แซ่เจีย เขียนด้วยอักษรจีน 揭 (ตัวเต็มและตัวย่อเขียนเหมือนกัน) จีนกลางอ่านว่า "เจีย" (Jiē) เป็นแซ่ที่ตั้งตาม ชื่อเมืองกิ๊กเอี๊ย (揭阳) ในแต้จิ๋ว (จีนกลางเรียกเมืองนี้ว่า เจียหยาง) อยู่ราว อันดับประมาณ ~378 ของจีน ประมาณการว่าปี 2026 มีคนแซ่นี้ราว 1 แสนคน และส่วนใหญ่อยู่มณฑลเจียงซี ไม่ใช่แต้จิ๋ว
แซ่เจีย (揭) จีนกลางอ่านเจีย ส่วนแต้จิ๋วถอดเสียงได้ว่ากิ๊ก เป็นแซ่ที่ตั้งตามชื่อเมืองกิ๊กเอี๊ย (揭阳) พงศาวดารบันทึกว่าเจ้าเมืองชื่อ 定 ยอมเข้ากับราชวงศ์ฮั่นเมื่อ 111 ปีก่อน ค.ศ. ได้เป็นอานเต้าโหว ส่วนตำราแซ่รุ่นหลังอธิบายว่าลูกหลานใช้ชื่อเมืองเป็นแซ่ ถิ่นตระกูลคือยวี่จาง ปัจจุบันมีราว 1 แสนคน (ประมาณการปี 2026) ส่วนใหญ่อยู่เจียงซี ไม่พบสายในแต้จิ๋วและไม่พบสมาคมในไทย
ประเด็นสำคัญ
- จีนกลางอ่านเจีย แต้จิ๋วถอดเสียงว่ากิ๊ก (gig4) ภาษาพูดอ่านเกียะ คนเมืองกิ๊กเอี๊ยอ่านเก็ก
- เจียของ 揭 ซ้ำกับเจียของแซ่ 章 ในแต้จิ๋ว และกิ๊กซ้ำกับแซ่ 吉 ต้องดูอักษรจีนเสมอ
- ถิ่นตระกูลคือยวี่จาง (หนานชาง เจียงซี) ชื่อหอหลักคือ 豫章堂 คนแซ่นี้ส่วนใหญ่อยู่เจียงซี
- เจียซีซือ (揭傒斯) หนึ่งในสี่กวีใหญ่ราชวงศ์หยวน คือคนแซ่เจียที่มีชื่อที่สุดในประวัติศาสตร์
- คนจากเมืองกิ๊กเอี๊ยไม่ได้เป็นแซ่ 揭 ไม่พบหมู่บ้านในแต้จิ๋ว และไม่พบสมาคมในไทย
ก่อนอ่าน: ทำไมผมเขียนเรื่องแซ่ของตระกูลต่าง ๆ
ผม ธนินพงษ์ ศุภพิทักษ์พงษ์ (MingPaPa) เป็นคนแต้จิ๋ว แซ่ 黃 (แต้จิ๋ว อึ้ง / จีนกลาง หวง) บรรพบุรุษมาจากเท่งไฮ้ (澄海 — จีนกลาง เฉิงไห่) ผมรักและภูมิใจในรากเหง้าวัฒนธรรมจีนที่อากงอาม่าส่งต่อมาให้ หลังจากเขียนเรื่องแซ่อึ้งของบ้านผมเองและตาราง 168 แซ่จีนแล้ว ผมอยากให้ลูกหลานตระกูลอื่นได้มีเรื่องราวของแซ่ตัวเองเก็บไว้บ้าง จึงขออนุญาตรวบรวมข้อมูลเท่าที่พอจะหาได้ มาเขียนเป็นบทความของแซ่ตระกูลที่มีอยู่ในเมืองไทยทีละแซ่
ตั้งใจให้เป็นประโยชน์ต่อลูกหลานแต่ละตระกูล และเป็นอีกแรงหนึ่งในการช่วยคนไทยเชื้อสายจีนค้นหารากเหง้าของตัวเอง ข้อมูลส่วนใหญ่มาจากรายงานทะเบียนราษฎร์ของทางการจีน หนังสือและเว็บไซต์ของตระกูล งานวิชาการ และข่าวจากจีน ผมพยายามบอกไว้ทุกครั้งว่าเรื่องไหนเป็นตำนานหรือบันทึกของตระกูล และเรื่องไหนมีหลักฐานทางประวัติศาสตร์
