แซ่ขุก เขียนด้วยอักษรจีน 屈 (ตัวเต็มและตัวย่อเขียนเหมือนกัน) จีนกลางอ่านว่า "ชวี" (Qū) ส่วนสำเนียงแต้จิ๋วอ่านว่า "ขุก" (kug4) คนไทยรู้จักคนแซ่นี้ดีที่สุดผ่านชื่อ "คุดก้วน" (屈原) กวีผู้เป็นต้นเรื่องของ เทศกาลไหว้บ๊ะจ่าง แซ่นี้อยู่ราว อันดับประมาณ ~180 ของจีน ประมาณการว่าปี 2026 มีคนแซ่นี้ราว 7.8 แสนคน
แซ่ขุก แซ่ชวี (屈) สืบจากชวีเสีย โอรสของฉู่อู่หวางแห่งรัฐฉู่สมัยชุนชิว ผู้ได้ที่ดินกินส่วยชื่อ 屈 ลูกหลานจึงนำชื่อที่ดินมาเป็นแซ่ อีกสายหนึ่งเป็นชาวเซียนเปย์ที่เปลี่ยนมาใช้แซ่นี้ ผู้ที่คนไทยรู้จักดีที่สุดคือคุดก้วน ต้นเรื่องไหว้บ๊ะจ่าง ปัจจุบันมีราว 7.8 แสนคน (ประมาณการปี 2026) มากที่สุดในส่านซี ไม่พบสายในแต้จิ๋วและไม่พบสมาคมในไทย
ประเด็นสำคัญ
- แซ่ขุก แซ่คุด และแซ่ชวี คือ 屈 เดียวกัน ไม่ใช่ 曲 ที่จีนกลางอ่านชวีเหมือนกัน
- ต้นแซ่คือชวีเสีย โอรสของฉู่อู่หวาง ตำแหน่ง 莫敖 ผู้ได้ที่ดินกินส่วยชื่อ 屈
- คุดก้วน (屈原) กวีรัฐฉู่เป็นคนแซ่นี้ ประเพณีผูกท่านกับเทศกาลไหว้บ๊ะจ่าง
- ศูนย์กลางในกวางตุ้งคือพานหยู มีศาลบรรพชนใหญ่ 屈氏大宗祠 ที่หมู่บ้านซินถิง
- ไม่พบสายในแต้จิ๋ว ไม่พบสมาคมในไทย ส่วนร้าน 屈臣氏 คือ Watsons ไม่ใช่แซ่
ก่อนอ่าน: ทำไมผมเขียนเรื่องแซ่ของตระกูลต่าง ๆ
ผม ธนินพงษ์ ศุภพิทักษ์พงษ์ (MingPaPa) เป็นคนแต้จิ๋ว แซ่ 黃 (แต้จิ๋ว อึ้ง / จีนกลาง หวง) บรรพบุรุษมาจากเท่งไฮ้ (澄海 — จีนกลาง เฉิงไห่) ผมรักและภูมิใจในรากเหง้าวัฒนธรรมจีนที่อากงอาม่าส่งต่อมาให้ หลังจากเขียนเรื่องแซ่อึ้งของบ้านผมเองและตาราง 168 แซ่จีนแล้ว ผมอยากให้ลูกหลานตระกูลอื่นได้มีเรื่องราวของแซ่ตัวเองเก็บไว้บ้าง จึงขออนุญาตรวบรวมข้อมูลเท่าที่พอจะหาได้ มาเขียนเป็นบทความของแซ่ตระกูลที่มีอยู่ในเมืองไทยทีละแซ่
ตั้งใจให้เป็นประโยชน์ต่อลูกหลานแต่ละตระกูล และเป็นอีกแรงหนึ่งในการช่วยคนไทยเชื้อสายจีนค้นหารากเหง้าของตัวเอง ข้อมูลส่วนใหญ่มาจากรายงานทะเบียนราษฎร์ของทางการจีน หนังสือและเว็บไซต์ของตระกูล งานวิชาการ และข่าวจากจีน ผมพยายามบอกไว้ทุกครั้งว่าเรื่องไหนเป็นตำนานหรือบันทึกของตระกูล และเรื่องไหนมีหลักฐานทางประวัติศาสตร์
