แซ่ขึ่ง แซ่ค่วาง (邝) มาจากไหน? ประวัติตระกูลค่วาง จากหลูเจียงสู่จีนใต้

แซ่ขึ่ง เขียนด้วยอักษรจีน 邝 (ตัวเต็ม 鄺) จีนกลางอ่านว่า "ค่วาง" (Kuàng) สำเนียงแต้จิ๋วอ่านว่า "ขึ่ง" (keng3) ส่วนชาวกวางตุ้งอ่านว่า "ก๊วง" หรือ "กว่อง" แซ่นี้เป็น แซ่ของชาวกวางตุ้ง โดยเฉพาะถิ่นไถซาน ไคผิง และซินฮุ่ย อยู่ราว อันดับประมาณ ~256 ของจีน ประมาณการว่าปี 2026 มีคนแซ่นี้ราว 3.4 แสนคน

ประเด็นสำคัญ

• จีนกลางอ่านค่วาง แต้จิ๋วอ่านขึ่ง (keng3) กวางตุ้งอ่านก๊วง ในอเมริกาสะกด Fong ตามเสียงไถซาน
• ระวังสับสนกับ 关 เพราะเสียงกวางตุ้ง ก๊วง ใกล้กัน และกับ 况 旷 ที่จีนกลางอ่านเหมือนกัน
• 溯源堂 คือหอร่วมสามแซ่ 雷 方 邝 คำขวัญ 源同一脉，衍以三宗 ศาลแรกสร้างที่ไคผิงปี 1846
• 邝埜 เสนาบดีกลาโหมสมัยหมิง สิ้นชีพในศึกถู่มู่ปี 1449 ส่วน 邝露 กอดพิณตายตามเมืองปี 1650
• ไม่พบศาล หมู่บ้าน หรือสมาคมแซ่ขึ่งในแต้จิ๋วและไทย

ก่อนอ่าน: ทำไมผมเขียนเรื่องแซ่ของตระกูลต่าง ๆ

ผม ธนินพงษ์ ศุภพิทักษ์พงษ์ (MingPaPa) เป็นคนแต้จิ๋ว แซ่ 黃 (แต้จิ๋ว อึ้ง / จีนกลาง หวง) บรรพบุรุษมาจากเท่งไฮ้ (澄海 — จีนกลาง เฉิงไห่) ผมรักและภูมิใจในรากเหง้าวัฒนธรรมจีนที่อากงอาม่าส่งต่อมาให้ หลังจากเขียนเรื่องแซ่อึ้งของบ้านผมเองและตาราง 168 แซ่จีนแล้ว ผมอยากให้ลูกหลานตระกูลอื่นได้มีเรื่องราวของแซ่ตัวเองเก็บไว้บ้าง จึงขออนุญาตรวบรวมข้อมูลเท่าที่พอจะหาได้ มาเขียนเป็นบทความของแซ่ตระกูลที่มีอยู่ในเมืองไทยทีละแซ่

ตั้งใจให้เป็นประโยชน์ต่อลูกหลานแต่ละตระกูล และเป็นอีกแรงหนึ่งในการช่วยคนไทยเชื้อสายจีนค้นหารากเหง้าของตัวเอง ข้อมูลส่วนใหญ่มาจากรายงานทะเบียนราษฎร์ของทางการจีน หนังสือและเว็บไซต์ของตระกูล งานวิชาการ และข่าวจากจีน ผมพยายามบอกไว้ทุกครั้งว่าเรื่องไหนเป็นตำนานหรือบันทึกของตระกูล และเรื่องไหนมีหลักฐานทางประวัติศาสตร์

ผมไม่ใช่นักประวัติศาสตร์ เป็นเพียงลูกหลานคนจีนคนหนึ่งที่อยากเห็นเรื่องเหล่านี้ถูกเก็บไว้ หากข้อมูลตระกูลใดผิดพลาด หรือพี่น้องบ้านไหนมีเรื่องราวที่อยากเพิ่มเติม แจ้งครอบครัวเราได้เลยครับ ผมจะแก้ไขและบันทึกไว้ในประวัติการแก้ไขท้ายบทความ เพื่อให้ข้อมูลสมบูรณ์ที่สุด และช่วยให้การศึกษารากเหง้าและวัฒนธรรมของแต่ละแซ่ง่ายขึ้นสำหรับทุกคน

ข้อมูลด่วน: แซ่ขึ่ง แซ่ค่วาง (邝)

