แซ่โต๊ะ แซ่จั๋ว (卓) มาจากไหน? ประวัติตระกูลจั๋ว จากแคว้นฉู่สู่แต้จิ๋ว

แซ่โต๊ะ เขียนด้วยอักษรจีน 卓 (ตัวเต็มและตัวย่อเขียนเหมือนกัน) แปลว่า "สูง โดดเด่น" จีนกลางอ่านว่า "จั๋ว" (Zhuó) ส่วนสำเนียงแต้จิ๋วอ่านว่า "โต๊ะ" (doh4) แซ่นี้อยู่ราว อันดับประมาณ ~191 ของจีน ประมาณการว่าปี 2026 มีคนแซ่นี้ราว 6.2 แสนคน และ กวางตุ้ง คือมณฑลที่มีคนแซ่นี้มากที่สุด

ประเด็นสำคัญ

• ตั๋งโต๊ะ (董卓) แซ่ 董 โต๊ะเป็นชื่อตัว ส่วนโต๊ะเฟอร์นิเจอร์ใช้อักษร 桌 คนละตัวกับ 卓
• สายหลักสืบจากราชสกุลแคว้นฉู่ อีกสายคือตระกูลช่างเหล็ก 蜀卓氏 ที่หลินฉฺยง เสฉวน
• หมู่บ้านเยว่เหมย เจียซี มีชาวบ้านกว่า 2,000 คน แซ่โต๊ะทั้งหมด ตั้งโดยจั๋วเทียนซี ชาวผูเถียน
• แม่ทัพจั๋วซิง (卓兴) สร้างจวน 卓府 ปี 1862 ที่เมืองแต้จิ๋ว เป็นโบราณสถานสำคัญระดับชาติ
• พบศาลบรรพชนแซ่โต๊ะ 6 แห่งที่เสียซาน เฉาหนาน ซัวเถา แต่ไม่พบสมาคมแซ่โต๊ะในไทย

ก่อนอ่าน: ทำไมผมเขียนเรื่องแซ่ของตระกูลต่าง ๆ

ผม ธนินพงษ์ ศุภพิทักษ์พงษ์ (MingPaPa) เป็นคนแต้จิ๋ว แซ่ 黃 (แต้จิ๋ว อึ้ง / จีนกลาง หวง) บรรพบุรุษมาจากเท่งไฮ้ (澄海 — จีนกลาง เฉิงไห่) ผมรักและภูมิใจในรากเหง้าวัฒนธรรมจีนที่อากงอาม่าส่งต่อมาให้ หลังจากเขียนเรื่องแซ่อึ้งของบ้านผมเองและตาราง 168 แซ่จีนแล้ว ผมอยากให้ลูกหลานตระกูลอื่นได้มีเรื่องราวของแซ่ตัวเองเก็บไว้บ้าง จึงขออนุญาตรวบรวมข้อมูลเท่าที่พอจะหาได้ มาเขียนเป็นบทความของแซ่ตระกูลที่มีอยู่ในเมืองไทยทีละแซ่

ตั้งใจให้เป็นประโยชน์ต่อลูกหลานแต่ละตระกูล และเป็นอีกแรงหนึ่งในการช่วยคนไทยเชื้อสายจีนค้นหารากเหง้าของตัวเอง ข้อมูลส่วนใหญ่มาจากรายงานทะเบียนราษฎร์ของทางการจีน หนังสือและเว็บไซต์ของตระกูล งานวิชาการ และข่าวจากจีน ผมพยายามบอกไว้ทุกครั้งว่าเรื่องไหนเป็นตำนานหรือบันทึกของตระกูล และเรื่องไหนมีหลักฐานทางประวัติศาสตร์

ผมไม่ใช่นักประวัติศาสตร์ เป็นเพียงลูกหลานคนจีนคนหนึ่งที่อยากเห็นเรื่องเหล่านี้ถูกเก็บไว้ หากข้อมูลตระกูลใดผิดพลาด หรือพี่น้องบ้านไหนมีเรื่องราวที่อยากเพิ่มเติม แจ้งครอบครัวเราได้เลยครับ ผมจะแก้ไขและบันทึกไว้ในประวัติการแก้ไขท้ายบทความ เพื่อให้ข้อมูลสมบูรณ์ที่สุด และช่วยให้การศึกษารากเหง้าและวัฒนธรรมของแต่ละแซ่ง่ายขึ้นสำหรับทุกคน

ข้อมูลด่วน: แซ่โต๊ะ แซ่จั๋ว (卓)