ผมไม่ใช่นักประวัติศาสตร์ เป็นเพียงลูกหลานคนจีนคนหนึ่งที่อยากเห็นเรื่องเหล่านี้ถูกเก็บไว้ หากข้อมูลตระกูลใดผิดพลาด หรือพี่น้องบ้านไหนมีเรื่องราวที่อยากเพิ่มเติม แจ้งครอบครัวเราได้เลยครับ ผมจะแก้ไขและบันทึกไว้ในประวัติการแก้ไขท้ายบทความ เพื่อให้ข้อมูลสมบูรณ์ที่สุด และช่วยให้การศึกษารากเหง้าและวัฒนธรรมของแต่ละแซ่ง่ายขึ้นสำหรับทุกคน
ข้อมูลด่วน: แซ่เจีย (揭)
| หัวข้อ | ข้อมูล |
|---|---|
| อักษรจีน | 揭 (ตัวย่อและตัวเต็มเขียนเหมือนกัน) ความหมายทั่วไปคือ "เปิด ยก ชู" เช่น 揭幕 (เปิดม่าน) |
| จีนกลาง | Jiē (เสียง 1) · เจีย (รูปตามหลักราชบัณฑิตฯ กับรูปที่ใช้ทั่วไปตรงกัน) |
| แต้จิ๋ว | gig4 · กิ๊ก — ถอดเสียงตามหลักการอ่านแต้จิ๋ว ยังไม่พบการใช้เป็นชื่อแซ่ในเอกสารไทย (เป็นเสียงเดียวกับในชื่อเมือง 揭阳 กิ๊กเอี๊ย) · ภาษาพูด giah4 เกียะ · สำเนียงเมืองกิ๊กเอี๊ย gêg4 เก็ก |
| ฮกเกี้ยน | Kiat / Khiat |
| กวางตุ้ง | kit3 · กิด (ฮ่องกงสะกด Kit) |
| ภาษาอังกฤษ | Jie, Kit, Kiat, Khiat |
| อันดับในจีน | อันดับประมาณ ~378 (จัดจากฐานข้อมูลฝูซี ปี 2013 เพราะทางการจีนประกาศเพียง 100 อันดับแรก) · ไม่อยู่ใน《百家姓》ฉบับสมัยซ่ง |
| ประชากร | ราว 1 แสนคน หรือราว 0.0073% (ประมาณการปี 2026 ช่วง ±15% ราว 85,000–115,000 คน) |
| มณฑลที่มีมากที่สุด | เจียงซี (江西) (ตามฐานข้อมูลฝูซี 2013 — แหล่งรอง) |
| 郡望 (ถิ่นตระกูล) | 豫章 ยวี่จาง (แถบหนานชาง เจียงซี) |
| 堂号 (ชื่อหอ) | 豫章堂 · 河南堂 · 孝思堂 · 朕溪堂 (ต่างกันตามสาย) |
| ระวังสับสน | "เจีย" ซ้ำกับแซ่ 章 ที่แต้จิ๋วอ่านว่าเจีย · "กิ๊ก" ซ้ำกับแซ่ 吉 · ชื่อเมือง 揭阳 / 揭东 / 揭西 ไม่ใช่ชื่อแซ่ |
แซ่เจีย ภาษาจีนเขียนอย่างไร อ่านว่าอะไร (จีนกลาง vs แต้จิ๋ว)
แซ่เจียเขียนว่า 揭 อักษรนี้ไม่มีรูปย่อ จึงเขียนเหมือนกันทั้งในจีนแผ่นดินใหญ่ ไต้หวัน และป้ายบรรพชนรุ่นเก่า ความหมายทั่วไปคือ "เปิด ยก" แต่ในฐานะแซ่ มาจากชื่อเมือง ไม่ได้มาจากความหมายของคำ
ชื่อเรียกแซ่นี้เปลี่ยนไปตามสำเนียง
- เจีย มาจากจีนกลาง (Jiē) บทความนี้ใช้ชื่อนี้เป็นชื่อหลัก เพราะคนแซ่นี้แทบทั้งหมดอยู่เจียงซี หูเป่ย และกวางตุ้งตะวันตก ซึ่งไม่ได้พูดแต้จิ๋ว