หัวข้อ	ข้อมูล
อักษรจีน	邝 (ตัวย่อ) / 鄺 (ตัวเต็ม = 廣 + 阝 ซึ่งหมายถึงเมือง)
จีนกลาง	Kuàng (เสียง 4) · ค่วาง (รูปตามหลักราชบัณฑิตฯ กับรูปที่ใช้ทั่วไปตรงกัน)
แต้จิ๋ว	keng3 · ขึ่ง — ถอดเสียงตามหลักการอ่านแต้จิ๋ว ยังไม่พบการใช้เป็นชื่อแซ่ในเอกสารไทย · เสียงอ่านหนังสือ kuang3 (ขวั่ง)
กวางตุ้ง	kwong3 · ก๊วง / กว่อง · ภาษาไถซาน (台山话) ออกเสียงคล้าย Fong
ภาษาอังกฤษ	Kwong, Kong, Kuang, Khong · อเมริกา Fong · ออสเตรเลีย Quong · รูปไทยตามอังกฤษ: คอง
อันดับในจีน	อันดับประมาณ ~256 (จัดจากฐานข้อมูลฝูซี ปี 2013 เพราะทางการจีนประกาศเพียง 100 อันดับแรก) · ไม่อยู่ใน《百家姓》
ประชากร	ราว 3.4 แสนคน หรือราว 0.024% (ประมาณการปี 2026 ช่วง ±15% ราว 2.9–3.9 แสนคน)
มณฑลที่มีมากที่สุด	กวางตุ้ง ราว 46% ของทั้งประเทศ (ตามหนังสือ《中国四百大姓》 ฐานข้อมูลฝูซี 2013)
郡望 (ถิ่นตระกูล)	庐江 หลูเจียง (มณฑลอานฮุย)
堂号 (ชื่อหอ)	溯源堂 (หอร่วมกับแซ่ 雷 และ 方) · 宣城堂 · 庐江堂
ระวังสับสน	关 (แต้จิ๋ว กวง) ใกล้เสียงกวางตุ้ง "ก๊วง" · 方 กวางตุ้งก็สะกด Fong · 况 / 旷 จีนกลางอ่าน kuàng เหมือนกัน

แซ่ขึ่ง ภาษาจีนเขียนอย่างไร อ่านว่าอะไร (จีนกลาง vs แต้จิ๋ว)

แซ่ขึ่งเขียนว่า 邝 ในจีนแผ่นดินใหญ่ และ 鄺 ในฮ่องกง ไต้หวัน และป้ายบรรพชนรุ่นเก่า ตัวเต็มประกอบด้วย 廣 (กว้าง) กับ 阝 ด้านขวา ซึ่งในอักษรจีนมักหมายถึง "เมือง" หรือ "แคว้น"

ชื่อเรียกแซ่นี้เปลี่ยนไปตามสำเนียง

• ค่วาง มาจากภาษาจีนกลาง (Kuàng เสียงที่ 4) ตรงกับการสะกด "Kuang"
• ขึ่ง คือเสียงแต้จิ๋ว keng3 (ถอดเสียงตามหลักการอ่านแต้จิ๋ว — ยังไม่พบการใช้เป็นชื่อแซ่ในเอกสารไทย) พจนานุกรมแต้จิ๋ว mogher ระบุว่า keng3 เป็นเสียงที่ใช้เมื่อเป็น "แซ่" ในถิ่นซัวเถา เตี่ยเอี๊ย กิ๊กเอี๊ย เหรียวเพ้ง และเท่งไฮ้ แยกจากเสียงอ่านหนังสือ kuang3 (ขวั่ง)
• ก๊วง / กว่อง คือเสียงกวางตุ้ง kwong3 ฮ่องกงสะกดว่า Kwong
• Fong มาจากภาษาไถซาน (台山话) ภาษาถิ่นของชาวซื่ออี้ (四邑) ที่ไปอเมริกามากที่สุดในศตวรรษที่ 19 คนแซ่นี้ในอเมริกาจำนวนมากจึงใช้นามสกุลว่า Fong

คนแซ่ 邝 เกือบทั้งหมดเป็น คนกวางตุ้ง (广府) ไม่ใช่คนแต้จิ๋ว ชื่อ "ขึ่ง" จึงเป็นการถอดเสียงให้คนไทยเชื้อสายแต้จิ๋วอ่านตามได้

ข้อควรระวัง:

