แซ่เลี้ยง เขียนด้วยอักษรจีน 连 (ตัวเต็ม 連) แปลว่า "เชื่อมต่อ" จีนกลางอ่านว่า "เหลียน" (Lián) ส่วนสำเนียงแต้จิ๋วอ่านว่า "เลี้ยง" (liang5) ชื่อนี้คนไทยใช้จริงในชื่อ "สมาคมเลี้ยงสัมพันธ์" ที่กรุงเทพฯ แซ่นี้อยู่ราว อันดับประมาณ ~198 ของจีน ประมาณการว่าปี 2026 มีคนแซ่นี้ราว 6.1 แสนคน
แซ่เลี้ยงเป็นแซ่เล็ก แต่มีรากในแต้จิ๋วชัดมาก ที่ หมู่บ้านต้าปู้ (大布) ในถิ่นเตี่ยเอี๊ย ทั้งหมู่บ้านเป็นคนแซ่เลี้ยง
แซ่เลี้ยง แซ่เหลียน (连) แต้จิ๋วอ่านเลี้ยง จีนกลางอ่านเหลียน ตำราแซ่นับเหลียนเชิง ขุนนางแคว้นฉีสมัยชุนชิวเป็นต้นแซ่ ถิ่นตระกูลคือซ่างตั่ง ซานซี สายแต้จิ๋วตามบันทึกของตระกูลเริ่มที่ท่านจินเก้าจากผูเถียนมาตั้งรกรากที่ซีหนาน เตี่ยเอี๊ย และมีหมู่บ้านต้าปู้ ปัจจุบันมีราว 6.1 แสนคน (ประมาณการปี 2026) มากที่สุดในฝูเจี้ยน ในไทยมีสมาคมเลี้ยงสัมพันธ์
ประเด็นสำคัญ
- ชื่อไทยของสมาคมคือ สมาคมเลี้ยงสัมพันธ์ (泰國連氏宗親總會) ไม่มีคำว่าตระกูล
- เสียงแซ่แบบเก่าของเตี่ยเอี๊ยคือ เฮี้ยง (hian5) ตรงกับแซ่ 邢 บันทึกตระกูลว่า 连 颜 邢 เป็นครอบครัวเดียวกัน
- ต้นแซ่คือเหลียนเชิง (连称) ขุนนางแคว้นฉี ที่มาของสำนวน 及瓜而代 ถิ่นตระกูลคือซ่างตั่ง (上党堂)
- หมู่บ้านต้าปู้ (大布) เขตเตี่ยนำ ซัวเถา เป็นคนแซ่เลี้ยงทั้งหมู่บ้าน กว่า 3 หมื่นคน ตามบันทึกตระกูล
- เหลียนเหิง (连横) ผู้เขียน 台湾通史 และเหลียนอิ๋งโจว (连瀛洲) นายธนาคารสิงคโปร์ เป็นคนแซ่นี้
ก่อนอ่าน: ทำไมผมเขียนเรื่องแซ่ของตระกูลต่าง ๆ
ผม ธนินพงษ์ ศุภพิทักษ์พงษ์ (MingPaPa) เป็นคนแต้จิ๋ว แซ่ 黃 (แต้จิ๋ว อึ้ง / จีนกลาง หวง) บรรพบุรุษมาจากเท่งไฮ้ (澄海 — จีนกลาง เฉิงไห่) ผมรักและภูมิใจในรากเหง้าวัฒนธรรมจีนที่อากงอาม่าส่งต่อมาให้ หลังจากเขียนเรื่องแซ่อึ้งของบ้านผมเองและตาราง 168 แซ่จีนแล้ว ผมอยากให้ลูกหลานตระกูลอื่นได้มีเรื่องราวของแซ่ตัวเองเก็บไว้บ้าง จึงขออนุญาตรวบรวมข้อมูลเท่าที่พอจะหาได้ มาเขียนเป็นบทความของแซ่ตระกูลที่มีอยู่ในเมืองไทยทีละแซ่
ตั้งใจให้เป็นประโยชน์ต่อลูกหลานแต่ละตระกูล และเป็นอีกแรงหนึ่งในการช่วยคนไทยเชื้อสายจีนค้นหารากเหง้าของตัวเอง ข้อมูลส่วนใหญ่มาจากรายงานทะเบียนราษฎร์ของทางการจีน หนังสือและเว็บไซต์ของตระกูล งานวิชาการ และข่าวจากจีน ผมพยายามบอกไว้ทุกครั้งว่าเรื่องไหนเป็นตำนานหรือบันทึกของตระกูล และเรื่องไหนมีหลักฐานทางประวัติศาสตร์
ผมไม่ใช่นักประวัติศาสตร์ เป็นเพียงลูกหลานคนจีนคนหนึ่งที่อยากเห็นเรื่องเหล่านี้ถูกเก็บไว้ หากข้อมูลตระกูลใดผิดพลาด หรือพี่น้องบ้านไหนมีเรื่องราวที่อยากเพิ่มเติม แจ้งครอบครัวเราได้เลยครับ ผมจะแก้ไขและบันทึกไว้ในประวัติการแก้ไขท้ายบทความ เพื่อให้ข้อมูลสมบูรณ์ที่สุด และช่วยให้การศึกษารากเหง้าและวัฒนธรรมของแต่ละแซ่ง่ายขึ้นสำหรับทุกคน
ข้อมูลด่วน: แซ่เลี้ยง แซ่เหลียน (连)
| หัวข้อ | ข้อมูล |
|---|---|
| อักษรจีน | 连 (ตัวย่อ) / 連 (ตัวเต็ม) แปลว่า "เชื่อมต่อ ต่อเนื่อง" |
| จีนกลาง | Lián (เสียง 2) · เหลียน (รูปตามหลักราชบัณฑิตฯ กับรูปที่ใช้ทั่วไปตรงกัน) |