หัวข้อ	ข้อมูล
อักษรจีน	卓 (ตัวย่อและตัวเต็มเขียนเหมือนกัน) แปลว่า "สูง โดดเด่น" อย่างในคำว่า 卓越
จีนกลาง	Zhuó (เสียง 2) · จั๋ว (รูปตามหลักราชบัณฑิตฯ กับรูปที่ใช้ทั่วไปตรงกัน)
แต้จิ๋ว	doh4 · โต๊ะ — ตรงกับเสียง "โต๊ะ" ในชื่อ ตั๋งโต๊ะ (董卓) จากสามก๊กฉบับไทย
ฮกเกี้ยน	Toh
กวางตุ้ง	Cheuk (ฮ่องกง) · Cheok (มาเก๊า)
แคะ (ฮากกา)	Zog / Zoo
ภาษาอังกฤษ	Toh, Zhuo, Cheuk, Chok, Tok (มาเลเซียมี Chock ด้วย · ไต้หวันมี Cho)
อันดับในจีน	อันดับประมาณ ~191 (จัดจากฐานข้อมูลฝูซี ปี 2013 เพราะทางการจีนประกาศเพียง 100 อันดับแรก)
ประชากร	ราว 6.2 แสนคน (ประมาณการปี 2026 ช่วง ±15% ราว 5.3–7.1 แสนคน)
มณฑลที่มีมากที่สุด	กวางตุ้ง (ตามฐานข้อมูลฝูซี 2013) รองลงมาคือฝูเจี้ยน
郡望 (ถิ่นตระกูล)	西河 ซีเหอ (ซานซี) · 南阳 หนานหยาง (เหอหนาน)
堂号 (ชื่อหอ)	西河堂 · 南阳堂 · 褒德堂 · 忠孝堂 ฯลฯ
ระวังสับสน	คำไทย "โต๊ะ" (เฟอร์นิเจอร์) · จีนกลาง "จั๋ว" ใกล้แซ่ 左 จั่ว · ตั๋งโต๊ะ (董卓) เป็นคนแซ่ 董 ไม่ใช่แซ่ 卓

แซ่โต๊ะ ภาษาจีนเขียนอย่างไร อ่านว่าอะไร (จีนกลาง vs แต้จิ๋ว)

แซ่โต๊ะเขียนว่า 卓 อักษรนี้ไม่มีรูปย่อ จึงเขียนเหมือนกันทั้งในจีนแผ่นดินใหญ่ ไต้หวัน และป้ายบรรพชนรุ่นเก่า ความหมายทั่วไปคือ "สูง เด่น เหนือคนอื่น"

ชื่อเรียกแซ่นี้เปลี่ยนไปตามสำเนียง

• โต๊ะ คือเสียงแต้จิ๋ว doh4 พจนานุกรมแต้จิ๋วระบุว่าเสียงนี้ใช้เป็นแซ่ และตรงกับเสียงฮกเกี้ยน Toh คนไทยคุ้นเสียงนี้อยู่แล้วจากชื่อ ตั๋งโต๊ะ (董卓) ในสามก๊ก คำว่า "โต๊ะ" ในชื่อนั้นก็คืออักษร 卓 ตัวเดียวกัน
• จั๋ว มาจากภาษาจีนกลาง (Zhuó) ตรงกับการสะกด "Zhuo"
• Cheuk / Cheok มาจากกวางตุ้ง ส่วน Zog / Zoo มาจากภาษาแคะ คนแซ่นี้ในมาเลเซียสะกดว่า Chok, Chock หรือ Toh

ข้อควรระวัง:

• คำไทย "โต๊ะ" (โต๊ะกินข้าว) ยืมมาจากคำแต้จิ๋วว่า 桌 ซึ่งออกเสียงเดียวกัน แต่เป็นคนละอักษรกับแซ่ 卓 เวลาค้นหาจึงควรพิมพ์คู่กับคำว่า "แซ่" หรืออักษร 卓 เสมอ
• ตั๋งโต๊ะ (董卓) มีแซ่ 董 (แต้จิ๋วอ่านว่า ตั๊ง) ส่วน "โต๊ะ" เป็นชื่อตัว ไม่ใช่แซ่
• จีนกลาง จั๋ว (卓) ใกล้กับแซ่ 左 (จั่ว) ต่างกันแค่วรรณยุกต์ แซ่ 左 แต้จิ๋วอ่านว่า "จ้อ" เป็นคนละแซ่

แซ่โต๊ะ มาจากไหน: ต้นกำเนิดตระกูลจั๋ว

ตำราแซ่เล่าที่มาของแซ่ 卓 ไว้หลายสาย สายที่ถูกอ้างถึงเป็นหลักคือ ราชสกุลแห่งแคว้นฉู่ (楚) ในยุครณรัฐ

สายที่ 1 — ลูกหลานพระเจ้าฉู่เต้าหวาง (楚悼王): โอรสของฉู่เต้าหวาง (ครองราชย์ 401–381 ปีก่อน ค.ศ.) มีนามว่า 东宅公 ลูกหลานนำพระสมัญญา "悼" ของพระบิดามาเป็นแซ่ ต่อมาเขียนเป็น 卓 ในสายนี้มีนักการเมืองคนสำคัญของแคว้นฉู่ปลายยุครณรัฐชื่อ 悼滑 ซึ่งเอกสารเขียนชื่อได้หลายแบบ รวมทั้ง 卓滑 ประเพณีของตระกูลนับท่านเป็น "บรรพชนผู้ได้แซ่"

