แซ่ชี้ แซ่ฉี (齐) มาจากไหน? ประวัติตระกูลฉี จากแคว้นฉีซานตงสู่จีนใต้

แซ่ฉีเขียนด้วยอักษร 齐 ตัวเต็มเขียนว่า 齊 เป็นอักษรเดียวกับชื่อแคว้นฉี (齐国) แคว้นใหญ่ริมทะเลในซานตงสมัยราชวงศ์โจว จีนกลางอ่านว่า "ฉี" ส่วนแต้จิ๋วอ่านว่า "ชี้" ซึ่งเป็นการถอดเสียงตามหลักการอ่านแต้จิ๋ว ยังไม่พบการใช้เป็นชื่อแซ่ในเอกสารไทย

แซ่นี้อยู่อันดับประมาณ ~113 ของจีน ประมาณการปี 2026 มีราว 1.88 ล้านคน ส่วนใหญ่อยู่เหอเป่ยกับสามมณฑลอีสานของจีน ส่วนไหนยังไม่พบหลักฐาน ผมจะบอกตรง ๆ ครับ

ประเด็นสำคัญ

• 齐 จีนกลางอ่าน ฉี แต้จิ๋วถอดเสียงว่า ชี้ ฮกเกี้ยนว่า เจ๋ อังกฤษสะกด Qi, Chi หรือ Chai
• "แซ่ชี้" ในเมืองไทยอาจหมายถึง 徐 (แซ่ซื้อ แซ่สวี) ได้ด้วย ต้องดูอักษรจีนทุกครั้ง
• ต้นสายหลักคือเจียงไท่กง ลูกหลานใช้ชื่อแคว้นฉีเป็นแซ่ อีกสายมาจากขุนนางแคว้นเว่ยชื่อฉีจื่อ
• ถิ่นเดิมของตระกูล 3 แห่ง คือ หรูหนาน เกาหยาง จงซาน ชื่อหอเด่นคือหอเจี่ยนหลี่
• สายใต้ที่มีเอกสารชัดคือหมู่บ้านฉีอาน เมืองฝูโจว ส่วนในแต้จิ๋วและไทยยังไม่พบข้อมูล

ก่อนอ่าน: ทำไมผมเขียนเรื่องแซ่ของตระกูลต่าง ๆ

ผม ธนินพงษ์ ศุภพิทักษ์พงษ์ (MingPaPa) เป็นคนแต้จิ๋ว แซ่ 黃 (แต้จิ๋ว อึ้ง / จีนกลาง หวง) บรรพบุรุษมาจากเท่งไฮ้ (澄海 — จีนกลาง เฉิงไห่) ผมรักและภูมิใจในรากเหง้าวัฒนธรรมจีนที่อากงอาม่าส่งต่อมาให้ หลังจากเขียนเรื่องแซ่อึ้งของบ้านผมเองและตาราง 168 แซ่จีนแล้ว ผมอยากให้ลูกหลานตระกูลอื่นได้มีเรื่องราวของแซ่ตัวเองเก็บไว้บ้าง จึงขออนุญาตรวบรวมข้อมูลเท่าที่พอจะหาได้ มาเขียนเป็นบทความของแซ่ตระกูลที่มีอยู่ในเมืองไทยทีละแซ่

ตั้งใจให้เป็นประโยชน์ต่อลูกหลานแต่ละตระกูล และเป็นอีกแรงหนึ่งในการช่วยคนไทยเชื้อสายจีนค้นหารากเหง้าของตัวเอง ข้อมูลส่วนใหญ่มาจากรายงานทะเบียนราษฎร์ของทางการจีน หนังสือและเว็บไซต์ของตระกูล งานวิชาการ และข่าวจากจีน ผมพยายามบอกไว้ทุกครั้งว่าเรื่องไหนเป็นตำนานหรือบันทึกของตระกูล และเรื่องไหนมีหลักฐานทางประวัติศาสตร์

