↑
HOME ครอบครัว ธุรกิจ แถวนี้ 101 แซ่อึ้ง บทความ ติดต่อครอบครัว
แซ่จีนหายาก · Bai Surname

แซ่แปะ แซ่ไป่ (柏) มาจากไหน? ประวัติตระกูลไป่ จากเหอหนานสู่ทั่วแผ่นดินจีน

แซ่แปะ แซ่ไป่ (柏) มาจากไหน? แคว้นไป่ที่ถูกฉู่ผนวก ตำนาน 伯 เปลี่ยนเป็น 柏 แม่ทัพถังไป่เหลียงชี่ นักปฏิวัติไป่เหวินเว่ย และวิธีแยกจากแซ่ 白

โดย · · อ่าน ~12 นาที
ภาพปกอักษร 柏 สีทองตัวใหญ่ พร้อมข้อความ แซ่แปะ แซ่ไป่ (柏) มาจากไหน? ประวัติตระกูลไป่ จากเหอหนานสู่ทั่วแผ่นดินจีน
ภาพปกอักษร 柏 สีทองตัวใหญ่ พร้อมข้อความ แซ่แปะ แซ่ไป่ (柏) มาจากไหน? ประวัติตระกูลไป่ จากเหอหนานสู่ทั่วแผ่นดินจีน (ภาพปกประกอบบทความ)

แซ่แปะ เขียนด้วยอักษรจีน 柏 (ตัวเต็มและตัวย่อเขียนเหมือนกัน) อักษรเดียวกับ "ต้นไป่" ไม้ตระกูลสนไซเปรส จีนกลางอ่านว่า "ไป่" (Bǎi) ส่วนสำเนียงแต้จิ๋วอ่านว่า "แปะ" (bêh4) แซ่นี้อยู่ราว อันดับประมาณ ~216 ของจีน ประมาณการว่าปี 2026 มีคนแซ่นี้ราว 4.9 แสนคน

ข้อควรรู้ก่อนอ่าน: แซ่ 柏 (แปะ) เป็นคนละแซ่กับแซ่ 白 (แป๊ะ) ที่คนไทยคุ้นกว่า ต่างกันแค่วรรณยุกต์ บทความนี้จึงเขียนอักษร 柏 กำกับเสมอ

คำตอบสั้น ๆ

แซ่แปะ แซ่ไป่ (柏) ตำราแซ่ว่ามาจากแคว้นไป่ แคว้นเล็กในเหอหนานที่ถูกแคว้นฉู่ผนวก ลูกหลานใช้ชื่อแคว้นเป็นแซ่ อีกสายตามจารึกสมัยถังเล่าว่าเปลี่ยนจาก 伯 เป็น 柏 ถิ่นตระกูลคือเว่ยจวิ้น ปัจจุบันมีราว 4.9 แสนคน (ประมาณการปี 2026) มากที่สุดในเจียงซู ไม่พบสายในแต้จิ๋วและไม่พบสมาคมในไทย และเป็นคนละแซ่กับ 白 แป๊ะ

ประเด็นสำคัญ

  • แต้จิ๋ว 柏 อ่านแปะ (bêh4) เหมือน 伯 ในคำว่าอาแปะ ส่วน 白 อ่านแป๊ะ ต่างกันแค่วรรณยุกต์
  • จีนกลาง 柏 อ่านไป่ (Bǎi) ส่วน 白 อ่านไป๋ (Bái) ต้องดูอักษรจีนเสมอ
  • ไป่หยาง (柏杨) นักเขียนไต้หวันเป็นนามปากกา ชื่อจริง 郭衣洞 จึงไม่ใช่คนแซ่ 柏
  • ไป่เหลียงชี่ (柏良器) แม่ทัพถัง ได้บรรดาศักดิ์ 平原郡王 และมีภาพในหอหลิงเยียน
  • ไป่เหวินเว่ย (柏文蔚) นักปฏิวัติซินไฮ่ชาวอานฮุย สมาชิกถงเหมิงฮุ่ย

ก่อนอ่าน: ทำไมผมเขียนเรื่องแซ่ของตระกูลต่าง ๆ

ผม ธนินพงษ์ ศุภพิทักษ์พงษ์ (MingPaPa) เป็นคนแต้จิ๋ว แซ่ 黃 (แต้จิ๋ว อึ้ง / จีนกลาง หวง) บรรพบุรุษมาจากเท่งไฮ้ (澄海 — จีนกลาง เฉิงไห่) ผมรักและภูมิใจในรากเหง้าวัฒนธรรมจีนที่อากงอาม่าส่งต่อมาให้ หลังจากเขียนเรื่องแซ่อึ้งของบ้านผมเองและตาราง 168 แซ่จีนแล้ว ผมอยากให้ลูกหลานตระกูลอื่นได้มีเรื่องราวของแซ่ตัวเองเก็บไว้บ้าง จึงขออนุญาตรวบรวมข้อมูลเท่าที่พอจะหาได้ มาเขียนเป็นบทความของแซ่ตระกูลที่มีอยู่ในเมืองไทยทีละแซ่

