แซ่ลุ้ย แซ่เหลย (雷) มาจากไหน? ประวัติตระกูลเหลย จากเหอหนานสู่จีนใต้และไทย

แซ่ลุ้ย เขียนว่า 雷 แปลว่า "ฟ้าร้อง" จีนกลางอ่านว่า "เหลย" (Léi) คนไทยจึงคุ้นรูปแซ่เหลยมากกว่า ส่วน "ลุ้ย" เป็นเสียงแต้จิ๋วที่ผมถอดตามหลักการอ่าน ยังไม่พบว่ามีใครใช้เป็นชื่อแซ่ในเอกสารไทย ในจีนแซ่นี้อยู่อันดับ 80 ประมาณการปี 2026 ว่ามีราว 3.4 ล้านคน

ประเด็นสำคัญ

• จีนกลางอ่าน "เหลย" แต้จิ๋วอ่าน "ลุ้ย" (ถอดเสียง) อังกฤษเขียน Lei, Lui, Louie หรือ Looi
• อันดับ 80 ของจีน ประมาณการปี 2026 ราว 3.4 ล้านคน (±10%)
• ตามที่ตระกูลเล่า 雷 方 邝 สืบจากตระกูลเดียวกัน และรวมกันในสมาคม 溯源堂
• ผังตระกูลสายหนานอันบนเว็บไซต์ตระกูลบันทึกว่าลูกหลานไปไทยปลายชิง แต่ยังไม่พบเอกสารอื่นหรือครอบครัวไทยที่ยืนยันได้

ก่อนอ่าน: ทำไมผมเขียนเรื่องแซ่ของตระกูลต่าง ๆ

ผม ธนินพงษ์ ศุภพิทักษ์พงษ์ (MingPaPa) เป็นคนแต้จิ๋ว แซ่ 黃 (แต้จิ๋ว อึ้ง / จีนกลาง หวง) บรรพบุรุษมาจากเท่งไฮ้ (澄海 — จีนกลาง เฉิงไห่) ผมรักและภูมิใจในรากเหง้าวัฒนธรรมจีนที่อากงอาม่าส่งต่อมาให้ หลังจากเขียนเรื่องแซ่อึ้งของบ้านผมเองและตาราง 100 แซ่จีนอันดับแรกแล้ว ผมอยากให้ลูกหลานตระกูลอื่นได้มีเรื่องราวของแซ่ตัวเองเก็บไว้บ้าง จึงขออนุญาตรวบรวมข้อมูลเท่าที่พอจะหาได้ มาเขียนเป็นบทความของแซ่ตระกูลที่มีอยู่ในเมืองไทยทีละแซ่

ตั้งใจให้เป็นประโยชน์ต่อลูกหลานแต่ละตระกูล และเป็นอีกแรงหนึ่งในการช่วยคนไทยเชื้อสายจีนค้นหารากเหง้าของตัวเอง ข้อมูลส่วนใหญ่มาจากรายงานทะเบียนราษฎร์ของทางการจีน หนังสือและเว็บไซต์ของตระกูล งานวิชาการ และข่าวจากจีน ผมพยายามบอกไว้ทุกครั้งว่าเรื่องไหนเป็นตำนานหรือบันทึกของตระกูล และเรื่องไหนมีหลักฐานทางประวัติศาสตร์

ผมไม่ใช่นักประวัติศาสตร์ เป็นเพียงลูกหลานคนจีนคนหนึ่งที่อยากเห็นเรื่องเหล่านี้ถูกเก็บไว้ หากข้อมูลตระกูลใดผิดพลาด หรือพี่น้องบ้านไหนมีเรื่องราวที่อยากเพิ่มเติม แจ้งครอบครัวเราได้เลยครับ ผมจะแก้ไขและบันทึกไว้ในประวัติการแก้ไขท้ายบทความ เพื่อให้ข้อมูลสมบูรณ์ที่สุด และช่วยให้การศึกษารากเหง้าและวัฒนธรรมของแต่ละแซ่ง่ายขึ้นสำหรับทุกคน

ข้อมูลด่วนแซ่ลุ้ย (แซ่เหลย)

หัวข้อ	ข้อมูล
อักษรจีน	雷 (ตัวเต็มและตัวย่อเหมือนกัน) แปลว่า "ฟ้าร้อง"
จีนกลาง	Léi เขียนไทยทั่วไปว่า "เหลย" ตามหลักราชบัณฑิตยสถานคือ "เหลย์"
แต้จิ๋ว	lui5 "ลุ้ย" (ถอดเสียงตามหลักการอ่านแต้จิ๋ว ยังไม่พบการใช้เป็นชื่อแซ่ในเอกสารไทย)
ภาษาอังกฤษ	Lei, Lui, Louie, Looi
อันดับและจำนวน	อันดับ 80 (ทางการปี 2020) ราว 3.4 ล้านคน ประมาณการปี 2026 คลาดเคลื่อนได้ราว ±10%
มณฑลที่มีมากที่สุด	ไม่มีตัวเลขทางการ แหล่งของตระกูลว่าเสฉวนราว 16%

ตัวเลขปี 2026 เป็นการประมาณจากสถิติทะเบียนบ้านของกระทรวงความมั่นคงสาธารณะจีน ไม่ใช่ตัวเลขที่นับจริง

เขียนและอ่านอย่างไร

อักษร 雷 มีหมวดฝน (雨) อยู่ด้านบน และ 田 ด้านล่าง ตำราโบราณเขียนเป็น 靁 คนไทยคุ้นเสียงจีนกลางจาก 雷锋 (เหลยเฟิง) ทหารต้นแบบของจีน