- กิ๊ก คือเสียงแต้จิ๋ว gig4 เป็นเสียงเดียวกับในชื่อเมือง "กิ๊กเอี๊ย" (揭阳) ที่คนไทยเชื้อสายแต้จิ๋วคุ้นหู แต่คำว่า "กิ๊ก" ในภาษาไทยปัจจุบันเป็นคำสแลง และยังซ้ำกับแซ่ 吉 บทความนี้จึงไม่ใช้นำชื่อเรื่อง
- เกียะ คือเสียงภาษาพูดแต้จิ๋ว giah4 ที่ใช้ในความหมาย "เปิด ยก" ส่วน เก็ก คือสำเนียงของคนเมืองกิ๊กเอี๊ยเอง
- Kit มาจากกวางตุ้ง (kit3) ส่วน Kiat / Khiat มาจากฮกเกี้ยน
ข้อควรระวัง: คำว่า "เจีย" เป็นชื่อแต้จิ๋วของแซ่ 章 (จีนกลาง จาง) ด้วย เวลาเห็นคำว่า "แซ่เจีย" ในเอกสารไทย จึงต้องดูอักษรจีนประกอบเสมอว่าเป็น 揭 หรือ 章 อีกเรื่องหนึ่งคือ อักษร 揭 อยู่ในชื่อเมือง 揭阳 (กิ๊กเอี๊ย) 揭东 และ 揭西 ซึ่งเป็นชื่อสถานที่ คนที่บรรพบุรุษมาจากเมืองกิ๊กเอี๊ยไม่ได้เป็นแซ่ 揭 แต่อย่างใด
แซ่เจีย มาจากไหน: ต้นกำเนิดตระกูลเจีย
แซ่ 揭 มีที่มาค่อนข้างชัด เกือบทุกสายเล่าย้อนไปที่ เมืองกิ๊กเอี๊ย ข้อน่าสนใจคือ ชื่อเมืองมีมาก่อนชื่อแซ่ เมืองนี้ตั้งเป็นอำเภอตั้งแต่สมัยราชวงศ์ฉิน ชื่อ "揭阳" หมายถึง "ด้านใต้ของเขาเจีย (揭岭)"
ส่วนที่มีพงศาวดารบันทึก: เจ้าเมือง "定" แห่งกิ๊กเอี๊ย
ปี 112 ก่อน ค.ศ. ราชวงศ์ฮั่นตะวันตกยกทัพไปตีอาณาจักร หนานเย่ว์ (南越) ซึ่งครองดินแดนกวางตุ้งในตอนนั้น เจ้าเมืองกิ๊กเอี๊ยของหนานเย่ว์ชื่อ "定" ได้ข่าวว่าทัพฮั่นมา จึงตัดสินใจยอมสวามิภักดิ์ต่อฮั่น ปี 111 ก่อน ค.ศ. เขาได้รับตำแหน่ง 安道侯 (อานเต้าโหว) มีศักดินา 600 ครัวเรือน
พงศาวดารสองเล่มใหญ่บันทึกเรื่องนี้ไว้ คือ《史记》(สื่อจี้) เรียกเขาว่า "揭阳令定" หรือ "揭阳令史定" ส่วน《汉书》(ฮั่นซู) เรียกว่า "安道侯揭阳定" แปลว่า "อานเต้าโหว ท่าน 定 แห่งกิ๊กเอี๊ย"
ชื่อเรียก "揭阳定" นี่เองที่เป็นต้นเค้าของแซ่ ตำราแซ่รุ่นหลัง เช่น《姓氏考略》และพจนานุกรม《辞源》อธิบายตรงกันว่า ลูกหลานของอานเต้าโหวใช้ชื่อเมือง "揭阳" เป็นแซ่ แล้วย่อเหลืออักษรเดียวว่า "揭" 《辞源》ยังบอกด้วยว่าที่ "เจี้ยนชางฝู่ (建昌府)" ในเจียงซีมีคนแซ่นี้มาก
ส่วนที่มาจากพงศาวลี: ชื่อ "揭猛"
พงศาวลีของตระกูลเจียหลายสายเล่าต่อจากพงศาวดารว่า พระเจ้าฮั่นอู่ตี้ พระราชทานแซ่ 揭 และพระราชทานนาม "猛" (เหมิง) ให้เจ้าเมืองผู้นี้ ตระกูลจึงเรียกบรรพชนต้นแซ่ว่า "揭猛" เรื่องนี้เป็นเรื่องเล่าในพงศาวลีของตระกูล ใน《史记》และ《汉书》ไม่มีชื่อ "猛" และไม่มีเรื่องการพระราชทานแซ่
ปัจจุบันชื่อ "揭猛" กลายเป็นชื่อที่เมืองกิ๊กเอี๊ยใช้เรียกบรรพชนผู้นี้อย่างเป็นทางการไปแล้ว ดังจะเห็นได้จากชื่อสมาคมและหอรำลึกในหัวข้อ "แซ่เจียในแต้จิ๋ว" ด้านล่าง