สายที่ 2 — 公子卓 โอรสพระเจ้าฉู่เวยหวาง (楚威王): ตำราพงศาวลีบางฉบับเล่าว่าลูกหลานของโอรสองค์นี้นำชื่อมาเป็นแซ่ เป็นเรื่องเล่าในพงศาวลี

สายที่ 3 — ตระกูลช่างเหล็กแห่งเสฉวน (蜀卓氏): ตระกูลพ่อค้าชาวแคว้นจ้าว (赵) ที่ทำเหล็ก เมื่อราชวงศ์ฉินพิชิตจ้าว ก็ถูกกวาดต้อนไปอยู่ หลินฉฺยง (临邛) ในเสฉวน ตระกูลนี้ร่ำรวยจากการถลุงเหล็ก มีบ่าวไพร่นับพัน เรื่องนี้มีบันทึกใน《史记》 ทายาทคนดังคือเศรษฐี จั๋วหวังซุน (卓王孙) และบุตรสาว จั๋วเหวินจวิน (卓文君)

สายที่ 4 — ตำนานหานซิ่น (韩信): เล่ากันว่าหลังขุนพลหานซิ่นถูกสังหารต้นราชวงศ์ฮั่น ลูกหลานหนีลงใต้ไปหนานเยว่ แล้วแยกอักษร 韩 ออกเป็นสองแซ่ คือ 卓 กับ 韦 เรื่องนี้เป็นตำนานที่นิยมเล่าในกวางสีและกวางตุ้ง

สายที่ 5 — ชนกลุ่มน้อย: ชาวมองโกลหลายสกุลที่ขึ้นต้นด้วยเสียง "จั๋ว" เช่น 卓穆克氏 卓尔特氏 ย่อมาใช้แซ่ 卓 ช่วงปลายหยวนและปลายชิง ปัจจุบันชาวถู่เจีย ชาวหลี และชาวเกาหลีก็มีแซ่นี้

สาย	บรรพชน / เหตุการณ์	ยุค	ตำนานหรือประวัติศาสตร์
ราชสกุลฉู่ (悼 → 卓)	ลูกหลานฉู่เต้าหวาง · 悼滑 / 卓滑	รณรัฐ	ชื่อ 悼滑 มีในเอกสาร ส่วนการนับเป็นต้นแซ่เป็นประเพณีตระกูล
公子卓	โอรสฉู่เวยหวาง	รณรัฐ	เรื่องเล่าในพงศาวลี
ตระกูลเหล็กเสฉวน 蜀卓氏	ชาวจ้าวที่ถูกย้ายไปหลินฉฺยง	ฉิน–ฮั่น	มีบันทึกใน《史记》
ลูกหลานหานซิ่น	แยกอักษร 韩 เป็น 卓 กับ 韦	ต้นฮั่น	ตำนาน
ชนกลุ่มน้อย	ชาวมองโกลหลายสกุล	หยวน–ชิง	มีเอกสาร (แหล่งรอง)

ถิ่นเดิม (郡望) และชื่อหอบรรพชน (堂号)

郡望 คือ "ถิ่นอันเป็นเกียรติของตระกูล" ส่วน 堂号 คือชื่อหอบรรพชนที่แขวนเหนือประตูบ้านหรือศาลตระกูล แซ่โต๊ะมีถิ่นตระกูลหลักสองแห่ง

• ซีเหอ (西河) ในมณฑลซานซีปัจจุบัน ตามแหล่งของตระกูล บรรพชน 卓俨 เคยเป็นเจ้าเมืองซีเหอ คำขวัญที่ตระกูลใช้คือ "姓启王裔，望出西河" แปลว่า "แซ่เริ่มจากเชื้อกษัตริย์ ถิ่นเกียรติอยู่ที่ซีเหอ"
• หนานหยาง (南阳) ในมณฑลเหอหนาน ถิ่นของขุนนาง จั๋วเม่า (卓茂) สมัยฮั่นตะวันออก ชุดอักษรรุ่นของแต้จิ๋วบางชุดก็ยังมีวลี "源溯南阳" (สืบต้นสายไปถึงหนานหยาง)

ชื่อ	ประเภท	ที่มา
西河堂	หอหลัก	ตามถิ่นตระกูลซีเหอ ใช้มากในฝูเจี้ยน ไต้หวัน และชุมชนแซ่โต๊ะในเมียนมา
南阳堂	หอ	ตามถิ่นตระกูลหนานหยาง
褒德堂	หอ	ระลึกถึงจั๋วเม่า ผู้ได้บรรดาศักดิ์ "褒德侯" (ขุนนางผู้ได้รับยกย่องคุณธรรม)
忠孝堂	หอ	ตามแหล่งของตระกูล ระลึกถึง 卓得庆 ขุนนางซ่งใต้ที่สู้กองทัพมองโกลจนตัวตายพร้อมบุตรสองคน
传经堂 · 近青堂 · 清壹堂 · 挽车堂	หอ	ชื่อหอของบางสาขา