ผมไม่ใช่นักประวัติศาสตร์ เป็นเพียงลูกหลานคนจีนคนหนึ่งที่อยากเห็นเรื่องเหล่านี้ถูกเก็บไว้ หากข้อมูลตระกูลใดผิดพลาด หรือพี่น้องบ้านไหนมีเรื่องราวที่อยากเพิ่มเติม แจ้งครอบครัวเราได้เลยครับ ผมจะแก้ไขและบันทึกไว้ในประวัติการแก้ไขท้ายบทความ เพื่อให้ข้อมูลสมบูรณ์ที่สุด และช่วยให้การศึกษารากเหง้าและวัฒนธรรมของแต่ละแซ่ง่ายขึ้นสำหรับทุกคน
ข้อมูลด่วน: แซ่ขุก แซ่ชวี (屈)
| หัวข้อ | ข้อมูล |
|---|---|
| อักษรจีน | 屈 (ตัวย่อและตัวเต็มเขียนเหมือนกัน) ความหมายทั่วไปคือ "งอ โค้ง" หรือ "จำยอม" |
| จีนกลาง | Qū (เสียง 1) · ชวี (รูปที่ใช้ทั่วไป) · ตามหลักราชบัณฑิตฯ: ชฺวี |
| แต้จิ๋ว | kug4 · ขุก — ถอดเสียงตามหลักการอ่านแต้จิ๋ว ยังไม่พบการใช้เป็นชื่อแซ่ในเอกสารไทย |
| รูปไทยที่คนรู้จัก | คุด — ในชื่อ "คุดก้วน" (屈原) ที่วิกิพีเดียภาษาไทยใช้ในหน้าเทศกาลไหว้บ๊ะจ่าง |
| ฮกเกี้ยน | khut |
| กวางตุ้ง | wat1 (ฮ่องกงสะกด Wat · มาเก๊า Vat หรือ Wat) |
| แคะ (ฮากกา) | khut |
| ภาษาอังกฤษ | Qu, Wat, Khut, Chu (ไต้หวัน) · เวียดนาม Khuất |
| อันดับในจีน | อันดับประมาณ ~180 (จัดจากฐานข้อมูลฝูซี ปี 2013 เพราะทางการจีนประกาศเพียง 100 อันดับแรก) · ใน《百家姓》อยู่ลำดับที่ 124 |
| ประชากร | ราว 7.8 แสนคน (ประมาณการปี 2026 ช่วง ±15% ราว 6.6–9 แสนคน) |
| มณฑลที่มีมากที่สุด | ส่านซี (ตามฐานข้อมูลฝูซี 2013) |
| 郡望 (ถิ่นตระกูล) | 临淮 หลินหวย · 临海 หลินไห่ · 河南 เหอหนาน (ลั่วหยาง) |
| 堂号 (ชื่อหอ) | 三闾堂 · 汨罗堂 · 忠义堂 · 临海堂 · 河南堂 |
| ระวังสับสน | จีนกลาง "ชวี" ซ้ำกับแซ่ 曲 และใกล้แซ่ 瞿 · 屈臣氏 คือร้าน Watsons ไม่ใช่แซ่ |
แซ่ขุก ภาษาจีนเขียนอย่างไร อ่านว่าอะไร (จีนกลาง vs แต้จิ๋ว)
แซ่ขุกเขียนว่า 屈 ทั้งในจีนแผ่นดินใหญ่ ไต้หวัน และป้ายบรรพชนรุ่นเก่า อักษรนี้มีความหมายทั่วไปว่า "งอ โค้ง" หรือ "จำยอม" (เช่นในคำว่า 委屈 ที่แปลว่า "น้อยใจ ไม่ได้รับความเป็นธรรม") แต่ในฐานะแซ่ มาจาก ชื่อที่ดินกินส่วยในรัฐฉู่ (ดูหัวข้อถัดไป)