• 邝 กับ 关 เสียงกวางตุ้งของ 邝 คือ "ก๊วง" ใกล้กับเสียงแต้จิ๋วของแซ่ 关 (กวง / กวน) มาก บทความนี้จึงใช้ "ขึ่ง" เป็นชื่อหลัก ถ้าเจอสมาคมหรือป้ายที่เขียนว่า "แซ่กวง" ต้องดูอักษรจีนก่อนเสมอ
• 邝 กับ 方 ในอเมริกา คำว่า Fong อาจเป็นแซ่ 邝 (ตามสำเนียงไถซาน) หรือแซ่ 方 (ฟาง) (ตามสำเนียงกวางตุ้ง) ก็ได้ สองแซ่นี้มีความผูกพันกันจริง (ดูหัวข้อถัดไป) แต่เป็นคนละแซ่
• 邝 กับ 况 / 旷 จีนกลางอ่าน kuàng เหมือนกันทั้งสามตัว แต่เขียนต่างกันและนับเป็นคนละแซ่

แซ่ขึ่ง มาจากไหน: ต้นกำเนิดตระกูลค่วาง

แซ่ 邝 มีที่มาหลายสาย ทั้งจากตำราแซ่โบราณและจากพงศาวลีของตระกูล

สายที่ 1 — แคว้นโบราณ 邝: ตำรา《路史》ของสมัยซ่งเขียนว่า "邝 เป็นแคว้นโบราณ มีตระกูล 邝" ส่วนตำราแซ่สมัยชิงอธิบายว่าแคว้นนี้อยู่แถบซูเฉิง (舒城) มณฑลอานฮุย ในยุคชุนชิว ลูกหลานนำชื่อแคว้นมาเป็นแซ่ ซึ่งตรงกับพจนานุกรม《广韵》ที่ว่าแซ่ 邝 "出庐江" คือมาจากหลูเจียง

สายที่ 2 — แยกมาจากแซ่ฟาง (方): สายนี้คือสายหลักของคนแซ่ขึ่งในกวางตุ้ง ตามพงศาวลี《邝氏族谱》ที่เว็บไซต์ของรัฐบาลท้องถิ่นไถซานยกมาอ้าง ฟางถิงอิง (方廷英) แห่งสายฟางในเจียงหนาน มีบุตรคนโตชื่อ 以平 ฉายา "三七" ซึ่ง "改取邝姓" คือเปลี่ยนมาใช้แซ่ 邝 ในสมัยราชวงศ์ซ่ง ลูกหลานสายนี้จึงนับ 三七公 เป็นต้นแซ่

สายที่ 3 — ร่วมต้นกับแซ่ 雷 และ 方 (ตำนาน): พงศาวลีของตระกูลเล่าว่า โอรสของจักรพรรดิอวี๋หวั่ง (帝榆罔) ผู้สืบเชื้อสายเสินหนง (神农) อยู่ที่ "雷泽" จึงใช้แซ่เหลย (雷) ต่อมาช่วยจักรพรรดิเหลืองปราบชือโหยว ได้ที่ดินที่ภูเขาฟางซาน (方山) ลูกหลานจึงใช้แซ่ฟาง (方) และแซ่ 邝 ก็แยกมาจากแซ่ฟางอีกที เรื่องนี้เป็นที่มาของหอร่วม 溯源堂 ของสามแซ่

สายที่ 4 — แยกมาจากแซ่หวง (黄) ในหูหนาน: พงศาวลีสายหูหนาน (ที่หอสมุดมณฑลหูหนานรวบรวม) เล่าว่าในสมัยถัง ลูกหลานตระกูล 黄 ชื่อ 黄贤 ให้บุตรคนโตเปลี่ยนเป็นแซ่ 邝 และบุตรคนรองเปลี่ยนเป็นแซ่ 旷 คนหูหนานจึงมีคำพูดว่า "黄 邝 旷 เป็นครอบครัวเดียวกัน" — สายนี้เกี่ยวพันกับ แซ่อึ้ง 黃 ด้วย

สาย	บรรพชน / เหตุการณ์	ยุค	ตำนานหรือประวัติศาสตร์
แคว้นโบราณ 邝	แคว้นแถบซูเฉิง–หลูเจียง อานฮุย	ชุนชิว	มีในตำราแซ่สมัยซ่ง–ชิง (เขียนย้อนหลัง)
แยกจากแซ่ฟาง (方)	บุตรของฟางถิงอิง ฉายา 三七 เปลี่ยนเป็นแซ่ 邝	ราชวงศ์ซ่ง	ตามพงศาวลีของตระกูล
ร่วมต้นกับ 雷 และ 方	ลูกหลานเสินหนงผ่านแซ่เหลยและฟาง	ยุคตำนาน	ตำนาน
แยกจากแซ่หวง (黄)	黄贤 ให้บุตรเปลี่ยนเป็น 邝 และ 旷	ราชวงศ์ถัง	ตามพงศาวลีสายหูหนาน
广成子	ลูกหลานเซียนกว่างเฉิงจื่อ	ยุคตำนาน	ตำนาน