เส้นทางลงใต้: จากผูเถียนสู่แต้จิ๋ว

จากภาคกลางสู่ฝูเจี้ยน

ตั้งแต่สมัยซ่ง แซ่โต๊ะกลายเป็นแซ่ของภาคใต้ มีกลุ่มใหญ่ในเจ้อเจียงและฝูเจี้ยน ตามสารานุกรมท้องถิ่นของฝูเจี้ยน《闽台辞林》 卓宏 เป็นเจ้าเมืองจิ้นอาน (晋安 คือฝูโจวปัจจุบัน) ในปี ค.ศ. 305 และตั้งรกรากที่นั่น

ศูนย์กลางที่สำคัญที่สุดสำหรับคนแต้จิ๋วคือ ผูเถียน (莆田) ตามบันทึกของตระกูล บรรพชน 卓隐之 เคยเป็นนายอำเภอผูเถียน ลูกหลานกลุ่มนี้แตกสาขาลงมาทางกวางตุ้ง และสายแต้จิ๋วแทบทุกสายนับย้อนกลับไปที่ผูเถียน

หมู่บ้านเยว่เหมย (月湄): หมู่บ้านที่ทุกคนแซ่โต๊ะ

หมู่บ้านเยว่เหมย (月湄村) อยู่ในตำบลตงหยวน (东园镇) อำเภอเจียซี (揭西) เมืองเจียหยาง (揭阳) มีชาวบ้านกว่า 2,000 คน และทุกคนแซ่โต๊ะ หมู่บ้านนี้ได้ขึ้นทะเบียนเป็น "หมู่บ้านดั้งเดิมของจีน" (中国传统村落) และ "หมู่บ้านประวัติศาสตร์วัฒนธรรมของมณฑลกวางตุ้ง"

• บรรพชนผู้ตั้งหมู่บ้าน: จั๋วเทียนซี (卓天锡) ชาวผูเถียน เกิดปี ค.ศ. 1427 สอบได้จิ้นซื่อ (บัณฑิตขั้นสูงสุดของการสอบขุนนาง) และมารับราชการในมณฑลกวางตุ้งสมัยเฉิงฮว่า ราชวงศ์หมิง ตอนแรกท่านอยู่ที่ชุมชนชิงซี (青溪) ในเขตเมืองเจียหยางเดิม แล้วย้ายมาตั้งรกรากที่เยว่เหมย
• ตำนานชื่อหมู่บ้าน: ชาวบ้านเล่าว่า 何野云 หรือ "虱母仙" อดีตกุนซือของเฉินโหย่วเลี่ยงที่หนีมาซ่อนตัวในแต้จิ๋วต้นราชวงศ์หมิง เป็นผู้เลือกที่ตั้งและเขียนชื่อ "月湄" บนประตูหมู่บ้าน เรื่องนี้เป็นตำนาน
• ผัง "นกร้อยตัวเฝ้าหงส์" (百鸟朝凰): หมู่บ้านเก่าหันหน้าทางทิศใต้ มีประตูเดียว ถนน 3 สาย ตรอก 6 สาย บ้านหลัก 18 หลัง ศาลบรรพชนตระกูลโต๊ะ (卓氏祖祠) อยู่หลังที่ 5 บนแกนกลาง เปรียบเป็น "หงส์" ส่วนห้องรอบนอกราว 100 ห้องที่ต่อกันด้วยประตูเล็ก เปรียบเป็น "นกร้อยตัว" และใช้เป็นทางป้องกันภัยด้วย ชาวบ้านยังเชื่อกันว่าเสาหินหน้าประตูที่เรียกว่า "将军柱" จะชื้นเมื่อฝนจะตก
• ศาลเจ้าเก่า 月湄古庙 สร้างปีเฉียนหลงที่ 48 (ค.ศ. 1783) ตัวอักษรบนผนังและเสาว่ากันว่าเป็นลายมือของ 卓长仲 นักอักษรศิลป์ชาวหมู่บ้าน
• งานชุมนุมลูกหลาน: "สมาคมชาวบ้านเยว่เหมย" (月湄乡亲联谊会) ประชุมทุกวันที่ 10 เดือนอ้ายตามปฏิทินจันทรคติ เพื่อแจ้งยอดเงินบริจาคและวางแผนพัฒนาหมู่บ้าน เงินส่วนหนึ่งมาจากลูกหลานที่ออกไปอยู่นอกหมู่บ้าน