ตั้งใจให้เป็นประโยชน์ต่อลูกหลานแต่ละตระกูล และเป็นอีกแรงหนึ่งในการช่วยคนไทยเชื้อสายจีนค้นหารากเหง้าของตัวเอง ข้อมูลส่วนใหญ่มาจากรายงานทะเบียนราษฎร์ของทางการจีน หนังสือและเว็บไซต์ของตระกูล งานวิชาการ และข่าวจากจีน ผมพยายามบอกไว้ทุกครั้งว่าเรื่องไหนเป็นตำนานหรือบันทึกของตระกูล และเรื่องไหนมีหลักฐานทางประวัติศาสตร์

ผมไม่ใช่นักประวัติศาสตร์ เป็นเพียงลูกหลานคนจีนคนหนึ่งที่อยากเห็นเรื่องเหล่านี้ถูกเก็บไว้ หากข้อมูลตระกูลใดผิดพลาด หรือพี่น้องบ้านไหนมีเรื่องราวที่อยากเพิ่มเติม แจ้งครอบครัวเราได้เลยครับ ผมจะแก้ไขและบันทึกไว้ในประวัติการแก้ไขท้ายบทความ เพื่อให้ข้อมูลสมบูรณ์ที่สุด และช่วยให้การศึกษารากเหง้าและวัฒนธรรมของแต่ละแซ่ง่ายขึ้นสำหรับทุกคน

ข้อมูลด่วน: แซ่แปะ แซ่ไป่ (柏)

หัวข้อ ข้อมูล
อักษรจีน 柏 (ตัวย่อและตัวเต็มเขียนเหมือนกัน รูปแปร 栢) แปลว่า "ต้นไป่" ไม้ตระกูลสนไซเปรส
จีนกลาง Bǎi (เสียง 3) · ไป่ (รูปตามหลักราชบัณฑิตฯ กับรูปที่ใช้ทั่วไปตรงกัน) · อ่าน Bó เฉพาะคำทับศัพท์ เช่น 柏林 (เบอร์ลิน)
แต้จิ๋ว bêh4 · แปะ — ถอดเสียงตามหลักการอ่านแต้จิ๋ว ยังไม่พบการใช้เป็นชื่อแซ่ในเอกสารไทย · เสียงอ่านหนังสือ bêg4 = เป๊ก
ฮกเกี้ยน peh / pek
กวางตุ้ง paak3 · ฮ่องกงและมาเก๊าสะกด Pak
ภาษาอังกฤษ Bai, Pak, Pai, Peh · ไต้หวัน Po · สิงคโปร์–มาเลเซีย Pek, Peh · เวียดนาม Bá
อันดับในจีน อันดับประมาณ ~216 (จัดจากฐานข้อมูลฝูซี ปี 2013 เพราะทางการจีนประกาศเพียง 100 อันดับแรก) · ลำดับที่ 37 ใน《百家姓》
ประชากร ราว 4.9 แสนคน (ประมาณการปี 2026 ช่วง ±15% ราว 4.2–5.6 แสนคน)
มณฑลที่มีมากที่สุด เจียงซู (ตามฐานข้อมูลฝูซี 2013) · อานฮุย หูหนาน ซานตง ก็มีมาก
郡望 (ถิ่นตระกูล) 魏郡 เว่ยจวิ้น (รอยต่อเหอเป่ย–เหอหนาน) · 济阳 จี้หยาง · 平原 ผิงหยวน
堂号 (ชื่อหอ) 忠恕堂 · 碧山堂 · 拥书堂 · 魏郡堂 · 济阳堂 · 平原堂
ระวังสับสน 白 (แป๊ะ / ไป๋) ต่างแค่วรรณยุกต์ · 伯 แต้จิ๋วเสียงเดียวกัน (แปะ ใน "อาแปะ") · 柏杨 เป็นนามปากกา ไม่ใช่คนแซ่นี้
ภาพถ่ายไป่เหวินเว่ย 柏文蔚 นักปฏิวัติซินไฮ่ในเครื่องแบบทหาร บุคคลสำคัญแซ่แปะ แซ่ไป่ (柏)
ภาพถ่ายขาวดำกรอบวงรีของ ไป่เหวินเว่ย (柏文蔚 ค.ศ. 1876–1947) นักปฏิวัติซินไฮ่ชาวอานฮุย สวมหมวกทหารและเครื่องแบบคอตั้ง มีสายสะพายถักบนไหล่ ไว้หนวดงอนปลาย มือถือด้ามกระบี่ ข้างภาพมีลายมือ "柏文蔚謹贈" (ไป่เหวินเว่ยมอบด้วยความเคารพ) และ "桂莘總長先生惠存" แสดงว่ามอบภาพนี้ให้จูฉี่เฉียน (朱启钤) เสนาบดีของรัฐบาลปักกิ่ง · ภาพ: ไม่ทราบผู้ถ่าย / Wikimedia Commons, Public domain

