แซ่อุ้ย แซ่เหวย (韦) มาจากไหน? ประวัติตระกูลเหวย จากฉางอานสู่แต้จิ๋วและไทย

แซ่อุ้ย เขียนด้วยอักษรจีน 韦 (ตัวเต็ม 韋) สำเนียงแต้จิ๋วอ่านว่า "อุ้ย" ส่วนจีนกลางอ่านว่า "เหวย" (Wéi) คนไทยคุ้นชื่อนี้จาก "อุ้ยเสี่ยวป้อ" (韦小宝 — จีนกลาง เหวยเสี่ยวเป่า) พระเอกนิยายกำลังภายในของกิมย้ง อักษรตัวนี้ต้องเขียนจีนกำกับไว้เสมอ เพราะเสียงจีนกลางใกล้กับ 魏 (แต้จิ๋ว งุ้ย / จีนกลาง เว่ย Wèi) และ 卫 (จีนกลาง เว่ย Wèi) ซึ่งเป็นคนละแซ่

แซ่นี้อยู่อันดับ 63 ของจีนตามรายชื่อแซ่ทางการปี 2020 ประมาณการปี 2026 มีราว 4.63 ล้านคน เป็นค่าประมาณจากสถิติทางการ คลาดเคลื่อนได้ราว ±10% ไม่ใช่ตัวเลขที่นับจริง แซ่นี้มีสองด้านที่ต่างกันมาก ด้านหนึ่งคือตระกูลขุนนางใหญ่แห่งฉางอาน อีกด้านหนึ่งคือแซ่ใหญ่ของชาวจ้วงในกว่างซี

ประเด็นสำคัญ

• 韦 แต้จิ๋วอ่าน "อุ้ย" (ui5) จีนกลางอ่าน "เหวย" (Wéi) ไม่ใช่แซ่เดียวกับ 魏 แซ่งุ้ย
• ต้นกำเนิดตามตำรามีหลายสาย ทั้งรัฐสื่อเหวย ตำนานลูกหลานหานซิ่น และชาวจ้วงที่ใช้แซ่นี้มาแต่เดิม
• ตระกูลเหวยแห่งจิงจ้าวรุ่งเรืองที่สุดสมัยสุยและถัง ส่วนคติ "ทองคำเต็มกระบุงไม่สู้คัมภีร์เล่มเดียว" มีมาตั้งแต่สมัยฮั่น
• คนแซ่นี้อยู่กว่างซีมากที่สุด ส่วนสายแต้จิ๋วมีข้อมูลน้อย ผมจึงเขียนเท่าที่พบ
• ผมยังไม่พบนามสกุลไทยที่มีแหล่งยืนยันว่ามาจากแซ่อุ้ย ใครมีสมุดลำดับสกุลช่วยแจ้งได้ครับ

ก่อนอ่าน: ทำไมผมเขียนเรื่องแซ่ของตระกูลต่าง ๆ

ผม ธนินพงษ์ ศุภพิทักษ์พงษ์ (MingPaPa) เป็นคนแต้จิ๋ว แซ่ 黃 (แต้จิ๋ว อึ้ง / จีนกลาง หวง) บรรพบุรุษมาจากเท่งไฮ้ (澄海 — จีนกลาง เฉิงไห่) ผมรักและภูมิใจในรากเหง้าวัฒนธรรมจีนที่อากงอาม่าส่งต่อมาให้ หลังจากเขียนเรื่องแซ่อึ้งของบ้านผมเองและตาราง 100 แซ่จีนอันดับแรกแล้ว ผมอยากให้ลูกหลานตระกูลอื่นได้มีเรื่องราวของแซ่ตัวเองเก็บไว้บ้าง จึงขออนุญาตรวบรวมข้อมูลเท่าที่พอจะหาได้ มาเขียนเป็นบทความของแซ่ตระกูลที่มีอยู่ในเมืองไทยทีละแซ่

ตั้งใจให้เป็นประโยชน์ต่อลูกหลานแต่ละตระกูล และเป็นอีกแรงหนึ่งในการช่วยคนไทยเชื้อสายจีนค้นหารากเหง้าของตัวเอง ข้อมูลส่วนใหญ่มาจากรายงานทะเบียนราษฎร์ของทางการจีน หนังสือและเว็บไซต์ของตระกูล งานวิชาการ และข่าวจากจีน ผมพยายามบอกไว้ทุกครั้งว่าเรื่องไหนเป็นตำนานหรือบันทึกของตระกูล และเรื่องไหนมีหลักฐานทางประวัติศาสตร์

