แซ่เจี๊ย แซ่เจี่ยง (蒋) มาจากไหน? ประวัติตระกูลเจี่ยง จากเหอหนานสู่จีนใต้และไทย

แซ่ 蒋 (ตัวเต็ม 蔣) จีนกลางอ่านว่า เจี่ยง (Jiǎng) คนไทยรู้จักแซ่นี้ผ่านชื่อเจียง ไคเช็ก (蒋介石 — จีนกลาง เจี่ยงเจี้ยสือ) และเจียวอ้วน (蒋琬 — จีนกลาง เจี่ยงหว่าน) ผู้สืบตำแหน่งต่อจากขงเบ้งในสามก๊ก เป็นแซ่อันดับ 39 ของจีน มีคนราว 6.8 ล้านคนตามประมาณการปี 2026

ส่วนสำเนียงแต้จิ๋วอ่านว่า เจี๊ย (ถอดเสียงตามหลักการอ่านแต้จิ๋ว ยังไม่พบการใช้เป็นชื่อแซ่ในเอกสารไทย) และผมยังไม่พบหลักฐานว่าแซ่นี้มีสายแต้จิ๋วที่ชัดเจน บทความนี้จึงเล่าเท่าที่อ่านเจอ และบอกตรง ๆ ว่าตรงไหนยังเป็นช่องว่าง

ประเด็นสำคัญ

• 蒋 จีนกลางอ่านว่าเจี่ยง (Jiǎng) ไม่ใช่เจียง (Jiāng) ของแซ่ 江 (แต้จิ๋ว กัง) หรือ 姜 (แต้จิ๋ว เกียง) แม้สื่อไทยมักเขียนทั้งสามแซ่ว่า "เจียง" เหมือนกัน
• ชื่อแต้จิ๋ว เจี๊ย ใกล้กับแซ่เจี่ย 谢 มาก ต่างกันที่วรรณยุกต์ และ 蒋 มีเสียงขึ้นจมูก เป็นคนละแซ่
• ต้นสายคือแคว้นเจี่ยง (蒋国) ต้นราชวงศ์โจว คนแซ่นี้จึงมีคำพูดว่า "天下无二蒋" ใต้หล้าไม่มีแซ่เจี่ยงสองสาย
• ชื่อหอที่พบบ่อยคือ 三径堂 และ 九侯堂 ซึ่งผูกกับเรื่องเล่าของบรรพชนสมัยฮั่น
• ยังไม่พบบรรพชนที่เข้ามาแต้จิ๋ว หมู่บ้านแซ่เจี่ยงในแต้จิ๋ว หรือสมาคมแซ่นี้ในไทย

ก่อนอ่าน: ทำไมผมเขียนเรื่องแซ่ของตระกูลต่าง ๆ

ผม ธนินพงษ์ ศุภพิทักษ์พงษ์ (MingPaPa) เป็นคนแต้จิ๋ว แซ่ 黃 (แต้จิ๋ว อึ้ง / จีนกลาง หวง) บรรพบุรุษมาจากเท่งไฮ้ (澄海 — จีนกลาง เฉิงไห่) ผมรักและภูมิใจในรากเหง้าวัฒนธรรมจีนที่อากงอาม่าส่งต่อมาให้ หลังจากเขียนเรื่องแซ่อึ้งของบ้านผมเองและตาราง 100 แซ่จีนอันดับแรกแล้ว ผมอยากให้ลูกหลานตระกูลอื่นได้มีเรื่องราวของแซ่ตัวเองเก็บไว้บ้าง จึงขออนุญาตรวบรวมข้อมูลเท่าที่พอจะหาได้ มาเขียนเป็นบทความของแซ่ตระกูลที่มีอยู่ในเมืองไทยทีละแซ่

ตั้งใจให้เป็นประโยชน์ต่อลูกหลานแต่ละตระกูล และเป็นอีกแรงหนึ่งในการช่วยคนไทยเชื้อสายจีนค้นหารากเหง้าของตัวเอง ข้อมูลส่วนใหญ่มาจากรายงานทะเบียนราษฎร์ของทางการจีน หนังสือและเว็บไซต์ของตระกูล งานวิชาการ และข่าวจากจีน ผมพยายามบอกไว้ทุกครั้งว่าเรื่องไหนเป็นตำนานหรือบันทึกของตระกูล และเรื่องไหนมีหลักฐานทางประวัติศาสตร์