แซ่ 邝 ไม่อยู่ในหนังสือ《百家姓》 แต่ตำราแซ่สมัยหมิงอย่าง《姓苑》บันทึกไว้แล้วว่า "邝氏，广东南海、高州多此族" คือคนแซ่นี้มีมากที่หนานไห่และเกาโจวของกวางตุ้ง แปลว่าตั้งแต่สมัยหมิง แซ่นี้ก็มีมากในกวางตุ้งแล้ว

ถิ่นเดิม (郡望) และชื่อหอบรรพชน (堂号)

郡望 คือ "ถิ่นอันเป็นเกียรติของตระกูล" ส่วน 堂号 คือชื่อหอบรรพชนที่แขวนเหนือประตูบ้านหรือศาลตระกูล ถิ่นตระกูลของแซ่ขึ่งคือ หลูเจียง (庐江) ในมณฑลอานฮุย ซึ่งอยู่ติดกับซูเฉิง ที่ตั้งของแคว้น 邝 โบราณ

ชื่อ	ประเภท	ที่มา
庐江 หลูเจียง	郡望	《广韵》: "邝，姓。出庐江"
溯源堂	หอ	หอร่วมของสามแซ่ 雷 方 邝 — "溯源" แปลว่า "ทวนน้ำหาต้นน้ำ"
宣城堂	หอ	ตั้งตามบรรดาศักดิ์ "宣城侯" ในเรื่องเล่าของตระกูล (เซวียนเฉิงอยู่ในอานฮุย)
庐江堂	หอ	ตั้งตามถิ่นตระกูล

溯源堂: หอเดียว สามแซ่

溯源堂 เป็นหอร่วมของสามแซ่ เหลย (雷) ฟาง (方) และขึ่ง (邝) ซึ่งถือว่าสืบมาจากบรรพชนเดียวกัน ประตูศาลเขียนคำขวัญว่า "源同一脉，衍以三宗" แปลว่า "ต้นน้ำสายเดียว แตกเป็นสามตระกูล"

ตามแหล่งของตระกูล ปี 1846 ผู้อาวุโสของสามแซ่จากไคผิงและไถซาน ร่วมกันสร้าง 溯源家塾 ที่ตำบลฉุยโข่ว (水口) ไคผิง เป็นศาลรวมแห่งแรก ต่อมามีศาล 溯源大宗祠 ที่ไถเฉิง (台城) อำเภอไถซาน และในปี 1926 ก็เริ่มออกวารสาร 《溯源月刊》 ส่งไปให้ลูกหลานใน 19 ประเทศ

ปี 1936 ชาวสามแซ่โพ้นทะเลบริจาคเงินราว 2.6 แสนตำลึงเงิน สร้างโรงเรียนมัธยม溯源 ที่ไถเฉิง หลังปี 1949 อาคารถูกรัฐนำไปใช้ และได้คืนในปี 1984 ต่อมาชาวฮ่องกงบริจาคเงินเปิดเป็นโรงเรียนอิเล็กทรอนิกส์溯源 ในปี 1986

เส้นทางลงใต้: จากเจียงหนานสู่ไถซาน ไคผิง และกว่างโจว

ผ่านตรอกจูจี (珠玑巷) สู่ซินฮุ่ย

คนกวางตุ้งจำนวนมากเล่าว่าบรรพชนลงใต้ผ่าน ตรอกจูจี (珠玑巷) เมืองหนานสยง ทางเหนือของกวางตุ้ง หนังสือ《珠玑巷民族南迁记》นับแซ่ 邝 เป็นหนึ่งใน 13 แซ่ที่ลงไปตั้งรกรากที่ ซินฮุ่ย (新会)

ไถซาน: ถิ่นใหญ่ที่สุด

เว็บไซต์ของสำนักงานแขวงไถเฉิง ไถซาน สรุปจากพงศาวลีว่า ในช่วงปี 1241–1252 สมัยซ่งใต้ 邝公表 ย้ายจากหมู่บ้าน潘村 ซินฮุ่ย มาอยู่หมู่บ้าน忠心 ตำบล 冲云 อำเภอซินหนิง (ไถซานในปัจจุบัน) ปัจจุบันลูกหลานอยู่ใน 12 ตำบล 154 หมู่บ้าน ราว 1.38 หมื่นคน หนาแน่นที่ตำบล冲云 และ岭背