แซ่แปะ ภาษาจีนเขียนอย่างไร อ่านว่าอะไร (จีนกลาง vs แต้จิ๋ว)

แซ่แปะเขียนว่า 柏 ทั้งในจีนแผ่นดินใหญ่ ไต้หวัน และป้ายบรรพชนรุ่นเก่า อักษรนี้ประกอบด้วย 木 (ไม้) ข้างซ้าย กับ 白 (ขาว) ข้างขวา ความหมายทั่วไปคือ "ต้นไป่" ไม้ตระกูลสนไซเปรสที่จีนถือเป็นสัญลักษณ์ของความยืนยงและอายุยืน

ชื่อเรียกแซ่นี้เปลี่ยนไปตามสำเนียง

  • ไป่ มาจากภาษาจีนกลาง (Bǎi เสียงที่ 3) ตรงกับการสะกด "Bai"
  • แปะ คือเสียงแต้จิ๋ว bêh4 (ถอดเสียงตามหลักการอ่านแต้จิ๋ว — ยังไม่พบการใช้เป็นชื่อแซ่ในเอกสารไทย) ส่วนเสียงอ่านหนังสือคือ bêg4 หรือ "เป๊ก"
  • peh / pek คือเสียงฮกเกี้ยน สิงคโปร์และมาเลเซียจึงสะกด Peh หรือ Pek
  • paak3 คือเสียงกวางตุ้ง ฮ่องกงจึงสะกดว่า Pak

"แปะ" เสียงเดียวกับ "อาแปะ": ในสำเนียงแต้จิ๋ว อักษร 柏 อ่าน bêh4 เหมือนอักษร 伯 ทุกประการ ซึ่งก็คือคำว่า "แปะ" ใน "อาแปะ" (阿伯 ลุง) ที่คนไทยเชื้อสายจีนเรียกกันทุกบ้าน เวลาได้ยินคำว่า "แซ่แปะ" จึงอย่าเข้าใจว่าเป็น "แซ่ลุง" เรื่องนี้ยังบังเอิญไปตรงกับตำนานที่มาของแซ่ ที่เล่าว่าตระกูลหนึ่ง "เปลี่ยนจาก 伯 เป็น 柏" (ดูหัวข้อถัดไป)

ข้อควรระวัง:

  • 柏 กับ 白 แซ่ 白 แต้จิ๋วอ่านว่า "แป๊ะ" (bêh8) จีนกลางอ่านว่า "ไป๋" (Bái) ส่วนแซ่ 柏 อ่านว่า "แปะ" และ "ไป่" ต่างกันแค่วรรณยุกต์ทั้งสองสำเนียง แต่เป็นคนละแซ่ ต้องดูอักษรจีนเสมอ
  • 柏杨 ไม่ใช่คนแซ่ 柏 นักเขียนชาวไต้หวัน ไป่หยาง (柏杨 ค.ศ. 1920–2008) ผู้เขียน《丑陋的中国人》 มีชื่อจริงว่า 郭衣洞 (แซ่ 郭) "柏杨" เป็นนามปากกาที่มาจากชื่อหมู่บ้านชนพื้นเมือง "古柏楊" ในฮวาเหลียน
  • 柏 ที่ไม่ใช่แซ่ เช่น 柏林 (เบอร์ลิน) ที่เป็นคำทับศัพท์ และขุนนางปลายชิง 柏葰 ซึ่งเป็นชาวมองโกล 柏 เป็นเพียงชื่อตัว

แซ่แปะ มาจากไหน: ต้นกำเนิดตระกูลไป่

สายที่ 1 — แคว้นไป่ (柏国): ตำรา《通志·氏族略》บันทึกว่าแคว้นไป่เป็นแคว้นเล็กสมัยราชวงศ์โจว อยู่ในมณฑลเหอหนานปัจจุบัน ใต้อิทธิพลของ แคว้นฉู่ และสุดท้ายถูกฉู่ผนวก ลูกหลานจึงนำชื่อแคว้นมาเป็นแซ่ สายนี้ถูกอ้างถึงมากที่สุด