ผมไม่ใช่นักประวัติศาสตร์ เป็นเพียงลูกหลานคนจีนคนหนึ่งที่อยากเห็นเรื่องเหล่านี้ถูกเก็บไว้ หากข้อมูลตระกูลใดผิดพลาด หรือพี่น้องบ้านไหนมีเรื่องราวที่อยากเพิ่มเติม แจ้งครอบครัวเราได้เลยครับ ผมจะแก้ไขและบันทึกไว้ในประวัติการแก้ไขท้ายบทความ เพื่อให้ข้อมูลสมบูรณ์ที่สุด และช่วยให้การศึกษารากเหง้าและวัฒนธรรมของแต่ละแซ่ง่ายขึ้นสำหรับทุกคน

ข้อมูลด่วน: แซ่เจี่ยง 蒋

หัวข้อ	ข้อมูล
อักษรจีน	ตัวย่อ 蒋 / ตัวเต็ม 蔣
จีนกลาง	เจี่ยง (Jiǎng) สื่อไทยมักเขียน "เจียง"
แต้จิ๋ว	เจี๊ย (ถอดเสียงตามหลักการอ่านแต้จิ๋ว ยังไม่พบการใช้เป็นชื่อแซ่ในเอกสารไทย)
ภาษาอังกฤษ	Jiang, Chiang (ไต้หวันและแบบเก่า), Tseung (ฮ่องกง), Chiong
อันดับในจีน	39 (สถิติทางการปี 2020)
จำนวนคน	ราว 6.8 ล้านคน ประมาณการปี 2026
มณฑลที่มีมากที่สุด	ไม่มีตัวเลขทางการ เว็บไซต์ตระกูลระบุว่าเสฉวน
ถิ่นเดิมของตระกูล	เล่ออาน (乐安) ซานตง และจิ้นหลิง (晋陵) แถวฉางโจว เจียงซู

จำนวนคนเป็นค่าประมาณ ±10% ไม่ใช่ตัวเลขที่ใครนับได้จริง

แซ่เจี่ยงเขียนและอ่านอย่างไร

ในจีนแผ่นดินใหญ่เขียน 蒋 ส่วนไต้หวัน ฮ่องกง และป้ายเก่าเขียน 蔣 เป็นแซ่เดียวกัน จีนกลางอ่านว่าเจี่ยง ที่สื่อไทยเขียน "เจียง" เพราะตามการสะกดแบบเก่า Chiang อย่างในชื่อเจียง ไคเช็ก ส่วนแต้จิ๋วถอดเสียงได้ว่าเจี๊ย ซึ่งมีกังวานขึ้นจมูกเล็กน้อยที่อักษรไทยเขียนไม่ได้

ระวังสับสน

• แซ่เจี๊ย (蒋) ไม่ใช่แซ่เจี่ย (谢) สองชื่อต่างกันที่วรรณยุกต์ ส่วนจีนกลางของ 谢 คือเซี่ย ดูเรื่องแซ่เจี่ย 谢
• "เจียง" ในภาษาไทยไม่ได้แปลว่า 蒋 เสมอไป แซ่ 江 (แต้จิ๋ว กัง) และ 姜 (แต้จิ๋ว เกียง) จีนกลางอ่านว่าเจียง (Jiāng) วรรณยุกต์ต่างจาก 蒋 (Jiǎng) ลองดูแซ่กัง 江 และแซ่เกียง 姜 ควรดูอักษรจีนบนป้ายบรรพชนก่อนเสมอ

แซ่เจี่ยงมาจากไหน

แซ่เจี่ยงเอาชื่อแคว้นมาเป็นแซ่ ต้นราชวงศ์โจว (周 — จีนกลาง โจว) โอรสของโจวกงตั้น (周公旦 — จีนกลาง โจวกงตั้น ผู้สำเร็จราชการคนสำคัญของโจว) ชื่อป๋อหลิง (伯龄) ได้ครองแคว้นเจี่ยง (蒋国) แถวชีซือ (期思 — จีนกลาง ชีซือ) ทางใต้ของมณฑลเหอหนาน ตำรา《左传》(จีนกลาง จั่วจ้วน — พงศาวดารสมัยชุนชิว) จัดแคว้นนี้ไว้ในกลุ่มลูกหลานของโจวกง ดูข้อความ《左传》บนวิกิซอร์ซ