ชื่อเรียกแซ่นี้เปลี่ยนไปตามสำเนียง
- ชวี มาจากภาษาจีนกลาง (Qū) ตรงกับการสะกด "Qu" รูปตามหลักราชบัณฑิตฯ เขียน "ชฺวี"
- ขุก — สำเนียงแต้จิ๋วอ่านว่า ขุก (ถอดเสียงตามหลักการอ่านแต้จิ๋ว — ยังไม่พบการใช้เป็นชื่อแซ่ในเอกสารไทย) พจนานุกรมแต้จิ๋วให้เสียง kug4 บทความนี้เขียนด้วย "ข" แบบเดียวกับแซ่ 曲 (เข็ก) เพื่อไม่ให้ไปตรงกับคำไทยว่า "คุก"
- คุด คือรูปที่คนไทยคุ้นที่สุด อยู่ในชื่อ "คุดก้วน" ซึ่งก็คือชวีหยวน (屈原) รูปนี้มาจากเสียงท้าย -t แบบฮกเกี้ยน (khut) ส่วนสำเนียงเมืองเตี่ยจิวเองก็มีเสียง kud4 ใกล้เคียงกัน
- Wat / Vat มาจากกวางตุ้ง ใช้ในฮ่องกงและมาเก๊า ส่วนไต้หวันสะกด Chu
สรุปง่าย ๆ ว่า แซ่ขุก แซ่คุด และแซ่ชวี คือแซ่ 屈 เดียวกัน และคุดก้วนก็คือคนแซ่นี้
ข้อควรระวัง:
- จีนกลาง "ชวี" ซ้ำกับแซ่ 曲 (แต้จิ๋ว เข็ก) และใกล้กับแซ่ 瞿 (Qú แต้จิ๋ว คื้อ) เป็นคนละแซ่กัน ต้องดูอักษรจีนประกอบ
- ร้าน 屈臣氏 ที่เห็นทั่วจีนคือ Watsons (วัตสัน) เป็นการถอดเสียงชื่อบริษัท ไม่ใช่ร้านของคนแซ่ 屈
- 屈突 เป็นแซ่สองพยางค์ของชาวเซียนเปย์ แยกต่างหากจากแซ่ 屈
แซ่ขุก มาจากไหน: ต้นกำเนิดตระกูลชวี
สายที่ 1 — ชวีเสีย (屈瑕) เชื้อพระวงศ์รัฐฉู่: สมัยชุนชิว ชวีเสีย โอรสของ ฉู่อู่หวาง (楚武王) ดำรงตำแหน่ง "莫敖" ขุนนางสูงสุดฝ่ายทหารและการปกครองของรัฐฉู่ และได้ที่ดินกินส่วยชื่อ "屈" ในดินแดนรัฐฉู่ (หูเป่ยปัจจุบัน) ลูกหลานจึงนำชื่อถิ่นมาเป็นแซ่ ชวีเสียปรากฏตัวจริงในพงศาวดาร《左传》
ตระกูลนี้จึงเป็น เชื้อพระวงศ์ของรัฐฉู่ ในระบบโบราณ คุดก้วนมี "姓" (แซ่ใหญ่) คือ 芈 และมี "氏" (ชื่อสกุลย่อย) คือ 屈 คำว่า "แซ่ชวี" ในปัจจุบันจึงมาจาก "氏" ของตระกูลขุนนางฉู่ สมัยจ้านกว๋อ ตระกูล 屈 昭 景 เป็นสามตระกูลใหญ่ของราชวงศ์ฉู่
สายที่ 2 — ชาวเซียนเปย์ (鲜卑) สกุล 屈突 และ 屈男: ตาม《魏书·官氏志》 สองสกุลนี้ติดตามจักรพรรดิเว่ยเสี้ยวเหวินตี้ลงมาอยู่ลั่วหยางในปลายศตวรรษที่ 5 แล้วเปลี่ยนมาใช้แซ่ 屈 อย่างไรก็ตาม บางครอบครัวยังใช้แซ่สองพยางค์ 屈突 ต่อมาอีกนาน
