↑
HOME ครอบครัว ธุรกิจ แถวนี้ 101 แซ่อึ้ง บทความ ติดต่อครอบครัว
แซ่จีนหายาก · Qi Surname

แซ่เฉ็ก แซ่ชี (戚) มาจากไหน? ประวัติตระกูลชี จากผูหยาง เหอหนานสู่ทั่วแผ่นดินจีน

แซ่เฉ็ก แซ่ชี (戚) มาจากไหน? ตระกูลจากเมืองชีแคว้นเว่ย ถิ่นตระกูลตงไห่ แม่ทัพชีจี้กวงผู้ตีค่ายโจรสลัดบนเกาะหนานอ้าว ซัวเถา คำอ่านแต้จิ๋ว จีนกลาง อังกฤษ

โดย · · อ่าน ~12 นาที
ภาพปกอักษร 戚 สีทองตัวใหญ่ พร้อมข้อความ แซ่เฉ็ก แซ่ชี (戚) มาจากไหน? ประวัติตระกูลชี จากผูหยาง เหอหนานสู่ทั่วแผ่นดินจีน
ภาพปกอักษร 戚 สีทองตัวใหญ่ พร้อมข้อความ แซ่เฉ็ก แซ่ชี (戚) มาจากไหน? ประวัติตระกูลชี จากผูหยาง เหอหนานสู่ทั่วแผ่นดินจีน (ภาพปกประกอบบทความ)

แซ่เฉ็ก เขียนด้วยอักษรจีน 戚 (ตัวเต็มและตัวย่อเขียนเหมือนกัน) อักษรเดียวกับคำว่า 亲戚 (ญาติ) จีนกลางอ่านว่า "ชี" (Qī) สำเนียงแต้จิ๋วอ่านว่า "เฉ็ก" (cêg4) คนแซ่นี้ที่ดังที่สุดคือแม่ทัพ ชีจี้กวง (戚继光) ผู้เคยยกทัพมาตีรังโจรสลัดบนเกาะหนานอ้าว ซัวเถา แซ่นี้อยู่ราว อันดับประมาณ ~204 ของจีน ประมาณการว่าปี 2026 มีคนแซ่นี้ราว 5.7 แสนคน

คำตอบสั้น ๆ

แซ่เฉ็ก แซ่ชี (戚) สืบจากเมืองชีของแคว้นเว่ยสมัยชุนชิว ลูกหลานสายรองของขุนนางซุนหลินฟู่ใช้ชื่อเมืองเป็นแซ่ เมืองนี้คือแหล่งโบราณสถานชีเฉิง ผูหยาง เหอหนาน ถิ่นตระกูลคือตงไห่ รอยต่อซานตง–เจียงซู ปัจจุบันมีราว 5.7 แสนคน (ประมาณการปี 2026) มากที่สุดในเจียงซู ไม่พบสายตระกูลในแต้จิ๋วหรือสมาคมในไทย แต่แม่ทัพชีจี้กวงเคยตีค่ายโจรสลัดบนเกาะหนานอ้าว ซัวเถา

ประเด็นสำคัญ

  • จีนกลางชี (Qī) ใกล้ฉี (Qí) ของแซ่ 齐 และ 祁 ส่วนแต้จิ๋วเฉ็กไม่ซ้ำกับแซ่อื่น
  • ต้นแซ่คือเมืองชีของแคว้นเว่ย ปัจจุบันคือแหล่งโบราณสถานชีเฉิง ผูหยาง เหอหนาน
  • ถิ่นตระกูลตงไห่ (รอยต่อซานตง–เจียงซู) หอหลักคือ 东海堂 (海州堂)
  • ชีจี้กวง แม่ทัพหมิง ร่วมปราบโจรสลัดอู๋ผิงบนเกาะหนานอ้าว ซัวเถา ปี 1565
  • ไม่พบสายตระกูลในแต้จิ๋วและสมาคมในไทย เชื่อมกับแต้จิ๋วผ่านประวัติการรบเท่านั้น