สายที่ 2 — "伯 เปลี่ยนเป็น 柏" (ตามจารึกของตระกูล): จารึกหน้าสุสานแม่ทัพถัง ไป่เหลียงชี่ (柏良器) ที่ปราชญ์ หลี่อ้าว (李翱) เขียนไว้ เล่าว่าตระกูลสืบมาจาก 伯宗 ขุนนางแคว้นจิ้นที่ถูกใส่ร้ายจนถูกสังหาร บุตรชื่อ 伯州犁 หนีไปอยู่แคว้นฉู่ "於是改伯為柏" คือจึงเปลี่ยนแซ่จาก 伯 เป็น 柏 ต่อมาสมัยฮั่น ลูกหลานชื่อ 柏鸿 เป็นเจ้าเมืองเว่ยจวิ้น จึงตั้งรกรากที่นั่น เรื่องนี้เป็นคำเล่าสายตระกูลที่เขียนในสมัยถัง ห่างจากเหตุการณ์กว่า 1,300 ปี

สายที่ 3 — ไป่หวงชื่อ (柏皇氏) (ตำนาน): ตำนานเล่าว่าผู้นำเผ่าโบราณชื่อ "จือ" (芝) ใช้ต้นไป่เป็นสัญลักษณ์ของเผ่า และเป็นผู้ช่วยของฝูซี (伏羲) ลูกหลานจึงใช้ 柏 เป็นแซ่

สายที่ 4 — ชนกลุ่มน้อย: มีชาวมองโกลสมัยหยวน ชาวแมนจู และชาวเกาหลีที่เข้าสังกัดแมนจู บางตระกูลเปลี่ยนมาใช้แซ่ 柏

สาย บรรพชน / เหตุการณ์ ยุค ตำนานหรือประวัติศาสตร์
แคว้นไป่ (柏国) แคว้นเล็กที่ถูกฉู่ผนวก ชุนชิว มีเอกสาร (《通志》)
伯 → 柏 伯州犁 หนีไปฉู่ → 柏鸿 เจ้าเมืองเว่ยจวิ้น ชุนชิว–ฮั่น คำเล่าสายตระกูลในจารึกสมัยถัง
ไป่หวงชื่อ ผู้ช่วยฝูซี ยุคตำนาน ตำนาน
ชนกลุ่มน้อย มองโกล แมนจู ชาวเกาหลีในสังกัดแมนจู หยวน–ชิง แหล่งของตระกูล

ถิ่นเดิม (郡望) และชื่อหอบรรพชน (堂号)

郡望 คือ "ถิ่นอันเป็นเกียรติของตระกูล" ส่วน 堂号 คือชื่อหอบรรพชนที่แขวนเหนือประตูบ้านหรือศาลตระกูล ถิ่นตระกูลหลักของแซ่แปะคือ เว่ยจวิ้น (魏郡) ซึ่งมีศูนย์กลางที่เมืองเย่ (邺) แถบรอยต่อเหอเป่ยกับเหอหนาน จารึกสมัยถังบอกชัดว่าเป็นเพราะ 柏鸿 สมัยฮั่นมาเป็นเจ้าเมืองที่นี่ "ลูกหลานจึงอยู่ที่นั่น"

ชื่อ ประเภท ที่มา
魏郡 เว่ยจวิ้น / 魏郡堂 郡望 + หอ ถิ่นตระกูลหลัก รอยต่อเหอเป่ย–เหอหนาน
济阳 จี้หยาง / 济阳堂 郡望 + หอ หลานเข่า เหอหนาน
平原 ผิงหยวน / 平原堂 郡望 + หอ ซานตง · ไป่เหลียงชี่ได้บรรดาศักดิ์ "平原郡王"
忠恕堂 หอ หอหลักของศาลแซ่ไป่ (柏) ตามเว็บไซต์ของตระกูล
碧山堂 หอ ยังใช้กันในอานฮุย เจียงซู เสฉวน เหอหนาน ซานซี
拥书堂 หอ สายเกาโหยว เจียงซู แปลว่า "หอที่โอบกอดหนังสือ"

เรื่องเล่าของหอ拥书堂: ตามเรื่องเล่าของตระกูล พี่น้องสามคนแซ่ 柏 ถือโคมนำเสด็จจักรพรรดิหมิงในคืนเทศกาลหยวนเซียวปี 1368 แต่โคมสูงต่ำไม่เท่ากัน จึงถูกเนรเทศไปทางเหนือแม่น้ำแยงซี แม้จะตกต่ำ ก็ยังตั้งชื่อหอว่า "ยกย่องหนังสือ" เพื่อเตือนลูกหลานให้รักการเรียน