ไคผิงและกว่างโจว

• ไคผิง (开平): หมู่บ้าน 潘村 (绊村) ตำบลฉุยโข่ว เป็นถิ่นแซ่ขึ่งสายไคผิง และเป็นที่ตั้งของ溯源家塾
• กว่างโจว (广州): มีศาลบรรพชนตระกูล 邝 หลายแห่งในเขตไป๋อวิ๋น (白云) และฉงฮว่า (从化) รวมทั้งที่หนานไห่ (南海)

สายหูหนานและเจียงซี

นอกกวางตุ้ง มีคนแซ่ 邝 ที่อำเภออี๋จาง (宜章) และเมืองรอบ ๆ ในหูหนาน ซึ่งเป็นบ้านเกิดของเสนาบดี 邝埜 สมัยหมิง และที่สวินอู (寻乌) ในเจียงซี

ข้ามทะเลไปอเมริกา

ปลายราชวงศ์ชิง ชาวซื่ออี้ (四邑) คือสี่อำเภอ ซินฮุ่ย ไถซาน ไคผิง เอินผิง ออกไปทำงานที่อเมริกาเหนือจำนวนมาก คนแซ่ 邝 ก็ไปด้วย จึงเกิด สมาคม Soo Yuen (溯源總堂) ของสามแซ่ 雷 方 邝 ขึ้นที่ไชนาทาวน์ซานฟรานซิสโกช่วงทศวรรษ 1880 ปัจจุบันมีสาขากว่าสิบเมืองในสหรัฐฯ และแคนาดา ส่วนที่ฮ่องกงมี 香港溯源堂雷方邝宗亲会 ตั้งเมื่อปี 1958

แต้จิ๋ว: ไม่พบสายตระกูล

ขอบอกตรง ๆ ว่า ไม่พบหมู่บ้าน ศาลบรรพชน หรือสมาคมแซ่ขึ่งในแต้จิ๋ว (แต้จิ๋ว ซัวเถา กิ๊กเอี๊ย) ค้นแผนที่จีนด้วยคำว่า 邝氏宗祠 邝氏 และ 邝厝 ในสามเมืองนี้แล้วไม่พบเลย ซึ่งตรงกับที่แซ่นี้เป็นแซ่ของชาวกวางตุ้ง

สมาคมและศาลบรรพชนตระกูลขึ่ง (邝) ในกวางตุ้ง

ชื่อ (จีน / ไทย)	ที่อยู่	แผนที่	โทร
溯源堂 (溯源大宗祠) / หอ溯源 ศาลรวมสามแซ่ 雷 方 邝	中山路24号 ถนนจงซาน เลขที่ 24 ไถเฉิง อำเภอไถซาน เจียงเหมิน กวางตุ้ง	แผนที่ Amap · Google Maps	—
鄺氏宗祠 / ศาลบรรพชนตระกูลขึ่ง (邝)	河滨北路39号 ถนนเหอปินเหนือ เลขที่ 39 เขตฉงฮว่า กว่างโจว	แผนที่ Amap · Google Maps	—
广东省从化区邝氏宗亲会 / สมาคมตระกูลขึ่ง (邝) เขตฉงฮว่า	镇北路与向阳南路交叉口东40米 ทางตะวันออกของแยกถนนเจิ้นเป่ย–เซี่ยงหยางใต้ 40 เมตร เขตฉงฮว่า กว่างโจว	แผนที่ Amap · Google Maps	—
邝氏宗祠 / ศาลบรรพชนตระกูลขึ่ง (邝)	大石岗田心东街44号 ถนนเถียนซินตะวันออก เลขที่ 44 ต้าสือกั่ง เขตไป๋อวิ๋น กว่างโจว	แผนที่ Amap · Google Maps	—

พิกัดจาก Amap (高德地图) โปรดตรวจสอบก่อนเดินทาง/ติดต่อ · ไม่พบสมาคมหรือศาลบรรพชนตระกูลขึ่งในแต้จิ๋วและในไทย