| แต้จิ๋ว | liang5 · เลี้ยง — คนไทยใช้จริง ในชื่อ "สมาคมเลี้ยงสัมพันธ์" (泰國連氏宗親總會) · รูปอื่น: เฮี้ยง (hian5 เสียงแซ่แบบเก่า) · สำเนียงเมืองแต้จิ๋ว liêng5 |
| ฮกเกี้ยน | Liân · เลี้ยน |
| กวางตุ้ง | lin4 (ฮ่องกงและมาเก๊าสะกด Lin) |
| แคะ (ฮากกา) | Lien |
| ภาษาอังกฤษ | Lian, Lien (ไต้หวัน สิงคโปร์), Lin · มาเลเซียมีสะกด Heah |
| อันดับในจีน | อันดับประมาณ ~198 (จัดจากฐานข้อมูลฝูซี ปี 2013 เพราะทางการจีนประกาศเพียง 100 อันดับแรก) · ไต้หวันเป็นแซ่อันดับ 73 (ปี 2007) · 《百家姓》ลำดับที่ 330 |
| ประชากร | ราว 6.1 แสนคน (ประมาณการปี 2026 ช่วง ±15% ราว 5.2–7 แสนคน) |
| มณฑลที่มีมากที่สุด | ฝูเจี้ยน (ตามฐานข้อมูลฝูซี 2013) รองลงมาคือไต้หวันและกวางตุ้ง (แต้จิ๋ว) |
| 郡望 (ถิ่นตระกูล) | 上党 ซ่างตั่ง (เมืองฉางจื้อ มณฑลซานซี) |
| 堂号 (ชื่อหอ) | 上党堂 · 思成堂 (หม่าฉี จางโจว) · 瞻依堂 · 敦睦堂 · 厚本堂 · 懿源堂 |
| ระวังสับสน | แซ่ 练 (แต้จิ๋ว เลี่ยง จีนกลาง เลี่ยน) · แซ่ 梁 (จีนกลาง เหลียง) · เสียงเก่า เฮี้ยง ตรงกับแซ่ 邢 · หมู่บ้าน 大布 (ต้าปู้) ไม่ใช่อำเภอ 大埔 (ต้าผู่) |
แซ่เลี้ยง ภาษาจีนเขียนอย่างไร อ่านว่าอะไร (จีนกลาง vs แต้จิ๋ว)
แซ่เลี้ยงเขียนว่า 连 ในจีนแผ่นดินใหญ่ และ 連 ในไต้หวัน ฮ่องกง และป้ายบรรพชนรุ่นเก่า เป็นอักษรเดียวกัน ความหมายทั่วไปคือ "เชื่อมต่อ"
ชื่อเรียกแซ่นี้เปลี่ยนไปตามสำเนียง
- เลี้ยง คือเสียงแต้จิ๋ว liang5 (สำเนียงซัวเถา) เป็นชื่อหลักของบทความนี้ เพราะสมาคมของคนแซ่นี้ในกรุงเทพฯ ใช้ชื่อไทยว่า "สมาคมเลี้ยงสัมพันธ์" และชื่อจีนคือ 泰國連氏宗親總會 ทั้งที่อยู่และเบอร์โทรตรงกันในรายชื่อสมาคมสองแหล่ง
- เฮี้ยง มาจากเสียง hian5 ซึ่งพจนานุกรมแต้จิ๋วบันทึกไว้เป็นเสียงแซ่แบบเก่า (ถิ่นเตี่ยเอี๊ย) เสียงนี้ตรงกับแซ่ 邢 ส่วนสำเนียงเมืองแต้จิ๋ว (府城) อ่าน liêng5
- เหลียน มาจากภาษาจีนกลาง (Lián) ตรงกับการสะกด "Lian"
- เลี้ยน หรือ Lien มาจากสำเนียงฮกเกี้ยน (Liân) และภาษาแคะ คนแซ่นี้ในไต้หวันและสิงคโปร์จึงสะกดชื่อว่า Lien ส่วนกวางตุ้งอ่าน lin4 ฮ่องกงสะกดว่า Lin
ข้อควรระวัง:
- แซ่ 练 (Liàn) แต้จิ๋วอ่าน "เลี่ยง" ต่างจากแซ่เลี้ยง 连 แค่วรรณยุกต์ จีนกลางก็ใกล้กันมาก (连 เหลียน · 练 เลี่ยน) เป็นคนละแซ่ ต้องดูอักษรจีนเสมอ
- แซ่ 梁 จีนกลางอ่าน "เหลียง" ใกล้กับ "เหลียน" ของ 连 (แซ่ 梁 แต้จิ๋วอ่าน "เนี้ย") เป็นคนละแซ่
- เสียงเก่า เฮี้ยง ตรงกับแซ่ 邢 (จีนกลาง สิง) ซึ่งตระกูลเลี้ยงเองก็มีเรื่องเล่าผูกพันกับแซ่นี้ (ดูหัวข้อเส้นทางลงใต้)
- คำว่า "เลี้ยง" พ้องกับคำไทยที่แปลว่า "ดูแล ให้อาหาร" เวลาค้นหาจึงควรพิมพ์คู่กับคำว่า "แซ่" หรืออักษร 连 / 連
แซ่เลี้ยง มาจากไหน: ต้นกำเนิดตระกูลเหลียน
ตำราแซ่เล่าที่มาของแซ่ 连 ไว้หลายสาย สายที่ตระกูลยกย่องเป็นบรรพชนใหญ่คือขุนนางแคว้นฉี (齐) ในยุคชุนชิว
สายที่ 1 — จี้เหลียน (季连): ตำนานเล่าว่า ลู่จง (陆终) ลูกหลานของจักรพรรดิจวนซวี (颛顼) มีบุตรคนที่สามชื่อ จี้เหลียน ลูกหลานนำชื่อบรรพชนมาเป็นแซ่ จี้เหลียนยังถูกนับเป็นบรรพชนของราชสกุลแคว้นฉู่ด้วย เรื่องนี้เป็นตำนาน