| สาย | บรรพชน / เหตุการณ์ | ยุค | ตำนานหรือประวัติศาสตร์ |
|---|---|---|---|
| เชื้อพระวงศ์ฉู่ | ชวีเสีย โอรสของฉู่อู่หวาง | ชุนชิว (ศตวรรษที่ 8 ก่อน ค.ศ.) | มีเอกสาร (《左传》) |
| ชาวเซียนเปย์ | สกุล 屈突 และ 屈男 | เว่ยเหนือ (ปลายศตวรรษที่ 5) | มีเอกสาร (《魏书》) |
คุดก้วน: คนแซ่ขุกที่คนไทยรู้จักที่สุด
คุดก้วน หรือชวีหยวน (屈原 ราว 339–278 ปีก่อน ค.ศ.) เป็นขุนนางและกวีของรัฐฉู่ ดำรงตำแหน่ง "三闾大夫" ดูแลสามตระกูลเชื้อพระวงศ์ 昭 屈 景 ท่านเป็นศูนย์กลางของรวมบทกวี《楚辞》และบทกวีขนาดยาว 《离骚》 ได้รับการยอมรับทั่วไปว่าเป็นงานของท่าน
ประเพณีที่เล่าสืบมาภายหลังผูกการกระโดดแม่น้ำ มี่หลัว (汨罗江) ของท่านเข้ากับ เทศกาลไหว้บ๊ะจ่าง (端午) วันที่ 5 เดือน 5 จีน ซึ่งคนไทยเชื้อสายจีนไหว้กันทุกปี (รายละเอียดในหัวข้ออาหาร)
ถิ่นเดิม (郡望) และชื่อหอบรรพชน (堂号)
郡望 คือ "ถิ่นอันเป็นเกียรติของตระกูล" ส่วน 堂号 คือชื่อหอบรรพชนที่แขวนเหนือประตูบ้านหรือศาลตระกูล ชื่อหอของแซ่ชวีส่วนใหญ่ตั้งเพื่อระลึกถึงคุดก้วน
| ชื่อ | ประเภท | ที่มา |
|---|---|---|
| 临淮 หลินหวย | 郡望 | แถบซื่อหง–ซวีอี๋ เจียงซู หลังฮั่นตะวันตก ตระกูลชวีบางส่วนย้ายมาที่นี่ |
| 临海 / 临海堂 | 郡望 + หอ | ชายฝั่งตะวันออกเจ้อเจียง ตระกูลชวีที่นี่ใหญ่จนเรียกว่า "临海望" |
| 河南 / 河南堂 | 郡望 + หอ | ลั่วหยาง ตระกูลชวีจากกวานจงบางส่วนย้ายมา และเป็นถิ่นของสายเซียนเปย์ |
| 三闾堂 | หอ | จากตำแหน่ง "三闾大夫" ของคุดก้วน |
| 汨罗堂 | หอ | จากแม่น้ำมี่หลัวที่คุดก้วนกระโดดน้ำ |
| 忠义堂 | หอ | ยกย่องความจงรักภักดีของคุดก้วน ใช้ในสายหลินไห่–ฉางสู |
เส้นทางลงใต้: จากรัฐฉู่สู่พานหยู กวางตุ้ง
เส้นทางตามยุค
| ยุค | เหตุการณ์สำคัญ |
|---|---|
| ชุนชิว–จ้านกว๋อ | ตระกูลชวีเป็นขุนนางใหญ่ของรัฐฉู่ |
| ฉินพิชิตฉู่ (223 ปีก่อน ค.ศ.) | ตระกูลกระจัดกระจาย ส่วนหนึ่งหลบอยู่ในหูเป่ย–หูหนาน |
| ฮั่นตะวันตก | ราชสำนักย้ายตระกูลใหญ่ของแคว้นเก่าเข้าไปอยู่ กวานจง (ส่านซี) ตระกูลชวีจึงมีมากในส่านซีมาจนวันนี้ อีกส่วนไปหลินไห่ (เจ้อเจียง) และซื่อหง–ซวีอี๋ (เจียงซู) |
