ)	揖让堂 · 帝师堂 · 河东堂 · สายกว่างโจว: 光裕堂 · 本立堂 · 怀远堂
ระวังสับสน	浦 (ผู่ เสียง 3) เป็นอีกแซ่หนึ่ง · 苻 (ฝู) · คำ 蒲 ในชื่อเมือง เช่น 蒲州 蒲江 ไม่ใช่แซ่ · เสียงแต้จิ๋วใกล้แซ่ 符 (ฮู้) และ 潘 (พัว)

แซ่พู้ ภาษาจีนเขียนอย่างไร อ่านว่าอะไร (จีนกลาง vs แต้จิ๋ว)

แซ่พู้เขียนว่า 蒲 ทั้งในจีนแผ่นดินใหญ่ ไต้หวัน และป้ายบรรพชนรุ่นเก่า เพราะอักษรนี้ไม่มีรูปย่อ อักษรนี้หมายถึง ต้นกก หรือธูปฤๅษี พืชริมน้ำที่ใช้สานเสื่อ และยังใช้เป็นชื่อเมืองโบราณ เช่น 蒲坂 และ 蒲州 ในมณฑลซานซี

ชื่อเรียกแซ่นี้เปลี่ยนไปตามสำเนียง

• ผู มาจากภาษาจีนกลาง (Pú เสียงที่ 2) ตรงกับการสะกด "Pu"
• พู้ คือเสียงแต้จิ๋ว pu5 (ถอดเสียงตามหลักการอ่านแต้จิ๋ว — ยังไม่พบการใช้เป็นชื่อแซ่ในเอกสารไทย) พจนานุกรมแต้จิ๋วและวิกิพจนานุกรมให้เสียงตรงกัน
• Po / Pou มาจากกวางตุ้งแบบฮ่องกงและมาเก๊า
• phô͘ / pô͘ มาจากฮกเกี้ยน วิกิพีเดียภาษาจีนสะกดชื่อผูโซ่วเกิงแบบฮกเกี้ยนว่า Pô͘ Siū-keng

ข้อควรระวัง:

• 蒲 (ผู เสียง 2) กับ 浦 (ผู่ เสียง 3) หน้าตาคล้ายกันและเสียงใกล้กัน แต่เป็นคนละแซ่
• 蒲 กับ 苻 (ฝู) ตระกูลชาวตีที่เคยใช้แซ่ 蒲 เปลี่ยนไปใช้ 苻 (ดูหัวข้อถัดไป) ทั้งสองจึงเกี่ยวกันทางประวัติ แต่ปัจจุบันเป็นคนละแซ่
• เสียงแต้จิ๋ว พู้ ใกล้กับแซ่ 符 (ฮู้) และ 潘 (พัว) แต่ไม่ใช่แซ่เดียวกัน

แซ่พู้ มาจากไหน: ต้นกำเนิดตระกูลผู

แซ่ 蒲 มีหลายต้นสาย ทั้งชาวจีนฮั่น ชนชาติทางเหนือ และพ่อค้าต่างชาติ

สายที่ 1 — "ตระกูลต้นกก" ของชาวตี (氐): พงศาวดาร《晋书》เล่าว่าบรรพบุรุษของ ฝูหง (苻洪) ชาวตีแห่งเหลวียหยาง เป็นหัวหน้าเผ่าทางตะวันตก วันหนึ่งมีต้นกกงอกในสระของบ้าน สูงผิดธรรมดาและมีปล้องคล้ายไม้ไผ่ ผู้คนจึงเรียกว่า "บ้านต้นกก" (蒲家) ตระกูลนี้จึงใช้ "蒲" เป็นแซ่ ต่อมาท่านเปลี่ยนเป็นแซ่ 苻 ตามคำพยากรณ์ ฝูหงคือปู่ของ จักรพรรดิฝูเจียน (苻坚) แห่งราชวงศ์ฉินยุคหลัง (前秦) เรื่องต้นกกเป็นนิทานต้นแซ่ แต่ตัวบุคคลมีในพงศาวดาร

