แซ่ปัง แซ่เฝิง (冯) มาจากไหน? ประวัติตระกูลเฝิง จากส่านซีสู่แต้จิ๋วและไทย

แซ่ 冯 (ตัวเต็มเขียน 馮) แต้จิ๋วอ่านว่า "ปัง" จีนกลางอ่านว่า "เฝิง" ครับ ลูกหลานบางบ้านเขียนเป็นอังกฤษว่า Pang หรือ Fung ส่วนในจีนเขียน Feng ชื่อจึงสะกดได้หลายแบบ ผมขอเล่าว่าแซ่เดียวกันนี้มีที่มาอย่างไร

ตามสถิติทางการของจีนปี 2020 แซ่นี้อยู่อันดับ 29 ของประเทศ ประมาณการปี 2026 มีราว 8.72 ล้านคน ส่วนสายที่ลงมาถึงแต้จิ๋วนั้น พงศาวลีที่ตระกูลเผยแพร่เองบันทึกชื่อบรรพชนผู้เข้ามาไว้ ผมจึงเล่าตามที่อ่านเจอ และแยกให้เห็นว่าตรงไหนเป็นบันทึกของตระกูลเอง

ประเด็นสำคัญ

• แซ่ 冯 (馮) แต้จิ๋วอ่านว่า ปัง จีนกลางอ่านว่า เฝิง อันดับ 29 ในจีน ประมาณการปี 2026 ราว 8.72 ล้านคน
• ที่มาหลักมีสองสาย คือสายแซ่จีของราชวงศ์โจวที่ได้ศักดินาเมืองเฝิง กับสายขุนนางแคว้นเจิ้งชื่อเฝิงเจี่ยนจื่อ
• หอบรรพชนที่รู้จักกันมากคือ "หอต้นไม้ใหญ่" มาจากแม่ทัพเฝิงอี้ ผู้ไม่แย่งความดีความชอบ
• สายแต้จิ๋วนับเฝิงว่านไห่เป็นผู้เข้ามาปี 1285 ตามพงศาวลีของตระกูล ซึ่งบางช่วงเชื่อมกับสายเก่ายังไม่ชัด
• ในไทย ข่าวปี 2014 ในเว็บพงศาวลีของตระกูลกล่าวถึงสมาคมตระกูลเฝิงหลานเถียน แต่ผมยังไม่พบปีก่อตั้งหรือที่ตั้ง

ก่อนอ่าน: ทำไมผมเขียนเรื่องแซ่ของตระกูลต่าง ๆ

ผม ธนินพงษ์ ศุภพิทักษ์พงษ์ (MingPaPa) เป็นคนแต้จิ๋ว แซ่ 黃 (แต้จิ๋ว อึ้ง / จีนกลาง หวง) บรรพบุรุษมาจากเท่งไฮ้ (澄海 — จีนกลาง เฉิงไห่) ผมรักและภูมิใจในรากเหง้าวัฒนธรรมจีนที่อากงอาม่าส่งต่อมาให้ หลังจากเขียนเรื่องแซ่อึ้งของบ้านผมเองและตาราง 100 แซ่จีนอันดับแรกแล้ว ผมอยากให้ลูกหลานตระกูลอื่นได้มีเรื่องราวของแซ่ตัวเองเก็บไว้บ้าง จึงขออนุญาตรวบรวมข้อมูลเท่าที่พอจะหาได้ มาเขียนเป็นบทความของแซ่ตระกูลที่มีอยู่ในเมืองไทยทีละแซ่

ตั้งใจให้เป็นประโยชน์ต่อลูกหลานแต่ละตระกูล และเป็นอีกแรงหนึ่งในการช่วยคนไทยเชื้อสายจีนค้นหารากเหง้าของตัวเอง ข้อมูลส่วนใหญ่มาจากรายงานทะเบียนราษฎร์ของทางการจีน หนังสือและเว็บไซต์ของตระกูล งานวิชาการ และข่าวจากจีน ผมพยายามบอกไว้ทุกครั้งว่าเรื่องไหนเป็นตำนานหรือบันทึกของตระกูล และเรื่องไหนมีหลักฐานทางประวัติศาสตร์

