แซ่โค้วคือแซ่ที่เขียนด้วยอักษรจีน 许 (ตัวเต็ม 許) คนแต้จิ๋วออกเสียงว่า "โค้ว" ส่วนจีนกลางอ่านว่า "สวี่" (Xǔ) ทางการจีนจัดเป็นแซ่อันดับ 26 ของประเทศในปี 2020 และประมาณการปี 2026 มีคนใช้แซ่นี้ราว 9.39 ล้านคน
แซ่นี้มีร่องรอยในแต้จิ๋วชัดเจน ตามพงศาวลีของตระกูล ลูกหลานส่วนใหญ่สืบจากบรรพชนที่ย้ายจากฝูเจี้ยนมาตั้งรกรากเชิงเขาหานซาน และจวนสมัยซ่งของตระกูลนี้ยังตั้งอยู่ในเมืองเก่าแต้จิ๋ว
แซ่โค้วหรือแซ่สวี่ (许) มาจากรัฐสวี่ที่ราชวงศ์โจวพระราชทานแก่ผู้สืบสายแซ่เจียง บริเวณสวี่ชาง มณฑลเหอหนาน เมื่อรัฐถูกแคว้นฉู่ผนวก ลูกหลานจึงใช้ชื่อรัฐเป็นแซ่ ปัจจุบันมีราว 9.39 ล้านคน (ประมาณการปี 2026) ตามพงศาวลีตระกูล คนแซ่โค้วในแต้จิ๋วส่วนใหญ่นับสวี่เลี่ยเป็นบรรพชน ซึ่งย้ายจากเขตจ้าวอานในฝูเจี้ยนมาแต้จิ๋วราวปี ค.ศ. 959–960
ประเด็นสำคัญ
- แซ่โค้วกับแซ่สวี่คือแซ่เดียวกัน โค้วเป็นเสียงแต้จิ๋ว สวี่เป็นเสียงจีนกลาง ภาษาอังกฤษสะกด Xu, Hsu, Hui, Koh หรือ Khaw
- แซ่นี้ต่างจากแซ่สวี (徐) ซึ่งแต้จิ๋วเรียกว่าแซ่ซื้อ และต่างจากแซ่กอ (高) ที่ใช้ Koh ในภาษาอังกฤษเหมือนกัน
- บรรพชนสายแต้จิ๋วคือสวี่เลี่ย (许烈) เรียกกันว่า "สายหานซาน"
- ชื่อหอที่ชาวแต้จิ๋วนิยมคือ 高阳堂 (จีนกลาง เกาหยางถัง — หอเกาหยาง ตั้งตามถิ่นเดิมของตระกูล)
- สายฮกเกี้ยนที่เด่นในไทยคือคอซู้เจียง ต้นตระกูล ณ ระนอง
ก่อนอ่าน: ทำไมผมเขียนเรื่องแซ่ของตระกูลต่าง ๆ
ผม ธนินพงษ์ ศุภพิทักษ์พงษ์ (MingPaPa) เป็นคนแต้จิ๋ว แซ่ 黃 (แต้จิ๋ว อึ้ง / จีนกลาง หวง) บรรพบุรุษมาจากเท่งไฮ้ (澄海 — จีนกลาง เฉิงไห่) ผมรักและภูมิใจในรากเหง้าวัฒนธรรมจีนที่อากงอาม่าส่งต่อมาให้ หลังจากเขียนเรื่องแซ่อึ้งของบ้านผมเองและตาราง 100 แซ่จีนอันดับแรกแล้ว ผมอยากให้ลูกหลานตระกูลอื่นได้มีเรื่องราวของแซ่ตัวเองเก็บไว้บ้าง จึงขออนุญาตรวบรวมข้อมูลเท่าที่พอจะหาได้ มาเขียนเป็นบทความของแซ่ตระกูลที่มีอยู่ในเมืองไทยทีละแซ่