ก่อนอ่าน: ทำไมผมเขียนเรื่องแซ่ของตระกูลต่าง ๆ

ผม ธนินพงษ์ ศุภพิทักษ์พงษ์ (MingPaPa) เป็นคนแต้จิ๋ว แซ่ 黃 (แต้จิ๋ว อึ้ง / จีนกลาง หวง) บรรพบุรุษมาจากเท่งไฮ้ (澄海 — จีนกลาง เฉิงไห่) ผมรักและภูมิใจในรากเหง้าวัฒนธรรมจีนที่อากงอาม่าส่งต่อมาให้ หลังจากเขียนเรื่องแซ่อึ้งของบ้านผมเองและตาราง 168 แซ่จีนแล้ว ผมอยากให้ลูกหลานตระกูลอื่นได้มีเรื่องราวของแซ่ตัวเองเก็บไว้บ้าง จึงขออนุญาตรวบรวมข้อมูลเท่าที่พอจะหาได้ มาเขียนเป็นบทความของแซ่ตระกูลที่มีอยู่ในเมืองไทยทีละแซ่

ตั้งใจให้เป็นประโยชน์ต่อลูกหลานแต่ละตระกูล และเป็นอีกแรงหนึ่งในการช่วยคนไทยเชื้อสายจีนค้นหารากเหง้าของตัวเอง ข้อมูลส่วนใหญ่มาจากรายงานทะเบียนราษฎร์ของทางการจีน หนังสือและเว็บไซต์ของตระกูล งานวิชาการ และข่าวจากจีน ผมพยายามบอกไว้ทุกครั้งว่าเรื่องไหนเป็นตำนานหรือบันทึกของตระกูล และเรื่องไหนมีหลักฐานทางประวัติศาสตร์

ผมไม่ใช่นักประวัติศาสตร์ เป็นเพียงลูกหลานคนจีนคนหนึ่งที่อยากเห็นเรื่องเหล่านี้ถูกเก็บไว้ หากข้อมูลตระกูลใดผิดพลาด หรือพี่น้องบ้านไหนมีเรื่องราวที่อยากเพิ่มเติม แจ้งครอบครัวเราได้เลยครับ ผมจะแก้ไขและบันทึกไว้ในประวัติการแก้ไขท้ายบทความ เพื่อให้ข้อมูลสมบูรณ์ที่สุด และช่วยให้การศึกษารากเหง้าและวัฒนธรรมของแต่ละแซ่ง่ายขึ้นสำหรับทุกคน

ข้อมูลด่วน: แซ่เฉ็ก แซ่ชี (戚)

หัวข้อ ข้อมูล
อักษรจีน 戚 (ตัวย่อและตัวเต็มเขียนเหมือนกัน) ความหมายเดิมคือ "ขวานศึก" ต่อมาหมายถึง "ญาติ" (亲戚) และ "ความโศกเศร้า" (悲戚)
จีนกลาง Qī (เสียง 1) · ชี (รูปตามหลักราชบัณฑิตฯ กับรูปที่ใช้ทั่วไปตรงกัน)
แต้จิ๋ว cêg4 · เฉ็ก — ถอดเสียงตามหลักการอ่านแต้จิ๋ว ยังไม่พบการใช้เป็นชื่อแซ่ในเอกสารไทย · รูปอื่น: เช็ก
ฮกเกี้ยน Chhek · ฮกจิว Chék
กวางตุ้ง cik1 — ฮ่องกงสะกด Chik
ภาษาอังกฤษ Qi, Chik, Chek, Chi
อันดับในจีน อันดับประมาณ ~204 (จัดจากฐานข้อมูลฝูซี ปี 2013 เพราะทางการจีนประกาศเพียง 100 อันดับแรก) · ในตำรา《百家姓》อยู่ลำดับที่ 33
ประชากร ราว 5.7 แสนคน หรือราว 0.040% (ประมาณการปี 2026 ช่วง ±15% ราว 4.8–6.6 แสนคน)
มณฑลที่มีมากที่สุด เจียงซู (ตามฐานข้อมูลฝูซี 2013 — แหล่งรอง)
郡望 (ถิ่นตระกูล) 东海 ตงไห่ (รอยต่อซานตง–เจียงซู)
堂号 (ชื่อหอ) 东海堂 (海州堂) · 世德堂 · 敦睦堂 · 积善堂 ฯลฯ
ระวังสับสน จีนกลาง "ชี" ใกล้กับแซ่ 齐 และ 祁 (จีนกลาง ฉี) · แซ่ 齐 แต้จิ๋วอ่าน "ชี้"
ภาพเหมือนแม่ทัพชีจี้กวง 戚继光 สมัยราชวงศ์หมิง บุคคลสำคัญแซ่เฉ็ก แซ่ชี
ภาพเหมือน ชีจี้กวง (戚继光 ค.ศ. 1528–1588) แม่ทัพราชวงศ์หมิงผู้ปราบโจรสลัด นั่งตัวตรงในชุดขุนนางสีแดงสด ปักลายสัตว์มงคลและเมฆหลากสี คาดเข็มขัดสีขาว สวมหมวกขุนนางสีดำ ไว้หนวดเคราบาง ภาพไม่มีตัวอักษร ระบุตัวบุคคลตามคำอธิบายไฟล์ และเป็นภาพที่วิกิพีเดียภาษาจีนใช้ในหน้าของท่าน · ภาพ: Wikimedia Commons (อัปโหลดโดย Thomas Chen), Public domain