สายผู่หนิงสู่ลู่เฟิง

ตามบันทึกของตระกูลแซ่โต๊ะในไห่เฟิง–ลู่เฟิง ลูกหลานรุ่นที่ 10 ของ卓隐之 ชื่อ 荦公 กับน้องชาย 越公 ออกจากผูเถียน มาอยู่ครั้งแรกที่ หมู่บ้านเข่อหลง (可陇村) ซึ่งปัจจุบันอยู่ในเมืองผู่หนิง (普宁) และยังมีศาลตระกูลโต๊ะอยู่ในหมู่บ้าน ต่อมาในปี ค.ศ. 1191 ย้ายไปฮุ่ยโจว และปี 1208 ไปตั้งรกรากที่ หมู่บ้านชวีชิง (曲清村) ตำบลหูตง เมืองลู่เฟิง (陆丰)

กลุ่มศาลบรรพชนที่เสียซาน (峡山)

ในเขตเฉาหนาน (潮南) เมืองซัวเถา แผนที่ Amap พบศาลบรรพชนแซ่โต๊ะ 6 แห่ง อยู่ในแขวงเสียซาน (峡山) ทั้งหมด สี่แห่งอยู่ที่ หมู่บ้านซ่างเจีย (上家村) ห่างกันไม่ถึง 100 เมตร อีกสองแห่งอยู่ที่ ต้าไจ๋ (大宅) ปลายปี 2024 มีคลิปพิธี "进祠晋主" คือการอัญเชิญป้ายบรรพชนเข้าศาล ที่ศาล 敦笃堂 ในหมู่บ้านซ่างเจีย แสดงว่าตระกูลที่นี่ยังจัดพิธีกันอยู่

แม่ทัพจั๋วซิง (卓兴) และจวนตระกูลโต๊ะที่เมืองแต้จิ๋ว

จั๋วซิง (卓兴) เป็นชาวเขตหลินเถียน (霖田都) ของอำเภอเจียหยางเดิม ซึ่งเป็นถิ่นเดียวกับหมู่บ้านเยว่เหมย ท่านเกิดในครอบครัวยากจน เข้ากองทัพแล้วไต่เต้าจนได้เป็น ผู้บัญชาการทหารประจำเมืองแต้จิ๋ว (潮州总兵) สมัยราชวงศ์ชิง และได้รับฉายานักรบ "巴图鲁" ท่านเสียชีวิตปี ค.ศ. 1879

ในปี ค.ศ. 1862 ท่านสร้างจวน 卓府 หรือ "建威第" ที่ถนนจงซาน (中山路) เลขที่ 22 เขตเซียงเฉียว เมืองแต้จิ๋ว จวนนี้มีโถงลึกสามชั้น โครงหลังคาไม้แบบแต้จิ๋ว ด้านหน้ามีลานกว้างและกำแพงฉากประดับกระเบื้องชิ้น ด้านหลังเคยมีสวนและโรงงิ้วส่วนตัว (บางส่วนไม่เหลือแล้ว) ปัจจุบันเป็น โบราณสถานสำคัญระดับชาติ (ปี 2013 ตามวิกิพีเดียภาษาจีน) จวนนี้เป็นบ้านพัก ไม่ใช่ศาลบรรพชน

แซ่โต๊ะ (จั๋ว) ในประเทศไทย

ขอบอกตรง ๆ ว่า ไม่พบสมาคมแซ่โต๊ะในประเทศไทย ไม่มีชื่ออยู่ในรายชื่อสหสมาคมตระกูลแซ่ฯ และค้นภาษาไทยก็ไม่พบหน้าที่พูดถึง "แซ่โต๊ะ" คู่กับอักษร 卓 โดยตรง ยังไม่พบบุคคลไทยเชื้อสายแซ่โต๊ะในประวัติศาสตร์ที่มีแหล่งยืนยันด้วย

แต่ถิ่นของแซ่โต๊ะในแต้จิ๋ว ทั้งเจียซี เจียหยาง ผู่หนิง และเฉาหนาน ล้วนเป็นถิ่นที่คนจีนในไทยคุ้นชื่อ ถ้าบ้านคุณเป็นแซ่ 卓 อากงอาม่ามาจากหมู่บ้านเยว่เหมย หรือจากเสียซาน เฉาหนาน หรือเปล่า? ที่บ้านเรียกว่าแซ่โต๊ะ แซ่จั๋ว หรือชื่ออื่น? เล่าให้ฟังได้เลย เรื่องของคุณจะช่วยเติมประวัติแซ่นี้ในเมืองไทยที่ยังว่างอยู่