สายที่ 2 — ลูกหลานพระเจ้าซุ่นที่เมือง 蒲坂: ตำนานเล่าว่าลูกหลานของพระเจ้าซุ่นได้ครองเมืองผูป่าน (蒲坂 แถบหย่งจี้ ซานซี) แล้วใช้ชื่อเมืองเป็นแซ่ ตรงกับถิ่นตระกูลเหอตง

สายที่ 3 — ผูอี (蒲衣) อาจารย์ของพระเจ้าซุ่น: ตำนานเล่าว่าผูอีเป็นอาจารย์ของพระเจ้าซุ่น และไม่ยอมรับราชบัลลังก์ที่ซุ่นจะยกให้ ลูกหลานใช้ "蒲" เป็นแซ่ ชื่อหอ 揖让堂 (หอแห่งการถ่อมตนสละให้) และ 帝师堂 (หออาจารย์ของกษัตริย์) มาจากเรื่องนี้

สายที่ 4 — พ่อค้ามุสลิมอาหรับและเปอร์เซีย: นักวิชาการอธิบายว่าชื่อมุสลิมที่ขึ้นต้นด้วย "Abu" ถูกถอดเสียงเป็นภาษาจีนว่า "阿蒲" แล้วตัดเหลือ "蒲" พงศาวดารสมัยซ่งจึงมีทูตและพ่อค้าต่างแดนชื่อขึ้นต้นด้วย 蒲 จำนวนมาก เช่น ทูตอาหรับ 蒲思那 (ปี 977)

สายอื่น ๆ: ตำราจีนบันทึกว่าชาวจาม (占城) ที่อพยพมาไหหลำสมัยซ่ง–หยวน "其人多蒲姓" คือส่วนมากใช้แซ่ 蒲 และยังมีชนชาติทางเหนือ เช่น สกุล 蒲察 ของราชวงศ์จิน ที่ย่อเป็น 蒲

สาย	บรรพชน / เหตุการณ์	ยุค	ตำนานหรือประวัติศาสตร์
ตระกูลต้นกก	ฝูหงชาวตี	ศตวรรษที่ 4	มีเอกสาร《晋书》 (เรื่องต้นกกเป็นนิทานต้นแซ่)
เมือง 蒲坂	ลูกหลานพระเจ้าซุ่น	ยุคตำนาน	ตำนาน
ผูอี	อาจารย์ของพระเจ้าซุ่น	ยุคตำนาน	ตำนาน
เมือง 蒲 ของแคว้นจิ้น	ชื่อเมืองแคว้นจิ้น	ชุนชิว	มีเอกสาร (ตำราสมัยซ่ง)
"Abu"	พ่อค้าและทูตมุสลิม	ถัง–ซ่ง–หยวน	มีเอกสาร (ชื่อในพงศาวดาร)
ชาวจาม	ชาวเรือจามที่ไหหลำ	ซ่ง–หยวน	มีเอกสาร

ถิ่นเดิม (郡望) และชื่อหอบรรพชน (堂号)

郡望 คือ "ถิ่นอันเป็นเกียรติของตระกูล" ส่วน 堂号 คือชื่อหอบรรพชนที่แขวนเหนือประตูบ้านหรือศาลตระกูล ถิ่นตระกูลของแซ่พู้คือ เหอตง (河东) ทางใต้ของมณฑลซานซี ตำรา《萬姓統譜》สมัยหมิงเขียนว่า "蒲，河東角音" และยังบันทึกว่า "今蜀中多此姓" คือสมัยนั้นคนแซ่นี้ก็มีมากในเสฉวนแล้ว