| เว่ย–จิ้น–ราชวงศ์เหนือใต้ | เกิดถิ่นตระกูลหลินไห่ หลินหวย เหอหนาน และชาวเซียนเปย์เปลี่ยนมาใช้แซ่ 屈 |
| ซ่ง–หยวน | สายทางใต้เจริญกว่าสายเหนือ กระจายไป เจียงซี ฝูเจี้ยน กวางตุ้ง กวางสี |
| หมิงตอนต้น | สายซานซีอพยพจาก "ต้นหวยใหญ่หงต้ง" (洪洞大槐树) ไปเหอเป่ย ปักกิ่ง เจียงซู เหอหนาน ซานตง |
สายกวางตุ้ง: ตระกูลชวีแห่งพานหยู
ศูนย์กลางของแซ่ชวีในกวางตุ้งคือ "ตำบลซาถิง" (沙亭乡) อำเภอพานหยู (番禺) ซึ่งปัจจุบันอยู่ในเขตพานหยู เมืองกว่างโจว ครอบคลุมหมู่บ้าน ซินถิง (莘汀) ตำบลฮว่าหลง และ ซือเสียน (思贤) ตำบลซินจ้าว นี่เป็นชุมชนชาวกวางตุ้ง (广府) คนละกลุ่มกับชาวแต้จิ๋ว
- ศาลบรรพชนใหญ่ 屈氏大宗祠 ที่หมู่บ้านซินถิง เป็นอาคารกว้างสามแถว ลึกสามโถง พื้นที่อาคารราว 1,880 ตารางเมตร ป้ายจารึกระบุว่าบูรณะในปี ค.ศ. 1813 และ 2007 เป็นหนึ่งในศาลบรรพชนที่ใหญ่และสมบูรณ์ที่สุดของพานหยู ขึ้นทะเบียนเป็นโบราณสถานระดับมณฑลกวางตุ้งในปี 1989 ปัจจุบันใช้เป็นห้องนิทรรศการประวัติชวีต้าจวิน
- หมู่บ้านซือเสียน เดิมชื่อ 严坑 ภายหลังเปลี่ยนเป็น "思贤" ซึ่งแปลว่า "คิดถึงปราชญ์" ที่นี่มีสุสานของกวี ชวีต้าจวิน (屈大均) บนเนิน 宝珠岗 พร้อมป้ายที่นายอำเภอพานหยูจารึกไว้ในปี 1929
ไม่พบสายแต้จิ๋ว
ขอบอกตรง ๆ ว่า ไม่พบสายแซ่ขุกในแต้จิ๋ว การค้นแผนที่ Amap ในเตี่ยจิว ซัวเถา และเจียหยาง เจอแต่ร้าน 屈臣氏 (Watsons) ไม่พบศาลบรรพชน หมู่บ้าน หรือสมาคมของแซ่นี้เลย และไม่พบบันทึกบรรพชนผู้เข้าแต้จิ๋ว
แซ่ขุก (ชวี) ในประเทศไทย
ไม่พบสมาคมแซ่ขุกในประเทศไทย แซ่นี้ไม่อยู่ในรายชื่อสหสมาคมตระกูลแซ่ และไม่พบบุคคลไทยเชื้อสายแซ่นี้ที่มีชื่อเสียงพร้อมแหล่งยืนยัน
แต่ชื่อของคนแซ่นี้อยู่ในชีวิตคนไทยเชื้อสายจีนทุกปี เพราะทุกวันที่ 5 เดือน 5 จีน บ้านคนจีนในไทยทุกแซ่ไหว้บ๊ะจ่าง ตามประเพณีที่เล่าว่าเป็นการระลึกถึง คุดก้วน วิกิพีเดียภาษาไทยหน้าเทศกาลไหว้บ๊ะจ่างก็เขียนชื่อท่านว่า "คุดก้วนหรือชฺวี ยฺเหวียน"