สมาคมและศาลบรรพชนตระกูลโต๊ะในแต้จิ๋วและไทย

ชื่อ (จีน / ไทย)	ที่อยู่	แผนที่	โทร
卓氏祖祠敦笃堂 / ศาลบรรพชนตระกูลโต๊ะ หอตุนตู่	หมู่บ้านเก่า (老寨) หมู่บ้านซ่างเจีย แขวงเสียซาน เขตเฉาหนาน ซัวเถา	แผนที่ Amap · Google Maps	—
卓氏祖祠笃庆堂 / ศาลบรรพชนตระกูลโต๊ะ หอตู่ชิ่ง	หมู่บ้านซ่างเจีย แขวงเสียซาน เขตเฉาหนาน ซัวเถา	แผนที่ Amap · Google Maps	—
卓氏祖祠德蔚堂 / ศาลบรรพชนตระกูลโต๊ะ หอเต๋อเว่ย	หมู่บ้านซ่างเจีย แขวงเสียซาน เขตเฉาหนาน ซัวเถา	แผนที่ Amap · Google Maps	—
卓氏祖祠明德堂 / ศาลบรรพชนตระกูลโต๊ะ หอหมิงเต๋อ	ห่างจากลานวัฒนธรรมหมู่บ้านซ่างเจียไปทางตะวันออก 60 เมตร เขตเฉาหนาน ซัวเถา	แผนที่ Amap · Google Maps	—
大宅卓氏敦睦堂 / หอตุนมู่ ตระกูลโต๊ะต้าไจ๋	ต้าไจ๋ แขวงเสียซาน (ห่างจากแยกถนนจงซิง–ซินฟาไปทางตะวันตกเฉียงใต้ 360 เมตร) เขตเฉาหนาน ซัวเถา	แผนที่ Amap · Google Maps	—
大宅卓氏创垂堂 / หอชฺวั่งฉุย ตระกูลโต๊ะต้าไจ๋	ต้าไจ๋ แขวงเสียซาน (ห่างจากแยกถนนหมิงชุน–ซีฮุยไปทางใต้ 380 เมตร) เขตเฉาหนาน ซัวเถา	แผนที่ Amap · Google Maps	—
月湄村 / หมู่บ้านเยว่เหมย (หมู่บ้านแซ่โต๊ะ มีศาลบรรพชนกลางผัง · หมุดคือจุดหมู่บ้านโบราณ)	หมู่บ้านเยว่เหมย ตำบลตงหยวน อำเภอเจียซี เจียหยาง	แผนที่ Amap · Google Maps	—

พิกัดจาก Amap (高德地图) โปรดตรวจสอบก่อนเดินทาง/ติดต่อ · ศาลทั้งหกแห่งไม่มีเบอร์โทรเผยแพร่ · ไม่พบสมาคมแซ่โต๊ะในประเทศไทย

ปัจจุบันคนแซ่โต๊ะอยู่ที่ไหนในจีน

ฐานข้อมูลฝูซี ปี 2013 ระบุว่า กวางตุ้ง มีคนแซ่โต๊ะมากที่สุด รองลงมาคือฝูเจี้ยน

พื้นที่	ความสำคัญ
กวางตุ้ง (广东)	มากที่สุด · แต้จิ๋ว (เยว่เหมย เจียซี · เสียซาน เฉาหนาน · ผู่หนิง) · ลู่เฟิง (หมู่บ้านชวีชิง) · ชาวแคะที่อู่ฮว๋า (五华) · จูไห่
ฝูเจี้ยน (福建)	ฐานเก่าของแซ่นี้ · ฝูโจว (หมิ่นโหว 闽侯) · ผูเถียน–เซียนโหยว · ฝูติ่ง
ไต้หวัน	สายจากฝูเจี้ยนและกวางตุ้ง ย้ายไปตั้งแต่ราว ค.ศ. 1699 ที่เฟิ่งซาน ผิงตง เจียงฮว่า เถาหยวน ซินจู๋
เจ้อเจียง (浙江)	รุ่ยอัน (บ้านเกิดจั๋วจิ้ง หมู่บ้าน 卓岙) · เล่อชิง
เสฉวน (四川)	ถิ่นของตระกูลเหล็ก 蜀卓氏 ที่หลินฉฺยง (ฉฺยงหลาย 邛崃)
ฮ่องกง สิงคโปร์ มาเลเซีย อินโดนีเซีย เมียนมา	มีสมาคมแซ่โต๊ะ เช่น สมาคมฮ่องกง สมาคมสิงคโปร์ สมาคมที่สุมาตราเหนือ และ "勃生坡卓氏西河堂" ในเมียนมา