ผมไม่ใช่นักประวัติศาสตร์ เป็นเพียงลูกหลานคนจีนคนหนึ่งที่อยากเห็นเรื่องเหล่านี้ถูกเก็บไว้ หากข้อมูลตระกูลใดผิดพลาด หรือพี่น้องบ้านไหนมีเรื่องราวที่อยากเพิ่มเติม แจ้งครอบครัวเราได้เลยครับ ผมจะแก้ไขและบันทึกไว้ในประวัติการแก้ไขท้ายบทความ เพื่อให้ข้อมูลสมบูรณ์ที่สุด และช่วยให้การศึกษารากเหง้าและวัฒนธรรมของแต่ละแซ่ง่ายขึ้นสำหรับทุกคน

ข้อมูลด่วนของแซ่ปัง (冯)

หัวข้อ	ข้อมูล
อักษรจีน	冯 (ตัวย่อ) / 馮 (ตัวเต็ม)
แต้จิ๋ว	ปัง (bang5)
จีนกลาง	เฝิง (Féng) บางแห่งเขียน เฟิง
ภาษาอังกฤษ	Feng · Fung · Foong · Pang · Phang
อันดับในจีน	29 (อันดับทางการปี 2020)
จำนวนคน	ประมาณการปี 2026 ราว 8.72 ล้านคน ค่าประมาณ ±10%
มณฑลที่มีมากที่สุด	ยังไม่พบตัวเลขยืนยัน แหล่งต่าง ๆ ยกกวางตุ้ง เหอหนาน เหอเป่ย เจียงซู ซานตง ยูนนาน เป็นมณฑลหลัก
ชื่อหอ	หอสื่อผิง (始平堂) · หอต้นไม้ใหญ่ (大树堂)

ตัวเลขนี้เป็นค่าประมาณ ไม่ใช่ตัวเลขที่นับจริง เทียบกับแซ่อื่นได้ที่ ตาราง 100 แซ่จีนปี 2026

เขียนและอ่านอย่างไร

ตัวอักษรคือ 冯 ในตัวย่อ และ 馮 ในตัวเต็ม ตามที่ วิกิพจนานุกรมบันทึกเสียงอ่านภาษาถิ่นของ 馮 แต้จิ๋วออกเสียง bang5 ซึ่งภาษาไทยพบเขียนว่า "ปัง" ส่วนจีนกลางคือ Féng คนไทยเขียน "เฝิง" หรือ "เฟิง"

ภาษาอังกฤษ สายแต้จิ๋วกับฮกเกี้ยนมักสะกด Pang หรือ Phang สายกวางตุ้งและฮ่องกงเป็น Fung หรือ Foong จากจีนแผ่นดินใหญ่เป็น Feng ตาม วิกิพีเดีย ข้อควรระวังคือ Pang ใช้กับแซ่ 彭 ในกวางตุ้งด้วย ซึ่งเป็นคนละแซ่กับ 冯 ดูอักษรจีนประกอบก่อนเสมอ แซ่นั้นอ่านได้ที่ แซ่แพ้ 彭 (เผิง)

แซ่ปังมาจากไหน

แหล่งที่ผมอ่านระบุที่มาหลักสองสาย

สาย	บรรพชน	ความน่าเชื่อถือ
แซ่จีของราชวงศ์โจว	ปี้กงเกา (毕公高) ถึงปี้ว่าน (毕万) แล้วได้เมืองเฝิง	มีบันทึกในตำราแซ่โบราณ ลำดับช่วงต้นกึ่งตำนาน
แคว้นเจิ้ง	เฝิงเจี่ยนจื่อ (冯简子)	มีบันทึกสมัยชุนชิว

สายหลักเริ่มที่ปี้กงเกา (毕公高) โอรสของโจวเหวินหวาง (周文王) ลูกหลานคือปี้ว่านไปรับราชการรัฐจิ้นและได้ศักดินาที่เว่ย ซึ่งแซ่เว่ยก็สืบจากสายนี้ ผมเล่าไว้ใน แซ่งุ้ย 魏 (เว่ย) หลานของปี้ว่านได้เมืองเฝิง จึงใช้ชื่อเมืองเป็นแซ่