เรื่องเล่าอื่น
กวีสมัยหยวนชื่อ 范梈 (ฟ่านเพิง) เขียนบทกวีให้คนแซ่เจียคนหนึ่ง มีวรรคว่า "司揭本楚官，子孙以官氏，揭阳汉建侯" คือ "司揭 เป็นตำแหน่งขุนนางแคว้นฉู่ ลูกหลานใช้ชื่อตำแหน่งเป็นแซ่ และที่กิ๊กเอี๊ยก็มีโหวที่ฮั่นตั้งไว้" แสดงว่าตระกูลเจียสมัยหยวนเล่าที่มาทั้งสองแบบควบคู่กัน และเชื่อเรื่องต้นแซ่ที่กิ๊กเอี๊ยมาตั้งแต่เจ็ดร้อยกว่าปีก่อนแล้ว
| สาย | บรรพชน / ต้นเรื่อง | ยุค | ตำนานหรือประวัติศาสตร์ |
|---|---|---|---|
| ชื่อเมืองกิ๊กเอี๊ย (สายหลัก) | เจ้าเมือง 定 → อานเต้าโหว "揭阳定" ลูกหลานใช้ชื่อเมืองเป็นแซ่ | ฮั่นตะวันตก 111 ปีก่อน ค.ศ. | ตัวบุคคลและตำแหน่งมีใน《史记》《汉书》 ส่วนการย่อเป็นแซ่ 揭 มาจากตำราแซ่รุ่นหลัง |
| ชื่อ "揭猛" | ได้รับพระราชทานแซ่และนามจากฮั่นอู่ตี้ | อ้างสมัยฮั่น | เรื่องเล่าในพงศาวลีของตระกูล |
| ตำแหน่ง 司揭 แห่งแคว้นฉู่ | ขุนนางฉู่ ลูกหลานใช้ชื่อตำแหน่งเป็นแซ่ | ชุนชิว–จั้นกั๋ว | เรื่องเล่าที่ปรากฏในบทกวีสมัยหยวน |
ถิ่นเดิม (郡望) และชื่อหอบรรพชน (堂号)
郡望 คือ "ถิ่นอันเป็นเกียรติของตระกูล" ส่วน 堂号 คือชื่อหอบรรพชนที่แขวนเหนือประตูบ้านหรือศาลตระกูล
แม้แซ่นี้จะเกิดจากชื่อเมืองกิ๊กเอี๊ย แต่ถิ่นตระกูลที่ตำรายอมรับคือ 豫章 (ยวี่จาง) ซึ่งเป็นแถบหนานชางในเจียงซี ตำรา《万姓统谱》สมัยหมิงระบุไว้เช่นนั้น และตรงกับความจริงที่ว่าคนแซ่เจียส่วนใหญ่อยู่เจียงซี เจียซีซือ กวีคนดังของตระกูล ก็ได้รับยศหลังถึงแก่กรรมว่า "豫章郡公"
| ชื่อ | ประเภท | ที่มา |
|---|---|---|
| 豫章 ยวี่จาง | 郡望หลัก | แถบหนานชาง เจียงซี |
| 豫章堂 | หอ | ชื่อชุดพงศาวลีตระกูลเจียแห่งหนิงตู (宁都) |
| 河南堂 | หอ | พงศาวลี《揭氏宗谱》ปี 1948 สายฉงหยาง (崇阳) หูเป่ย |
| 孝思堂 | หอ | พงศาวลีสายหนิงตู เมืองก้านโจว เจียงซี |
| 朕溪堂 | หอ | พงศาวลีสายเจียนลี่ (监利) หูเป่ย |
ข้อสังเกตคือ ไม่มีหอใดตั้งชื่อตาม "揭阳" เลย ชื่อที่ตระกูลใช้จริงคือ 豫章 สะท้อนว่าบ้านใหญ่ของตระกูลย้ายไปอยู่เจียงซีนานแล้ว
เส้นทางของตระกูล: เกิดที่กิ๊กเอี๊ย โตที่เจียงซี
จากกิ๊กเอี๊ยสู่เจียงซี
ตำราแซ่บันทึกคนแซ่เจียสมัยถัง เช่น 揭镇 เจ้าเมืองชิงโจว สมัยซ่งพงศาวลีหลายสายนับ เจียโย่วหมิน (揭祐民) เป็นต้นสาย ตามพงศาวลี ท่านมีบุตรสามคน คนหนึ่งไปอยู่ กว่างชาง (广昌) อีกคนไปอยู่ เฟิงเฉิง (丰城) ทั้งสองแห่งอยู่ในเจียงซี