เส้นทางการอพยพ: จากภาคเหนือสู่ภาคกลางของจีน

แซ่ 柏 เป็นแซ่ "ภาคเหนือและภาคกลาง" มาตลอดประวัติศาสตร์

  • ก่อนฉิน: แคว้นไป่อยู่ในเหอหนาน ลูกหลานกระจายไปลั่วหยางและซานซี
  • ฮั่น–สามก๊ก: ตั้งรกรากที่เว่ยจวิ้น และเติบโตในผิงหยวน
  • ถัง: ศูนย์กลางยังอยู่ทางเหนือ ตระกูลไป่เหลียงชี่เป็นชาวเว่ยโจว (ต้าหมิง เหอเป่ย)
  • ซ่งใต้–หยวน: บางสายลงใต้ไปเสฉวน ยูนนาน กุ้ยโจว ทางเหนือมีซานตงเป็นศูนย์กลาง ทางใต้มีอานฮุยและหูหนาน
  • ต้นหมิง: แซ่ 柏 อยู่ในรายชื่อครอบครัวที่ถูกย้ายจาก "ต้นหวยใหญ่ที่หงต้ง" (洪洞大槐树) ซานซี ไปอานฮุย เหอหนาน ซานตง ตัวอย่างเช่น 柏法宝 ที่ย้ายจากซานซีไปอำเภอซื่อเซี่ยน อานฮุย และตั้งหมู่บ้าน 大柏街 ขึ้น
  • ชิง: ขยายไปตะวันออกเฉียงเหนือและตะวันตกเฉียงเหนือ

จีนใต้และแต้จิ๋ว: ไม่พบสายตระกูล

ขอบอกตรง ๆ ว่า ไม่พบสายตระกูลแซ่แปะที่มีหลักฐานในแต้จิ๋ว ฮกเกี้ยน กวางตุ้ง แคะ หรือไหหลำ การสะกด Pak (ฮ่องกง) และ Pek/Peh (สิงคโปร์–มาเลเซีย) เป็นเพียงระบบถอดเสียง ไม่ได้บอกว่ามีชุมชนแซ่นี้

ในแต้จิ๋ว ค้นแผนที่จีนด้วยคำว่า 柏氏 柏氏宗祠 และ 柏厝 พบเพียง "柏厝" ที่ตำบลหงหยาง (洪阳) อำเภอผู่หนิง ซึ่งเป็นชื่อหมู่บ้านจัดสรร และไม่พบหลักฐานว่าเป็นถิ่นของตระกูลนี้

แซ่แปะ (ไป่ 柏) ในประเทศไทย

ขอบอกตรง ๆ ว่า ไม่พบสมาคมแซ่แปะในประเทศไทย ไม่มีชื่ออยู่ในรายชื่อสหสมาคมตระกูลแซ่ ค้นด้วยคำว่า "แซ่แปะ" "แซ่ไป่" และอักษร 柏 ก็ไม่พบ ไม่พบนามสกุลไทยหรือบุคคลไทยที่ระบุว่าสืบจากแซ่นี้ ส่วนสมาคมที่ใช้คำว่า "แป๊ะ" ในไทยเป็นของแซ่ 白 ซึ่งเป็นคนละแซ่

ถ้าบ้านคุณเป็นแซ่ 柏 อากงอาม่ามาจากไหน? ที่บ้านเรียกว่าแซ่แปะ แซ่เป๊ก หรือชื่ออื่น? ลองดูป้ายบรรพชนให้แน่ใจว่าเขียน 柏 (มีไม้ 木 อยู่ข้างซ้าย) ไม่ใช่ 白 แล้วเล่าให้ฟังได้เลย เรื่องของคุณจะช่วยเติมประวัติแซ่นี้ในเมืองไทยที่ยังว่างอยู่

ปัจจุบันคนแซ่แปะอยู่ที่ไหนในจีน

ฐานข้อมูลฝูซี ปี 2013 ระบุว่า เจียงซู มีคนแซ่ 柏 มากที่สุด

พื้นที่ ความสำคัญ
เจียงซู (江苏) มากที่สุดตามฝูซี 2013 · หยางโจว · เกาโหยว (หมู่บ้าน柏家河 柏家尖 สายหอ拥书堂) · เจิ้นเจียง
อานฮุย (安徽) ซื่อเซี่ยน (หมู่บ้าน大柏街 หอ碧山堂) อู่เหอ หวยหนาน · โซ่วเซี่ยน บ้านเกิดไป่เหวินเว่ย
หูหนาน (湖南) มีหลายสาขาที่มีลำดับชื่อรุ่นของตัวเอง
ซานตง ส่านซี มณฑลที่มีมากรองลงมา
หูเป่ย (湖北) ที่ตั้งองค์กรตระกูลระดับประเทศ (ตั้งปี 2006 ที่หวงสือ)