ผมไม่ใช่นักประวัติศาสตร์ เป็นเพียงลูกหลานคนจีนคนหนึ่งที่อยากเห็นเรื่องเหล่านี้ถูกเก็บไว้ หากข้อมูลตระกูลใดผิดพลาด หรือพี่น้องบ้านไหนมีเรื่องราวที่อยากเพิ่มเติม แจ้งครอบครัวเราได้เลยครับ ผมจะแก้ไขและบันทึกไว้ในประวัติการแก้ไขท้ายบทความ เพื่อให้ข้อมูลสมบูรณ์ที่สุด และช่วยให้การศึกษารากเหง้าและวัฒนธรรมของแต่ละแซ่ง่ายขึ้นสำหรับทุกคน

ข้อมูลด่วนแซ่อุ้ย (แซ่เหวย)

หัวข้อ	ข้อมูล
อักษรจีน	ตัวย่อ 韦 ตัวเต็ม 韋
จีนกลาง	Wéi · เหวย (ราชบัณฑิตยสภา เหวย์)
แต้จิ๋ว	ui5 · อุ้ย
ภาษาอังกฤษ	Wei, Wai, Ui
อันดับในจีน	อันดับ 63 (ปี 2020)
จำนวนคน	ราว 4.63 ล้านคน (ประมาณการปี 2026 ±10%)
มณฑลที่มีมากที่สุด	กว่างซี (广西)
ถิ่นเดิมของตระกูล	จิงจ้าว (京兆) คือเขตฉางอาน ปัจจุบันคือซีอาน

แซ่อุ้ยเขียนและอ่านอย่างไร

ในจีนแผ่นดินใหญ่เขียน 韦 ส่วนไต้หวัน ฮ่องกง และป้ายเก่าตามบ้านเขียน 韋 ความหมายเดิมของตัวอักษรคือหนังสัตว์ที่ฟอกแล้ว แต่ชื่อแซ่มาจากชื่อรัฐโบราณ พจนานุกรมแต้จิ๋ว Mogher ให้เสียงแซ่ว่า ui5 คือ "อุ้ย" ตรงกับชื่อพระเอกนิยายกิมย้งใน วิกิพีเดียภาษาไทย

ระวังสับสนกับ 魏 และ 卫

อักษร 韦 (wéi) กับ 魏 (wèi) ต่างกันแค่วรรณยุกต์ในจีนกลาง สื่อไทยบางแห่งจึงเขียนปนกัน แต่แต้จิ๋วแยกชัด 韦 คือ "อุ้ย" ส่วน 魏 คือ "งุ้ย" ดูเรื่องแซ่หลังได้ที่ แซ่งุ้ย ส่วน 卫 (Wèi — จีนกลาง เว่ย) เป็นอีกแซ่หนึ่งต่างหาก

แซ่อุ้ยมาจากไหน

ผมอ่านเจอว่าแซ่นี้มีต้นกำเนิดหลายสาย วิกิพีเดียภาษาจีน กับ เว็บรวบรวมที่มาของแซ่ เล่าตรงกันในแก่น

สายรัฐสื่อเหวย

ตามตำราลำดับแซ่ ลูกหลานของต้าเผิง (大彭) ชื่อหยวนเจ๋อ (元哲) ได้ครองรัฐสื่อเหวยแถวอำเภอหฺวาเซี่ยน (滑县) มณฑลเหอหนาน เมื่อรัฐล่มจึงใช้ชื่อรัฐเป็นแซ่ สายต้าเผิงอ่านเทียบได้ที่ แซ่แพ้ แต่สายตระกูลที่ยาวต่อเนื่องเป็นการเรียบเรียงภายหลัง

ตำนานลูกหลานหานซิ่น

เมื่อขุนพลหานซิ่น (韩信) ถูกพระนางลฺหวี่สังหาร เสนาบดีเซียวเหอ (萧何) แอบส่งบุตรชายไปหลบที่หนานเยว่ทางใต้ ให้ตัดอักษร 韩 เหลือครึ่งขวา คือ 韦 มาเป็นแซ่ เรื่องของหานซิ่นและแซ่ของเขาอยู่ใน แซ่ฮั้ง