ถ้าบ้านคุณเป็นแซ่ 屈 ที่บ้านเรียกว่าแซ่ขุก แซ่คุด หรือชื่ออื่น? อากงอาม่ามาจากถิ่นไหน? เล่าให้ฟังได้เลย เพราะเรื่องของแซ่นี้ในเมืองไทยยังแทบไม่มีใครบันทึกไว้
ปัจจุบันคนแซ่ชวีอยู่ที่ไหนในจีน
ฐานข้อมูลฝูซี ปี 2013 ระบุว่า ส่านซี มีคนแซ่ชวีมากที่สุด ซึ่งสอดคล้องกับประวัติการย้ายตระกูลใหญ่เข้ากวานจงสมัยฮั่น
| พื้นที่ | ความสำคัญ |
|---|---|
| ส่านซี (陕西) | มากที่สุดตามฝูซี 2013 |
| หูหนาน (湖南) | หนาแน่น ถิ่นแม่น้ำมี่หลัว |
| หูเป่ย (湖北) | ถิ่นกำเนิดในรัฐฉู่ · สายหลัวเถียน (罗田) |
| เหอหนาน ซานตง เหอเป่ย เจียงซู | สายลั่วหยาง สายหงต้ง และสายหลินไห่–ฉางสู |
| กวางตุ้ง (广东) | หมู่บ้านซือเสียนและซินถิง พานหยู กว่างโจว |
| ไต้หวัน ฮ่องกง มาเก๊า | สะกด Chu, Wat, Vat |
| เวียดนาม | สะกด Khuất |
บุคคลสำคัญแซ่ชวี
| บุคคล | ยุค | บทบาท |
|---|---|---|
| ชวีเสีย (屈瑕) | ศตวรรษที่ 8 ก่อน ค.ศ. | โอรสของฉู่อู่หวาง ตำแหน่ง 莫敖 บรรพชนต้นแซ่ |
| 屈完 | ชุนชิว | ขุนนางรัฐฉู่ |
| คุดก้วน / ชวีหยวน (屈原) | ราว 339–278 ปีก่อน ค.ศ. | ขุนนาง "三闾大夫" และกวีรัฐฉู่ ผู้แต่ง《离骚》ต้นเรื่องเทศกาลไหว้บ๊ะจ่างตามประเพณี |
| 屈匄 | จ้านกว๋อ | แม่ทัพรัฐฉู่ |
| 屈晃 | สามก๊ก | ชาวหรู่หนาน ขุนนางง่อก๊ก |
| 屈突通 | ค.ศ. 557–628 | ขุนนางเชื้อสายเซียนเปย์สมัยสุย–ถัง หนึ่งในขุนนาง 24 คนของหอหลิงเยียน (ใช้แซ่สองพยางค์ 屈突 จึงนับเป็นคนละแซ่กับ 屈 ในปัจจุบัน) |
| ชวีต้าจวิน (屈大均) | ค.ศ. 1630–1696 | ชาวพานหยู กวางตุ้ง กวีและนักวิชาการปลายหมิง–ต้นชิง หนึ่งใน "สามปรมาจารย์หลิ่งหนาน" (岭南三大家) ผู้เขียน《广东新语》 |
| 屈武 | ศตวรรษที่ 20 | นักการเมือง รองประธานสภาที่ปรึกษาการเมืองแห่งชาติจีน (1983–1992) |
| 屈万里 | ค.ศ. 1907–1979 | ชาวอวี๋ไถ ซานตง นักวิชาการคัมภีร์《诗经》《尚书》ผู้อำนวยการหอสมุดกลางแห่งชาติไต้หวัน |
ชวีต้าจวิน มีชีวิตที่น่าสนใจ ตอนเด็กท่านใช้แซ่ 邵 เพราะบิดาไปอยู่กับบ้านตระกูลเส้า แล้วกลับมาใช้แซ่ 屈 ในปี 1640 ปี 1648 ร่วมต่อต้านราชวงศ์ชิงกับอาจารย์ 陈邦彦 ปี 1650 บวชที่วัดไห่หยุน หนังสือ 《广东新语》 ของท่านได้ชื่อว่าเป็น "สารานุกรมกวางตุ้ง" และท่านถือคุดก้วนเป็นแบบอย่างทางกวี