บุคคลสำคัญแซ่ไป่ (柏)

บุคคล ยุค บทบาท
ไป่หวงชื่อ (柏皇氏) ยุคตำนาน ผู้ช่วยของฝูซี บรรพชนในตำนาน
柏鸿 ราชวงศ์ฮั่น เจ้าเมืองเว่ยจวิ้น ต้นของถิ่นตระกูลเว่ยจวิ้น (ตามจารึกสมัยถัง)
ไป่เหลียงชี่ (柏良器) ค.ศ. 743–803 แม่ทัพสมัยถัง บิดาถูกกบฏอานลู่ซานสังหาร จึงฝึกดาบเพื่อแก้แค้น ผ่านการรบ 62 ครั้งเมื่ออายุ 24 ปี ได้บรรดาศักดิ์ "平原郡王" และมีภาพอยู่ใน หอหลิงเยียน (凌烟阁) หอเกียรติยศของขุนนางถัง (ปี 789)
ไป่ฉี (柏耆) ?–ค.ศ. 829 บุตรไป่เหลียงชี่ ทูตที่เจรจาให้ขุนศึกหวังเฉิงจง (王承宗) ยอมคืนเมือง 2 เมืองแก่ราชสำนักในปี 809
柏丛桂 ต้นหมิง ชาวเป่าอิ้ง ถวายฎีกาให้สร้างทำนบริมทะเลสาบยาว 40 ลี้ ใช้แรงงาน 5.6 หมื่นคน (ตามแหล่งของตระกูล)
ไป่เหวินเว่ย (柏文蔚) ค.ศ. 1876–1947 ชาวโซ่วโจว อานฮุย ร่วมตั้งสมาคม "岳王会" กับเฉินตู๋ซิ่ว สมาชิกถงเหมิงฮุ่ย แม่ทัพกองทัพที่ 1 ของกองทัพปราบเหนือปี 1912 และผู้ว่าการมณฑลอานฮุย
ภาพถ่ายไป่เหวินเว่ย 柏文蔚 แม่ทัพกองทัพปราบเหนือ ราวปี 1912 บุคคลสำคัญแซ่แปะ แซ่ไป่
ภาพถ่ายขาวดำครึ่งตัวของ ไป่เหวินเว่ย (柏文蔚) สมัยเป็นแม่ทัพกองทัพที่ 1 ของกองทัพปราบเหนือ รัฐบาลชั่วคราวนานกิง ราวปี 1911–1912 สวมหมวกทหารทรงแบนมีกะบัง เสื้อคอตั้งสีอ่อน คิ้วหนา ไว้หนวดดกและเคราสั้น ภาพไม่มีตัวอักษร ระบุตัวบุคคลตามคำอธิบายไฟล์ · ภาพ: ไม่ทราบผู้ถ่าย / Wikimedia Commons, Public domain
ภาพถ่ายไป่เหวินเว่ย 柏文蔚 วัยชรา ปี 1934 นักปฏิวัติแซ่แปะ แซ่ไป่ (柏)
ภาพถ่ายขาวดำของ ไป่เหวินเว่ย ในวัยชรา ศีรษะล้าน ไว้เคราขาวยาวถึงอก สวมเสื้อสีขาว ถ่ายโดยสำนักข่าวกลาง (中央社) วันที่ 1 ม.ค. 1934 มีลายน้ำของฐานข้อมูลวัฒนธรรมไต้หวันกลางภาพ ระบุตัวบุคคลตามคำอธิบายไฟล์ · ภาพ: 中央社 / Wikimedia Commons, Public domain

อาหารและวัฒนธรรมประจำแซ่

อาหาร: ขอบอกตรง ๆ ว่า ไม่พบอาหารที่ผูกกับแซ่แปะโดยตรง ที่ใกล้เคียงที่สุดคือธรรมเนียมในงานไหว้บรรพชนของสายหอ拥书堂 ที่เริ่มด้วยการกิน บัวลอย (元宵) ร่วมกันในตอนเย็น เพื่อความพร้อมหน้าพร้อมตา แล้วมีงานเลี้ยงต่ออีก 4 มื้อ ที่ถือว่า "แต่ละมื้อดีกว่ามื้อก่อน" หมายถึงชีวิตที่ดีขึ้นเรื่อย ๆ