ที่หมู่บ้านไต้หวาย (大圍) ซาเถียน ฮ่องกง หอบรรพชนมีคำขวัญคู่ "京兆家聲" กับ "淮陰世澤" ซึ่งอ้างถึงหานซิ่นในฐานะผู้ครองหวยอิน (淮阴侯) และ วิกิพีเดียภาษาจีน บันทึกว่าเล่ากันว่าด้านหลังป้ายวิญญาณเขียนอักษร "韓" ไว้ แต่ผมไม่พบบันทึกร่วมสมัยฮั่นยืนยัน ผมจึงถือว่าเป็นตำนานของตระกูล

ชาวจ้วงและชนกลุ่มน้อย

สายนี้อธิบายตัวเลขประชากรได้มากที่สุด 韦 เป็นหนึ่งในแซ่ดั้งเดิมของชาวจ้วง และพบในชนกลุ่มน้อยอื่นทางใต้ด้วย คนแซ่เหวยในกว่างซีมีทั้งสายพื้นเมืองและสายชาวฮั่นที่ย้ายลงมาภายหลัง แซ่นี้จึงเป็นแซ่ใหญ่ของชาวจ้วงในกว่างซี

ถิ่นเดิมและชื่อหอบรรพชน

ถิ่นเดิมที่ตระกูลยกย่องคือจิงจ้าว (京兆) เขตเมืองหลวงฉางอาน สมัยฮั่น เหวยเสียน (韦贤) ได้เป็นอัครเสนาบดีและย้ายไปอยู่เขตจิงจ้าว ตระกูลรุ่งเรืองที่สุดสมัยสุยและถัง มีพังเพยว่า "城南韦杜，去天尺五" แปลว่าตระกูลเหวยกับตระกูลตู้ทางใต้เมืองฉางอานสูงศักดิ์จนห่างฟ้าแค่ศอกครึ่ง ย่านนั้นยังชื่อ "韦曲" (เหวยชฺวี)

คำขวัญมาตรฐานของหอบรรพชนคือ "望出京兆，源自高阳" แปลว่าเลื่องชื่อจากจิงจ้าว ต้นสายมาจากเกาหยาง ชื่อหอหลักคือ 扶阳堂 (ฝูหยางถัง) ซึ่งมาจากบรรดาศักดิ์ 扶阳侯 ของเหวยเสียน และ 京兆堂 (จิงจ้าวถัง) ตามถิ่นเดิม ดูรายการชื่อหอได้ใน เว็บไซต์ตระกูลเหวย

อีกชื่อหนึ่งคือ 一经堂 (อีจิงถัง) มาจากพังเพยใน《汉书》(จีนกลาง ฮั่นซู — ประวัติราชวงศ์ฮั่น) ว่า "遗子黄金满籝，不如一经" คือให้ทองคำเต็มกระบุงแก่ลูกไม่สู้สอนคัมภีร์ให้สักเล่ม เพราะบุตรของเหวยเสียนล้วนรู้คัมภีร์ และบุตรคนเล็กได้เป็นอัครเสนาบดีตามบิดา ดู พจนานุกรมสำนวน

เส้นทางลงใต้สู่กวางตุ้ง ฮ่องกง และแต้จิ๋ว

แซ่เหวยเป็นแซ่ภาคเหนือเป็นหลักตลอดสมัยฮั่นถึงถัง สายจงซาน (中山) กวางตุ้ง บันทึกของตระกูลว่ามีเหวยคุน (韦昆) สมัยซ่งเป็นต้นสาย ชาวเหวยในซาเถียน ฮ่องกง ถือว่าสืบมาจากสายนี้ ปี 1574 พวกเขาร่วมกับครอบครัวอื่นสร้างหมู่บ้านล้อมกำแพงที่ซาเถียน แซ่เหวยมากที่สุดและมีหอบรรพชนหลังเดียวของหมู่บ้านเป็นของแซ่นี้