ผมไม่ใช่นักประวัติศาสตร์ เป็นเพียงลูกหลานคนจีนคนหนึ่งที่อยากเห็นเรื่องเหล่านี้ถูกเก็บไว้ หากข้อมูลตระกูลใดผิดพลาด หรือพี่น้องบ้านไหนมีเรื่องราวที่อยากเพิ่มเติม แจ้งครอบครัวเราได้เลยครับ ผมจะแก้ไขและบันทึกไว้ในประวัติการแก้ไขท้ายบทความ เพื่อให้ข้อมูลสมบูรณ์ที่สุด และช่วยให้การศึกษารากเหง้าและวัฒนธรรมของแต่ละแซ่ง่ายขึ้นสำหรับทุกคน

ข้อมูลด่วนแซ่ชี้ แซ่ฉี (齐)

หัวข้อ	ข้อมูล
อักษรจีน	ตัวย่อ 齐 / ตัวเต็ม 齊
จีนกลาง	ฉี (Qí เสียง 2)
แต้จิ๋ว	ชี้ (ci5) ถอดเสียงตามหลักการอ่านแต้จิ๋ว ยังไม่พบการใช้เป็นชื่อแซ่ในเอกสารไทย
ฮกเกี้ยน	เจ๋ เช่นในชื่อ เจ๋เสียงอ๋อง (齊襄王)
ภาษาอังกฤษ	Qi (พินอิน), Chi (ไต้หวัน), Chai (ฮ่องกง มาเก๊า)
อันดับในจีน	อันดับประมาณ ~113 (ทางการจีนประกาศเพียง 100 อันดับ)
จำนวนคน	ราว 1.88 ล้านคน (ประมาณการปี 2026 ช่วง ±10% ราว 1.69–2.07 ล้านคน)
มณฑลที่มีมากที่สุด	เหอเป่ย
ถิ่นเดิมของตระกูล	หรูหนาน (汝南) · เกาหยาง (高阳) · จงซาน (中山)
ชื่อหอ	หอเจี่ยนหลี่ (简礼堂) เด่นที่สุด · หอหรูหนาน · หอเกาหยาง · หอจงซาน
ลำดับใน《百家姓》	ลำดับที่ 87

ดูอันดับเทียบกับแซ่อื่นได้ในตาราง 168 แซ่จีน

แซ่ฉี ภาษาจีนเขียนอย่างไร อ่านว่าอะไร

จีนแผ่นดินใหญ่เขียนว่า 齐 ไต้หวัน ฮ่องกง และป้ายบรรพชนรุ่นเก่าเขียนว่า 齊 ความหมายทั่วไปคือ พร้อมเพรียง แต่เมื่อเป็นแซ่ อักษรนี้มาจากชื่อแคว้นฉี

สำเนียงแต้จิ๋วมีสองเสียง ตามหน้าอักษร 齊 ของ Wiktionary คือ ci5 เสียงอ่านแบบหนังสือ กับ zoi5 หรือ zoin5 เสียงพูดแบบชาวบ้านราว "จ้อย" เว็บนี้ใช้ "ชี้" เพราะชื่อแซ่มักใช้เสียงอ่านแบบหนังสือ ส่วนฮกเกี้ยนอ่านว่า "เจ๋" ซึ่งคนอ่านพงศาวดารจีนฉบับไทยอาจคุ้นกว่า

ชื่อที่ต้องระวังสับสน

"ชี้" ฟังใกล้กับแซ่จี้ 钱 ซึ่งแต้จิ๋วอ่าน zin5 ต่างกันแค่พยัญชนะต้นมีลมกับไม่มีลม เรื่องตระกูลนั้นอยู่ในบทความแซ่จี้ แซ่เฉียน

ที่สำคัญกว่าคือ อักษร 徐 ในแต้จิ๋วบางแหล่งก็ให้เสียง ci5 และ "แซ่ชี้" ที่พบในเมืองไทยบางครั้งหมายถึง 徐 ซึ่งมีคนมากกว่ามาก จึงต้องดูอักษรจีนก่อนเสมอ ถ้าเป็น 徐 อ่านต่อได้ที่บทความแซ่ซื้อ แซ่สวี ส่วนคำว่า "ฉีหลู่" (齐鲁) หมายถึงมณฑลซานตง ไม่ใช่ตระกูลฉี