อีกสายคือเฝิงเจี่ยนจื่อ ขุนนางแคว้นเจิ้ง ที่ได้ศักดินาเมืองเฝิงในเหอหนาน ส่วนที่ตั้งเมืองเฝิง แหล่งที่อ่านบอกว่ายังเถียงกัน มีทั้งส่านซี เหอหนาน และข้อเสนอแถบซานซี ส่วนตำนานว่าลูกหลานซือหม่าเชียนแยกอักษรเป็นแซ่นี้ ผมไม่ถือเป็นข้อเท็จจริง

ถิ่นเดิมและชื่อหอบรรพชน

ถิ่นเดิมของตระกูลที่รู้จักกันที่สุดคือสื่อผิง (始平 ปัจจุบันคือซิ่งผิง ส่านซี) หอบรรพชนจำนวนมากจึงใช้ชื่อ "หอสื่อผิง" ดู รวมชื่อหอของตระกูลเฝิง

ชื่อหอที่มีเรื่องเล่าคือ "หอต้นไม้ใหญ่" (大树堂 ต้าชู่ถัง) มาจากเฝิงอี้ (冯异) แม่ทัพต้นราชวงศ์ฮั่นตะวันออก เล่ากันว่าเวลาขุนพลคนอื่นนั่งคุยอวดผลงาน ท่านจะไปนั่งใต้ต้นไม้ใหญ่คนเดียว ทหารจึงเรียกว่า "แม่ทัพต้นไม้ใหญ่" คติทำงานโดยไม่แย่งความดีความชอบนี้เป็นเหมือนจิตวิญญาณของแซ่

เส้นทางลงใต้สู่แต้จิ๋ว

ส่วนนี้มาจาก บทความต้นสายแซ่เฝิงแห่งแต้จิ๋ว–ซัวเถา ในเว็บไซต์พงศาวลีของตระกูลเฝิง ยังไม่พบเอกสารอื่นยืนยัน จึงถือเป็นบันทึกของตระกูล

พงศาวลีเล่าว่าเหลนของข้าหลวงสมัยซ่งคนหนึ่ง ชื่อไท่ชาง พาบุตรไปอยู่ผิงหย่วน (平远) กวางตุ้ง ต้นราชวงศ์หยวน บุตรสามคนแยกกันไป คนหนึ่งอยู่ผิงหย่วน คนหนึ่งไปแต้จิ๋ว คนหนึ่งไปเจียงซีตอนใต้ คนที่ไปแต้จิ๋วคือเฝิงว่านไห่ (冯万海) พาลูกชายสามคนมาในปี ค.ศ. 1285 ตั้งหลักที่เซียนต้งเคิง (仙洞坑) อำเภอไห่หยาง (海阳)

ลูกคนโตไปอยู่หลานเถียนตู (蓝田都) ในเขตกิ๊กเอี๊ย (揭阳 — จีนกลาง เจียหยาง) พงศาวลีเขียนว่าทุกวันนี้ลูกหลานเฝิงว่านไห่มีกว่า 3 หมื่นคน ส่วนใหญ่อยู่ในอำเภอเฟิงซุ่น (丰顺) และหมู่บ้านที่แยกจากเฟิงซุ่นไปอยู่กิ๊กเอี๊ย โผวเล้ง (普宁 — จีนกลาง ผู่หนิง) และเตี่ยเอี๊ย (潮阳 — จีนกลาง เฉาหยาง) รวมอีกราวสองหมื่นกว่าคน

ข้อควรระวังคือพงศาวลีสายนี้ต่อบรรพชนเข้ากับเฝิงเย่ (ดูหัวข้อถัดไป) ซึ่งลงมากวางตุ้งตั้งแต่ศตวรรษที่ 5 แต่เล่าว่าลูกหลานหนีศึกเหลียว–จินซึ่งเป็นสงครามทางเหนือ ภูมิศาสตร์จึงไม่สอดคล้องกัน น่าจะเป็นการต่อสายภายหลังของตระกูล ผมจึงไม่ยืนยันช่วงนี้