สายแต้จิ๋วที่โผวเล้ง

ข้อมูลเกี่ยวกับแต้จิ๋ว (潮州 — จีนกลาง เฉาโจว) ที่ผมพบเป็นสายจากฝูเจี้ยน ข้อมูลท้องถิ่นระบุว่าผู้เข้ามาเป็นคนแรก (入潮始祖) ชื่อเหวยเฉิงซื่อ (韦承事) ย้ายจากผูเถียน (莆田) ฝูเจี้ยน ต้นราชวงศ์หมิง ไปบุกเบิกหมู่บ้านหัวตง (华东村) ตำบลต้าป้า (大坝) ซึ่งเดิมขึ้นกับเตี่ยเอี๊ย (潮阳 — จีนกลาง เฉาหยาง) ปัจจุบันอยู่ในเขตโผวเล้ง (普宁 — จีนกลาง ผู่หนิง) เมืองกิ๊กเอี๊ย (揭阳 — จีนกลาง เจียหยาง) ผมอ่านจาก สารานุกรมออนไลน์ 搜狗百科 แหล่งเดียว ยังไม่พบลำดับตระกูลหรือเอกสารอื่นยืนยัน

"承事" อาจเป็นยศขุนนางชั้นผู้น้อยมากกว่าชื่อตัว ผมยังไม่พบปีที่แน่นอนหรือจำนวนคนแซ่นี้ในแต้จิ๋ว ถ้าบ้านท่านมีสมุดลำดับสกุลสายแต้จิ๋ว ผมอยากรู้เป็นพิเศษ

แซ่อุ้ยในประเทศไทย

สิ่งเดียวที่ผมพบคือชื่อ 泰國韋氏宗親總會 (แปลว่า สมาคมตระกูลเหวยแห่งประเทศไทย) ในรายชื่อสมาชิกของ สหสมาคมตระกูลแซ่แห่งประเทศไทย ข้อมูลหน้านั้นเก่าราวปี 2009 ถึง 2011 และผมยังไม่พบปีก่อตั้งหรือกิจกรรมของสมาคม ส่วนนามสกุลไทยที่มีเอกสารยืนยันว่ามาจากแซ่อุ้ย ผมยังไม่พบเช่นกัน

ทุกวันนี้อยู่ที่ไหนในจีน

รายงานของกระทรวงความมั่นคงสาธารณะจีนปี 2021 ระบุว่ากว่างซีมีคนแซ่เหวยมากที่สุด เว็บไซต์ตระกูลเหวย อ้างสถิติปี 2013 ว่าทั้งประเทศมีราว 3.7 ล้านคน และกว่างซีมีราว 3.05 ล้านคน กว่าร้อยละ 80 ตัวเลขนี้เป็นแหล่งของตระกูล ใช้ดูสัดส่วนเท่านั้น

บุคคลสำคัญแซ่อุ้ย

ชื่อ	ยุค	ความสำคัญ
เหวยเสียน 韦贤	ฮั่น	อัครเสนาบดี ผู้ได้บรรดาศักดิ์ 扶阳侯
เหวยจฺวี้หยวน 韦巨源	631 ถึง 710	อัครเสนาบดีสมัยถัง ผู้จัดงานเลี้ยง 烧尾宴 (จีนกลาง เซาเหว่ยเยี่ยน — งานเลี้ยงเผาหาง)
เหวยชางฮุย 韦昌辉	ราว 1823 ถึง 1856	"北王" (เป่ยหวาง — อ๋องเหนือ) แห่งไท่ผิงเทียนกั๋ว ชาวกุ้ยผิง กว่างซี

ธรรมเนียม คำสอน และอาหาร

เรื่องอาหาร แซ่เหวยมีเรื่องเล่าผูกกับคนในตระกูลโดยตรง สมัยถังจงจง ขุนนางที่ได้เป็นอัครเสนาบดีจะจัดเลี้ยงถวายจักรพรรดิ เรียกว่า "烧尾宴" (งานเลี้ยงเผาหาง) ปี 709 เหวยจฺวี้หยวนเชิญจักรพรรดิมาเสวยที่บ้าน เมนูถูกบันทึกไว้ 58 รายการในหนังสือ《清异录》(จีนกลาง ชิงอี้ลู่ — หนังสือรวมเรื่องแปลกของเถาก่ว 陶谷 ต้นสมัยซ่ง) ตามที่ สำนักงานวัฒนธรรมและประวัติศาสตร์มณฑลกวางตุ้งเล่าไว้

ส่วนอาหารพิธี วันไหว้บรรพชนเฉพาะแซ่ หรือคำสอนตระกูลฉบับเต็ม ผมยังไม่พบ

คำถามที่พบบ่อย

แซ่อุ้ย ภาษาจีนเขียนอย่างไร?