แซ่ฉี มาจากไหน

แหล่งจีนส่วนใหญ่ยกเจียงไท่กง (姜太公) หรือเจียงจื่อหยา (姜子牙) เป็นบรรพชนผู้ได้รับแซ่ ตามวิกิพีเดียภาษาจีนเรื่องแซ่ฉี

ต้นราชวงศ์โจว เจียงไท่กงได้รับพระราชทานแคว้นฉี ตั้งเมืองหลวงที่หยิงชิว (营丘) ปัจจุบันคือเขตหลินจือ (临淄) เมืองจือปั๋ว ซานตง ราชวงศ์ของท่านปกครองอยู่หลายร้อยปี จนเมื่อ 386 ปีก่อนคริสตกาล ตระกูลเถียนยึดอำนาจ เรียกว่า 田氏代齐 (จีนกลาง เถียนซื่อไต้ฉี — ตระกูลเถียนแทนที่ราชวงศ์ฉี) ดูลำดับเหตุการณ์ได้ในวิกิพีเดียภาษาจีนเรื่องตระกูลเถียนยึดแคว้นฉี

เถียนเหอ (田和) เนรเทศฉีคังกง (齐康公) ไปอยู่เกาะริมทะเล การเปลี่ยนผ่านไม่นองเลือด ลูกหลานราชวงศ์เจียงส่วนใหญ่จึงยังอยู่ที่เดิม แล้วนำชื่อแคว้นมาเป็นแซ่ ตามที่《元和姓纂》บันทึกว่า "子孙以国为氏" ฝั่งผู้ยึดแคว้นอยู่ในบทความแซ่เที้ยง แซ่เถียน

สาย	บรรพชน	ยุค	หลักฐาน
สกุลเจียง ใช้ชื่อแคว้นเป็นแซ่	เจียงไท่กง เจ้าแคว้นฉี	ต้นโจว ถึงหลัง 386 ปีก่อน ค.ศ.	《元和姓纂》《通志·氏族略》
สกุลจี (姬) แห่งแคว้นเว่ย (卫) ใช้ชื่อปู่เป็นแซ่	ขุนนางฉีจื่อ (齐子) ถึงหลาน ฉีเอ้อ (齐恶)	ชุนชิวตอนปลาย	《通志·氏族略》
เปลี่ยนจากแซ่ซื่อ (是)	ฉีกวง (齐光) ซือหม่าแห่งเซวียนเฉิง	ถัง	มีเอกสาร แต่ปรากฏน้อยแหล่ง
ชาวตี (氐) แห่งอู่ตู	เช่น ฉีว่านเหนียน (齐万年)	ฉิน ฮั่น ถึงจิ้น	《晋书》
มองโกล แมนจู เฮ่อเจ๋อ น่าซี	เช่น 齐穆克氏 (มองโกล) 齐佳氏 (แมนจู)	ชิง	แหล่งของตระกูลอ้างบันทึกแปดกองธง

ฉีหวนกง (齐桓公) หนึ่งในห้าเจ้าผู้นำแห่งยุคชุนชิว มีคำว่า "ฉี" นำหน้าก็จริง แต่นั่นคือชื่อแคว้น ตัวท่านแซ่เจียง แม้บางเว็บจะยกให้เป็นคนดังแซ่ฉี เรื่องตระกูลเจียงอ่านได้ในบทความแซ่เกียง แซ่เจียง

ถิ่นเดิมและชื่อหอบรรพชน

ตามบทความถิ่นเดิมและชื่อหอของเว็บตระกูลฉี แซ่ฉีมีถิ่นเดิมสามแห่ง ก่อตัวเป็นกลุ่มใหญ่ในสมัยฉินถึงฮั่น