อาหารและวัฒนธรรมประจำแซ่
อาหาร: ไม่มีอาหารที่เป็น "ของแซ่ขุก" โดยตรง แต่มีอาหารที่ผูกกับคนแซ่นี้แน่นแฟ้นที่สุดในวัฒนธรรมจีน คือ บ๊ะจ่าง (粽子)
- ตำนาน: ชาวบ้านโยนข้าวลงแม่น้ำเพื่อไม่ให้ปลากินร่างคุดก้วน ต่อมาคุดก้วนมาเข้าฝันบอกให้ห่อข้าวด้วยใบไผ่ จึงเกิดบ๊ะจ่าง วิกิพีเดียภาษาไทยก็เล่าเรื่องนี้ในหน้าเทศกาลไหว้บ๊ะจ่าง
- ตำนาน: การแข่งเรือมังกรเล่าว่าเริ่มจากชาวบ้านพายเรือออกตามหาร่างคุดก้วน แต่แหล่งของตระกูลเองระบุว่าการแข่งเรือมีมาก่อน และบางถิ่นใช้รำลึกถึง อู๋จื๋อซวี (伍子胥) แทน
- ประวัติศาสตร์: คำอธิบายว่า "เทศกาลตวนอู่มีไว้รำลึกถึงคุดก้วน" ปรากฏในหนังสือสมัยราชวงศ์ใต้ เช่น《荆楚岁时记》และ《续齐谐记》ซึ่งเขียนหลังท่านเสียชีวิตหลายร้อยปี วิกิพีเดียภาษาอังกฤษจึงเรียกว่าเป็น "ประเพณีภายหลัง"
ปีหน้าที่ห่อหรือไหว้บ๊ะจ่าง ก็เล่าให้ลูกหลานฟังได้ว่า คุดก้วนผู้เป็นต้นเรื่องคือคนแซ่ 屈
คติของตระกูล: ไม่พบ "家训" ฉบับเต็มที่เผยแพร่ คุณค่าที่ตระกูลยึดถือคือ ความจงรักภักดีและความซื่อตรงของคุดก้วน ซึ่งเห็นได้จากชื่อหอ 忠义堂 三闾堂 และ 汨罗堂
ลำดับชื่อรุ่น (字辈): ตัวอย่างจากสายหลัวเถียน หูเป่ย (หอ 敦睦堂 พงศาวลีฉบับปี 1920)
如汝立志，名达家邦，光昭先业，继述荣昌，扬清世绪，贻泽延长
ใครที่ยังมีชื่อจีนสามพยางค์ ลองเทียบอักษรกลางของชื่อดู แต่ควรตรวจกับพงศาวลีของบ้านตัวเองอีกครั้ง
คำถามที่พบบ่อย
แซ่ขุก ภาษาจีนเขียนอย่างไร?
เขียนว่า 屈 ซึ่งตัวย่อและตัวเต็มเขียนเหมือนกัน มาจากชื่อที่ดินกินส่วย "屈" ของชวีเสีย เชื้อพระวงศ์รัฐฉู่
แซ่ขุก แต้จิ๋วอ่านว่าอะไร?
สำเนียงแต้จิ๋วอ่านว่า "ขุก" (kug4) เป็นการถอดเสียงตามหลักการอ่านแต้จิ๋ว ยังไม่พบการใช้เป็นชื่อแซ่ในเอกสารไทย ส่วนรูป "คุด" ในชื่อคุดก้วนมาจากสำเนียงฮกเกี้ยน
แซ่ขุก จีนกลางอ่านว่าอะไร?
จีนกลางอ่านว่า "ชวี" (Qū เสียงที่ 1) ตามหลักราชบัณฑิตฯ เขียน "ชฺวี" แซ่ขุก แซ่คุด และแซ่ชวีจึงเป็นแซ่ 屈 เดียวกัน
แซ่ขุก มาจากไหน?