ชื่อ	ประเภท	ที่มา
河东 เหอตง	郡望	ตอนใต้ของซานซี มีเมือง 蒲坂 / 蒲州
揖让堂 · 帝师堂	หอ	จากเรื่องผูอี อาจารย์ของพระเจ้าซุ่น
河东堂	หอ	ตั้งตามถิ่นตระกูล
光裕堂	หอ	ศาลแซ่ 蒲 หมู่บ้านจูเจียง เขตหวงผู กว่างโจว (สายอาหรับ)
本立堂	หอ	สายกันเจียว (甘蕉) หนานไห่
怀远堂	หอ	สายหมู่บ้านผูชุน (蒲村) เขตไป๋หยุน กว่างโจว

เส้นทางลงใต้: พ่อค้าอาหรับแห่งกว่างโจวและเฉวียนโจว

เสฉวน: ฐานใหญ่ของแซ่ผู

ก่อนจะลงใต้ ควรรู้ว่าคนแซ่ผูส่วนใหญ่อยู่ เสฉวน มาตั้งแต่โบราณ สมัยสามก๊กมี ผูหยวน (蒲元) ช่างตีดาบที่ตีดาบสามพันเล่มให้ขงเบ้ง สมัยซ่งเมืองเหลียงจง (阆中) มีผู้สอบได้จิ้นซื่อแซ่นี้หลายคน ปัจจุบันเหลียงจงยังมีคนแซ่ผูหลายหมื่นคน (ตามแหล่งของตระกูล)

ผูโซ่วเกิง: เจ้าแห่งท่าเรือเฉวียนโจว

สายที่น่าสนใจที่สุดสำหรับคนจีนทางใต้คือ พ่อค้ามุสลิมเชื้อสายอาหรับ ที่ตั้งรกรากที่กว่างโจวและเฉวียนโจวสมัยซ่ง

ผูโซ่วเกิง (蒲寿庚) พ่อค้าเชื้อสายอาหรับในศตวรรษที่ 13 ตระกูลของเขาย้ายจากกว่างโจวไปเฉวียนโจว (ฝูเจี้ยน) และเขาได้เป็น ผู้กำกับการค้าทางทะเล ของเมืองท่าใหญ่แห่งนี้ ปี 1276–1277 เขาหันไปเข้ากับฝ่ายมองโกล ปิดเมืองไม่ให้ราชสำนักซ่งใต้เข้า และสังหารราชนิกุลซ่ง ภายใต้ราชวงศ์หยวนเขาได้ตำแหน่งสูงในมณฑลฝูเจี้ยน และฟื้นการค้ากับจามปาและอีกกว่า 20 ประเทศ บุตรของเขา ผูซือเหวิน (蒲师文) เป็นทูตไปเจริญสัมพันธ์กับต่างแดน

ต่อมาเมื่อราชวงศ์หมิงขึ้นครองแผ่นดิน จูหยวนจางสั่งห้ามคนตระกูลผู (สายผูโซ่วเกิง) เข้ารับราชการ เพราะเรื่องที่เขาทรยศราชวงศ์ซ่ง

ตระกูลอาหรับแปดสายแห่งกว่างโจว

หนังสือพิมพ์กว่างโจวรึเป้า (广州日报) ฉบับวันที่ 25 เมษายน 2021 ตีพิมพ์บทความที่อ้าง เฉินหงจวิน (陈鸿钧) นักวิจัยพิพิธภัณฑ์กว่างโจว ซึ่งศึกษาพงศาวลี《南海甘蕉蒲氏家谱》ระบุว่า ตระกูล 蒲 เชื้อสายอาหรับในกว่างโจว แตกเป็นแปดสาย ช่วงปลายหยวนถึงต้นหมิง คือ 蒲庐房 · 莪蔓房 · 朴庵房 · 丹灶房 · 珠冈房 · 蒲村房 · 潮州房 · 玛律耶祖房 และลูกหลานกระจายไปอยู่หนานไห่ พานอวี๋ ซุ่นเต๋อ แต้จิ๋ว และตานโจว (ไหหลำ)