บุคคลสำคัญแซ่จั๋ว

บุคคล	ยุค	บทบาท
悼滑 / 卓滑	ปลายรณรัฐ	นักการเมืองคนสำคัญของแคว้นฉู่ ประเพณีตระกูลนับเป็น "บรรพชนผู้ได้แซ่"
จั๋วหวังซุน (卓王孙)	ฉิน–ฮั่น	เศรษฐีถลุงเหล็กแห่งหลินฉฺยง เสฉวน
จั๋วเหวินจวิน (卓文君)	ฮั่นตะวันตก	บุตรสาวจั๋วหวังซุน หนีตามกวี ซือหม่าเซียงหรู (司马相如) แล้วเปิดร้านขายเหล้าที่หลินฉฺยง เป็นตำนานรักที่คนจีนรู้จักกันดี
จั๋วเม่า (卓茂)	?–ค.ศ. 28	ขุนนางผู้เมตตาชาวหนานหยาง ได้เป็นราชครู (太傅) และบรรดาศักดิ์ "褒德侯" ต้นชื่อหอ 褒德堂
จั๋วจิ้ง (卓敬)	?–ค.ศ. 1402	ขุนนางชาวรุ่ยอัน เจ้อเจียง ภักดีต่อจักรพรรดิเจี้ยนเหวิน ถูกประหารหลังจูตี้ยึดอำนาจ ภายหลังได้รับการคืนเกียรติ
จั๋วเทียนซี (卓天锡)	เกิด ค.ศ. 1427	ชาวผูเถียน จิ้นซื่อ บรรพชนผู้ตั้งหมู่บ้านเยว่เหมย เจียซี
จั๋วจ้าวชาง (卓肇昌)	ศตวรรษที่ 18	ชาวเฟิ่งซาน ไต้หวัน สอบได้จฺวี่เหริน (ค.ศ. 1750) ร่วมเขียนบันทึกประวัติอำเภอเฟิ่งซาน
จั๋วปิ่งเถียน (卓秉恬)	ค.ศ. 1782–1855	ชาวเฉิงตู บ้านเดิมอยู่เหลียนผิง กวางตุ้ง ขุนนางชั้นมหาราชบัณฑิต (大学士) สมัยจักรพรรดิเต้ากวง
จั๋วซิง (卓兴)	?–ค.ศ. 1879	ชาวเจียหยาง ผู้บัญชาการทหารเมืองแต้จิ๋ว (潮州总兵) ผู้สร้างจวน 卓府
จั๋วหวนหลาย (卓还来)	ค.ศ. 1912–1945	ชาวฝูโจว กงสุลจีนประจำบอร์เนียวเหนือ ถูกญี่ปุ่นจับขังสามปีครึ่งแล้วสังหารในปี 1945

อาหารและวัฒนธรรมประจำแซ่

อาหาร: ขอบอกตรง ๆ ว่า ไม่พบอาหารที่ผูกกับแซ่โต๊ะโดยตรง เรื่องที่ใกล้เคียงที่สุดคือสำนวน "文君当垆" ที่เล่าว่าจั๋วเหวินจวินยืนขายเหล้าหน้าร้านของตัวเอง ซึ่งเป็นตำนานรัก ไม่ใช่อาหารประจำตระกูล

คติประจำตระกูล: ตระกูลโต๊ะใช้คำว่า "褒德传芳" แปลว่า "สืบทอดความดีงามแบบจั๋วเม่า" และมีกลอนคู่ประจำตระกูลอย่าง "临邛巨富，褒德晋封" (เศรษฐีใหญ่แห่งหลินฉฺยง ได้บรรดาศักดิ์เพราะคุณธรรม) ส่วนฉบับคำสอนยาว (家训) ของสายแต้จิ๋ว ยังไม่พบ

ลำดับชื่อรุ่น (字辈): ชุดของแซ่โต๊ะแต้จิ๋วคือ

一子元仕启、大猷光本宗、修齐尊圣训、奕世荷天隆

ใครที่ยังมีชื่อจีนสามพยางค์ ลองเทียบอักษรกลางของชื่อดู แต่ควรตรวจกับพงศาวลีของบ้านตัวเองอีกครั้ง เพราะแต่ละสาขาอาจใช้ชุดต่างกัน

การไหว้บรรพชน: ที่หมู่บ้านเยว่เหมย ศาลบรรพชนอยู่ใจกลางหมู่บ้านตามผัง "นกร้อยตัวเฝ้าหงส์" และลูกหลานมาชุมนุมกันทุกวันที่ 10 เดือนอ้าย ส่วนที่เสียซาน เฉาหนาน มีพิธีอัญเชิญป้ายบรรพชนเข้าศาล 敦笃堂 เมื่อปลายปี 2024

คำถามที่พบบ่อย

แซ่โต๊ะ ภาษาจีนเขียนอย่างไร?

เขียนว่า 卓 ซึ่งตัวย่อและตัวเต็มเขียนเหมือนกัน แปลว่า "สูง โดดเด่น"

แซ่โต๊ะ แต้จิ๋วอ่านว่าอะไร?

สำเนียงแต้จิ๋วอ่านว่า "โต๊ะ" (doh4) ตรงกับเสียงฮกเกี้ยน Toh และเป็นเสียงเดียวกับคำว่า "โต๊ะ" ในชื่อตั๋งโต๊ะ (董卓) จากสามก๊ก

แซ่โต๊ะ จีนกลางอ่านว่าอะไร?

จีนกลางอ่านว่า "จั๋ว" (Zhuó เสียงที่ 2) แซ่โต๊ะกับแซ่จั๋วจึงเป็นแซ่ 卓 เดียวกัน

แซ่โต๊ะ มาจากไหน?