แซ่เฉ็ก ภาษาจีนเขียนอย่างไร อ่านว่าอะไร (จีนกลาง vs แต้จิ๋ว)

แซ่เฉ็กเขียนว่า 戚 ทั้งในจีนแผ่นดินใหญ่ ไต้หวัน และป้ายบรรพชนรุ่นเก่า เพราะอักษรนี้ไม่มีรูปย่อ ความหมายแรกเริ่มคือ ขวานศึก เช่นคำว่า 干戚 (โล่กับขวาน) ภายหลังจึงใช้ในความหมาย "ญาติ" อย่างคำว่า 亲戚 ที่คนแต้จิ๋วพูดกันในบ้าน

ชื่อเรียกแซ่นี้เปลี่ยนไปตามสำเนียง

  • เฉ็ก คือเสียงแต้จิ๋ว cêg4 (ถอดเสียงตามหลักการอ่านแต้จิ๋ว — ยังไม่พบการใช้เป็นชื่อแซ่ในเอกสารไทย) พจนานุกรมแต้จิ๋วให้เสียงนี้ทุกถิ่น เพราะเป็นเสียงที่ 4 ซึ่งพยัญชนะมีลมพ่น จึงเขียนด้วยอักษรสูง "ฉ" บางคนอาจเขียนว่า เช็ก ก็คือแซ่เดียวกัน เสียงฮกเกี้ยน Chhek และฮกจิว Chék ก็ใกล้เคียงกัน
  • ชี คือเสียงจีนกลาง (Qī เสียงที่ 1)
  • ภาษาอังกฤษสะกด Qi (จีนกลาง) และ Chik (กวางตุ้งฮ่องกง)

ข้อควรระวัง: ชื่อจีนกลาง "ชี" (戚 Qī) ใกล้กับ "ฉี" ซึ่งเป็นเสียงจีนกลางของแซ่ 齐 และ 祁 (Qí) และการสะกดอังกฤษ "Qi" ก็ใช้ร่วมกันทั้งสามแซ่ ส่วนชื่อแต้จิ๋ว "เฉ็ก" ไม่ซ้ำกับแซ่อื่น บทความนี้จึงใช้ "เฉ็ก" ขึ้นก่อน

แซ่เฉ็ก มาจากไหน: ต้นกำเนิดตระกูลชี

สายหลัก — เมืองชี (戚邑) แคว้นเว่ย: แซ่ 戚 สืบมาจากสกุล จี (姬) ของราชวงศ์โจว ผ่านแคว้นเว่ย (卫) ขุนนางเว่ยชื่อ ซุนหลินฟู่ (孙林父) ได้รับที่ดินกินส่วยที่ เมืองชี (戚) ตำราแซ่《姓谱》บันทึกว่า "卫大夫孙林父食采于戚,支孙以邑为氏" คือลูกหลานสายรองใช้ชื่อเมืองเป็นแซ่ ส่วนสายหลักใช้แซ่ 孙 (ซุน) แซ่ชีกับแซ่ซุนสายแคว้นเว่ยจึงนับบรรพชนร่วมกัน (คำว่า "ที่ดินกินส่วย" คือที่ดินที่ผู้ปกครองให้ขุนนางเก็บภาษีเป็นรายได้)

เมืองชีในปัจจุบันคือ แหล่งโบราณสถานชีเฉิง (戚城遗址) เขตหัวหลง เมืองผูหยาง เหอหนาน ในพงศาวดาร《春秋》และ《左传》เมืองนี้เป็นที่ประชุมของเจ้าแคว้นหลายครั้ง ปัจจุบันเป็นโบราณสถานสำคัญระดับชาติ