ชื่อ	ประเภท	ที่มา
หรูหนาน (汝南)	ถิ่นเดิม	เหอหนาน สงครามสมัยเว่ยจิ้นทำลายหนัก ต้องอพยพลงใต้
เกาหยาง (高阳)	ถิ่นเดิม	เขตเป่าติ้ง เหอเป่ย รุ่งเรืองในสมัยถัง
จงซาน (中山)	ถิ่นเดิม	แคว้นจงซานสมัยฮั่น ศูนย์กลางที่ติ้งโจว (定州) เหอเป่ย
หอเจี่ยนหลี่ (简礼堂)	ชื่อหอ	จากคำของเจียงไท่กง
หอหรูหนาน หอเกาหยาง หอจงซาน	ชื่อหอ	ตั้งตามชื่อถิ่นเดิม

เรื่องของหอเจี่ยนหลี่ผมชอบมาก เล่ากันว่าเจียงไท่กงไปครองแคว้นฉีได้ 5 เดือนก็กลับมารายงาน โจวกง (周公) ถามว่าทำไมเร็วนัก ท่านตอบว่า "我简其君臣，礼其从俗" คือ ข้าทำพิธีระหว่างเจ้ากับขุนนางให้เรียบง่าย และให้เกียรติจารีตของคนท้องถิ่น

โจวกงชมว่า การปกครองที่ยุ่งยากทำให้ราษฎรไม่กล้าเข้าใกล้ ชื่อหอนี้จึงเป็นคำสอนเรื่องความเรียบง่ายและการเคารพผู้อื่นไปในตัว ส่วนหอร่วมหลายแซ่แบบหอลิ่วกุ้ย (六桂堂) ผมไม่พบว่ามีแซ่ฉี

เส้นทางลงใต้ และสายแต้จิ๋ว

จากแคว้นฉีกระจายทั่วภาคเหนือ

ปลายยุคชุนชิว คนแซ่ฉีเริ่มกระจายจากซานตงไปเหอหนานและเหอเป่ย ช่วงเว่ยจิ้น สายหรูหนานหนีสงครามลงใต้ทั้งตระกูล สมัยถังมีสายที่ไปเสฉวน หูเป่ย อานฮุย เจียงซู เจ้อเจียง

ต้นราชวงศ์หมิง ตระกูลฉีในซานซีเป็นหนึ่งในกลุ่มที่ถูกย้ายจากต้นหวยใหญ่หงต้ง (洪洞大槐树) ไปเหอเป่ย เหอหนาน ปักกิ่ง และเทียนจิน หลังรัชศกเฉียนหลง คนแซ่ฉีจำนวนมากไปบุกเบิกแดนอีสาน (闯关东 จีนกลาง ฉวั่งกวนตง) รวมกับชาวแมนจูและมองโกลที่เปลี่ยนมาใช้แซ่ฉี อีสานจีนจึงมีคนแซ่นี้หนาแน่น

สายฝูเจี้ยน หมู่บ้านฉีอาน เมืองฝูโจว

สายใต้ที่มีเอกสารชัดที่สุดอยู่ที่หมู่บ้านฉีอาน (齐安村) ตำบลไก่ซาน เขตชางซาน เมืองฝูโจว บทความตระกูลฉีแห่งฉีอานของห้องสมุดมณฑลฝูเจี้ยน บันทึกว่าบรรพชนคือฉีเสียลวี่ (齐协律) ผู้เข้าฝูเจี้ยนแล้วไปอยู่ที่เขาฉีเคิง (齐坑山) จึงตั้งชื่อถิ่นว่าฉีอาน ถึงต้นราชวงศ์ชิงลูกหลานแตกเป็น 5 สาย 4 หมู่บ้าน

ศาลบรรพชนสายนี้สร้างสมัยหมิง รูปแบบปัจจุบันเป็นแบบชิง พื้นที่ 834 ตารางเมตร หน้าประตูมีเสาหินคู่ 16 คู่ แสดงว่าตระกูลมีลูกหลานสอบได้ตำแหน่ง ฝูโจวพูดภาษาฮกจิว ไม่ใช่ฮกเกี้ยนใต้หรือแต้จิ๋ว