แคว้นเล็กนี้อยู่มาหลายร้อยปีจนถูกแคว้นฉู่ผนวก ลูกหลานจึงใช้ชื่อแคว้นเป็นแซ่ คนแซ่นี้เลยพูดว่า "天下无二蒋" ใต้หล้าไม่มีแซ่เจี่ยงสองสาย นอกจากสายนี้มีข้อเสนอรองว่าบางสายสืบจากแซ่จื่อ (子) ของราชวงศ์ซาง ซึ่งยังไม่ยืนยัน ภาพรวมอ่านได้ที่หน้าแซ่เจี่ยงของวิกิพีเดียภาษาจีน

ถิ่นเดิมและชื่อหอบรรพชน

หลังแคว้นล่ม ลูกหลานส่วนใหญ่ย้ายไปซานตง ถิ่นเดิมหลักจึงเป็นเล่ออาน ส่วนสายใต้ใช้จิ้นหลิง แถวฉางโจว ซึ่งรวมเมืองอี๋ซิง (宜兴) ที่คนแซ่นี้เรียกว่าแหล่งกำเนิดแซ่เจี่ยงแห่งเจียงหนาน ชื่อหอที่พบบ่อยมีเรื่องเล่ารองรับ

ชื่อหอ	เรื่องเบื้องหลัง
三径堂 (จีนกลาง ซานจิ้งถัง — หอทางสามสาย)	เจี่ยงสวี่ (蒋诩) ข้าหลวงซื่อตรงสมัยฮั่น เมื่อหวังหมั่งชิงอำนาจก็อ้างป่วยกลับบ้านไม่ยอมรับใช้ เปิดทางเดินสามสายใต้ป่าไผ่หน้าบ้าน คบหาผู้สันโดษเพียงสองคน "三径" จึงเป็นคำแทนบ้านของผู้ใฝ่สงบ
九侯堂 (จีนกลาง จิ่วโหวถัง — หอเก้าโหว)	เล่าว่าเจี่ยงเหิง (蒋横) แม่ทัพสมัยฮั่นถูกใส่ร้ายจนเสียชีวิต บุตรเก้าคนหนีกระจาย ภายหลังคดีได้รับการแก้ บุตรทั้งเก้าได้เป็นโหว บางฉบับว่าเป็นบุตรของเจี่ยงสวี่ จึงยังขัดแย้งกัน

อ่านเพิ่มได้จากบทความบนโซหู่เรื่องที่มาของ 三径堂 และที่มาของ 九侯家声 กลอนคู่ที่พบบ่อยหน้าศาลบรรพชนคือ 九侯世泽，三径家声 แปลว่า บุญบารมีแห่งเก้าโหว ชื่อเสียงแห่งทางสามสาย

เส้นทางลงใต้ และตำแหน่งของแต้จิ๋ว

ตามเรื่องเล่าเก้าโหว บุตรคนหนึ่งชื่อเจี่ยงเฉิง (蒋澄) ตั้งรกรากที่อี๋ซิง ส่วนฝูเจี้ยน บันทึกของตระกูลเรื่องเจี่ยงเกาว่าเจี่ยงเกา (蒋高) ทิ้งตำแหน่งหนีความวุ่นวายยุคกบฏหวงเฉา เข้าฝูเจี้ยนปี ค.ศ. 889 ลูกหลานกระจายไปหลายอำเภอ บางสายลงชายฝั่งเช่นจิ้นเจียง ส่วนเว็บไซต์ตระกูลอีกแห่งเล่าว่าสาขาอื่นในฝูเจี้ยนบางสายมีลูกหลานไปเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