ตั้งใจให้เป็นประโยชน์ต่อลูกหลานแต่ละตระกูล และเป็นอีกแรงหนึ่งในการช่วยคนไทยเชื้อสายจีนค้นหารากเหง้าของตัวเอง ข้อมูลส่วนใหญ่มาจากรายงานทะเบียนราษฎร์ของทางการจีน หนังสือและเว็บไซต์ของตระกูล งานวิชาการ และข่าวจากจีน ผมพยายามบอกไว้ทุกครั้งว่าเรื่องไหนเป็นตำนานหรือบันทึกของตระกูล และเรื่องไหนมีหลักฐานทางประวัติศาสตร์
ผมไม่ใช่นักประวัติศาสตร์ เป็นเพียงลูกหลานคนจีนคนหนึ่งที่อยากเห็นเรื่องเหล่านี้ถูกเก็บไว้ หากข้อมูลตระกูลใดผิดพลาด หรือพี่น้องบ้านไหนมีเรื่องราวที่อยากเพิ่มเติม แจ้งครอบครัวเราได้เลยครับ ผมจะแก้ไขและบันทึกไว้ในประวัติการแก้ไขท้ายบทความ เพื่อให้ข้อมูลสมบูรณ์ที่สุด และช่วยให้การศึกษารากเหง้าและวัฒนธรรมของแต่ละแซ่ง่ายขึ้นสำหรับทุกคน
ข้อมูลด่วนแซ่โค้ว แซ่สวี่
| หัวข้อ | ข้อมูล |
|---|---|
| อักษรจีน | 许 (ตัวย่อ) / 許 (ตัวเต็ม) |
| จีนกลาง | สวี่ (Xǔ) |
| แต้จิ๋ว | โค้ว (kou2) |
| ภาษาอังกฤษ | Xu, Hsu, Hui, Koh, Kho, Khaw |
| อันดับในจีน | อันดับ 26 (อันดับทางการปี 2020) |
| จำนวนคน | ราว 9.39 ล้านคน (ประมาณการปี 2026 คลาดเคลื่อนได้ ±10%) |
| มณฑลที่มีมากที่สุด | กวางตุ้ง (ตามแหล่งข้อมูลจีนหลายแห่ง) |
| ถิ่นเดิมและชื่อหอ | 高阳 / 高阳堂 (จีนกลาง เกาหยาง / เกาหยางถัง) |
ตัวเลขจำนวนคนเป็นค่าประมาณจากสถิติทางการ ไม่ใช่การนับจริง เทียบกับแซ่อื่นได้ในตาราง 100 แซ่จีนอันดับแรก ปี 2026
แซ่โค้ว ภาษาจีนเขียนอย่างไร อ่านอย่างไร
ตัวย่อคือ 许 ตัวเต็มคือ 許 ซึ่งยังเห็นตามป้ายศาลบรรพชน ความหมายทั่วไปคือ "อนุญาต" แต่ในฐานะแซ่ มาจากชื่อรัฐโบราณ ไทยพีบีเอสอธิบายว่า แซ่โค้วในจีนกลางคือแซ่สวี่ พจนานุกรมแต้จิ๋วให้เสียง kou2 เมื่อใช้เป็นแซ่ สำเนียงฮกเกี้ยนเรียก "คอ" ซึ่งคนไทยคุ้นจากชื่อคอซู้เจียงและคอซิมบี๊
ระวังสับสนสองจุด
- สวี่ (许 Xǔ) กับ สวี (徐 Xú) ถอดเป็นไทยต่างกันแค่ไม้เอก แต่เป็นคนละแซ่ แต้จิ๋วแยกง่ายกว่า 许 เรียกโค้ว ส่วน 徐 เรียกซื้อ อ่านเพิ่มที่แซ่ซื้อ แซ่สวี (徐)
- Koh ในภาษาอังกฤษ ใช้กับ 许 ได้ และใช้กับแซ่ 高 (แต้จิ๋วเรียกกอ) ในสำเนียงฮกเกี้ยนได้ด้วย เห็นชื่อ Koh ต้องดูอักษรจีนประกอบ เรื่องแซ่ 高 อยู่ในแซ่กอ แซ่เกา (高)
แซ่โค้ว มาจากไหน