แม้บทความนี้จะมีสายชื่อ "潮州房" (สายแต้จิ๋ว) แต่การค้นแผนที่และเว็บจีน ไม่พบหมู่บ้าน ศาลบรรพชน หรือสมาคมแซ่พู้ในแต้จิ๋วเลย ส่วนสาย 莪蔓房 พบร่องรอยจริงที่ตำบลเอ๋อม่าน (峨蔓镇) เมืองตานโจว ไหหลำ ซึ่งมีคนแซ่ 蒲 ราว 700–800 คน (ตามแหล่งของตระกูล)

ศาลตระกูลจีนของลูกหลานอาหรับ

ศาลที่ยืนยันได้ชัดที่สุดคือ ศาลบรรพชนแซ่ 蒲 หมู่บ้านจูเจียง (珠江村) เขตหวงผู กว่างโจว ของสาย 珠冈房 สร้างปี 1863 บูรณะปี 1997 และขึ้นทะเบียนเป็นโบราณสถานของกว่างโจวในปี 2005 ตัวศาลเป็นสถาปัตยกรรมจีนล้วน หลังคาจั่ว ผนังอิฐเทา คู่กลอนหน้าประตูมีวลี "龙从塞北" (มังกรมาจากแดนเหนือ) ที่บอกถึงที่มาจากต่างถิ่น

ทำไมศาลไม่มีกลิ่นอาหรับเลย? พงศาวลีบันทึกว่าสี่รุ่นแรกแต่งงานกับหญิงชาวฮั่นทุกรุ่น ลูกหลานจึงกลายเป็นคนจีนตั้งแต่ต้น แต่ชื่อบรรพชนรุ่นแรก ๆ ในพงศาวลียังเป็นชื่อแบบอาหรับอยู่ อีกศาลหนึ่งของสาย 蒲村房 อยู่ที่หมู่บ้านผูชุน ตำบลเสินซาน เขตไป๋หยุน

ไหหลำ เฉวียนโจว และทะเลใต้

• ไหหลำ: ตำราจีนบันทึกว่าชาวจามที่อพยพมาซานย่าสมัยซ่ง–หยวน "其人多蒲姓，不食豕肉" (ส่วนมากใช้แซ่ 蒲 และไม่กินเนื้อหมู) ปัจจุบันคือ ชาวหุยฮุย (回辉人) แห่งซานย่า ราว 1 หมื่นคน ซึ่งส่วนใหญ่เปลี่ยนไปใช้แซ่อื่นแล้ว
• เฉวียนโจว: ตระกูลแซ่ 蒲 หลายสายในเฉวียนโจว หย่งชุน เต๋อฮว่า อ้างว่าสืบจากผูโซ่วเกิง (ตามแหล่งของตระกูล) สมัยนั้นเฉวียนโจวมีคำพูดว่า "回半城、蒲半街" (ชาวหุยครึ่งเมือง แซ่ผูครึ่งถนน)
• อาณาจักรศรีวิชัย: ตำรา《廣東通志》บันทึกว่าชาวศรีวิชัย (三佛齐) "其人多蒲姓" ซึ่งสะท้อนว่าชื่อขึ้นต้น "蒲" เป็นเครื่องหมายของพ่อค้าและทูตมุสลิมทะเลใต้

แซ่พู้ (ผู) ในประเทศไทย

ขอบอกตรง ๆ ว่า ไม่พบสมาคมแซ่พู้ในประเทศไทย ไม่มีชื่ออยู่ในรายชื่อสหสมาคมตระกูลแซ่ และค้นภาษาไทยก็ไม่พบเอกสารที่ใช้ "แซ่พู้" ไม่พบนามสกุลไทยที่ระบุว่าสืบจากแซ่นี้ด้วย ในแต้จิ๋ว (แต้จิ๋ว ซัวเถา กิ๊กเอี๊ย) ก็ไม่พบศาลบรรพชนหรือสมาคมแซ่นี้เช่นกัน