แต่แต้จิ๋ว ผมยังไม่พบบรรพชนผู้เข้ามาตั้งถิ่น หรือหมู่บ้านแซ่เจี่ยงเลย แซ่นี้ไม่ติด 100 แซ่ใหญ่ของแต้จิ๋ว ซึ่งแซ่อันดับที่ 100 ยังมีราวหมื่นคน จึงประมาณได้ว่าคนแซ่เจี่ยงในแต้จิ๋วมีไม่ถึงหมื่น ถ้ามีคนไทยแซ่ 蒋 ก็อาจสืบมาจากสายฮกเกี้ยนหรือกวางตุ้งมากกว่าสายแต้จิ๋ว แต่ข้อนี้ยังเป็นเพียงข้อสันนิษฐาน ใครอยากรู้ภูมิหลังคนแต้จิ๋วที่ลงเรือมาไทย ลองอ่านเรื่องท่าเรือซัวเถา

แซ่เจี่ยงในเมืองไทย

จากการค้นทั้งภาษาจีนและภาษาไทย ผมยังไม่พบสมาคมตระกูลเจี่ยงในประเทศไทย และไม่พบประวัติครอบครัวไทยแซ่นี้ที่มีแหล่งยืนยันชัด เท่าที่เจอคือข่าวของสำนักงานกิจการชาวจีนโพ้นทะเลมณฑลกวางตุ้งปี 2023 ที่กล่าวถึงผู้นำหอการค้าไทย-จีนท่านหนึ่งแซ่ 蒋 ผมไม่ลงชื่อท่านไว้ เพราะไม่พบชื่อไทยและภูมิลำเนาบรรพชน

ทุกวันนี้อยู่ที่ไหนในจีน

ทางการจีนไม่เปิดเผยสัดส่วนรายมณฑลของแซ่นี้ เว็บไซต์ของตระกูลระบุว่าเสฉวนมีมากที่สุดราว 17% ตามด้วยหูหนานและเจียงซู ดูหน้าการกระจายตัวของแซ่เจี่ยง ซึ่งเป็นแหล่งรองของตระกูลเอง จึงใช้เป็นแนวทางเท่านั้น อีกที่ที่ลูกหลานมักนึกถึงคือซีโข่ว (溪口) เมืองเฟิ่งฮว่า เจ้อเจียง บ้านเกิดของตระกูลเจียง ไคเช็ก

บุคคลสำคัญแซ่เจี่ยง

บุคคล	ยุค	บทบาท
ป๋อหลิง 伯龄	ต้นราชวงศ์โจว	เจ้าแคว้นเจี่ยง ต้นสายของแซ่
เจี่ยงสวี่ 蒋诩	ปลายฮั่นตะวันตก	ข้าหลวงผู้ไม่รับใช้หวังหมั่ง ต้นเรื่องหอ 三径堂
เจี่ยงหว่าน 蒋琬 (ไทยเรียก เจียวอ้วน)	สามก๊ก	ผู้สืบตำแหน่งต่อจากขงเบ้งในแคว้นจ๊กของเล่าปี่
เจี่ยงจ้งเจิน 蒋重珍	ซ่งใต้	จอหงวนปี 1223
เจียง ไคเช็ก 蒋介石 (จีนกลาง เจี่ยงเจี้ยสือ)	1887–1975	ผู้นำพรรคก๊กมินตั๋ง ชาวซีโข่ว ดูประวัติเจียง ไคเช็ก
เจียง จิงกั๋ว 蒋经国 (จีนกลาง เจี่ยงจิงกั๋ว)	1910–1988	ผู้นำไต้หวัน บุตรของเจียง ไคเช็ก

ธรรมเนียม คำสอน และอาหาร

แก่นของแซ่เจี่ยงมีสองคำ คือ "三径" ความซื่อตรงไม่รับใช้ผู้ชิงอำนาจ และ "九侯" ความภักดีที่ได้รับความเป็นธรรมในที่สุด ที่ซีโข่วมีป้าย 忠孝传家 (จีนกลาง จงเซี่ยวฉวนเจีย — ซื่อสัตย์และกตัญญูสืบตระกูล) ซึ่งแหล่งข้อมูลระบุว่าเป็นลายมือของเจียง ไคเช็ก