ตามพงศาวลีที่เล่าต่อกันมา บรรพชนสืบจากแซ่เจียง (姜) สายของเหยียนตี้ (炎帝) เมื่อโจวอู่หวาง (周武王) ตั้งราชวงศ์โจว ได้แต่งตั้งเหวินซู (文叔) ให้ปกครองดินแดนสวี่ ทางตะวันออกของเมืองสวี่ชาง (许昌) ในมณฑลเหอหนานปัจจุบัน แล้วยกย่องเป็นบรรพชนผู้ให้กำเนิดแซ่
รัฐสวี่เป็นรัฐเล็กที่ถูกรัฐใหญ่รุกรานซ้ำซาก ย้ายเมืองหลวงหลายครั้งในยุคชุนชิว ต่อมาแคว้นฉู่ (楚) ผนวกรัฐนี้ ลูกหลานจึงใช้ชื่อรัฐเป็นแซ่ สายนี้น่าเชื่อถือที่สุด เพราะมีบันทึกว่ารัฐสวี่มีอยู่จริง
อีกสายเป็นตำนานฤๅษีสวี่โหยว (许由) ที่ปฏิเสธบัลลังก์พระเจ้าเหยา และเมื่อถูกทาบทามให้รับตำแหน่งอีกก็ไปล้างหูที่แม่น้ำอิ่ง (颍水) เพราะถือว่าได้ยินสิ่งไม่บริสุทธิ์ เป็นที่มาของชื่อหอ 洗耳堂 (จีนกลาง สี่เอ่อร์ถัง) หรือ "หอล้างหู" ทางประวัติศาสตร์ตรวจสอบสายนี้ไม่ได้ ผมเก็บไว้เป็นเรื่องเล่าสอนใจเรื่องการไม่ใฝ่ลาภยศ
ถิ่นเดิมและชื่อหอบรรพชน
ถิ่นเดิมของตระกูลที่พบบ่อยคือเกาหยาง (高阳) ในเหอเป่ย และหรู่หนาน (汝南) ที่เหอหนาน ถิ่นของปราชญ์ตระกูลนี้ยุคฮั่น ชาวแต้จิ๋วนิยมชื่อหอ 高阳堂 ส่วนชาวฮกเกี้ยนนิยม 汝南堂 กับ 洗耳堂 ภาพศาลบรรพชนที่กิ๊กเอี๊ย (揭阳 — จีนกลาง เจียหยาง) ด้านล่างมีคำว่า "高陽" บนป้ายคู่ข้างประตู
เส้นทางลงใต้สู่แต้จิ๋ว
ปี ค.ศ. 669 สวี่เถา (许陶) กับบุตร สวี่เทียนเจิ้ง (许天正) ติดตามแม่ทัพเฉินเจิ้ง (陈政) และเฉินหยวนกวง (陈元光) ลงใต้ สวี่เทียนเจิ้งประจำการแถบจ้าวอาน (诏安) ในฝูเจี้ยน จึงได้รับยกย่องเป็นบรรพชนผู้เปิดจางใต้ ผู้นำทัพสองท่านแซ่ตั้ง อ่านเรื่องแซ่ตั้งได้ที่แซ่ตั้ง แซ่เฉิน (陈)
คนแซ่โค้วในแต้จิ๋วส่วนใหญ่นับเป็น "สายหานซาน" (韩山世系) ตามประวัติตระกูลที่คัดลอกเผยแพร่ในเว็บจีน (ยังไม่พบเอกสารทางการยืนยันรายละเอียด) สวี่เลี่ย (许烈) ลูกหลานรุ่นที่ 13 ของสวี่เถา พาครอบครัวจากจ้าวอานมาตั้งรกรากที่หมู่บ้านซานเฉียน (山前乡) เชิงเขาหานซาน (韩山) เมืองแต้จิ๋ว (潮州 — จีนกลาง เฉาโจว) ราวปี ค.ศ. 959–960
ยุคซ่งสายนี้รุ่งเรือง สวี่เซิน (许申) รุ่นที่ 2 สอบได้ที่หนึ่งปี ค.ศ. 1010 และได้รับยกย่องเป็นหนึ่งใน "แปดปราชญ์แห่งแต้จิ๋ว" (潮州八贤) ส่วนสวี่เจวี๋ย (许珏) เหลนของท่าน ได้สมรสกับเชื้อพระวงศ์ซ่ง จึงเรียกกันว่า "ราชบุตรเขยสวี่" ต่อมาราวปี ค.ศ. 1241–1252 สายนี้ประสบภัยการเมือง ญาติแตกกระจาย บางส่วนไปตั้งหลักที่หมู่บ้านเป้ากัง (豹岗) ในกิ๊กเอี๊ย แซ่โค้วในกิ๊กเอี๊ยเกือบทั้งหมดมาจากสายหานซาน