สายที่ 2 — ตำแหน่งขุนนางแคว้นฉู่: แคว้นฉู่ (楚) มีตำแหน่งขุนนางชื่อ 连尹 และ 连敖 ลูกหลานของผู้ดำรงตำแหน่งนำชื่อตำแหน่งมาเป็นแซ่
สายที่ 3 — เหลียนเชิง (连称) แห่งแคว้นฉี: เหลียนเชิงเป็นขุนนางแคว้นฉี มีชื่ออยู่ในพงศาวดาร《左传》 ตำราแซ่สมัยหลังเขียนว่า "连氏，齐大夫连称之后" คือ "ตระกูลเหลียนเป็นลูกหลานของเหลียนเชิง ขุนนางแคว้นฉี" ตระกูลเลี้ยงทั่วโลกนับท่านเป็น "太始祖" หรือบรรพชนสูงสุด
เรื่องของเหลียนเชิงที่คนจีนจำได้คือ "及瓜而代" 《左传》เล่าว่าเจ้าแคว้นฉีส่งเหลียนเชิงกับกว่านจื้อฟู่ (管至父) ไปรักษาด่านขุยชิว (葵丘) ไปถึงตอนแตงสุก เจ้าแคว้นสัญญาว่า "แตงสุกปีหน้าจะส่งคนมาเปลี่ยน" แต่ครบกำหนดแล้วไม่มีใครมา ทั้งสองจึงก่อกบฏ สำนวน "及瓜而代" จึงหมายถึง "ครบวาระแล้วมีคนมารับช่วงต่อ"
สายที่ 4 — ตำแหน่งสมัยโจว: แหล่งรองแหล่งหนึ่งเล่าว่าสมัยโจวตะวันตกมีตำแหน่ง 连帅 (ผู้คุมสิบแคว้น) และ 连长 ลูกหลานใช้เป็นแซ่
| สาย | บรรพชน / เหตุการณ์ | ยุค | ตำนานหรือประวัติศาสตร์ |
|---|---|---|---|
| จี้เหลียน (季连) | บุตรคนที่สามของลู่จง | ยุคตำนาน | ตำนาน |
| ขุนนางแคว้นฉู่ | ตำแหน่ง 连尹 · 连敖 | ชุนชิว | ตำราแซ่ |
| เหลียนเชิง (连称) | ขุนนางแคว้นฉี | ชุนชิว (ศตวรรษที่ 7 ก่อน ค.ศ.) | ตัวบุคคลมีบันทึกใน《左传》 ส่วนการเป็นต้นแซ่มาจากตำราแซ่และพงศาวลี |
| ขุนนางสมัยโจว | ตำแหน่ง 连帅 · 连长 | โจวตะวันตก | แหล่งรอง |
ถิ่นเดิม (郡望) และชื่อหอบรรพชน (堂号)
郡望 คือ "ถิ่นอันเป็นเกียรติของตระกูล" ส่วน 堂号 คือชื่อหอบรรพชนที่แขวนเหนือประตูบ้านหรือศาลตระกูล
ถิ่นตระกูลของแซ่เลี้ยงมีแห่งเดียวที่ทุกสายยอมรับ คือ ซ่างตั่ง (上党) ปัจจุบันคือเมืองฉางจื้อ (长治) มณฑลซานซี พงศาวลีของตระกูลเล่าว่าลูกหลานเหลียนเชิงย้ายจากซานตงมาซานซี แล้วรุ่งเรืองที่ซ่างตั่ง ตระกูลจึงเรียกตัวเองว่า "上党连氏" บทความประวัติตระกูลเลี้ยงในกวางตุ้งก็เปิดด้วยประโยค "广东连氏自称上党连氏" คือ "ตระกูลเลี้ยงกวางตุ้งเรียกตัวเองว่าตระกูลเลี้ยงแห่งซ่างตั่ง"
| ชื่อหอ | สาขา / ที่ตั้ง |
|---|---|
| 上党堂 | หอหลัก ตามถิ่นตระกูลซ่างตั่ง ใช้ทั่วไป |
| 思成堂 | ศาลบรรพชนหมู่บ้านหม่าฉี (马崎) เมืองหลงไห่ จางโจว ฝูเจี้ยน สร้างสมัยว่านลี่ ราชวงศ์หมิง เป็นโบราณสถานระดับเมือง |
| 瞻依堂 | ศาลตระกูลที่หมู่บ้านเจียงตู (江都) อำเภอฉางไท่ (长泰) จางโจว |
| 厚本堂 | ศาลบรรพชน "连氏祖祠 厚本堂" ในเขตเตี่ยนำ ซัวเถา |
| 懿源堂 | ศาลตระกูลที่หมู่บ้านเฉาเหว่ย (潮尾) ผู่หนิง เจียหยาง |
| 敦睦堂 | ศาลตระกูลสายลู่เฟิง ซึ่งย้ายมาจากเตี่ยเอี๊ยปลายราชวงศ์ชิง |
เส้นทางลงใต้: จากซ่างตั่งสู่ฝูเจี้ยนและแต้จิ๋ว
จากภาคเหนือสู่ฝูเจี้ยน
หลังสมัยฮั่นถึงถัง ตระกูลเลี้ยงเป็นตระกูลใหญ่ที่ซ่างตั่ง ต่อมาค่อย ๆ ลงใต้ สมัยซ่งเหนือมีตระกูลเลี้ยงที่มีชื่อเสียงที่อิงซาน (应山) มณฑลหูเป่ย คือ เหลียนซุ่นปิน (连舜宾) กับบุตรสองคนที่สอบได้จิ้นซื่อ (บัณฑิตขั้นสูงสุดของการสอบขุนนาง) และ เหลียนหนานฟู (连南夫) ผู้เคยเป็นผู้ว่าการเฉวียนโจวและกว่างโจว
ฝูเจี้ยนจึงกลายเป็นบ้านใหญ่ของแซ่นี้ จนถึงวันนี้ก็ยังเป็นมณฑลที่มีคนแซ่เลี้ยงมากที่สุด