แล้วแต้จิ๋วล่ะ

ต้องบอกตรง ๆ ว่ายังไม่พบข้อมูลแซ่ฉีในแต้จิ๋วเลย ทั้งบรรพชนผู้เข้าแต้จิ๋ว หมู่บ้าน ศาลบรรพชน และสมาคม การค้นด้วยคำว่า 潮汕 齐氏宗亲会 และ 汕头 揭阳 潮州 齐氏宗祠 ได้ผลเป็นองค์กรของแซ่อื่นทั้งหมด สายแคะและไหหลำก็ยังไม่พบ

"ไม่พบ" ไม่ได้แปลว่าไม่มีคนแซ่ 齐 ในแต้จิ๋วเลย แต่ยังไม่มีชุมชนที่มีเอกสารให้อ้างอิง

แซ่ชี้ แซ่ฉี ในเมืองไทย

จากการตรวจรายชื่อสมาคมสมาชิกของสหสมาคมตระกูลแซ่แห่งประเทศไทย ยังไม่พบสมาคมตระกูลแซ่ฉี (ข้อมูลราวปี 2009–2011 อาจไม่เป็นปัจจุบัน) การค้นภาษาไทยก็ไม่พบองค์กรของ 齐 และยังไม่พบนามสกุลไทยหรือบุคคลไทยเชื้อสายจีนที่มีแหล่งยืนยันว่าแซ่นี้

ข้อนี้ไม่แปลก เพราะแซ่ฉีเป็นแซ่ภาคเหนือ ขณะที่บรรพบุรุษคนไทยเชื้อสายจีนส่วนใหญ่มาจากแต้จิ๋ว ฮกเกี้ยน แคะ และไหหลำ ถ้าบ้านไหนมีป้ายหอ 简礼堂 หรือ 高阳堂 เรื่องของบ้านนั้นคือหลักฐานที่ยังไม่มีใครบันทึก

ทุกวันนี้คนแซ่ฉีอยู่ที่ไหนในจีน

ข้อมูลฝูซีปี 2013 ระบุว่าเหอเป่ยมีคนแซ่ฉีมากที่สุด แหล่งรองสรุปว่าคนแซ่ฉีชาวฮั่นราว 62% อยู่ในสามมณฑลอีสาน คือ เฮยหลงเจียง จี๋หลิน เหลียวหนิง รวมกับเหอเป่ยและเหอหนาน

พื้นที่	ความสำคัญ
เหอเป่ย (河北)	มีมากที่สุด ที่ตั้งถิ่นเดิมเกาหยางและจงซาน มีศาลฉีกง (齐公祠) อำเภอหลี่ (蠡县) เป่าติ้ง เป็นโบราณสถานระดับมณฑล
อีสาน 3 มณฑล	หนาแน่นจากกระแสบุกเบิกแดนอีสาน และสายแมนจูกับมองโกล
เหอหนาน (河南)	ถิ่นเดิมหรูหนาน
ซานตง (山东)	ต้นทางแคว้นฉี มีหมู่บ้านเป่ยฉี (北齐村) ที่โจวเฉิง
ฝูเจี้ยน (福建)	หมู่บ้านฉีอานและอีก 3 หมู่บ้านในฝูโจว

ศาลฉีกงที่เหอเป่ยสร้างสมัยว่านลี่ราชวงศ์หมิง เหนือประตูมีป้ายที่ทางการมอบในปี ค.ศ. 1783 ข้อมูลศาลนี้อยู่ในบทความศาลบรรพชนตระกูลฉีของ zupu.cn