จวนราชบุตรเขยสวี่
สิ่งที่จับต้องได้ที่สุดคือ 许驸马府 (จีนกลาง สวี่ฟู่หม่าฝู่) สร้างราวปี ค.ศ. 1064–1067 รัฐบาลมณฑลกวางตุ้งอธิบายว่า เป็นรูปแบบบ้านขุนนางที่เก่าแก่ที่สุดที่ยังเหลือในแต้จิ๋ว เป็นโบราณสถานสำคัญระดับชาติ และนับเป็นหนึ่งใน "สามสมบัติเมืองเก่าแต้จิ๋ว" ใครไปเดินถนนป้ายเกียรติยศแต้จิ๋ว ก็แวะดูได้
แหล่งของตระกูลบอกว่าสายนี้มีเกือบหนึ่งแสนคนเฉพาะที่แต้อัว (潮安) กับเตี่ยเอี๊ย (潮阳 — จีนกลาง เฉาหยาง) แต่เป็นตัวเลขจากกระทู้ที่คัดลอกเอกสารตระกูลโดยไม่ระบุปี ไม่ใช่สถิติทางการ
แซ่โค้วในเมืองไทย
นิตยสารศิลปวัฒนธรรมจัดแซ่โค้วไว้ใน 10 แซ่ใหญ่ของไทย เรียงว่า ตั้ง ลิ้ม หลี อึ๊ง โง้ว โค้ว เตีย แต้ เล้า และเฮ้ง ในรายชื่อนั้นมีแซ่อึ้ง (นิตยสารสะกดว่า อึ๊ง) ซึ่งเป็นแซ่ของตระกูลผมเอง เล่าไว้ในแซ่อึ้ง 黃 มาจากไหน
ฐานข้อมูลพงศาวลีจีนบันทึกว่าสมาคมตระกูลโค้วแห่งประเทศไทย (泰国许氏宗亲总会) พิมพ์หนังสือที่ระลึกการสร้างศาลบรรพชนใหญ่ในปี พ.ศ. 2522 ส่วนปีก่อตั้ง ที่ตั้ง และนายกสมาคม ผมยังไม่พบแหล่งยืนยัน
ตัวอย่างที่มีแหล่งยืนยันชัดคือสายฮกเกี้ยน คอซู้เจียง (许泗漳 Khaw Soo Cheang) เกิดปี 1797 ที่เมืองจางโจว ไปปีนังก่อน แล้วเข้ามาสยามในปี 1822 ได้เป็นเจ้าเมืองระนองในปี 1854 และเป็นต้นตระกูล "ณ ระนอง" บุตรชายคือ คอซิมบี๊ หรือพระยารัษฎานุประดิษฐ์มหิศรภักดี ผู้นำต้นยางพาราเข้ามาปลูกในไทย ส่วนนามสกุลไทยอื่นที่สืบจากแซ่โค้วสายแต้จิ๋ว ผมยังไม่พบแหล่งที่เชื่อถือได้ จึงไม่ระบุ
ทุกวันนี้อยู่ที่ไหนในจีน
มณฑลที่มีคนแซ่โค้วมากที่สุดคือกวางตุ้ง ในกิ๊กเอี๊ยมีราว 1.4 แสนคน หรือ 2.47% ของประชากรเมืองนั้น ตัวเลขอันดับ 35 กับ 8.81 ล้านคนที่เห็นในบางแหล่งเป็นของสำมะโนปี 2010 ที่เก่าแล้ว ส่วนสวี่ชางในเหอหนานเป็นถิ่นกำเนิดเชิงสัญลักษณ์ และเป็นศูนย์กลางของสมาพันธ์ตระกูลโค้วโลก
บุคคลสำคัญแซ่โค้ว
| ชื่อ | ยุค | เรื่องที่ควรรู้ |
|---|---|---|