สาย บรรพชน / เหตุการณ์ ยุค ตำนานหรือประวัติศาสตร์
เมืองชี 戚邑 แคว้นเว่ย ลูกหลานสายรองของซุนหลินฟู่ (สกุลจี) ชุนชิว (ราว 2,500 ปีก่อน) มีเอกสาร (《姓谱》《万姓统谱》)
ชาวหนี่เจิน / แมนจู ชนเผ่าหนี่เจินสมัยหมิงแปลงชื่อเผ่าเป็นแซ่ 戚 หมิง–ชิง แหล่งรอง
ศิลาป้ายแหล่งโบราณสถานชีเฉิง 戚城遗址 ที่ผูหยาง เหอหนาน ต้นกำเนิดแซ่เฉ็ก แซ่ชี
ศิลาป้ายสีขาวบนฐานหิน หน้ากำแพงดินโบราณที่มีต้นไม้ขึ้นปกคลุม จารึกว่า "全国重点文物保护单位 戚城遗址" ประกาศโดยคณะรัฐมนตรีจีนปี 1996 และตั้งโดยรัฐบาลเมืองผูหยางปี 1997 ที่นี่คือ เมืองชี (戚) ต้นกำเนิดของแซ่ · ภาพ: Vitsuha / Wikimedia Commons, CC0

ถิ่นเดิม (郡望) และชื่อหอบรรพชน (堂号)

郡望 คือ "ถิ่นอันเป็นเกียรติของตระกูล" ส่วน 堂号 คือชื่อหอบรรพชนที่แขวนเหนือประตูบ้านหรือศาลตระกูล

หลังแคว้นเว่ยล่มสลาย ลูกหลานแซ่ชีย้ายไปทางตะวันออก จนเป็นตระกูลใหญ่ของ ตงไห่ (东海) บริเวณรอยต่อซานตงกับเจียงซู ถิ่นตระกูลนี้มีที่ว่าการเปลี่ยนไปตามยุค

ยุค ที่ว่าการ พื้นที่ปัจจุบัน
ฉิน–ฮั่น ถาน (郯) เหนืออำเภอถานเฉิง ลินอี๋ ซานตง
จิ้นตะวันออก ไห่อวี๋ (ฉางสู) แล้วย้ายไปจิงโข่ว เจิ้นเจียง เจียงซูใต้
ตงเว่ย สุย ถัง ไห่โจว (海州) เหลียนอวิ๋นก่าง เจียงซู

ชื่อหอหลักของแซ่นี้คือ 东海堂 (หรือ 海州堂) ตั้งตามถิ่นตระกูล นอกจากนี้ยังมีชื่อหอของสาขา เช่น 世德堂 ของพงศาวลีสายอวี๋ตง (虞东) ในเจ้อเจียง และ 敦睦堂 积善堂 ฯลฯ

เส้นทางลงใต้: จากตงไห่สู่เจ้อเจียง และชีจี้กวงที่เกาะหนานอ้าว

ยุคจ้านกั๋วถึงฮั่น: จากเมืองชีย้ายไปตะวันออกเข้าซานตง แล้วลงใต้สู่ชายฝั่งเจียงซู เกิดถิ่นตระกูลตงไห่

ซ่ง: ซานตงเป็นถิ่นที่มีคนแซ่ชีมากที่สุด รองลงมาคืออานฮุย เจ้อเจียง เหอหนาน และเจียงซู

หมิง: ศูนย์กลางย้ายลงใต้ไปที่ เจ้อเจียง เจียงซู และอานฮุย ครอบครัวของชีจี้กวงเป็นตัวอย่างของ "ครอบครัวทหาร" ที่ย้ายถิ่นตามตำแหน่ง บรรพชนรุ่นที่ 6 คือ 戚详 ชาวติ้งหย่วน (定远) อานฮุย ติดตามจูหยวนจางออกรบ ลูกหลานได้สืบตำแหน่งผู้บัญชาการกองรักษาการณ์ เติงโจว (登州卫) ที่เผิงไหล ซานตง ส่วนสายไท่โจว (เจ้อเจียง) มีบันทึกว่าย้ายหนีโจรสลัดญี่ปุ่นจากเจียวเจียงไปหวงเหยียน

ชิงถึงปัจจุบัน: พบแซ่ชีในหมู่ชาวแมนจูและมองโกลทางภาคตะวันออกเฉียงเหนือด้วย

แล้วแต้จิ๋วล่ะ? — เชื่อมกันผ่านประวัติศาสตร์การทหาร ไม่ใช่สายตระกูล

ขอบอกตรง ๆ ว่า ไม่พบสายตระกูลแซ่เฉ็กที่ตั้งรกรากในแต้จิ๋ว ไม่พบบรรพชนผู้เข้าแต้จิ๋ว หมู่บ้าน หรือศาลบรรพชน การค้นแผนที่จีน (Amap) ในเตี่ยจิว ซัวเถา และกิ๊กเอี๊ย ก็ไม่พบสถานที่ของแซ่ 戚