บุคคลสำคัญแซ่ฉี

บุคคล	ยุค	บทบาท
ฉีจี่ (齐己)	ราว ค.ศ. 860–937	พระกวีชื่อดังปลายถังถึงห้าราชวงศ์ ชาวหูหนาน
ฉีไท่ (齐泰)	ค.ศ. 1352–1402	เสนาบดีกลาโหมของจักรพรรดิเจี้ยนเหวิน ถูกประหารหลังจูตี้ยึดอำนาจ
ฉีเจาหนาน (齐召南)	ค.ศ. 1703–1768	นักปราชญ์ด้านภูมิศาสตร์ ชาวเทียนไถ เจ้อเจียง
ฉีคุน (齐鲲)	ค.ศ. 1776–1820	บัณฑิตฮั่นหลินชาวฝูโจว ราชทูตไปสถาปนากษัตริย์ริวกิวปี 1808
ฉีไป๋สือ (齐白石)	ค.ศ. 1864–1957	จิตรกรและช่างแกะตราประทับชาวเซียงถาน หูหนาน เดิมเป็นช่างไม้
ฉีหรูซาน (齐如山)	ค.ศ. 1876–1962	นักทฤษฎีงิ้วปักกิ่ง ชาวเกาหยาง เหอเป่ย

คนที่ผมอยากเล่าเพิ่มคือฉีคุน ลูกหลานสายฉีอาน เมื่อไปเป็นราชทูตที่ริวกิวในปี 1808 ท่านปฏิเสธเงินของขวัญในงานเลี้ยงทั้ง 7 ครั้ง และพาคณะ 500 กว่าคนกลับเร็วขึ้นหนึ่งเดือน เพื่อลดภาระของฝ่ายริวกิว

อีกคนที่คนทั่วโลกรู้จักคือฉีไป๋สือ จากช่างไม้ชนบทในหูหนาน สู่จิตรกรผู้เป็นประธานสมาคมศิลปินจีนในปี 1953

บ้านที่ท่านเคยอยู่ในปักกิ่งเป็นพิพิธภัณฑ์บ้านเก่า เป็นบ้านแบบซื่อเหอย่วนผนังอิฐสีเทา ประตูไม้แดง

ธรรมเนียม คำสอน และอาหาร

ยังไม่พบอาหารที่ตั้งชื่อตามแซ่ฉีหรือคนดังแซ่นี้ ระวังคำว่า "อาหารฉีหลู่" (齐鲁菜) ซึ่งหมายถึงอาหารซานตง ไม่ใช่อาหารของตระกูลฉี แต่ถ้าอยากชิมรสของแผ่นดินต้นทาง หลินจือก็อยู่ในวัฒนธรรมอาหารซานตงนั่นเอง

คำสอนประจำตระกูล

เว็บลำดับสกุลตระกูลฉีรวบรวมข้อความคัดจากคำสอนตระกูลฉี ไว้ ขึ้นต้นว่า "孝道当竭力，忠勇表丹诚；兄弟互相助，慈悲无过境。" คือ กตัญญูให้สุดกำลัง จงรักภักดีด้วยใจจริง พี่น้องช่วยเหลือกัน มีเมตตาไม่มีขอบเขต

ท่อนต่อมาเป็นคำเตือนแบบผู้ใหญ่ในบ้านสอน เช่น อย่าฟ้องร้องกัน ชนะก็ว่างเปล่า แต่แหล่งไม่ได้ระบุว่าเป็นของสายใด จึงไม่ควรถือเป็นคำสอนกลางของทั้งแซ่

ลำดับชื่อรุ่น

แต่ละสายใช้กลอนลำดับรุ่นต่างกัน ตัวอย่างจากกระทู้ถามตอบเรื่องสมุดลำดับสกุลตระกูลฉี

สาย	กลอนลำดับรุ่น
เจ้อเจียง ฉวีโจว	宽厚守正 允锡康祥 宏恩敷沛 奕世延长
ซานตง โจวเฉิง หมู่บ้านเป่ยฉี	大同邦延国 茂允廷学德 景继广方世 知宜乃克行

ใครมีชื่อจีนสามพยางค์ลองเทียบอักษรกลางดู ส่วนวันไหว้บรรพชนเฉพาะของแซ่นี้ผมยังไม่พบ

คำถามที่พบบ่อย

แซ่ฉี ภาษาจีนเขียนอย่างไร?

เขียนว่า 齐 (ตัวย่อ) หรือ 齊 (ตัวเต็ม) เป็นอักษรเดียวกับชื่อแคว้นฉีในสมัยโจว และคำว่า "พร้อมเพรียง"

แซ่ฉี แต้จิ๋วอ่านว่าอะไร?