บ้านบรรพชนของผมอยู่ที่เท่งไฮ้ (澄海 — จีนกลาง เฉิงไห่) ใกล้พื้นที่เหล่านี้ อ่านต่อได้ที่ แผนที่การปกครองเท่งไฮ้ และ ประวัติท่าเรือซัวเถา

อีกสายใหญ่ในกวางตุ้ง

ตระกูลเฝิงยังมีสายหลิงหนาน (ภาคใต้ของจีน) เริ่มจากเฝิงเย่ (冯业) โอรสกษัตริย์เยียนเหนือ ที่พาคนราว 300 คนลงเรือมาทางใต้และได้เป็นเจ้าเมืองซินฮุ่ย (新会)

ต่อมาถึงรุ่นที่ 4 คือเฝิงเป่า (冯宝 ค.ศ. 510–557) เจ้าเมืองเกาเหลียง แต่งงานกับเซี่ยนฟูเหริน (冼夫人) ผู้นำชนเผ่าหลี่ (俚) ซึ่งได้รับยกย่องเป็นวีรสตรีแห่งหลิงหนาน ดู ประวัติเซี่ยนฟูเหรินในวิกิพีเดีย หลานชายคือเฝิงอั้ง (冯盎) ซึ่งชาวไหหลำนับเป็นบรรพชนแซ่ 冯 ที่ข้ามมาเกาะ ตาม สื่อไหหลำปี 2007

แซ่ปังในเมืองไทย

ผมพบชื่อ "สมาคมตระกูลเฝิงหลานเถียนแห่งประเทศไทย" (泰国蓝田冯氏宗亲会) ในข่าวของเว็บไซต์พงศาวลีตระกูลเฝิง ซึ่งเล่าว่าสมาคมจัดพิธีมอบทุนการศึกษาปี 2014 รวม 41 ทุน ดู ข่าวมอบทุนการศึกษา ยังไม่พบเอกสารอื่นยืนยัน

ข่าวเดียวกันระบุคำขวัญของสมาคมว่า 凌云世德，大树家风 (หลิงอวิ๋นซื่อเต๋อ ต้าชู่เจียเฟิง) แปลว่าคุณธรรมสูงส่งที่สืบทอดกันมา และวิถีของแม่ทัพต้นไม้ใหญ่ ชื่อ "หลานเถียน" ตรงกับหลานเถียนตูของกิ๊กเอี๊ย ผมจึงอนุมานว่าเป็นสมาคมของลูกหลานสายกิ๊กเอี๊ยและเฟิงซุ่น แต่ข้อนี้เป็นการตีความของผม ยังไม่มีแหล่งยืนยัน

ที่ผมยังไม่พบคือปีก่อตั้ง ที่ตั้ง และนามสกุลไทยที่ทำมาจากแซ่นี้ จึงไม่ขอเดา

ทุกวันนี้อยู่ที่ไหนในจีน

ภาคใต้พบมากที่กวางตุ้ง เจียงซู ยูนนาน ภาคเหนือพบมากที่ซานตง เหอหนาน เหอเป่ย ในตำราร้อยแซ่ (百家姓) สมัยซ่ง แซ่ 冯 อยู่ลำดับ 9 ส่วนที่ไหหลำมีหมู่บ้านที่ทุกคนแซ่ 冯

บุคคลสำคัญในประวัติศาสตร์

ชื่อ	ยุค	ความสำคัญ
เฝิงอี้ (冯异)	ฮั่นตะวันออก	แม่ทัพต้นไม้ใหญ่ ที่มาของหอต้นไม้ใหญ่
เฝิงเป่า (冯宝) และเซี่ยนฟูเหริน	เหลียงถึงสุย	ผู้ปกครองเกาเหลียง
เฝิงเต้า (冯道)	ห้าราชวงศ์	อัครมหาเสนาบดีต่อเนื่องหลายราชวงศ์
เฝิงเมิ่งหลง (冯梦龙)	หมิง	นักประพันธ์นิยายพื้นบ้าน
เฝิงจื่อไฉ (冯子材)	ปลายชิง	แม่ทัพต้านฝรั่งเศส