แต่ชื่อแซ่นี้ผูกกับแผ่นดินแต้จิ๋วผ่าน การรบของชีจี้กวง

  • เกาะหนานอ้าว (南澳) ปัจจุบันเป็นอำเภอหนึ่งของ ซัวเถา อยู่บนรอยต่อกวางตุ้งกับฝูเจี้ยน ตั้งแต่ปี 1557 เกาะนี้เป็นฐานของกลุ่มโจรสลัดหลายกลุ่ม
  • โจรสลัด อู๋ผิง (吴平) ชาวเจ้าอัน ฝูเจี้ยน เคยปล้นฮุ่ยโจว เตี่ยจิว (潮州) และจางผู่ แล้วตั้งค่ายบนเกาะหนานอ้าว
  • ปี 1565 ทัพราชวงศ์หมิงยกมาปราบ โดยมีทั้งทัพของ อวี๋ต้าโหยว (俞大猷) และทัพของชีจี้กวง วิกิพีเดียภาษาจีนระบุว่าชีจี้กวงนำทหารบุกโจมตีค่ายจากด้านหลังภูเขา
  • ต่อมาในปี 1585 มีการสร้าง ด่านสฺยงเจิ้น (雄镇关) บนสันเขาระหว่างตำบลอวิ๋นอ้าวกับเซินอ้าว บันทึกท้องถิ่น《南澳志》เขียนว่าด่านนี้อยู่บนเส้นทางที่ "戚继光破吴平道出于此" คือเส้นทางที่ชีจี้กวงยกทัพผ่านไปตีอู๋ผิง
  • ชาวหนานอ้าวมีเพลงพื้นบ้านเรื่องสมบัติของอู๋ผิงว่า ใครได้สมบัตินี้ "เอาไปปูถนนถึงเตี่ยจิวได้" (铺路到潮州) เรื่องนี้เป็นตำนาน

ช่วงปลายชีวิตราชการ ชีจี้กวงยังถูกย้ายมาเป็น แม่ทัพภาคกวางตุ้ง (广东总兵) ก่อนถูกปลดในปี 1585

ด่านสฺยงเจิ้น 雄镇关 บนเกาะหนานอ้าว ซัวเถา ตามเส้นทางที่ชีจี้กวงตีค่ายโจรสลัด แซ่เฉ็ก แซ่ชี
ด่านสฺยงเจิ้น (雄镇关) บนเกาะหนานอ้าว เมืองซัวเถา กำแพงหินสีเทามีเชิงเทินและช่องยิงเรียงเป็นแถว ประตูโค้งสี่เหลี่ยมตรงกลาง เหนือประตูมีป้าย "雄鎮關" ด้านข้างมีแผ่นศิลาจารึกหลายแผ่น ด้านหลังเป็นต้นไม้ใหญ่ ด่านนี้สร้างปี 1585 บนเส้นทางที่บันทึกท้องถิ่นว่าทัพชีจี้กวงผ่านไปตีค่ายโจรสลัด ไม่ใช่ศาลตระกูล · ภาพ: Windmemories / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

แซ่เฉ็ก (戚) ในประเทศไทย

ไม่พบสมาคมตระกูลแซ่ 戚 ในไทย ทั้งในรายชื่อสมาชิกสหพันธ์สมาคมตระกูลแซ่แห่งประเทศไทย (ข้อมูลราวปี 2009–2011) และรายชื่อสมาคมฉบับปี 2020 (ข้อมูลอาจไม่เป็นปัจจุบัน) และยังไม่พบบุคคลหรือนามสกุลไทยที่มีหลักฐานว่าสืบจากแซ่นี้

ถ้าบ้านคุณมีป้ายบรรพชนเขียนว่า 戚 หรือเคยได้ยินผู้ใหญ่เรียกตัวเองว่า "แซ่เฉ็ก" ขอชวนมาเล่าให้ฟัง เพราะจะเป็นข้อมูลแซ่เฉ็กในเมืองไทยชิ้นแรก ๆ