สายแต้จิ๋ว: ท่านจินเก้า (金诰公) แห่งซีหนาน
สายนี้คือสายที่ใกล้ตัวคนแต้จิ๋วในไทยที่สุด เนื้อหาต่อไปนี้มาจาก บันทึกของตระกูล (บทความ "广东连氏" ของเว็บไซต์ตระกูลเลี้ยง ซึ่งอ้างประวัติในศาลตระกูลต้าปู้)
- ต้นทาง: ตามบันทึกของตระกูล บรรพชนของสายนี้มาจาก ผูเถียน (莆田) มณฑลฝูเจี้ยน
- บรรพชนรุ่นที่ 1 ท่านจินเก้า (金诰公): ชาวหมู่บ้านชีป่านเฉียว (七板桥) ผูเถียน เกิดปี ค.ศ. 1204 สอบได้เป็นกงเซิง (岁贡) และได้เป็นรองนายอำเภอคุนซาน เมื่อพ้นวาระ ท่านตามหลาน (甥) ที่สอบได้จิ้นซื่อและมารับตำแหน่ง นายอำเภอเตี่ยเอี๊ย (潮阳) มาช่วยงาน ท่านเห็นว่าแต้จิ๋ว "山明水秀，地饶人富" คือ "ภูเขางาม น้ำใส แผ่นดินอุดม ผู้คนมั่งคั่ง" จึงไม่กลับบ้าน ตั้งรกรากที่ ซีหนาน (溪南) ท่านถึงแก่กรรมปี ค.ศ. 1284 อายุ 81 ปี
- ชื่อ "ซีหนาน": ลูกหลานเคยอยู่ฝั่งเหนือของแม่น้ำเลี่ยนเจียง (练江) แล้วย้ายลงมาฝั่งใต้ จึงตั้งชื่อถิ่นว่า "溪南" แปลว่า "ใต้ลำน้ำ"
- บุตร 5 คน ตั้ง 5 หมู่บ้าน: บุตรคนโตอยู่ที่เดิม อีกสี่คนแยกไปตั้ง ตงผู่ (东埔) · ต้าปู้ (大布) · ซือหม่าผู่ (司马浦) · ไช่โกว (蔡沟) บันทึกเรียกว่า "五子创立五乡" ปัจจุบันถิ่นเหล่านี้อยู่ใน เขตเตี่ยนำ (潮南区) เมืองซัวเถา ซึ่งแยกออกจากอำเภอเตี่ยเอี๊ยเดิมเมื่อปี 2003
- ภาษา: บันทึกของตระกูลระบุว่าสายนี้ "พูดแต้จิ๋ว"
ภัยที่ทำให้ลูกหลานกระจาย และเรื่อง "连 颜 邢 คือครอบครัวเดียวกัน"
บันทึกของตระกูลเล่าว่าสายนี้ผ่านเหตุร้ายหลายครั้ง
- ปี ค.ศ. 1374 (สมัยหงอู่ ต้นราชวงศ์หมิง) ตระกูลถูกยึดทรัพย์ ลูกหลานหนีกระจาย บางคนเปลี่ยนชื่อ และเปลี่ยนตัวอักษรแซ่แต่คงเสียงเดิม
- ปี ค.ศ. 1558 โจรสลัดบุกปล้นและเผาพงศาวลีจนหมด เหลือเพียงฉบับเดียวของสาขาในเมืองแต้จิ๋ว ลูกหลานต้องเรียบเรียงใหม่จากฉบับนั้น
- ปลายราชวงศ์หมิง ภัยสงครามทำให้ลูกหลานแตกกระจายอีกครั้ง บันทึกเขียนว่า "变为同音异字，颜连邢三字一音" คือ "เปลี่ยนไปใช้อักษรต่างกันแต่เสียงเดียวกัน 颜 连 邢 สามอักษรเป็นเสียงเดียว"
ตามบันทึกของตระกูล ลูกหลานบางส่วนจึงไปใช้แซ่ 颜 และ 邢 แล้วกลับมาใช้แซ่ 连 ในสมัยกลางราชวงศ์ชิง ที่เตี่ยเอี๊ยจึงมีคำพูดว่า "连、颜、邢 เป็นครอบครัวเดียวกัน" และบันทึกยังเล่าว่าคนต้าปู้ไปร่วมไหว้บรรพชนที่ "三姓祠" (ศาลสามแซ่) นอกเมืองเจียหยางด้วย
เรื่องนี้เข้ากับเสียงอ่านแต้จิ๋วแบบเก่าของแซ่ 连 คือ เฮี้ยง (hian5) ซึ่งตรงกับเสียงของแซ่ 邢 และการสะกดแบบมาเลเซีย "Heah" ก็มาจากเสียงกลุ่มนี้ ใครที่บ้านเป็นแซ่ 颜 หรือ 邢 จากถิ่นเตี่ยเอี๊ย ลองถามผู้ใหญ่ดูว่าเคยได้ยินเรื่องนี้ไหม
หมู่บ้านต้าปู้ (大布): ถิ่นแซ่เลี้ยงใหญ่ที่สุดของกวางตุ้ง
หมู่บ้านต้าปู้ (大布乡) อยู่ในตำบลซือหม่าผู่ (司马浦镇) เขตเตี่ยนำ ซัวเถา แบ่งเป็นต้าปู้บน (大布上) กับต้าปู้ล่าง (大布下)
- คนทั้งหมู่บ้านแซ่เลี้ยง: ตามบันทึกของตระกูล ต้าปู้ทั้งบนและล่างเป็นแซ่เลี้ยงล้วน รวมคนในและนอกหมู่บ้าน กว่า 3 หมื่นคน บันทึกเรียกที่นี่ว่า "ถิ่นที่คนแซ่เลี้ยงอยู่รวมกันมากที่สุดของกวางตุ้ง"