แซ่ขึ่ง (ค่วาง 邝) ในประเทศไทย

ขอบอกตรง ๆ ว่า ไม่พบสมาคมแซ่ขึ่งในประเทศไทย ทั้งสมาคมของแซ่ 邝 เอง และสาขาของหอร่วม溯源堂 (雷 方 邝) ไม่มีชื่ออยู่ในรายชื่อสหสมาคมตระกูลแซ่ ค้นด้วยชื่อไทย ขึ่ง ก๊วง คอง และอักษร 邝 / 鄺 / 溯源 ก็ไม่พบ ส่วนแซ่ฟาง (方) ในไทยมีสมาคมตระกูลของตัวเอง ซึ่งไม่ใช่溯源堂

ถ้าบ้านคุณเป็นแซ่ 邝 อากงอาม่ามาจากไถซาน ไคผิง ซินฮุ่ย หรือกว่างโจวหรือเปล่า? ที่บ้านเรียกว่าแซ่ก๊วง แซ่กว่อง แซ่คอง หรือชื่ออื่น? ลองดูป้ายบรรพชนให้แน่ใจว่าเขียน 邝 หรือ 鄺 ไม่ใช่ 关 แล้วเล่าให้ฟังได้เลย เรื่องของคุณจะช่วยเติมประวัติแซ่นี้ในเมืองไทยที่ยังว่างอยู่

ปัจจุบันคนแซ่ขึ่งอยู่ที่ไหนในจีน

หนังสือ《中国四百大姓》(ฐานข้อมูลฝูซี 2013) ระบุว่า กวางตุ้ง มีคนแซ่ 邝 ราว 46% ของทั้งประเทศ

พื้นที่	ความสำคัญ
กวางตุ้ง (广东)	มากที่สุด · ไถซาน ไคผิง ซินฮุ่ย · กว่างโจว (ฉงฮว่า ไป๋อวิ๋น ฮวาตู หวงผู่) · หนานไห่ ซานฉุ่ย ตงก่วน เซินเจิ้น จูไห่
หูหนาน (湖南)	อี๋จาง เหล่ยหยาง และเมืองรอบ ๆ (สายที่เล่าว่าแยกจากแซ่ 黄)
เจียงซี (江西)	สวินอู ก้านเซี่ยน
มณฑลรอง	ไหหลำ เหอหนาน กว่างซี
ฮ่องกง	ชุมชนที่เซิ่งสุ่ย · สมาคมสามแซ่溯源堂 (ตั้งปี 1958)
ต่างประเทศ	สหรัฐฯ และแคนาดา (สมาคม Soo Yuen สะกด Fong) · ออสเตรเลีย (สะกด Quong)

บุคคลสำคัญแซ่ค่วาง (邝)

บุคคล	ยุค	บทบาท
邝公表	ซ่งใต้	บรรพชนผู้ย้ายจากซินฮุ่ยมาตั้งรกรากที่ตำบล冲云 ไถซาน (ตามพงศาวลีของตระกูล)
ค่วางเหย่ (邝埜)	ค.ศ. 1385–1449	ชาวอี๋จาง หูหนาน เสนาบดีกลาโหม (兵部尚书) สมัยหมิง ทัดทานไม่ให้จักรพรรดิหมิงอิงจงยกทัพออกรบเอง สุดท้ายสิ้นชีพใน ศึกถู่มู่ (土木堡之变) ปี 1449 มีประวัติในพงศาวดาร《明史》
ค่วางลู่ (邝露)	ค.ศ. 1604–1650	กวีชาวหนานไห่ ฉายา 海雪 นักอักษรศิลป์และนักสะสมพิณโบราณ เมื่อทัพชิงตีกว่างโจวปี 1650 ท่าน กอดพิณ "绿绮台" สมัยถังตายตามเมือง
ค่วางฉีจ้าว (邝其照)	ปลายชิง	ชาวไถซาน ทำพจนานุกรมอังกฤษ–จีน《字典集成》(1868) ซึ่งเป็นเล่มแรก ๆ ที่คนจีนเรียบเรียงเอง และร่วมก่อตั้ง《广报》หนังสือพิมพ์ฉบับแรกของกว่างโจว (1886)
ค่วางฟู่จั๋ว (邝富灼)	ค.ศ. 1869–1931	ชาวไถซาน ไปเป็นแรงงานที่อเมริกาตั้งแต่อายุ 12 ปี ต่อมาเรียนจบมหาวิทยาลัยแคลิฟอร์เนีย เบิร์กลีย์ และโคลัมเบีย เป็นหัวหน้ากองบรรณาธิการภาษาอังกฤษของสำนักพิมพ์ซางอู้ (商务印书馆) ชื่ออังกฤษ Fong Foo Sec
ไฮรัม ฟง (Hiram Fong 邝友良)	ค.ศ. 1906–2004	บุตรแรงงานอพยพจากกวางตุ้งในฮาวาย วุฒิสมาชิกสหรัฐฯ เชื้อสายจีนคนแรก ใช้นามสกุลสะกดว่า Fong
ค่วางเริ่นหนง (邝任农)	ค.ศ. 1912–2003	ชาวสวินอู เจียงซี พลโทกองทัพปลดแอกประชาชนจีน รองผู้บัญชาการกองทัพอากาศ และผู้อำนวยการสำนักงานการบินพลเรือนจีน