สมัยหยวน สายเฟิงเฉิงรุ่งเรืองที่สุด เพราะมีเจียซีซือและบุตรเป็นขุนนางสำนักฮั่นหลิน บทกวีของฟ่านเพิงยังเล่าว่าคนแซ่เจียสมัยนั้น เดินทางลงใต้ไปไหว้สุสานของโหวองค์เก่าที่กิ๊กเอี๊ย แสดงว่าความผูกพันกับเมืองต้นแซ่มีมานานแล้ว
แตกสายไปทั่วจีน
สมัยหมิงและชิง ลูกหลานจากเจียงซีแยกย้ายไปหลายทิศ
- หูเป่ย: สายฉงหยาง (崇阳) และเจียนลี่ (监利) มีพงศาวลีของตนเอง
- ยูนนาน: พงศาวลีสายปินชวน (宾川) เล่าว่าต้นสายออกจากเจียงซีเข้าเสฉวนราวต้นรัชกาลคังซี แล้วไปยูนนาน
- กวางตุ้งตะวันตก: สายใหญ่ที่สุดในกวางตุ้งอยู่ที่ อำเภอเหลียนเจียง (廉江) เมืองจั้นเจียง (湛江) มีศาลรวม "揭氏宗祠" ที่หมู่บ้านน่าเหมิง (那蒙村) ตำบลฉางซาน และสุสานของต้นสาย "德秀公" ตามสารคดีของสถานีโทรทัศน์กิ๊กเอี๊ย ลูกหลานในเครือนี้มีราว 4 หมื่นคน (ตัวเลขของตระกูล)
แซ่เจียในแต้จิ๋ว
ต้องบอกตรง ๆ ว่า ไม่พบหมู่บ้านหรือศาลบรรพชนของตระกูลเจียในแต้จิ๋วเลย การค้นแผนที่ Amap ในเตี่ยจิว ซัวเถา และกิ๊กเอี๊ย ไม่พบสถานที่ชื่อ "揭氏" หรือ "揭厝" แม้แต่แห่งเดียว
ชื่อเมืองกิ๊กเอี๊ยกับชื่อแซ่จึง ไม่ได้แปลว่าคนแซ่นี้อยู่ที่นั่น แซ่เจียเป็นแซ่ที่ "เกิดในแต้จิ๋ว" แต่ "โตที่เจียงซี" และไม่ได้อยู่ในกระแสคนแต้จิ๋วที่ลงเรือมาสยาม
ความเชื่อมโยงกับกิ๊กเอี๊ยในปัจจุบันเป็นแบบ "กลับมาหาต้นแซ่"
- 揭阳先贤揭猛研究会 (สมาคมศึกษาบรรพชนเจียเหมิงแห่งกิ๊กเอี๊ย) ตั้งขึ้นเมื่อเดือนธันวาคม 2007 ทำหน้าที่เหมือนสมาคมตระกูล รวมคนแซ่เจียจากทั่วประเทศ มีสาขา เช่น สาขาหูเป่ย ประชุมใหญ่ครั้งที่ 3 เมื่อ 15 ธันวาคม 2024 และใช้เวลา 8 ปีรวบรวมพงศาวลีตระกูลเจียฉบับรวมทั้งประเทศ
- 揭猛（史定）文化馆 (หอวัฒนธรรมเจียเหมิง) ในย่านเมืองเก่ากิ๊กเอี๊ย ข่าวเดือนมีนาคม 2026 รายงานว่าเริ่มจัดนิทรรศการในอาคารเรียนเก่าของโรงเรียนซือเสียน (思贤中学) ภายในสวนโบราณสถานจิ้นเฉิง (禁城遗址公园) เป็นส่วนหนึ่งของโครงการฟื้นเมืองเก่า ไม่ใช่ศาลตระกูลดั้งเดิม
สมาคมและศาลบรรพชนตระกูลเจียในแต้จิ๋วและไทย
| ชื่อ (ไทย / จีน) | ที่อยู่ | แผนที่ | โทร |
|---|---|---|---|