- หมู่บ้านจีนโพ้นทะเล: นิตยสาร《潮商》ปี 2012 เรียกต้าปู้ว่าเป็น "หมู่บ้านจีนโพ้นทะเลที่มีชื่อเสียง" และเขียนว่า ว่ากันว่าเป็นถิ่นคนแซ่เลี้ยงมากที่สุดในกวางตุ้ง ลูกหลานต้าปู้ทั้งในจีนและต่างประเทศมีกว่า 1 แสนคน
- ชื่อหมู่บ้าน: บทความเดียวกันเล่าว่า หลังตระกูลเลี้ยงมาตั้งหมู่บ้าน ทั้งหมู่บ้านทอผ้าเป็นอาชีพ จึงได้ชื่อว่า "大布" (ผ้าผืนใหญ่) จนถึงทศวรรษ 1950–1960 แทบทุกบ้านยังมีกี่ทอผ้า
- งานแห่เจ้าแม่ 60 ปีครั้ง: นิตยสาร《潮商》ฉบับเดียวกันรายงานงานแห่เจ้าแม่ทับทิม (天后圣母 หรือ 妈祖) ของต้าปู้ ซึ่งจัดเพียง 60 ปีครั้ง ลูกหลานแซ่เลี้ยงทั้งในจีนและต่างประเทศกลับมาร่วมงาน และบริจาคเงินให้กองทุนสวัสดิการของหมู่บ้าน (大布福利理事会)
- คนดังจากต้าปู้: นายธนาคารสิงคโปร์ เหลียนอิ๋งโจว (连瀛洲 / Lien Ying Chow) เกิดที่หมู่บ้านนี้ (ดูหัวข้อบุคคลสำคัญ)
สาขาที่แยกจากซีหนานและต้าปู้
ตามบันทึกของตระกูล ลูกหลานท่านจินเก้ากระจายไปหลายถิ่นของกวางตุ้งตะวันออก
| สาขา | ที่ตั้ง | เรื่องย่อ |
|---|---|---|
| ผู่หนิง (普宁) | หมู่บ้านเฉาเหว่ย (潮尾) และซินเหลียวเหลียนอู (新寮连屋) | มาจากซีหนาน ปี 2018 คณะตระกูลเลี้ยงจากหลายประเทศมาไหว้บรรพชนที่ศาล 懿源堂 ของหมู่บ้านเฉาเหว่ย |
| ซัวเหว่ย (汕尾) | หมู่บ้านต้าหยวน (大园) และผู่ซฺวี (浦圩) | บรรพชนย้ายมาจากต้าปู้ปี ค.ศ. 1663 สืบมา 16 รุ่น |
| ไห่เฟิง (海丰) | กงผิง (公平) | มาจากต้าปู้ |
| ลู่เฟิง (陆丰) | — | บรรพชนรุ่นที่ 15 ย้ายจากเตี่ยเอี๊ยปลายราชวงศ์ชิง เปิดร้านยา "济生堂" ศาล 敦睦堂 ใช้อักษรลำดับรุ่นเดียวกับต้าปู้ |
| เจียหยาง (揭阳) | นอกเมืองด้านตะวันออก | ศาลสามแซ่ 三姓祠 (连 颜 邢) |
สายฮกเกี้ยน–ไต้หวัน: หมู่บ้านหม่าฉี (马崎)
อีกสายใหญ่อยู่ที่ หมู่บ้านหม่าฉี (马崎) ตำบลป่างซาน เมืองหลงไห่ จางโจว ฝูเจี้ยน ห่างจากตัวเมืองจางโจวราว 16 กิโลเมตร ทั้งหมู่บ้านมีราว 1,900 คน เป็นแซ่เลี้ยงราว 1,400 คน สืบมา 22 รุ่น
ตามพงศาวลีหม่าฉี บรรพชน เหลียนโหมว (连谋) เข้าฝูเจี้ยนปี ค.ศ. 836 สมัยปลายราชวงศ์ถัง ปี ค.ศ. 1449 ลูกหลานไปตั้งรกรากที่หมู่บ้านเจียงตู อำเภอฉางไท่ แล้ว เหลียนฝอเป่า (连佛保) บุตรคนโต ก็ไปตั้งหมู่บ้านหม่าฉี ต่อมาลูกหลานรุ่นที่ 10 ชื่อ เหลียนซิงเว่ย (连兴位) ข้ามทะเลไปตั้งรกรากที่ไถหนาน ไต้หวัน
หม่าฉีจึงเป็น ถิ่นบรรพชนของเหลียนเหิง (连横) นักประวัติศาสตร์ผู้เขียน《台湾通史》 ศาลบรรพชน 思成堂 ของหมู่บ้านจะเปิดประตูกลางเฉพาะวันไหว้เหมายัน (冬至) และเมื่อปี 2023 คนแซ่เลี้ยงจากไต้หวันราว 30 คนก็ข้ามมาไหว้บรรพชนที่ศาล 瞻依堂 ของฉางไท่
ที่ไต้หวันยังมีศาลรวมสามแซ่ 苏 周 连 (เช่นที่เจียอี้) ซึ่งถือว่าเป็นตระกูลร่วมสายกัน
สายแคะ: อู่หัวและต้าผู่ (大埔)
ชาวแคะแซ่เลี้ยงมีสายหลักที่ย้ายจากหนิงฮว่า (宁化) ฝูเจี้ยน มาอยู่ อู่หัว (五华) ในปี ค.ศ. 1312 แล้วกระจายไปหลงชวน หลงเหมิน ตงก่วน และมณฑลอื่น ส่วนใหญ่พูดภาษาแคะ
อีกถิ่นหนึ่งคือ อำเภอต้าผู่ (大埔) เมืองเหมยโจว มีคนแซ่เลี้ยงเกือบหนึ่งหมื่นคน บันทึกของตระกูลนับเป็นถิ่นใหญ่อันดับสองของกวางตุ้ง รองจากต้าปู้