ปัจจุบันคนแซ่เฉ็กอยู่ที่ไหนในจีน

พื้นที่ ความสำคัญ
เจียงซู (江苏) มากที่สุดตามฝูซี 2013 · ถิ่นตงไห่เดิม (เหลียนอวิ๋นก่าง ฉางสู เจิ้นเจียง)
เจ้อเจียง (浙江) ถิ่นใหญ่ · หนิงปัว (อวี๋เหยา) เช่าซิง (ซ่างอวี๋) ไท่โจว (หลินไห่)
ซานตง (山东) เวยไห่ หลงโข่ว เจ่าจวง · เผิงไหล (บ้านบรรพชนชีจี้กวง)
เซี่ยงไฮ้ · อานฮุย · เหอหนาน เหอหนานมีแหล่งต้นแซ่ชีเฉิง (ผูหยาง)
หูเป่ย หวงกัง
ฮ่องกง สะกด Chik

บุคคลสำคัญแซ่ชี

บุคคล ยุค บทบาท
ซุนหลินฟู่ (孙林父) ชุนชิว ขุนนางแคว้นเว่ย เจ้าของเมืองชี ต้นแซ่ 戚
พระสนมชี (戚夫人) ?–194 ปีก่อน ค.ศ. สนมโปรดของหลิวปัง (ฮั่นเกาจู่) มารดาของหลิวหรูอี้ อ๋องแห่งจ้าว หลังหลิวปังสิ้นพระชนม์ถูกพระนางหลี่ว์ (吕后) ทรมานจนเสียชีวิต
ชีเสียน (戚贤) ค.ศ. 1492–1553 ชาวฉฺเวียนเจียว อานฮุย ขุนนางฝ่ายตรวจสอบสมัยหมิง ผู้กล่าวโทษขุนนางทุจริต ศิษย์ของหวังหยางหมิง
ชีเสียง (戚详) ต้นหมิง บรรพชนรุ่นที่ 6 ของชีจี้กวง ติดตามจูหยวนจางออกรบ ลูกหลานได้สืบตำแหน่งที่เติงโจว
ชีจี้กวง (戚继光) ค.ศ. 1528–1588 แม่ทัพราชวงศ์หมิง ฝึกทหารอาสาจากอี้อูตั้ง "กองทัพตระกูลชี" (戚家军) คิดกระบวนทัพ "鸳鸯阵" ทีมละ 12 คน ชนะโจรสลัดที่ไท่โจว (1561) ช่วยฝูเจี้ยน (1562–1563) ตีค่ายอู๋ผิงบนเกาะหนานอ้าว (1565) แล้วคุมชายแดนเหนือที่จี้โจวและบูรณะกำแพงเมืองจีน ผู้เขียนตำราทหาร《纪效新书》และ《练兵实纪》

หลังชีจี้กวงเสียชีวิต มีการตั้งศาลระลึกถึงท่านในหลายถิ่นที่ท่านเคยรับราชการ เช่น เผิงไหล (ซานตง) และเจียวเจียง ไท่โจว (เจ้อเจียง) ปี 1630 ศาลที่ไท่โจวได้รับพระราชทานชื่อว่า "表忠祠" (ศาลเชิดชูความภักดี)

ศาลระลึกชีจี้กวง 戚继光祠 ที่เจียวเจียง ไท่โจว เจ้อเจียง บุคคลสำคัญแซ่เฉ็ก แซ่ชี
ศาลระลึกชีจี้กวง (戚继光祠) ที่เจียวเจียง ไท่โจว เจ้อเจียง อาคารไม้สีแดงหลังคากระเบื้องเทาปลายงอนสูง บนสันหลังคาประดับมังกร เหนือประตูมีป้าย "民族魂" (วิญญาณของชาติ) และ "功昭日月" ทางเดินหินตรงกลางขนาบด้วยไม้กระถาง ชื่อศาลระบุตามคำอธิบายไฟล์ เป็นศาลระลึกวีรบุรุษ ไม่ใช่ศาลบรรพชนของตระกูล · ภาพ: 猫猫的日记本 / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