คำสอนประจำตระกูล: ยังไม่พบตัวบท "家训" ของแซ่ 柏 ที่เผยแพร่ แต่ชื่อหอ "拥书堂" ก็บอกคุณค่าของตระกูลอย่างชัดเจน คือการรักหนังสือและการเรียน

ลำดับชื่อรุ่น (字辈): ตัวอย่างจากสาขาซื่อเซี่ยน อานฮุย (หอ碧山堂)

法翰文仲继太良思世永大有朝毓秀芳

ใครที่ยังมีชื่อจีนสามพยางค์ ลองเทียบอักษรกลางของชื่อดู แต่แต่ละสาขาใช้ชุดต่างกัน ควรตรวจกับพงศาวลีของบ้านตัวเองอีกครั้ง

การไหว้บรรพชน:

  • งานพงศาวลีของสายหอ拥书堂 ที่เกาโหยว เจียงซู จัดทุกปีในวันที่ 12–13 เดือน 10 ตามปฏิทินจันทรคติ หมุนเวียนบ้านเจ้าภาพ บูชาด้วยหมูทั้งตัวและเครื่องเซ่น ลูกหลานจุดธูปกราบไหว้และ เฝ้าบรรพชนตลอดคืน เช้าวันรุ่งขึ้นลงชื่อในสมุด แล้วส่งมอบที่ตั้งบรรพชนให้เจ้าภาพปีหน้า ซึ่งต้องอุ้มกลับบ้านแนบอก (ตามแหล่งของตระกูล)
  • ศาลหอ碧山堂 ที่ซื่อเซี่ยน อานฮุย สร้างสมัยชิงพร้อมโรงเรียนของตระกูล ถูกรื้อในสมัยปฏิวัติวัฒนธรรม และ สร้างใหม่ปี 1990

คำถามที่พบบ่อย

แซ่แปะ ภาษาจีนเขียนอย่างไร?

เขียนว่า 柏 ซึ่งตัวย่อและตัวเต็มเขียนเหมือนกัน มีไม้ 木 อยู่ข้างซ้ายและ 白 อยู่ข้างขวา แปลว่าต้นไป่ ไม้ตระกูลสนไซเปรส

แซ่แปะ แต้จิ๋วอ่านว่าอะไร?

สำเนียงแต้จิ๋วอ่านว่า "แปะ" (bêh4) เป็นการถอดเสียงตามหลักการอ่านแต้จิ๋ว ยังไม่พบการใช้เป็นชื่อแซ่ในเอกสารไทย เสียงนี้เหมือนคำว่า "แปะ" ใน "อาแปะ" (伯) ทุกประการ ส่วนเสียงอ่านหนังสือคือ "เป๊ก" (bêg4)

แซ่แปะ จีนกลางอ่านว่าอะไร?

จีนกลางอ่านว่า "ไป่" (Bǎi เสียงที่ 3) ระวังอย่าสับสนกับแซ่ 白 ที่อ่านว่า "ไป๋" (Bái)

แซ่แปะ มาจากไหน?

ตำราแซ่บันทึกว่ามาจากแคว้นไป่ (柏国) แคว้นเล็กในเหอหนานที่ถูกแคว้นฉู่ผนวก อีกสายหนึ่งตามจารึกสมัยถังเล่าว่าตระกูลเปลี่ยนแซ่จาก 伯 เป็น 柏 ถิ่นตระกูลหลักคือเว่ยจวิ้น ปัจจุบันมีมากที่สุดในเจียงซู

แซ่แปะ ภาษาอังกฤษสะกดอย่างไร?

Bai (จีนกลาง), Pak (กวางตุ้ง ฮ่องกง), Pai, Peh หรือ Pek (สิงคโปร์–มาเลเซีย) และ Po (ไต้หวัน)

แซ่ 柏 (แปะ) กับแซ่ 白 (แป๊ะ) ต่างกันอย่างไร?