ถ้าบ้านคุณเป็นแซ่ 蒲 อากงอาม่ามาจากไหน? ที่บ้านเรียกว่าแซ่พู้ แซ่ผู หรือชื่ออื่น? หรือเคยได้ยินเรื่องบรรพชนเป็นพ่อค้าจากต่างแดนบ้างไหม? เล่าให้ฟังได้เลย เรื่องของคุณจะช่วยเติมประวัติแซ่นี้ในเมืองไทยที่ยังว่างอยู่

ปัจจุบันคนแซ่พู้อยู่ที่ไหนในจีน

ฐานข้อมูลฝูซี ปี 2013 ระบุว่า เสฉวน มีคนแซ่ผูมากที่สุด แหล่งของตระกูลประมาณว่าเสฉวนมีราวครึ่งหนึ่งของคนแซ่นี้ทั้งประเทศ

พื้นที่	ความสำคัญ
เสฉวน (四川)	มากที่สุด · เหลียงจง (阆中) เป็นศูนย์กลางสำคัญ
ฉงชิ่ง ส่านซี กานซู่ หูหนาน	อยู่ในกลุ่มมณฑลที่มีมาก
ซานตง (山东)	จือชวน (淄川) ถิ่นตระกูลของผูซงหลิง
กวางตุ้ง (广东)	หมู่บ้านจูเจียง (หวงผู) · กันเจียว (หนานไห่ ฝอซาน) · หมู่บ้านผูชุน (ไป๋หยุน) — สายเชื้อสายอาหรับ
ฝูเจี้ยน (福建)	เฉวียนโจว หย่งชุน เต๋อฮว่า จางผู
ไหหลำ (海南)	ตานโจว (เอ๋อม่าน) · ชาวหุยฮุยซานย่า (เดิมแซ่ 蒲)
ไต้หวัน / ฮ่องกง	ไต้หวัน: ลูกหลานสายจางผูที่เจียอี้ · ฮ่องกงสะกด Po

บุคคลสำคัญแซ่ผู

บุคคล	ยุค	บทบาท
ฝูหง (苻洪 เดิมแซ่ 蒲)	ศตวรรษที่ 4	หัวหน้าเผ่าชาวตี ปู่ของจักรพรรดิฝูเจียนแห่งราชวงศ์ฉินยุคหลัง
ผูหยวน (蒲元)	สามก๊ก (จ๊กก๊ก)	ช่างตีดาบที่ตีดาบสามพันเล่มให้ขงเบ้ง
ผูจงเมิ่ง (蒲宗孟)	ซ่งเหนือ	ชาวเสฉวน ขุนนางฝ่ายปฏิรูปของหวังอันสือ ขึ้นถึงตำแหน่ง 尚书左丞
ผูโซ่วเกิง (蒲寿庚)	ซ่งใต้–หยวน	พ่อค้าเชื้อสายอาหรับ ผู้กำกับการค้าทางทะเลแห่งเฉวียนโจว
ผูซือเหวิน (蒲师文)	หยวน	บุตรผูโซ่วเกิง ทูตไปเจริญสัมพันธ์กับต่างแดน
ผูปิ่งเฉวียน (蒲秉权)	หมิง	ชาวหูหนาน จิ้นซื่อปี 1613 ถวายฎีกาโจมตีขันทีเว่ยจงเสียน จนถูกเฆี่ยนและปลด
ผูหนิงชุ่ย (蒲凝翠)	หมิง	ชาวหนานไห่ กวางตุ้ง สอบได้จิ้นซื่อปี 1565
ผูซงหลิง (蒲松龄)	ค.ศ. 1640–1715	ชาวจือชวน ซานตง ผู้แต่ง《聊斋志异》รวมเรื่องผีและปีศาจเกือบ 500 เรื่อง
ผูหัว (蒲华)	ปลายชิง	จิตรกรสำนักเซี่ยงไฮ้ (海上画派)

เรื่องเล่าในพงศาวลีของตระกูลผูซงหลิงก็น่าสนใจ ตระกูลเล่าว่าบรรพชนรอดจากการกวาดล้างสมัยปลายหยวน ด้วยการไปใช้แซ่ 杨 ของฝ่ายแม่ชั่วคราว แล้วจึงกลับมาใช้แซ่ 蒲 ตามเดิม