อาหารและวัฒนธรรมประจำแซ่

อาหาร (ตำนาน): ขนม "กวงเปี้ย" (光饼) ขนมแป้งอบโรยงาของฝูโจว ฝูชิง และหนิงเต๋อ ขนาดราว 6 ซม. มี รูตรงกลาง ตำนานเล่าว่าเมื่อกองทัพชีจี้กวงเข้าฝูเจี้ยนปี 1563 ฝนตกหลายวันจนก่อไฟหุงข้าวไม่ได้ จึงอบขนมเล็ก ๆ แล้ว ร้อยเชือกแขวนตัวทหาร เป็นเสบียง ชาวบ้านเรียกว่า "继光饼" แล้วย่อเป็น "光饼" ส่วนแบบหวานที่ใหญ่กว่าเรียกว่า "征东饼" ชาวฝูโจวยังใช้ขนมนี้ไหว้บรรพชนในวันเช็งเม้ง เรื่องนี้เป็นตำนานพื้นบ้าน และกวงเปี้ยเป็นอาหารของชาวฮกจิว ไม่ใช่อาหารแต้จิ๋ว ส่วนอาหารประจำตระกูลชีโดยตรงนั้น ไม่พบ

คำสอนประจำตระกูล: ไม่พบ 家训 ฉบับเต็มของแซ่นี้ คุณค่าที่ถูกยกขึ้นมาบ่อยที่สุดคือ ความภักดีต่อบ้านเมืองและการปกป้องชายฝั่ง ผ่านภาพของชีจี้กวง ดังชื่อพระราชทาน "表忠祠" และป้าย "民族魂" ในศาลที่เจียวเจียง

ลำดับชื่อรุ่น (字辈): ไม่พบชุดที่ครบบท มีเพียงชื่อพงศาวลี เช่น《台州临海楢溪戚氏宗谱》และ《虞东戚氏宗谱》 (世德堂)

สถานที่สำคัญ: แหล่งโบราณสถาน ชีเฉิง (ผูหยาง เหอหนาน) ต้นแซ่ · ศาลระลึกชีจี้กวง ที่เผิงไหลและเจียวเจียง · ด่านสฺยงเจิ้น บนเกาะหนานอ้าว ซัวเถา ยังไม่พบศาลบรรพชนแซ่ชี (戚氏宗祠) ที่มีชื่อเสียง

คำถามที่พบบ่อย

แซ่เฉ็ก ภาษาจีนเขียนอย่างไร?

เขียนว่า 戚 ตัวย่อและตัวเต็มเขียนเหมือนกัน เป็นอักษรเดียวกับคำว่า 亲戚 (ญาติ) ความหมายเดิมคือขวานศึก

แซ่เฉ็ก แต้จิ๋วอ่านว่าอะไร?

สำเนียงแต้จิ๋วอ่านว่า "เฉ็ก" (cêg4) เป็นการถอดเสียงตามหลักการอ่านแต้จิ๋ว ยังไม่พบการใช้เป็นชื่อแซ่ในเอกสารไทย บางคนอาจเขียนว่า "เช็ก"

แซ่เฉ็ก จีนกลางอ่านว่าอะไร?

จีนกลางอ่านว่า "ชี" (Qī เสียงที่ 1) ใกล้กับ "ฉี" ของแซ่ 齐 และ 祁 จึงควรกำกับอักษรจีนทุกครั้ง

แซ่เฉ็ก มาจากไหน?

มาจากเมืองชี (戚) ของแคว้นเว่ยสมัยชุนชิว ปัจจุบันคือแหล่งโบราณสถานชีเฉิง ผูหยาง เหอหนาน ลูกหลานสายรองของขุนนางซุนหลินฟู่ใช้ชื่อเมืองเป็นแซ่ ถิ่นตระกูลคือตงไห่ (รอยต่อซานตง–เจียงซู)

แซ่เฉ็ก ภาษาอังกฤษสะกดอย่างไร?

Qi (จีนกลาง), Chik (กวางตุ้งฮ่องกง), Chek หรือ Chi ระวังว่า Qi ใช้กับแซ่ 齐 และ 祁 ด้วย

ชีจี้กวงเกี่ยวข้องกับแต้จิ๋วอย่างไร?

ปี 1565 ทัพของชีจี้กวงร่วมปราบโจรสลัดอู๋ผิงที่ตั้งค่ายบนเกาะหนานอ้าว ซึ่งปัจจุบันเป็นอำเภอหนึ่งของซัวเถา บนเกาะยังมีด่านสฺยงเจิ้นที่สร้างบนเส้นทางเดินทัพนั้น เป็นความเกี่ยวข้องทางประวัติศาสตร์การทหาร ไม่ใช่สายตระกูลแซ่เฉ็กในแต้จิ๋ว

อ่านต่อ: ตาราง 168 แซ่จีน — รวมแซ่จีนในไทยพร้อมคำอ่านแต้จิ๋วและจีนกลาง · บทความนี้อยู่ในชุด แซ่จีนหายาก 99 แซ่