แซ่นี้ไม่มีอาหารประจำแซ่ มีแต่อาหารที่ผูกกับบุคคลแซ่นี้ เล่ากันว่าเจียง ไคเช็กแต่งงานที่เซี่ยงไฮ้ปี 1927 โดยสั่งวัตถุดิบและพ่อครัวจากบ้านเกิด จนเกิดชื่อ 蒋氏家宴 (จีนกลาง เจี่ยงซื่อเจียเยี่ยน — งานเลี้ยงตระกูลเจี่ยง) ที่ร้านในซีโข่วยังขายอยู่ เมนูโปรดคือเผือกเฟิ่งฮว่าต้มน้ำซุปไก่ ดูรายงานเรื่องงานเลี้ยงนี้ ตามข้อมูลเว็บไซต์ตระกูล คนแซ่นี้ในซีโข่วไหว้บรรพชนที่ศาลนี้ทุกตรุษจีนและเช็งเม้ง ลำดับชื่อรุ่นของสายแต้จิ๋วผมยังไม่พบ

คำถามที่พบบ่อย

แซ่เจี่ยง ภาษาจีนเขียนอย่างไร?

ตัวย่อเขียน 蒋 ตัวเต็มเขียน 蔣 เป็นแซ่เดียวกัน

แซ่เจี่ยง แต้จิ๋วอ่านว่าอะไร?

อ่านว่า เจี๊ย (ถอดเสียงตามหลักการอ่านแต้จิ๋ว ยังไม่พบการใช้เป็นชื่อแซ่ในเอกสารไทย) และไม่ใช่แซ่เจี่ยของ 谢

แซ่เจี่ยง จีนกลางอ่านว่าอะไร?

อ่านว่า เจี่ยง (Jiǎng) สื่อไทยมักเขียนว่า เจียง แต่คำนี้อาจหมายถึงแซ่ 江 หรือ 姜 ได้เหมือนกัน

แซ่เจี่ยง มาจากไหน?

มาจากแคว้นเจี่ยงแถวชีซือ ทางใต้ของมณฑลเหอหนาน ลูกหลานใช้ชื่อแคว้นเป็นแซ่แล้วกระจายไปซานตง เจียงหนาน ฝูเจี้ยน และกวางตุ้ง

แซ่เจี่ยง ภาษาอังกฤษสะกดอย่างไร?

สะกดว่า Jiang ในจีนกลาง Chiang ในไต้หวันและแบบเก่า Tseung ในฮ่องกง และ Chiong ในมาเลเซีย

บทสรุป

แซ่เจี่ยงมีต้นสายชัดเจน เพราะชื่อแคว้นกลายเป็นชื่อตระกูล และมีเรื่องเล่าของบรรพบุรุษอย่างเจี่ยงสวี่ที่ลูกหลานยึดเป็นหลักความซื่อตรงมาถึงทุกวันนี้ แต่พอมองมาที่แต้จิ๋วและเมืองไทย ผมยังไม่พบเรื่องของแซ่นี้

ถ้าท่านเป็นลูกหลานแซ่ 蒋 ที่มีสมุดลำดับสกุล ชื่อหมู่บ้านเดิม หรือเรื่องเล่าที่ต่างจากที่ผมเขียน แจ้งครอบครัวเรา ได้ครับ อ่านต่อได้ที่ตารางแซ่จีน 100 อันดับแรก ปี 2026

แหล่งข้อมูลและอ่านเพิ่มเติม

• แซ่เจี่ยง (蔣姓) วิกิพีเดียภาษาจีน
• 《春秋左氏傳》 บทซีกง (วิกิซอร์ซ)
• ที่มาของชื่อหอ 三径堂 (โซหู่ 2018)
• ที่มาของ 九侯家声 (โซหู่)
• การกระจายตัวของแซ่เจี่ยง (เว็บไซต์ตระกูล 炎黄蒋氏网)
• เจี่ยงเกา บรรพชนแซ่เจี่ยงเข้าฝูเจี้ยน (锦秋文谱)
• ข่าวสมาคมฮากกาแห่งประเทศไทย (สำนักงานกิจการชาวจีนโพ้นทะเลมณฑลกวางตุ้ง 2023)
• 蒋氏家宴 ที่ซีโข่ว (ซินา)