อาหารและวัฒนธรรมประจำแซ่

อาหาร: ขอบอกตรง ๆ ว่า ไม่พบอาหารที่ผูกกับแซ่ขึ่งโดยตรง สิ่งที่ผูกกับตระกูลนี้มากที่สุดคือ การศึกษา ทั้งโรงเรียน溯源 วารสาร《溯源月刊》 และทุนการศึกษาของสมาคม Soo Yuen

คู่กลอนประจำแซ่: ศาลตระกูล 邝 นิยมใช้คู่กลอน "海雪堂遗臣死节，土木堡兵部殉忠" ท่อนแรกหมายถึงกวีค่วางลู่ (ฉายา 海雪) ที่ตายตามเมือง ท่อนหลังหมายถึงเสนาบดีกลาโหมค่วางเหย่ที่สิ้นชีพในศึกถู่มู่ คุณค่าหลักของตระกูลจึงเป็น ความภักดีต่อบ้านเมือง

ความกตัญญู: พงศาวดาร《明史》เล่าว่าค่วางเหย่เคยส่งเงินเดือนซื้อเสื้อขนสัตว์ให้บิดา บิดากลับส่งคืนพร้อมจดหมายตำหนิ ท่านคุกเข่าลงอ่านจดหมายนั้นด้วยความเคารพ

ความสามัคคีของสามแซ่: นอกจากคำขวัญ "源同一脉，衍以三宗" ในวงการ溯源堂ยังมีคำพูดว่า "方山与雷氏，溯源出神农" คือ ทั้งฟางซานและตระกูลเหลย สืบย้อนไปถึงเสินหนงเหมือนกัน

ลำดับชื่อรุ่น (字辈): ไม่พบชุดอักษรลำดับรุ่นของแซ่ขึ่งที่เผยแพร่ แต่ในพงศาวลีเก่าจะเห็นว่าคนรุ่นเดียวกันใช้อักษรร่วมกันหนึ่งตัว ดังภาพข้างล่าง

การไหว้บรรพชน: ศาลรวมสามแซ่ที่ไคผิงและไถซาน รวมทั้งศาลตระกูล 邝 ในกว่างโจว (ดูตารางข้างบน) เป็นที่รวมตัวของลูกหลาน ส่วนสมาคม Soo Yuen ในอเมริกาจัดประชุมใหญ่ของสามแซ่ทุก 3 ปี

คำถามที่พบบ่อย

แซ่ขึ่ง ภาษาจีนเขียนอย่างไร?

ตัวย่อเขียนว่า 邝 ตัวเต็มเขียนว่า 鄺 (廣 + 阝) ป้ายบรรพชนรุ่นเก่าและคนฮ่องกงใช้ตัวเต็ม

แซ่ขึ่ง แต้จิ๋วอ่านว่าอะไร?

สำเนียงแต้จิ๋วอ่านว่า "ขึ่ง" (keng3) เป็นการถอดเสียงตามหลักการอ่านแต้จิ๋ว ยังไม่พบการใช้เป็นชื่อแซ่ในเอกสารไทย เสียงอ่านหนังสือของแต้จิ๋วคือ kuang3 (ขวั่ง) ส่วนชาวกวางตุ้งซึ่งเป็นเจ้าของแซ่ส่วนใหญ่อ่านว่า "ก๊วง" หรือ "กว่อง"

แซ่ขึ่ง จีนกลางอ่านว่าอะไร?

จีนกลางอ่านว่า "ค่วาง" (Kuàng เสียงที่ 4) ระวังสับสนกับแซ่ 况 และ 旷 ซึ่งจีนกลางอ่านเหมือนกัน แต่เขียนต่างกัน

แซ่ขึ่ง มาจากไหน?