บทความแซ่ที่เกี่ยวข้อง:

ชวนเล่าเรื่องแซ่ของบ้านคุณ

บ้านคุณเป็นแซ่ 戚 ไหม? ผู้ใหญ่ในบ้านเรียกว่า "แซ่เฉ็ก" หรือเรียกอย่างอื่น และอากงอาม่ามาจากถิ่นไหน? ใครเคยไปเที่ยวเกาะหนานอ้าวและเห็นด่านสฺยงเจิ้นก็มาเล่าสู่กันฟังได้ ทุกเรื่องเล่าช่วยให้ประวัติแซ่จีนในเมืองไทยครบขึ้น

แหล่งอ้างอิง

หมายเหตุ: ตัวเลขประชากรปี 2026 เป็นตัวเลขประมาณการ (คลาดเคลื่อนได้ราว ±15%) คำนวณจากสัดส่วนแซ่ในฐานข้อมูลฝูซี ปี 2013 เทียบกับประชากรจีนปัจจุบัน อันดับเป็นอันดับประมาณ เพราะทางการจีนประกาศเพียง 100 อันดับแรก ชื่อบุคคลในบทความถอดตามเสียงจีนกลางของแซ่นี้ (ชี) เรื่องขนมกวงเปี้ยเป็นตำนานพื้นบ้าน

แซ่จีนหายาก 99 แซ่

แซ่อันดับประมาณ ~204 ของจีน

บทความชุดนี้เล่าประวัติแซ่จีนหายากทีละแซ่ ต่อจาก 168 แซ่ยอดนิยม เพื่อเป็นประโยชน์ต่อลูกหลานคนไทยเชื้อสายจีนที่อยากรู้รากเหง้าของตระกูลตัวเอง ดูอันดับและจำนวนคนของทุกแซ่หายากได้ที่บทความแม่ของชุด ทั้งชุดค้นคว้าและเขียนโดย MingPaPa ธนินพงษ์ ศุภพิทักษ์พงษ์ (หวงปิ่งหมิง - 黄柄明) ลูกหลานคนแต้จิ๋วแซ่อึ้งจากเท่งไฮ้ หากข้อมูลตระกูลใดคลาดเคลื่อน แจ้งครอบครัวเราได้

ดูตาราง 99 แซ่หายาก →
ดูรายชื่อแซ่ทั้งชุด

เกี่ยวกับผู้เขียน

ธนินพงษ์ ศุภพิทักษ์พงษ์ (MingPaPa)
黄柄明 - MingPaPa

เขียนโดย

ชื่อจีน หวงปิ่งหมิง - 黄柄明

นักธุรกิจโรงพิมพ์ ครูศิลปะการต่อสู้ และผู้ถ่ายทอดวัฒนธรรมจีน ศาสนา และความเชื่อ

ประสบการณ์ที่เกี่ยวข้องกับบทความนี้: MingPaPa ธนินพงษ์ ศุภพิทักษ์พงษ์ (หวงปิ่งหมิง - 黄柄明) เป็นผู้เลือกหัวข้อและเรียบเรียงบทความนี้ โดยใช้ผู้ช่วย AI ช่วยค้นแหล่งข้อมูลและร่างข้อความตามวิธีที่ระบุในนโยบายบรรณาธิการ เป็นส่วนหนึ่งของชุดแซ่จีนหายากที่ต่อจากชุด 168 แซ่ เขาเป็นคนแต้จิ๋วแซ่อึ้ง บรรพบุรุษมาจากเท่งไฮ้ เคยเขียนเรื่องแซ่อึ้งของตระกูลตัวเองและตาราง 168 แซ่จีนจากรายงานทะเบียนราษฎร์ของทางการจีน บทความแซ่เฉ็กนี้ค้นคว้าจากหนังสือและเว็บไซต์ของตระกูล งานวิชาการ ประกาศของทางการจีน และแหล่งที่ระบุไว้ท้ายบทความ เพื่อให้ลูกหลานแซ่เฉ็กใช้ค้นรากเหง้าต่อได้

ประวัติการแก้ไข

  • — เผยแพร่ครั้งแรก

พบข้อมูลคลาดเคลื่อน แจ้งได้ที่หน้าติดต่อ และอ่านวิธีตรวจสอบกับแก้ไขข้อผิดพลาดได้ที่นโยบายบรรณาธิการ

บทความที่เกี่ยวข้อง

ดูบทความทั้งหมดในหมวดแซ่จีนหายาก