มาจากชวีเสีย โอรสของฉู่อู่หวางแห่งรัฐฉู่ ที่ได้ที่ดินชื่อ "屈" ลูกหลานจึงใช้เป็นแซ่ อีกสายหนึ่งเป็นชาวเซียนเปย์สกุล 屈突 และ 屈男 ที่เปลี่ยนมาใช้แซ่ 屈 สมัยเว่ยเหนือ
แซ่ขุก ภาษาอังกฤษสะกดอย่างไร?
Qu (จีนกลาง), Wat หรือ Vat (กวางตุ้ง ฮ่องกง มาเก๊า), Khut (ฮกเกี้ยน) และ Chu (ไต้หวัน) ระวังว่า Qu และ Chu ใช้กับแซ่ 曲 และ 瞿 ได้ด้วย จึงควรดูอักษรจีนประกอบ
คุดก้วนเป็นแซ่อะไร และเกี่ยวกับแซ่ชวี (曲) ไหม?
คุดก้วน (屈原) เป็นแซ่ 屈 คือแซ่ขุกในบทความนี้ ส่วนแซ่ 曲 (แต้จิ๋ว เข็ก) แม้จีนกลางจะอ่าน "ชวี" เหมือนกัน แต่เป็นคนละแซ่ และไม่เกี่ยวกับคุดก้วน
อ่านต่อ: ตาราง 168 แซ่จีน — รวมแซ่จีนในไทยพร้อมคำอ่านแต้จิ๋วและจีนกลาง · บทความนี้อยู่ในชุด แซ่จีนหายาก 99 แซ่
แซ่ที่ชื่อคล้ายกัน (อย่าสับสน):
- แซ่เข็ก แซ่ชวี (曲) — จีนกลางอ่านเหมือนกัน แต่คนละแซ่
- แซ่คื้อ แซ่ฉวี (瞿) — จีนกลางต่างกันแค่วรรณยุกต์
ชวนเล่าเรื่องแซ่ของบ้านคุณ
บ้านคุณเป็นแซ่ขุก (屈) หรือเปล่า? ที่บ้านเรียกชื่อแซ่ว่าอะไร อากงอาม่ามาจากถิ่นไหน? บ้านไหนมีเรื่องเล่าตอนไหว้บ๊ะจ่างที่เกี่ยวกับคุดก้วน เล่าให้ฟังได้เลย ทุกเรื่องจะช่วยเติมประวัติแซ่นี้ในเมืองไทยให้ครบขึ้น
แหล่งอ้างอิง
- วิกิพีเดียภาษาจีน — 屈姓
- Wikipedia — Qu Yuan
- วิกิพีเดียภาษาไทย — เทศกาลไหว้บ๊ะจ่าง
- 族谱网 — 屈姓起源和屈姓郡望堂号 (แหล่งของตระกูล)
- 族谱网 / 炎黄屈氏网 — 屈姓堂号 (แหล่งของตระกูล)
- 族谱网 — 屈姓迁徙分布 (แหล่งของตระกูล)
- วิกิพีเดียภาษาจีน — 屈大均
- 新浪 — 广州古村探访：为什么"屈大均"名字在众多历史景点中出现 (2021)
- 族谱网 — 走进化龙镇屈氏大宗祠，品读著名诗人屈大均的故事
- 查字典地理网 — 思贤村
- Wikipedia — Qutu Tong
- Wiktionary — 屈 (เสียงอ่านแต้จิ๋ว ฮกเกี้ยน กวางตุ้ง แคะ)
หมายเหตุ: ตัวเลขประชากรปี 2026 เป็นตัวเลขประมาณการ (คลาดเคลื่อนได้ราว ±15%) คำนวณจากสัดส่วนแซ่ในฐานข้อมูลฝูซี ปี 2013 เทียบกับประชากรจีนปัจจุบัน อันดับเป็นอันดับประมาณ เพราะทางการจีนประกาศเพียง 100 อันดับแรก เรื่องคุดก้วนกับบ๊ะจ่างและการแข่งเรือมังกรเป็นตำนานและประเพณีที่ผูกขึ้นภายหลัง ส่วนข้อมูลการอพยพบางส่วนมาจากเว็บไซต์ของตระกูล ซึ่งอาจมีหลายฉบับที่ไม่ตรงกัน