| หอวัฒนธรรมเจียเหมิง (史定) / 揭猛（史定）文化馆 | ภายในสวนโบราณสถานจิ้นเฉิง (揭阳禁城遗址公园) ทิศตะวันออกของอาคารอิฐแดง เขตหรงเฉิง เมืองกิ๊กเอี๊ย (揭阳) | ค้นใน Amap · Google Maps | — (ข้อมูลปี 2026) |
Amap (高德地图) ยังไม่มีหมุดของหอนี้ ลิงก์จึงเป็นลิงก์ค้นหา โปรดตรวจสอบก่อนเดินทาง/ติดต่อ · ที่ตั้งตามข่าวท้องถิ่นเดือนมีนาคม 2026
แซ่เจีย (揭) ในประเทศไทย
ไม่พบสมาคม ศาลบรรพชน หรือมูลนิธิของตระกูลเจีย (揭) ในประเทศไทย ทั้งในรายชื่อสมาคมตระกูลแซ่และการค้นเว็บภาษาไทย
ความเกี่ยวข้องกับไทยมีเพียงทางอ้อม คือคนไทยเชื้อสายแต้จิ๋วจำนวนมากมีบรรพบุรุษจาก "กิ๊กเอี๊ย" ซึ่งเป็นชื่อเมือง ไม่เกี่ยวกับแซ่ งานวิจัยของมหาวิทยาลัยหัวเฉียวเฉลิมพระเกียรติก็ศึกษาประเพณีของชาวเยาวราชเทียบกับเมืองกิ๊กเอี๊ยโดยใช้ชื่อนี้
ถ้าบ้านคุณเป็นแซ่ 揭 จริง ๆ ไม่ว่าจะเรียกว่าแซ่เจีย แซ่กิ๊ก หรือแซ่เกียะ อยากชวนมาเล่าให้ฟัง เพราะยังไม่มีบันทึกเรื่องคนแซ่นี้ในเมืองไทยเลย
ปัจจุบันคนแซ่เจียอยู่ที่ไหนในจีน
ฐานข้อมูลฝูซี ปี 2013 ระบุว่า เจียงซี มีคนแซ่เจียมากที่สุด
| พื้นที่ | ความสำคัญ |
|---|---|
| เจียงซี (江西) | มากที่สุด · แถบฝู่โจว (หนานเฟิง กว่างชาง หลินชวน ตงเซียง) เฟิงเฉิง หนิงตู และซั่งเหรา มีหมู่บ้านและกลุ่มบ้านที่ใช้ชื่อ "揭家" หลายแห่ง |
| กวางตุ้ง (广东) | อำเภอเหลียนเจียงและเหลยโจว เมืองจั้นเจียง มีศาลตระกูล · เมืองกิ๊กเอี๊ยมีสมาคมศึกษาบรรพชน แต่ไม่พบหมู่บ้านตระกูล |
| หูเป่ย / หูหนาน | ฉงหยาง เจียนลี่ (หูเป่ย) และหูหนาน |
| ยูนนาน / เจ้อเจียง | ปินชวน (ยูนนาน) และฉางซาน (เจ้อเจียง) มีพงศาวลี |
| ไต้หวัน | ราว 300 คน (ตามวิกิพีเดียจีน) |
| ฮ่องกง | สะกด Kit |
บุคคลสำคัญแซ่เจีย
| บุคคล | ยุค | บทบาท |
|---|---|---|
| 定 / "揭阳定" (ตระกูลเรียก 揭猛) | ฮั่นตะวันตก (111 ปีก่อน ค.ศ.) | เจ้าเมืองกิ๊กเอี๊ยแห่งหนานเย่ว์ ยอมเข้ากับฮั่น ได้เป็นอานเต้าโหว · ต้นแซ่ |
| เจียโย่วหมิน (揭祐民) | ซ่ง–หยวน | กวี พงศาวลีหลายสายนับเป็นต้นสายกว่างชางและเฟิงเฉิง |
| เจียซีซือ (揭傒斯) | ค.ศ. 1274–1344 | ชาวเฟิงเฉิง หนึ่งใน "สี่กวีใหญ่ราชวงศ์หยวน" (元诗四大家) และหัวหน้ากองบรรณาธิการพงศาวดาร《辽史》《金史》《宋史》 ถึงแก่กรรมระหว่างทำงานในหอประวัติศาสตร์ |
| เจียหง (揭汯) | ค.ศ. 1301–1373 | บุตรเจียซีซือ ขุนนางสำนักฮั่นหลิน |
| เจียกุ่ย (揭轨) | หมิง (รัชกาลหงอู่) | กวี |