ระวังสับสน: 大布 (ต้าปู้) คือหมู่บ้านแต้จิ๋วในเขตเตี่ยนำ ซัวเถา ส่วน 大埔 (ต้าผู่) คืออำเภอของชาวแคะในเมืองเหมยโจว ชื่อสองแห่งถอดเป็นภาษาไทยได้ใกล้กันมาก แต่เป็นคนละที่ และคนละสำเนียง
แซ่เลี้ยง (เหลียน) ในประเทศไทย
แซ่เลี้ยงมีสมาคมในไทยที่ยืนยันได้ คือ สมาคมเลี้ยงสัมพันธ์ ชื่อจีน 泰國連氏宗親總會 ตั้งอยู่เลขที่ 108 ถนนดิสมาร์ค ย่านสวนมะลิ กรุงเทพฯ ข้อมูลนี้ตรงกันทั้งในรายชื่อสมาคมตระกูลแซ่ (ข้อมูลปี 2020) และเว็บไซต์สหสมาคมตระกูลแซ่ (ราวปี 2009–2011) จึงอาจไม่เป็นปัจจุบัน
ข้อสังเกตเล็ก ๆ คือ ชื่อไทยของสมาคมไม่มีคำว่า "ตระกูล" ถ้าค้นว่า "สมาคมตระกูลเลี้ยง" จะไม่เจอ ต้องค้นว่า "สมาคมเลี้ยงสัมพันธ์"
เรื่องที่น่าสนใจอีกเรื่องคือ พงศาวลีรวมของตระกูลเลี้ยงแห่งซ่างตั่ง ฉบับปี 1994 ระบุว่า คนแซ่เลี้ยงใน ไทยและสิงคโปร์ เป็นกลุ่มที่ตอนนั้นยังติดต่อไม่ได้ ยังไม่พบตัวเลขจำนวนคนแซ่เลี้ยงในไทย
ถ้าบ้านคุณเป็นแซ่ 连 / 連 อากงอาม่ามาจากต้าปู้ ซีหนาน ซือหม่าผู่ หรือหมู่บ้านอื่นในเตี่ยเอี๊ย–เตี่ยนำ หรือเปล่า? ที่บ้านเรียกว่าแซ่เลี้ยง แซ่เฮี้ยง หรือชื่ออื่น? เล่าให้ฟังได้เลย เรื่องของคุณจะช่วยเติมประวัติแซ่นี้ในเมืองไทยให้ครบขึ้น
สมาคมและศาลบรรพชนตระกูลเลี้ยงในแต้จิ๋วและไทย
| ชื่อ (จีน / ไทย) | ที่อยู่ | แผนที่ | โทร |
|---|---|---|---|
| 溪南村连氏峯祖祠 / ศาลบรรพชนตระกูลเลี้ยง หมู่บ้านซีหนาน | เลขที่ 480 ถนนซิงฟู่ (兴富路) หมู่บ้านซีหนาน เขตเตี่ยนำ ซัวเถา | แผนที่ Amap · Google Maps | — |
| 连氏敦祖祠 / ศาลบรรพชนตระกูลเลี้ยง ต้าปู้ล่าง | ทางตะวันออกเฉียงเหนือของเวทีงิ้ว ต้าปู้ล่าง (大布下) ตำบลซือหม่าผู่ เขตเตี่ยนำ ซัวเถา | แผนที่ Amap · Google Maps | — |
| 大布乡 / หมู่บ้านต้าปู้ (หมู่บ้านแซ่เลี้ยง · หมุดคือสภาหมู่บ้าน 大布乡理事会 ที่ลานศาลเจ้าแม่ ต้าปู้บน) | ตำบลซือหม่าผู่ เขตเตี่ยนำ ซัวเถา | แผนที่ Amap · Google Maps | — |
| 泰國連氏宗親總會 / สมาคมเลี้ยงสัมพันธ์ | เลขที่ 108 ถนนดิสมาร์ค สวนมะลิ แขวงวัดเทพศิรินทร์ เขตป้อมปราบศัตรูพ่าย กรุงเทพฯ 10100 | Google Maps | 02-2234404 (ข้อมูลปี 2020) |
พิกัดจาก Amap (高德地图) โปรดตรวจสอบก่อนเดินทาง/ติดต่อ · ศาลในแต้จิ๋วไม่มีเบอร์โทรเผยแพร่ · ลิงก์ Google Maps ของสมาคมในไทยเป็นลิงก์ค้นหา ข้อมูลสมาคมมาจากรายชื่อสมาคมตระกูลแซ่ (ปี 2020) อาจไม่เป็นปัจจุบัน · ยังไม่พบสมาคมตระกูลเลี้ยง (宗亲会) ในแต้จิ๋ว องค์กรระดับหมู่บ้านคือสภาหมู่บ้านต้าปู้
ปัจจุบันคนแซ่เลี้ยงอยู่ที่ไหนในจีน
ฐานข้อมูลฝูซี ปี 2013 ระบุว่า ฝูเจี้ยน มีคนแซ่เลี้ยงมากที่สุด ส่วนในกวางตุ้ง ถิ่นที่คนแซ่นี้อยู่รวมกันหนาแน่นที่สุดคือเขตเตี่ยนำ ซัวเถา
| พื้นที่ | ความสำคัญ |
|---|---|
| ฝูเจี้ยน (福建) | มากที่สุดตามฝูซี 2013 · จางโจว (หม่าฉี หลงไห่ · ฉางไท่) ผูเถียน หลงเหยียน หนิงฮว่า |
| ซัวเถา เขตเตี่ยนำ (潮南) | ซีหนาน · ต้าปู้ (กว่า 3 หมื่นคน ตามบันทึกของตระกูล) · ซือหม่าผู่ · ตงผู่ · ไช่โกว · ศาลบรรพชน 3 แห่งในแผนที่ Amap |
| เจียหยาง (揭阳) | ผู่หนิง (หมู่บ้านเฉาเหว่ย · ซินเหลียวเหลียนอู) · ศาลสามแซ่ที่เจียหยาง |