| สวี่เซิ่น 许慎 | ฮั่นตะวันออก | ผู้แต่งพจนานุกรมซัวเหวินเจี่ยจื้อ (说文解字) |
| สวี่ฉู่ 许褚 | สามก๊ก | ขุนพลองครักษ์ของโจโฉ สามก๊กฉบับไทยเรียกเคาทู |
| สวี่เซิน 许申 | ซ่งเหนือ | หนึ่งในแปดปราชญ์แห่งแต้จิ๋ว |
| คอซู้เจียง 许泗漳 | สยาม ร.4–ร.5 | เจ้าเมืองระนอง ต้นตระกูล ณ ระนอง |
ชื่อบุคคลลงเป็นเสียงจีนกลางอย่างเดียว เพราะผมยังตรวจเสียงแต้จิ๋วไม่ครบ อ่านประวัติสวี่เซิ่นในวิกิพีเดียภาษาอังกฤษได้ ศาลตามภาพเป็นอนุสรณ์สถานของท่าน
ธรรมเนียม คำสอน และอาหาร
คำสอนบรรพชนของตระกูลโค้วที่เผยแพร่ในเว็บพงศาวลี สรุปใจความได้ว่า ให้ซื่อสัตย์ เคารพบรรพชน กตัญญู ประหยัดขยัน เรียนหนังสือ และรักษาใจให้เที่ยงธรรม นี่เป็นเอกสารของตระกูล ไม่ใช่ตำราทางการ
สมาพันธ์ตระกูลโค้วโลกกำหนดวันที่ 16 กันยายนเป็นวันไหว้บรรพชน ไม่ระบุว่าใช้ปฏิทินแบบใด ในแต้จิ๋วผมยังไม่พบวันไหว้เฉพาะของสายหานซาน เรื่องอาหาร ผมไม่พบเอกสารที่ระบุอาหารประจำแซ่โค้วโดยตรง
คำถามที่พบบ่อย
แซ่โค้ว ภาษาจีนเขียนอย่างไร?
เขียนว่า 许 (ตัวย่อ) หรือ 許 (ตัวเต็ม) เป็นอักษรเดียวกับชื่อรัฐสวี่โบราณ
แซ่โค้ว แต้จิ๋วอ่านว่าอะไร?
"โค้ว" คือเสียงแต้จิ๋วอยู่แล้ว (kou2) ส่วนสำเนียงฮกเกี้ยนเรียก "คอ" เช่นในชื่อคอซู้เจียง
แซ่โค้ว จีนกลางอ่านว่าอะไร?
อ่านว่า "สวี่" (Xǔ เสียงที่ 3) อย่าสับสนกับแซ่ "สวี" (徐 Xú) ซึ่งเป็นคนละแซ่และแต้จิ๋วเรียกว่า "ซื้อ"
แซ่โค้ว มาจากไหน?
มาจากรัฐสวี่ที่ราชวงศ์โจวพระราชทานแก่ผู้สืบสายแซ่เจียง เมื่อรัฐถูกแคว้นฉู่ผนวก ลูกหลานใช้ชื่อรัฐเป็นแซ่ คนแซ่โค้วในแต้จิ๋วส่วนใหญ่สืบจากสวี่เลี่ย ผู้ย้ายจากฝูเจี้ยนมาแต้จิ๋วราวปี ค.ศ. 959–960
แซ่โค้ว ภาษาอังกฤษสะกดอย่างไร?
สะกดได้หลายแบบ เช่น Xu, Hsu, Hui, Khaw หรือ Koh แต่ Koh อาจเป็นแซ่ 高 ได้ด้วย จึงควรดูอักษรจีนประกอบ
บทสรุป
เส้นทางของแซ่โค้วจากเหอหนานถึงแต้จิ๋วยังมีอาคารให้เห็นจริง ส่วนในไทย ผมพบเรื่องสายฮกเกี้ยนของตระกูล ณ ระนองชัดกว่าสายแต้จิ๋ว
ถ้าบ้านคุณแซ่โค้วและมีเรื่องเล่า ชื่อหมู่บ้านเดิม หรือสมุดลำดับสกุลที่ต่างออกไป แจ้งครอบครัวเรา ได้เลยครับ ผมจะได้แก้ให้ตรงขึ้น