สายหลักมาจากราชสกุลแคว้นฉู่ในยุครณรัฐ ลูกหลานฉู่เต้าหวางนำพระสมัญญามาเป็นแซ่ อีกสายคือตระกูลช่างเหล็กที่หลินฉฺยง เสฉวน ถิ่นตระกูลคือซีเหอและหนานหยาง ต่อมาแซ่นี้ลงใต้มาที่ฝูเจี้ยน และจากผูเถียนเข้าสู่แต้จิ๋ว เช่น จั๋วเทียนซีผู้ตั้งหมู่บ้านเยว่เหมย เจียซี สมัยราชวงศ์หมิง

แซ่โต๊ะ ภาษาอังกฤษสะกดอย่างไร?

Toh (ฮกเกี้ยนและแต้จิ๋ว), Zhuo (จีนกลาง), Cheuk (กวางตุ้งฮ่องกง), Chok หรือ Chock (มาเลเซีย) และ Tok

แซ่โต๊ะเกี่ยวกับ "ตั๋งโต๊ะ" และคำว่า "โต๊ะ" ในภาษาไทยไหม?

ไม่เกี่ยวกันโดยตรง ตั๋งโต๊ะ (董卓) เป็นคนแซ่ 董 ส่วน "โต๊ะ" เป็นชื่อตัวที่เขียนด้วยอักษร 卓 เหมือนแซ่นี้ ส่วนคำไทย "โต๊ะ" ที่แปลว่าเฟอร์นิเจอร์มาจากอักษร 桌 ซึ่งแต้จิ๋วออกเสียงเหมือนกันแต่เป็นคนละคำ และอย่าสับสนกับแซ่ 左 (จีนกลาง จั่ว แต้จิ๋ว จ้อ) ซึ่งเป็นคนละแซ่

อ่านต่อ: ตาราง 168 แซ่จีน — รวมแซ่จีนในไทยพร้อมคำอ่านแต้จิ๋วและจีนกลาง · บทความนี้อยู่ในชุด แซ่จีนหายาก 99 แซ่

แซ่ที่ชื่อคล้ายกัน (อย่าสับสน):

• แซ่ตั๊ง แซ่ต่ง (董) — แซ่ของตั๋งโต๊ะ 董卓 ในสามก๊ก
• แซ่จ้อ แซ่จั่ว (左) — จีนกลางต่างจากแซ่จั๋วแค่วรรณยุกต์

ชวนเล่าเรื่องแซ่ของบ้านคุณ

บ้านคุณเป็นแซ่โต๊ะ (卓) หรือเปล่า? อากงอาม่ามาจากเจียซี เจียหยาง ผู่หนิง เฉาหนาน หรือหมู่บ้านไหน? ที่บ้านมีป้ายหอ "西河堂" หรือ "褒德堂" บ้างไหม? ทุกเรื่องเล่าที่แชร์มาจะช่วยเติมประวัติแซ่โต๊ะในเมืองไทยให้ครบขึ้น

แหล่งอ้างอิง

• วิกิพีเดียภาษาจีน — 卓姓
• วิกิพีเดียภาษาจีน — 悼滑
• วิกิพีเดียภาษาจีน — 蜀卓氏 / 卓文君
• วิกิพีเดียภาษาจีน — https://zh.wikipedia.org/wiki/卓文君
• 族谱网 — 卓氏郡望堂号、宗祠楹联 (แหล่งของตระกูล)
• 族谱网 — 广东海陆丰卓氏起源 (แหล่งของตระกูล)
• 新浪财经 / 揭阳发布 — 兴·揭阳 月湄村 (2023)
• 搜狐 / 揭阳广播 — 《揭阳古城故事》揭西这座国家传统村落 (2024)
• 腾讯新闻 — 古村探秘：打卡揭阳月湄村 (2026)
• 新浪财经 — 兴·揭阳 潮州总兵卓兴 (2023)
• 潮商网 — 卓府
• วิกิพีเดียภาษาจีน — 卓府
• วิกิพีเดียภาษาจีน — 卓天錫
• 家谱315 — 广东卓氏字辈
• Amap (高德地图) — 卓氏祖祠敦笃堂
• 今日头条 — 峡山上家卓氏祖祠敦笃堂进祠晋主 (2024)
• Wiktionary — 卓

หมายเหตุ: ตัวเลขประชากรปี 2026 เป็นตัวเลขประมาณการ (คลาดเคลื่อนได้ราว ±15%) คำนวณจากสัดส่วนแซ่ในฐานข้อมูลฝูซี ปี 2013 เทียบกับประชากรจีนปัจจุบัน อันดับเป็นอันดับประมาณ เพราะทางการจีนประกาศเพียง 100 อันดับแรก ส่วนข้อมูลสายผูเถียน–ผู่หนิง–ลู่เฟิง และชื่อหอบางชื่อ มาจากบันทึกของตระกูล ซึ่งอาจมีหลายฉบับที่ไม่ตรงกัน