เป็นคนละแซ่ 柏 มีไม้ 木 อยู่ข้างซ้าย แปลว่าต้นไป่ แต้จิ๋วอ่าน "แปะ" จีนกลางอ่าน "ไป่" ส่วน 白 แปลว่าขาว แต้จิ๋วอ่าน "แป๊ะ" จีนกลางอ่าน "ไป๋" ต่างกันแค่วรรณยุกต์ทั้งสองสำเนียง จึงต้องดูอักษรจีนเสมอ

อ่านต่อ: ตาราง 168 แซ่จีน — รวมแซ่จีนในไทยพร้อมคำอ่านแต้จิ๋วและจีนกลาง · บทความนี้อยู่ในชุด แซ่จีนหายาก 99 แซ่

แซ่ที่เสียงคล้ายกัน (อย่าสับสน):

ชวนเล่าเรื่องแซ่ของบ้านคุณ

บ้านคุณเป็นแซ่ 柏 หรือรู้จักใครที่ใช้แซ่นี้ไหม? อากงอาม่ามาจากเจียงซู อานฮุย หรือมณฑลไหน? ที่บ้านมีป้ายหอ "忠恕堂" หรือ "拥书堂" บ้างหรือเปล่า? ทุกเรื่องเล่าที่แชร์มาจะช่วยเติมประวัติแซ่แปะในเมืองไทยให้ครบขึ้น

แหล่งอ้างอิง

หมายเหตุ: ตัวเลขประชากรปี 2026 เป็นตัวเลขประมาณการ (คลาดเคลื่อนได้ราว ±15%) คำนวณจากสัดส่วนแซ่ในฐานข้อมูลฝูซี ปี 2013 เทียบกับประชากรจีนปลายปี 2025 อันดับเป็นอันดับประมาณ เพราะทางการจีนประกาศเพียง 100 อันดับแรก ส่วนเรื่องเล่าของหอ拥书堂 และข้อมูลสาขาต่าง ๆ หลายส่วนมาจากพงศาวลีและเว็บไซต์ของตระกูล

แซ่จีนหายาก 99 แซ่

แซ่อันดับประมาณ ~216 ของจีน

บทความชุดนี้เล่าประวัติแซ่จีนหายากทีละแซ่ ต่อจาก 168 แซ่ยอดนิยม เพื่อเป็นประโยชน์ต่อลูกหลานคนไทยเชื้อสายจีนที่อยากรู้รากเหง้าของตระกูลตัวเอง ดูอันดับและจำนวนคนของทุกแซ่หายากได้ที่บทความแม่ของชุด ทั้งชุดค้นคว้าและเขียนโดย MingPaPa ธนินพงษ์ ศุภพิทักษ์พงษ์ (หวงปิ่งหมิง - 黄柄明) ลูกหลานคนแต้จิ๋วแซ่อึ้งจากเท่งไฮ้ หากข้อมูลตระกูลใดคลาดเคลื่อน แจ้งครอบครัวเราได้

ดูตาราง 99 แซ่หายาก →
ดูรายชื่อแซ่ทั้งชุด

เกี่ยวกับผู้เขียน

ธนินพงษ์ ศุภพิทักษ์พงษ์ (MingPaPa)
黄柄明 - MingPaPa

เขียนโดย

ชื่อจีน หวงปิ่งหมิง - 黄柄明

นักธุรกิจโรงพิมพ์ ครูศิลปะการต่อสู้ และผู้ถ่ายทอดวัฒนธรรมจีน ศาสนา และความเชื่อ

ประสบการณ์ที่เกี่ยวข้องกับบทความนี้: MingPaPa ธนินพงษ์ ศุภพิทักษ์พงษ์ (หวงปิ่งหมิง - 黄柄明) เป็นผู้เลือกหัวข้อและเรียบเรียงบทความนี้ โดยใช้ผู้ช่วย AI ช่วยค้นแหล่งข้อมูลและร่างข้อความตามวิธีที่ระบุในนโยบายบรรณาธิการ เป็นส่วนหนึ่งของชุดแซ่จีนหายากที่ต่อจากชุด 168 แซ่ เขาเป็นคนแต้จิ๋วแซ่อึ้ง บรรพบุรุษมาจากเท่งไฮ้ เคยเขียนเรื่องแซ่อึ้งของตระกูลตัวเองและตาราง 168 แซ่จีนจากรายงานทะเบียนราษฎร์ของทางการจีน บทความแซ่แปะนี้ค้นคว้าจากหนังสือและเว็บไซต์ของตระกูล งานวิชาการ ประกาศของทางการจีน และแหล่งที่ระบุไว้ท้ายบทความ เพื่อให้ลูกหลานแซ่แปะใช้ค้นรากเหง้าต่อได้

ประวัติการแก้ไข

  • — เผยแพร่ครั้งแรก

พบข้อมูลคลาดเคลื่อน แจ้งได้ที่หน้าติดต่อ และอ่านวิธีตรวจสอบกับแก้ไขข้อผิดพลาดได้ที่นโยบายบรรณาธิการ

บทความที่เกี่ยวข้อง

ดูบทความทั้งหมดในหมวดแซ่จีนหายาก