| ซัวเหว่ย (汕尾) | ต้าหยวน · ผู่ซฺวี · ไห่เฟิง · ลู่เฟิง |
| เหมยโจว (梅州) | ต้าผู่ (เกือบหนึ่งหมื่นคน ชาวแคะ) · อู่หัว |
| ไต้หวัน | แซ่อันดับ 73 (ปี 2007) · ไถหนาน และที่อื่น ๆ |
| ฮ่องกง มาเก๊า | สะกด Lin |
| สิงคโปร์ มาเลเซีย | สะกด Lien หรือ Heah · ตระกูลของเหลียนอิ๋งโจว |
บุคคลสำคัญแซ่เหลียน
| บุคคล | ยุค | บทบาท |
|---|---|---|
| เหลียนเชิง (连称) | ชุนชิว (ศตวรรษที่ 7 ก่อน ค.ศ.) | ขุนนางแคว้นฉี ที่มาของสำนวน "及瓜而代" ตระกูลนับเป็นบรรพชนสูงสุด |
| เหลียนซุ่นปิน (连舜宾) | ซ่งเหนือ | ชาวอิงซาน หูเป่ย โอวหยางซิว (欧阳修) เขียนจารึกหน้าหลุมให้ บุตรสองคนสอบได้จิ้นซื่อ เรียกกันว่า "应山二连" |
| เหลียนหนานฟู (连南夫) | ค.ศ. 1085–1143 | จิ้นซื่อ เคยเป็นทูตไปแคว้นจิน (金) และเป็นผู้ว่าการเฉวียนโจวกับกว่างโจว ถูกฉินฮุ่ยกลั่นแกล้งเพราะคัดค้านการสงบศึก |
| ท่านจินเก้า (金诰公) | ค.ศ. 1204–1284 | บรรพชนรุ่นที่ 1 ของแซ่เลี้ยงแต้จิ๋ว ผู้ตั้งรกรากที่ซีหนาน (ตามบันทึกของตระกูล) |
| เหลียนเทียนหรง (连天荣) | หมิง (จิ้นซื่อ ค.ศ. 1454) | ลูกหลานสายท่านจินเก้า ผู้เขียนคำนำพงศาวลีต้าปู้ (ตามบันทึกของตระกูล) |
| เหลียนควั่ง (连矿) | หมิง (จิ้นซื่อ ค.ศ. 1526) | ขุนนางผู้รับราชการ 28 ปี |
| เหลียนเหิง (连横 ชื่อรอง 雅堂) | ค.ศ. 1878–1936 | นักประวัติศาสตร์ไต้หวัน ผู้เขียน《台湾通史》(ประวัติศาสตร์ไต้หวัน) บรรพชนมาจากหมู่บ้านหม่าฉี จางโจว |
| เหลียนอิ๋งโจว (连瀛洲 / Lien Ying Chow) | ค.ศ. 1906–2004 | เกิดที่หมู่บ้านต้าปู้ เตี่ยเอี๊ย กำพร้าพ่อแม่ตั้งแต่เด็ก ไปสิงคโปร์ตั้งแต่วัยรุ่น ตั้งบริษัท Wah Hin ร่วมก่อตั้งธนาคาร Overseas Union Bank (รวมกับ UOB ปี 2001) ร่วมก่อตั้งมหาวิทยาลัยหนานหยาง และตั้งมูลนิธิ Lien Foundation (1980) |
อาหารและวัฒนธรรมประจำแซ่
อาหาร: ขอบอกตรง ๆ ว่า ไม่พบอาหารที่ผูกกับแซ่เลี้ยงโดยตรง สิ่งที่ผูกกับหมู่บ้านต้าปู้มากที่สุดคือ การทอผ้า ซึ่งเป็นอาชีพของทั้งหมู่บ้านมาหลายร้อยปีจนกลายเป็นชื่อหมู่บ้าน
คำสอนประจำตระกูล: ยังไม่พบ "家训" ฉบับเต็มของแซ่เลี้ยง สิ่งที่บันทึกของต้าปู้เน้นคือ การรักษาพงศาวลีไม่ให้ขาด เพราะตระกูลเคยเสียพงศาวลีจากไฟและสงคราม และเคยต้องเปลี่ยนอักษรแซ่หลายครั้ง ลูกหลานแต่ละรุ่นจึงต้องช่วยกันตรวจและต่อพงศาวลีให้ครบ
ลำดับชื่อรุ่น (字辈): แต่ละสาขาใช้ชุดต่างกัน ตัวอย่างเช่น
ต้าปู้ เตี่ยเอี๊ย: 惠宏仲承宇，孟钦崇孔中，广远亨宗同，大德应有耀，世泽绵振鸿 หม่าฉี หลงไห่ (思成堂): 肇式昭宗德，鸿基振有功，徽声宣奕世，长发永兴昌
ใครที่ยังมีชื่อจีนสามพยางค์ ลองเทียบอักษรกลางของชื่อดู แต่ควรตรวจกับพงศาวลีของบ้านตัวเองอีกครั้ง เพราะแต่ละสาขาอาจใช้ชุดต่างกัน
การไหว้บรรพชน: ที่หม่าฉี ศาล 思成堂 เปิดประตูกลางเฉพาะวันเหมายัน (冬至) ส่วนที่ต้าปู้ งานใหญ่ที่สุดคืองานแห่เจ้าแม่ทับทิมที่จัด 60 ปีครั้ง ซึ่งลูกหลานแซ่เลี้ยงทั่วโลกกลับมาร่วมงาน
คำถามที่พบบ่อย
แซ่เลี้ยง ภาษาจีนเขียนอย่างไร?
เขียนว่า 连 (ตัวย่อ) หรือ 連 (ตัวเต็ม) แปลว่า "เชื่อมต่อ" ป้ายบรรพชนรุ่นเก่าและไต้หวันใช้ตัวเต็ม 連
แซ่เลี้ยง แต้จิ๋วอ่านว่าอะไร?