อาหารและวัฒนธรรมประจำแซ่

อาหาร: ขอบอกตรง ๆ ว่า ไม่พบอาหารที่ผูกกับแซ่พู้โดยตรง ระวังสับสนกับ 蒲菜 (หน่อต้นกก ผักขึ้นชื่อของหวยอัน) และ 菖蒲 (ว่านน้ำที่ใช้ในเทศกาลไหว้บ๊ะจ่าง) ซึ่งเป็นชื่อพืช ไม่เกี่ยวกับแซ่ ส่วนตระกูลผูโซ่วเกิงเป็นพ่อค้า เครื่องหอม (香料) ไม่ใช่พ่อค้าอาหาร

คำสอนประจำตระกูล: ไม่พบ "家训" ฉบับที่เชื่อถือได้ของแซ่นี้ แต่ชื่อหอ 揖让堂 ก็บอกคุณค่าที่ตระกูลยกย่อง คือ "ความถ่อมตนและรู้จักสละ" ตามเรื่องผูอีที่ไม่รับราชบัลลังก์

ลำดับชื่อรุ่น (字辈): แต่ละสาขาต่างกัน ตัวอย่างจากกวางตุ้ง

หมู่บ้านจูเจียง (光裕堂): 衍绪辉联咢，光宗召远枝 กันเจียว หนานไห่ (乐善房): 芳华扬远荫，昌显立荣勳，光裕均端本

วลี "光宗" แปลว่า "ทำให้บรรพชนมีเกียรติ" ใครที่ยังมีชื่อจีนสามพยางค์ ลองเทียบอักษรกลางของชื่อดู แต่ควรตรวจกับพงศาวลีของบ้านตัวเองอีกครั้ง

การไหว้บรรพชน: ศาลแซ่ 蒲 ที่หมู่บ้านจูเจียง กว่างโจว เป็นตัวอย่างของลูกหลานพ่อค้าต่างแดนที่รับธรรมเนียมไหว้บรรพชนแบบจีนเต็มตัว ผู้เชี่ยวชาญตรวจพบว่าลำดับวงศ์ในศาลนี้ตรงกับลำดับวงศ์ของผูโซ่วเกิง

คำถามที่พบบ่อย

แซ่พู้ ภาษาจีนเขียนอย่างไร?

เขียนว่า 蒲 ซึ่งตัวย่อและตัวเต็มเขียนเหมือนกัน แปลว่า "ต้นกก" ระวังอย่าสับสนกับ 浦 (ผู่) ซึ่งเป็นอีกแซ่หนึ่ง

แซ่พู้ แต้จิ๋วอ่านว่าอะไร?

สำเนียงแต้จิ๋วอ่านว่า "พู้" (pu5) เป็นการถอดเสียงตามหลักการอ่านแต้จิ๋ว ยังไม่พบการใช้เป็นชื่อแซ่ในเอกสารไทย เสียงนี้ใกล้กับแซ่ 符 (ฮู้) และ 潘 (พัว) แต่เป็นคนละแซ่

แซ่พู้ จีนกลางอ่านว่าอะไร?

จีนกลางอ่านว่า "ผู" (Pú เสียงที่ 2) แซ่พู้กับแซ่ผู (蒲) จึงเป็นแซ่เดียวกัน

แซ่พู้ มาจากไหน?

มีหลายสาย ตำนานเล่าว่ามาจากลูกหลานพระเจ้าซุ่นและผูอี ถิ่นตระกูลคือเหอตง (ซานซี) ยังมีตระกูลชาวตี "บ้านต้นกก" ของฝูหง และลูกหลานพ่อค้ามุสลิมอาหรับที่ใช้ "蒲" แทนคำว่า Abu ปัจจุบันมีมากที่สุดในเสฉวน

แซ่พู้ ภาษาอังกฤษสะกดอย่างไร?