แต้จิ๋วอ่านว่า "ชี้" (ci5) ถอดเสียงตามหลักการอ่านแต้จิ๋ว ยังไม่พบการใช้เป็นชื่อแซ่ในเอกสารไทย และ "แซ่ชี้" ในไทยอาจหมายถึง 徐 ได้ด้วย

แซ่ชี้ จีนกลางอ่านว่าอะไร?

แซ่ชี้ที่เขียนว่า 齐 จีนกลางอ่านว่า "ฉี" (Qí เสียงที่ 2) แซ่ชี้กับแซ่ฉีจึงเป็นแซ่เดียวกัน

แซ่ฉี มาจากไหน?

สายหลักคือลูกหลานเจียงไท่กง เจ้าแคว้นฉีในซานตง ที่นำชื่อแคว้นมาเป็นแซ่หลังตระกูลเถียนยึดแคว้นเมื่อ 386 ปีก่อนคริสตกาล

แซ่ฉี ภาษาอังกฤษสะกดอย่างไร?

Qi ตามพินอิน Chi แบบไต้หวัน และ Chai แบบฮ่องกงกับมาเก๊า

ในไทยมีสมาคมแซ่ฉีไหม?

ยังไม่พบในรายชื่อสหสมาคมตระกูลแซ่แห่งประเทศไทย (ข้อมูลราวปี 2009–2011) และยังไม่พบนามสกุลไทยที่มาจากแซ่นี้

บทสรุป

แซ่ฉีมีต้นทางชัดเจน คือชื่อแคว้นฉีของเจียงไท่กง เมื่อแคว้นเปลี่ยนมือ ลูกหลานก็เก็บชื่อแคว้นไว้เป็นแซ่ วันนี้คนแซ่ฉีส่วนใหญ่อยู่เหอเป่ยและอีสานจีน ทางใต้มีสายฉีอานที่ฝูโจว

ส่วนสายแต้จิ๋วและสายในเมืองไทย ผมยังไม่พบหลักฐาน ถ้าลูกหลานแซ่ชี้ แซ่ฉี บ้านไหนมีป้ายบรรพชนเขียนว่า 齊 รู้ชื่อหมู่บ้านเดิมของอากง หรือมีข้อมูลที่ต่างจากที่ผมเขียน แจ้งครอบครัวเรา ได้เลยครับ เรื่องของบ้านคุณอาจเป็นบันทึกแรกของแซ่นี้ในเมืองไทย

แหล่งข้อมูลและอ่านเพิ่มเติม

• แซ่ฉี (齐姓) วิกิพีเดียภาษาจีน (Wikipedia)
• ต้นกำเนิดแซ่ฉี บรรพชนผู้ได้รับแซ่คือเจียงไท่กง (一生迷命理网)
• ถิ่นเดิมและชื่อหอตระกูลฉี (炎黄齐氏网 / 族谱网)
• ศาลบรรพชนตระกูลฉีอยู่ที่ไหน ศาลฉีอานและศาลฉีกง (族谱网)
• ตระกูลฉีแห่งฉีอาน ฉีเสียลวี่และฉีคุน (ห้องสมุดมณฑลฝูเจี้ยน 2020)
• แซ่ฉีในอีสานจีนกับสายมองโกลและแมนจู (族谱网 2025)
• ข้อความคัดจากคำสอนตระกูลฉี (族谱网)
• กลอนลำดับรุ่นตระกูลฉีหลายสาย (头条问答)
• หน้าอักษร 齊 เสียงอ่านแต้จิ๋ว ci5 และ zoi5 (Wiktionary)
• แคว้นฉี (齐国) วิกิพีเดียภาษาจีน (Wikipedia)
• ฉีไป๋สือ (齐白石) วิกิพีเดียภาษาจีน (Wikipedia)
• รายชื่อสมาคมสมาชิก สหสมาคมตระกูลแซ่แห่งประเทศไทย (泰華各姓宗親總會聯合會 ข้อมูลราว 2009–2011)