ตัวย่อเขียน 韦 ตัวเต็มเขียน 韋 ความหมายเดิมของอักษรคือหนังสัตว์ที่ฟอกแล้ว แต่ชื่อแซ่มาจากชื่อรัฐสื่อเหวยโบราณ

แซ่อุ้ย แต้จิ๋วอ่านว่าอะไร?

แต้จิ๋วอ่านว่า "อุ้ย" (ui5) ตามพจนานุกรมแต้จิ๋ว Mogher เสียงเดียวกับชื่อ "อุ้ยเสี่ยวป้อ" ที่คนไทยรู้จัก

แซ่เหวย 韦 จีนกลางอ่านว่าอะไร และต่างจาก 魏 อย่างไร?

韦 จีนกลางอ่านว่า "เหวย" (Wéi) ส่วน 魏 อ่านว่า "เว่ย" (Wèi) ต่างกันที่วรรณยุกต์ และในแต้จิ๋ว 韦 คือ "อุ้ย" ส่วน 魏 คือ "งุ้ย" ซึ่งเป็นคนละแซ่

แซ่อุ้ย มาจากไหน?

ตามตำรามาจากรัฐสื่อเหวยสมัยเซี่ยแถบเหอหนาน ถิ่นเดิมที่ตระกูลยกย่องคือจิงจ้าว ส่วนชาวเหวยทางใต้จำนวนมากเล่าว่าสืบจากหานซิ่น ปัจจุบันคนแซ่นี้อยู่ในกว่างซีมากที่สุด และเป็นแซ่ใหญ่ของชาวจ้วง

แซ่อุ้ย ภาษาอังกฤษสะกดอย่างไร?

สะกด Wei ตามพินอิน Wai ตามกวางตุ้งในฮ่องกง หรือ Ui ใกล้เสียงแต้จิ๋ว

บทสรุป

แซ่อุ้ยเล่าได้สองเรื่องในชื่อเดียว เรื่องแรกคือตระกูลขุนนางแห่งฉางอานที่ฝากคติเรื่องคัมภีร์เล่มเดียวไว้ เรื่องที่สองคือแซ่ใหญ่ของชาวจ้วงในกว่างซี สายแต้จิ๋วผมพบเพียงเส้นเดียวจากผูเถียนสู่โผวเล้ง และในไทยพบแค่ชื่อสมาคม ใครอยากเทียบอันดับกับแซ่อื่นดูได้ใน ตารางแซ่จีน 100 อันดับแรกปี 2026

ถ้าบ้านท่านเป็นแซ่อุ้ย มีสมุดลำดับสกุล ป้ายชื่อหอ ชื่อหมู่บ้านเดิม หรือเรื่องเล่าที่ต่างจากนี้ แจ้งครอบครัวเรา ได้เลยครับ

แหล่งข้อมูลและอ่านเพิ่มเติม

• วิกิพีเดียภาษาจีน: 韦姓 (วิกิพีเดีย)
• วิกิพีเดียภาษาจีน: หมู่บ้านไต้หวาย 大圍村 (วิกิพีเดีย)
• ที่มาของแซ่ 韦 และบุคคลสำคัญ (易安居吉祥网)
• ถิ่นเดิมและชื่อหอบรรพชนแซ่เหวย (炎黄韦氏网 เว็บไซต์ตระกูล)
• แซ่เหวยในกว่างซี สายพื้นเมืองและสายหานซิ่น (炎黄韦氏网 เว็บไซต์ตระกูล)
• งานเลี้ยงเผาหางของเหวยจฺวี้หยวน (สำนักงานวัฒนธรรมและประวัติศาสตร์กวางตุ้ง)
• หมู่บ้านหัวตง โผวเล้ง (搜狗百科)
• รายชื่อสมาคมสมาชิก สหสมาคมตระกูลแซ่แห่งประเทศไทย (ข้อมูลราว 2009 ถึง 2011)