สำเนียงแต้จิ๋วอ่านว่า "เลี้ยง" (liang5) และคนไทยใช้ชื่อนี้จริงใน "สมาคมเลี้ยงสัมพันธ์" (泰國連氏宗親總會) ส่วนเสียงแซ่แบบเก่าของถิ่นเตี่ยเอี๊ยคือ "เฮี้ยง" (hian5)
แซ่เลี้ยง จีนกลางอ่านว่าอะไร?
จีนกลางอ่านว่า "เหลียน" (Lián เสียงที่ 2) แซ่เลี้ยงกับแซ่เหลียนจึงเป็นแซ่ 连 เดียวกัน
แซ่เลี้ยง มาจากไหน?
ตำราแซ่นับเหลียนเชิง (连称) ขุนนางแคว้นฉียุคชุนชิวเป็นต้นแซ่ ถิ่นตระกูลคือซ่างตั่ง (上党) ในซานซี ต่อมาลงใต้มาฝูเจี้ยน ตามบันทึกของตระกูล ท่านจินเก้า (金诰公) จากผูเถียนมาตั้งรกรากที่ซีหนาน เตี่ยเอี๊ย สมัยซ่งใต้ และลูกหลานตั้งหมู่บ้านต้าปู้ (大布) ซึ่งเป็นหมู่บ้านแต้จิ๋ว ไม่ใช่อำเภอต้าผู่ (大埔) ของชาวแคะ
แซ่เลี้ยง ภาษาอังกฤษสะกดอย่างไร?
Lian (จีนกลาง), Lien (ฮกเกี้ยน ไต้หวัน สิงคโปร์ เช่น Lien Ying Chow), Lin (กวางตุ้งฮ่องกง) และ Heah (มาเลเซีย)
แซ่เลี้ยง 连 ต่างจากแซ่ 练 และแซ่ 梁 อย่างไร?
เป็นคนละแซ่ทั้งสาม แซ่ 练 แต้จิ๋วอ่าน "เลี่ยง" จีนกลาง "เลี่ยน" ต่างจาก 连 (เลี้ยง / เหลียน) แค่วรรณยุกต์ ส่วนแซ่ 梁 จีนกลางอ่าน "เหลียง" แต้จิ๋วอ่าน "เนี้ย" ฟังเผิน ๆ คล้ายกัน จึงควรดูอักษรจีนประกอบทุกครั้ง
อ่านต่อ: ตาราง 168 แซ่จีน — รวมแซ่จีนในไทยพร้อมคำอ่านแต้จิ๋วและจีนกลาง · บทความนี้อยู่ในชุด แซ่จีนหายาก 99 แซ่
แซ่ที่เกี่ยวข้อง:
- แซ่เลี่ยง แซ่เลี่ยน (练) — ชื่อไทยใกล้กับแซ่เลี้ยงมาก ต่างกันแค่วรรณยุกต์
- แซ่เฮี้ยง แซ่สิง (邢) — หนึ่งในสามแซ่ "连 颜 邢 ครอบครัวเดียวกัน" ตามบันทึกของตระกูลเลี้ยง
ชวนเล่าเรื่องแซ่ของบ้านคุณ
บ้านคุณเป็นแซ่เลี้ยงหรือแซ่เหลียนไหม? อากงอาม่ามาจากต้าปู้ ซีหนาน หรือหมู่บ้านไหนในเตี่ยเอี๊ย? ที่บ้านมีป้ายหอ "上党堂" หรือเคยไปงานที่สมาคมเลี้ยงสัมพันธ์ ถนนดิสมาร์ค บ้างหรือเปล่า? ทุกเรื่องเล่าที่แชร์มาจะช่วยเติมประวัติแซ่เลี้ยงในเมืองไทยให้ครบขึ้น
แหล่งอ้างอิง
- วิกิพีเดียภาษาจีน — 连姓
- 族谱网 / 中华连氏网 — 广东连氏 (แหล่งของตระกูล)
- 族谱网 / 中华连氏网 — 广东省潮阳市大布连氏家族
- 《潮商》2012 年 02 期 — 布乡大布 (中国知网)
- 《潮商》2012 年 02 期 — สำเนา 豆丁网
- 族谱网 — 上党连氏族谱集锦 (แหล่งของตระกูล)
- 维基文库 — 《春秋左氏傳》莊公 (及瓜而代)
- 爱问教育 — 连姓起源
- 族谱网 — 连姓名人
- 漳州市政协 — 马崎连氏族谱 (2022)
- 漳州市政协 — 苏周连氏(连)族谱
- 中国新闻网 — 台湾连氏宗亲到福建长泰寻根谒祖 (2023)
- [วิกิพีเดียภาษาจีน — 連橫 (歷史學家)](https://zh.wikipedia.org/wiki/%E9%80%A3%E6%A9%AB_(%E6%AD%B7%E5%8F%B2%E5%AD%B8%E5%AE%B6)
- Wikipedia — Lien Ying Chow
- สหสมาคมตระกูลแซ่ – รายชื่อสมาคม (Wayback 2020)
- 泰華各姓宗親總會聯合會 — 泰國連氏宗親總會
- Amap (高德地图) — 溪南村连氏峯祖祠 · 连氏敦祖祠
- 大布乡理事会
- 家谱网 — 连姓字辈
หมายเหตุ: ตัวเลขประชากรปี 2026 เป็นตัวเลขประมาณการ (คลาดเคลื่อนได้ราว ±15%) คำนวณจากสัดส่วนแซ่ในฐานข้อมูลฝูซี ปี 2013 เทียบกับประชากรจีนปัจจุบัน อันดับเป็นอันดับประมาณ เพราะทางการจีนประกาศเพียง 100 อันดับแรก ส่วนข้อมูลสายท่านจินเก้า หมู่บ้านต้าปู้ และเรื่อง 连 颜 邢 มาจากบันทึกของตระกูล ซึ่งอาจมีหลายฉบับที่ไม่ตรงกัน