| เจียฉงซี (揭重熙) | ?–ค.ศ. 1651 | ชาวหลินชวน สอบได้จิ้นซื่อปี 1637 นำกองอาสาเจียงซีของราชวงศ์หมิงใต้ต้านชิง ถูกจับและเสียชีวิตโดยไม่ยอมจำนน มีชีวประวัติใน《明史》 |
| เจียเซวียน (揭暄) | ค.ศ. 1613–1695 | ชาวกว่างชาง นักยุทธศาสตร์และนักดาราศาสตร์ ผู้เขียนตำราพิชัยสงคราม《揭子兵法》 |
อาหารและวัฒนธรรมประจำแซ่
อาหาร: ขอบอกตรง ๆ ว่า ไม่พบอาหารที่ผูกกับแซ่เจียโดยตรง ที่ค้นเจอมีเพียงร้านค้าในเหลียนเจียงที่ใช้ชื่อ "揭氏…" ซึ่งเป็นชื่อร้าน ไม่ใช่อาหารประจำตระกูล
คำสอนบรรพชน: ตัวแทนตระกูลสายเหลียนเจียงเล่าว่าคำสอนของบรรพชนคือ "敬宗睦族、孝敬友善" แปลว่า "เคารพบรรพชน ปรองดองในตระกูล กตัญญู มีไมตรีต่อผู้อื่น"
การไหว้บรรพชนแบบ "ลูกหลานโหว": ตามคำบอกเล่าของตระกูลสายเหลียนเจียง ศาลรวมที่หมู่บ้านน่าเหมิงไหว้ปีละสองฤดู คือ ไหว้หลุมศพช่วงชุนเฟิน (วสันตวิษุวัต) ถึงเช็งเม้ง และ ไหว้ในศาลวันตังโจ่ย (冬至) ลูกหลานเล่าว่าเพราะต้นแซ่เป็นโหว พิธีจึงใช้ผู้ทำพิธีถึง 14 คน ต่างจากแซ่อื่น
ลำดับชื่อรุ่น (字辈): แต่ละสายต่างกัน ตัวอย่างจากพงศาวลีเจียงซี
หนิงตู หอ孝思堂: 才华昭秀茂平庆兆新禧传芳惟礼让承佑启宗徽
ใครที่มีชื่อจีนสามพยางค์ ลองเทียบอักษรกลางของชื่อดู แต่ควรตรวจกับพงศาวลีของบ้านตัวเองอีกครั้ง
คำถามที่พบบ่อย
แซ่เจีย 揭 ภาษาจีนเขียนอย่างไร?
เขียนว่า 揭 ตัวย่อและตัวเต็มเขียนเหมือนกัน เป็นอักษรเดียวกับในชื่อเมือง 揭阳 (กิ๊กเอี๊ย) เพราะแซ่นี้ตั้งตามชื่อเมืองนั้น
แซ่ 揭 แต้จิ๋วอ่านว่าอะไร?
ถอดเสียงตามหลักการอ่านแต้จิ๋วได้ว่า "กิ๊ก" (gig4) ซึ่งเป็นเสียงเดียวกับในชื่อเมืองกิ๊กเอี๊ย ยังไม่พบการใช้เป็นชื่อแซ่ในเอกสารไทย ภาษาพูดแต้จิ๋วอ่านอักษรนี้ว่า "เกียะ" ส่วนคนเมืองกิ๊กเอี๊ยออกเสียงว่า "เก็ก" ระวังว่า "กิ๊ก" ซ้ำกับแซ่ 吉
แซ่ 揭 จีนกลางอ่านว่าอะไร?
จีนกลางอ่านว่า "เจีย" (Jiē เสียงที่ 1) บทความนี้ใช้ชื่อนี้เป็นชื่อหลัก
แซ่เจีย มาจากไหน?
มาจากชื่อเมืองกิ๊กเอี๊ย (揭阳) เมื่อปี 111 ก่อน ค.ศ. เจ้าเมืองกิ๊กเอี๊ยชื่อ 定 ยอมเข้ากับราชวงศ์ฮั่น ได้เป็นอานเต้าโหว《汉书》เรียกเขาว่า "揭阳定" ลูกหลานจึงใช้ชื่อเมืองเป็นแซ่ แล้วย่อเหลือ 揭 ต่อมาบ้านใหญ่ของตระกูลย้ายไปอยู่เจียงซี ส่วนชื่อ "揭猛" เป็นชื่อที่พงศาวลีของตระกูลใช้
แซ่เจีย 揭 ภาษาอังกฤษสะกดอย่างไร?