ธรรมเนียม คำสอน และอาหาร

คำสอนตระกูลเฝิงที่เว็บพงศาวลีเผยแพร่ (ข้อความคำสอนตระกูลเฝิง) มีใจความว่า กตัญญูต่อพ่อแม่ รักใคร่พี่น้อง เคารพกฎหมาย สามัคคีในตระกูล สอนลูกหลานให้เรียนหนังสือ และขยันทำไร่ทอผ้า

เรื่องอาหารประจำแซ่ ผมค้นแล้วยังไม่พบอาหารที่ผูกกับแซ่ 冯 โดยตรง

คำถามที่พบบ่อย

แซ่ปัง แซ่เฝิง 冯 มาจากไหน?

สายหลักมาจากแซ่จีของราชวงศ์โจว ลูกหลานได้ศักดินาเมืองเฝิงจึงใช้เป็นแซ่ อีกสายมาจากเฝิงเจี่ยนจื่อ ขุนนางแคว้นเจิ้ง

แซ่ปังภาษาจีนเขียนอย่างไร?

เขียนว่า 冯 ในตัวย่อ และ 馮 ในตัวเต็ม แต้จิ๋วอ่านว่า ปัง จีนกลางอ่านว่า เฝิง

แซ่ปัง แซ่เฝิง ภาษาอังกฤษสะกดอย่างไร?

ที่พบบ่อยคือ Feng, Fung, Foong, Pang และ Phang แต่ Pang ใช้กับแซ่ 彭 ซึ่งเป็นคนละแซ่ด้วย จึงควรดูอักษรจีนประกอบ

แซ่เฝิง 冯 มีกี่คน?

ประมาณการปี 2026 ในจีนราว 8.72 ล้านคน เป็นค่าประมาณ ส่วนตัวเลขในไทยผมยังไม่พบ

แซ่ปังเกี่ยวกับแต้จิ๋วอย่างไร?

ตามพงศาวลีของตระกูล บรรพชนสายแต้จิ๋วคือเฝิงว่านไห่ ที่ย้ายมาปี 1285 ลูกหลานส่วนใหญ่อยู่แถวเฟิงซุ่นกับกิ๊กเอี๊ย

บทสรุป

แซ่ปังหรือเฝิงมีหลายต้นสาย แต่คติแม่ทัพต้นไม้ใหญ่ที่ทำงานโดยไม่แย่งความดีความชอบเป็นเรื่องที่ตระกูลนี้ยกย่อง สมาคมของคนแซ่นี้ในไทยก็นำมาเป็นคำขวัญ

ส่วนสายแต้จิ๋วและสายที่มาถึงเมืองไทย ผมรู้เท่าที่พงศาวลีเล่า และยังมีช่วงที่ต่อไม่สนิท ถ้าลูกหลานแซ่ปังมีสมุดลำดับสกุล ชื่อหมู่บ้านเดิม หรือเรื่องเล่าที่ต่างจากนี้ แจ้งครอบครัวเรา ได้เลยครับ

แหล่งข้อมูลและอ่านเพิ่มเติม

• ประมวลต้นสายแซ่เฝิงแห่งแต้จิ๋ว–ซัวเถา (族谱网 พงศาวลีตระกูลเฝิง)
• รวมชื่อหอของตระกูลเฝิง (族谱网 炎黄冯氏网)
• สมาคมตระกูลเฝิงหลานเถียนแห่งประเทศไทยมอบทุนการศึกษา (族谱网)
• คำสอนตระกูลเฝิง (族谱网)
• เฝิงเป่าและเฝิงอั้งในประวัติเฝิงสายไหหลำ (南海网 2007)
• Féng (surname) (Wikipedia)
• 冯姓 (Wikipedia ภาษาจีน)
• Lady Xian (Wikipedia)