Pu (จีนกลาง), Poo, Po (ฮ่องกง) และ Pou (มาเก๊า) ส่วนในเวียดนามเขียนว่า Bồ

คนแซ่ผูเป็นลูกหลานอาหรับทุกคนไหม?

ไม่ใช่ คนแซ่ผูส่วนใหญ่อยู่เสฉวนและเป็นชาวจีนฮั่นมาแต่เดิม สายเชื้อสายอาหรับเป็นกลุ่มเล็กในกวางตุ้ง ฝูเจี้ยน และไหหลำ เช่น ตระกูลที่หมู่บ้านจูเจียง กว่างโจว และตระกูลผูโซ่วเกิงแห่งเฉวียนโจว

อ่านต่อ: ตาราง 168 แซ่จีน — รวมแซ่จีนในไทยพร้อมคำอ่านแต้จิ๋วและจีนกลาง · บทความนี้อยู่ในชุด แซ่จีนหายาก 99 แซ่

แซ่ที่เสียงแต้จิ๋วใกล้กัน (อย่าสับสน):

• แซ่ฮู้ แซ่ฝู (符) — เสียงแต้จิ๋วใกล้กับแซ่พู้ (蒲)
• แซ่พัว แซ่พาน (潘) — เสียงแต้จิ๋วใกล้กับแซ่พู้ (蒲)

ชวนเล่าเรื่องแซ่ของบ้านคุณ

บ้านคุณเป็นแซ่ 蒲 หรือรู้จักใครที่ใช้แซ่นี้ไหม? อากงอาม่ามาจากกวางตุ้ง ไหหลำ ฝูเจี้ยน หรือที่ไหน? ที่บ้านมีป้ายหอ "河东堂" หรือ "揖让堂" บ้างหรือเปล่า? ทุกเรื่องเล่าที่แชร์มาจะช่วยเติมประวัติแซ่พู้ในเมืองไทยให้ครบขึ้น

แหล่งอ้างอิง

• วิกิพีเดียภาษาจีน — 蒲姓
• วิกิซอร์ซ — 欽定古今圖書集成·氏族典 第098卷 (蒲姓部)
• วิกิพีเดียภาษาจีน — 蒲壽庚
• 广州日报新花城 — 一方碑 看古代豪富的广州蒲氏家族 (2021)
• 新浪网 / 信息时报 — 广州发现一座西亚阿拉伯人后裔的清代宗祠 (2004)
• 族谱网 — 南海甘蕉蒲氏家谱
• 族谱网 — 海南三亚、儋县回教蒲氏来历 (แหล่งของตระกูล)
• วิกิซอร์ซ — 欽定古今圖書集成·職方典 第1380卷
• วิกิซอร์ซ — 廣東通志 (四庫全書本) 卷58
• 族谱网 — 蒲姓地理分布 (แหล่งของตระกูล)
• 中国家谱网 — 广东省蒲氏字辈汇总 (2024)
• Wiktionary — 蒲 (เสียงอ่านแต้จิ๋ว ฮกเกี้ยน กวางตุ้ง แคะ)
• Wiktionary — สหสมาคมตระกูลแซ่ – รายชื่อสมาคม (Wayback 2020)

หมายเหตุ: ตัวเลขประชากรปี 2026 เป็นตัวเลขประมาณการ (คลาดเคลื่อนได้ราว ±15%) คำนวณจากสัดส่วนแซ่ในฐานข้อมูลฝูซี ปี 2013 เทียบกับประชากรจีนปลายปี 2025 อันดับเป็นอันดับประมาณ เพราะทางการจีนประกาศเพียง 100 อันดับแรก ส่วนข้อมูลสายตระกูลในเหลียงจง เฉวียนโจว และไหหลำ หลายส่วนมาจากพงศาวลีและเว็บไซต์ของตระกูล ซึ่งอาจมีหลายฉบับที่ไม่ตรงกัน