Jie (จีนกลาง), Kit (กวางตุ้งแบบฮ่องกง) และ Kiat หรือ Khiat (ฮกเกี้ยน)
แซ่เจีย 揭 ต่างจากแซ่เจีย 章 อย่างไร? และคนจากกิ๊กเอี๊ยเป็นแซ่ 揭 หรือไม่?
เป็นคนละแซ่ "เจีย" ของ 揭 มาจากเสียงจีนกลาง ส่วน "เจีย" ของ 章 มาจากเสียงแต้จิ๋ว (จีนกลางอ่านว่า จาง) ต้องดูอักษรจีนเป็นหลัก ส่วนคนที่บรรพบุรุษมาจากเมืองกิ๊กเอี๊ยมีแซ่ต่าง ๆ มากมาย ชื่อเมืองไม่ได้บอกแซ่ และในแต้จิ๋วแทบไม่พบคนแซ่ 揭 เลย
อ่านต่อ: ตาราง 168 แซ่จีน — รวมแซ่จีนในไทยพร้อมคำอ่านแต้จิ๋วและจีนกลาง · บทความนี้อยู่ในชุด แซ่จีนหายาก 99 แซ่
บทความแซ่ที่เกี่ยวข้อง:
- แซ่เจีย แซ่จาง (章) — "แซ่เจีย" ที่คนแต้จิ๋วในไทยคุ้นเคย คนละแซ่กับ 揭
- แซ่จี๋ (吉) — แซ่ที่แต้จิ๋วอ่านว่า "กิ๊ก" เหมือนกัน
ชวนเล่าเรื่องแซ่ของบ้านคุณ
บ้านคุณเป็นแซ่ 揭 ไหม? ที่บ้านเรียกว่าแซ่เจีย แซ่กิ๊ก หรือแซ่เกียะ? อากงอาม่ามาจากเจียงซี เหลียนเจียง หรือที่ไหน? หรือถ้าบ้านคุณมาจากเมืองกิ๊กเอี๊ย แต่เป็นแซ่อื่น ก็เล่าได้เช่นกัน ทุกเรื่องที่แชร์มาจะช่วยเติมประวัติแซ่จีนในเมืองไทยให้ครบขึ้น
แหล่งอ้างอิง
- 维基文库 — 史記/卷113 南越列傳 และ 史記/卷020 建元以來侯者年表
- 维基文库 — https://zh.wikisource.org/wiki/史記/卷020
- 维基文库 — 漢書/卷017 景武昭宣元成功臣表 (安道侯揭陽定)
- วิกิพีเดียภาษาจีน — 揭姓
- 大家找 — 揭姓的来源 (《姓氏考略》 บทกวี范梈 ฯลฯ)
- 族谱网 / 炎黄揭氏网 — 揭姓起源 และ 揭姓堂号 (แหล่งของตระกูล)
- 族谱网 / 炎黄揭氏网 — https://jie.zupu.cn/tanghao/index.jhtml
- 云家谱 — 揭氏宗亲 (พงศาวลีและลำดับชื่อรุ่น)
- 族谱网 — 《走进湛江访揭氏》(揭阳电视台, แหล่งของตระกูล)
- 揭阳市人民政府 — 揭阳先贤揭猛研究会第三届会员代表大会举行 (2024)
- 腾讯新闻 — 速看，揭阳古城又有新动作！(2026-03-10)
- วิกิพีเดียภาษาจีน — 揭傒斯 · 揭重熙
- 揭暄
- https://zh.wikipedia.org/wiki/揭重熙
- https://zh.wikipedia.org/wiki/揭暄
- มหาวิทยาลัยหัวเฉียวเฉลิมพระเกียรติ — งานวิจัยประเพณีรอบปีของชาวจีนแต้จิ๋ว เยาวราช กับ เมืองกิ๊กเอี๊ย
- Wikimedia Commons — ภาพเจียซีซือ ม้วนลายมือ และหอ揭阳楼
- Wikimedia Commons — https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Jieyang_Tower.jpg
หมายเหตุ: ตัวเลขประชากรปี 2026 เป็นตัวเลขประมาณการ (คลาดเคลื่อนได้ราว ±15%) คำนวณจากสัดส่วนแซ่ในฐานข้อมูลฝูซี ปี 2013 เทียบกับประชากรจีนปลายปี 2025 อันดับเป็นอันดับประมาณ เพราะทางการจีนประกาศเพียง 100 อันดับแรก ส่วนเรื่องสายตระกูล ชื่อหอ และพิธีไหว้ หลายส่วนมาจากพงศาวลีและเว็บไซต์ของตระกูล