ตำราแซ่โบราณบอกว่ามาจากแคว้น 邝 แถบหลูเจียง อานฮุย ส่วนสายหลักในกวางตุ้งตามพงศาวลีของตระกูลแยกมาจากแซ่ฟาง (方) ในสมัยซ่ง แล้วลงใต้ไปตั้งรกรากที่ซินฮุ่ย ไถซาน และไคผิง ปัจจุบันเกือบครึ่งหนึ่งอยู่ในกวางตุ้ง

แซ่ขึ่ง ภาษาอังกฤษสะกดอย่างไร?

Kwong (ฮ่องกง) Kuang (จีนกลาง) Kong หรือ Khong และในอเมริกามักสะกดว่า Fong ตามเสียงภาษาไถซาน ออสเตรเลียมีสะกด Quong

溯源堂 คืออะไร เกี่ยวกับแซ่ขึ่งอย่างไร?

溯源堂 คือหอร่วมของสามแซ่ เหลย (雷) ฟาง (方) และขึ่ง (邝) ซึ่งถือว่าสืบจากบรรพชนเดียวกัน ศาลรวมแห่งแรกสร้างที่ไคผิงในปี 1846 และมีสมาคม Soo Yuen ของสามแซ่ที่ซานฟรานซิสโกและฮ่องกง แต่ยังไม่พบสาขาในไทย

อ่านต่อ: ตาราง 168 แซ่จีน — รวมแซ่จีนในไทยพร้อมคำอ่านแต้จิ๋วและจีนกลาง · บทความนี้อยู่ในชุด แซ่จีนหายาก 99 แซ่

แซ่พี่น้องในหอ溯源堂:

• แซ่ปึง แซ่ฟาง (方) — แซ่ต้นสายที่แซ่ 邝 แยกออกมา
• แซ่ลุ้ย แซ่เหลย (雷) — ร่วมหอ溯源堂กับแซ่ 方 และ 邝

ชวนเล่าเรื่องแซ่ของบ้านคุณ

บ้านคุณเป็นแซ่ 邝 หรือรู้จักใครที่ใช้แซ่นี้ไหม? อากงอาม่ามาจากไถซาน ไคผิง ซินฮุ่ย หรือกว่างโจว? ที่บ้านมีป้ายหอ "溯源堂" บ้างหรือเปล่า? ทุกเรื่องเล่าที่แชร์มาจะช่วยเติมประวัติแซ่ขึ่งในเมืองไทยให้ครบขึ้น

แหล่งอ้างอิง

• วิกิพีเดียภาษาจีน — 邝姓
• 台山市台城街道办事处 — 《溯源月刊》及台山雷、方、邝三姓历史 (2016)
• 族谱网 — 雷氏之溯源堂 (แหล่งของตระกูล)
• 族谱网 / 中华邝氏网 — 邝氏郡望堂号 (แหล่งของตระกูล)
• 族谱网 — 珠玑古巷南迁姓氏
• วิกิพีเดียภาษาจีน — 鄺埜
• วิกิพีเดียภาษาจีน — 鄺露
• วิกิพีเดียภาษาจีน — 鄺其照
• วิกิพีเดียภาษาจีน — 鄺富灼
• วิกิพีเดียภาษาจีน — 商务印书馆
• วิกิพีเดียภาษาจีน — 邝友良
• วิกิพีเดียภาษาจีน — 邝任农
• Wikipedia — Soo Yuen Benevolent Association
• [Wikipedia — Kuang (surname)](https://en.wikipedia.org/wiki/Kuang_(surname)
• 搜狐 — 香港溯源堂雷方邝宗亲会 60 周年 (2018)
• Amap (高德地图) — ศาลและสมาคมตระกูล 邝 (ค้นเมื่อ พ.ย. 2026)
• mogher.com — "邝" 潮州话
• mogher.com — สหสมาคมตระกูลแซ่ – รายชื่อสมาคม (Wayback 2020)

หมายเหตุ: ตัวเลขประชากรปี 2026 เป็นตัวเลขประมาณการ (คลาดเคลื่อนได้ราว ±15%) คำนวณจากสัดส่วนแซ่ในฐานข้อมูลฝูซี ปี 2013 เทียบกับประชากรจีนปลายปี 2025 อันดับเป็นอันดับประมาณ เพราะทางการจีนประกาศเพียง 100 อันดับแรก ส่วนเรื่องที่มาของแซ่จากแซ่ฟางและประวัติหอ溯源堂 หลายส่วนมาจากพงศาวลีและเว็บไซต์ของตระกูล ซึ่งมีหลายฉบับที่เล่าต่างกัน