เสียงแต้จิ๋ว lui5 ตามพจนานุกรมแต้จิ๋ว Mogher ผมถอดเป็น "ลุ้ย" และบอกตรง ๆ ว่ายังไม่พบครอบครัวไทยที่เขียนแบบนั้น เสียงภาษาอื่นดูได้จาก Wiktionary กวางตุ้งอ่าน leoi4 จึงเป็น Lui หรือ Louie ในฮ่องกง

มาจากไหน

สายหลักที่ตระกูลเล่าสืบกันมาเป็นตำนาน ตามผังตระกูล บรรพชนชื่อ "雷" เป็นโอรสคนโตของอวี๋หวั่ง (榆罔) ผู้นำสายจักรพรรดิเหยียน ท่านช่วยจักรพรรดิเหลืองปราบชือโหยว (蚩尤) จึงได้เมืองฟางซาน (方山) ซึ่งวิกิพีเดียจีนชี้ว่าอยู่ที่ตำบลฟางซาน เมืองอวี่โจว มณฑลเหอหนาน ตระกูลจึงเรียกว่า "ฟางเหลย" (方雷) ลูกหลานแยกเป็นแซ่ 雷 ตามชื่อบรรพชน กับแซ่ปึง (方 — จีนกลาง ฟาง) ตามชื่อเมือง

นี่เป็นตำนาน แต่เป็นรากของความสัมพันธ์ที่ตระกูลยึดถืออยู่ ตามวิกิพีเดียจีนเรื่องแซ่ 雷 แซ่นี้ยังมีต้นทางอื่นปนอยู่ เช่น ชาวเชียง ชาวเหยา และแมนจู ซึ่งมีเอกสารรองรับ

อีกสายคือชาวเซอ (畲族 — จีนกลาง เซอจู๋) ตำนานเล่าว่าบุตรคนที่สามของ 盘瓠 (จีนกลาง ผานฮู่ — บรรพชนในตำนานของชาวเซอ) ได้รับพระราชทานแซ่ 雷 ชาวเซอมีแซ่หลัก 盘 蓝 雷 钟 (จีนกลาง ผาน หลาน เหลย จง) ตำนานนี้เป็นเรื่องเล่าของชนชาติ แต่ชุมชนชาวเซอแซ่ 雷 มีอยู่จริง เรื่องแซ่ 钟 อ่านต่อได้ที่ แซ่เจ็ง แซ่จง (钟) อีกแซ่หลักของชาวเซอ ซึ่งเป็นคนละแซ่กับ "แซ่เจ็ง" 鄭 ของคนไหหลำที่พบในเอกสารไทยครับ

หนึ่งต้นน้ำ สามสายธาร: 雷 方 邝 และ 溯源堂

ตามที่ตระกูลเล่า สายหนึ่งของแซ่ปึงสมัยซ่งเปลี่ยนไปใช้แซ่ 邝 (แต้จิ๋ว เข่ง / จีนกลาง ควั่ง) แล้วย้ายไปกวางตุ้ง ปีที่เปลี่ยนเป็น 1121 ในแหล่งหนึ่ง และ 1129 ในอีกแหล่ง

ปี 1846 สามแซ่ร่วมกันตั้งศาลตระกูลชื่อ 溯源家塾 (จีนกลาง ซู่หยวนเจียสู — แปลตรงตัวว่าสำนักเรียนของตระกูล) ที่ไคผิง (开平) กวางตุ้ง ป้ายหน้าประตูเขียนว่า "源同一脉，衍以三宗" แปลว่าต้นน้ำสายเดียว แตกเป็นสามตระกูล ต่อมาเป็นชื่อสมาคม 溯源堂 (จีนกลาง ซู่หยวนถัง — ย้อนสู่ต้นน้ำ) ที่ตามชาวไถซาน (台山) ไปทั่วโลก สำนักใหญ่ในอเมริกาตั้งที่ซานฟรานซิสโกปี 1886 สมาคมที่ฮ่องกงตั้งปี 1958 ประธานหมุนเวียนตามแซ่ 雷 → 方 → 邝 ดูได้จากเว็บไซต์ราชการเมืองไถซาน และข่าวสมาคมที่ฮ่องกง

วารสาร《溯源月刊》ระบุว่ามีสาขาในประเทศไทย ตามที่เว็บไซต์ตระกูลอ้างไว้ แต่ผมยังหาชื่อและที่ตั้งไม่พบ แซ่ปึงของคนแต้จิ๋วส่วนใหญ่สืบจากสายผูเถียนในฝูเจี้ยน คนละเส้นทางกับสายไถซาน ดูที่ แซ่ปึง (方)

ถิ่นเดิมและชื่อหอบรรพชน

ถิ่นเดิมคือเฝิงอี้ (冯翊) ในส่านซี ซึ่งวิกิพีเดียจีนให้เป็นถิ่นหลัก กับอวี้จาง (豫章) คือหนานชางในเจียงซี

ชื่อหอที่มีเรื่องเล่าชัดที่สุดคือ 谦让堂 (จีนกลาง เชียนรั่งถัง — หอแห่งการถ่อมตนและสละให้) สมัยฮั่นตะวันออก 雷义 (เหลยอี้) กับเพื่อนต่างยกตำแหน่งให้กัน เมื่อยกให้เพื่อนไม่สำเร็จ ท่านถึงกับแกล้งบ้าปล่อยผมเดินหนี ถ้าป้ายบรรพชนที่บ้านเขียน 城山堂 (เฉิงซานถัง) 冯翊堂 (เฝิงอี้ถัง) หรือ 溯源堂 ก็เป็นเบาะแสแรกครับ

เส้นทางลงใต้สู่ฝูเจี้ยน กวางตุ้ง และแต้จิ๋ว

แซ่นี้ย้ายจากเหอหนานลงใต้ตามลำดับ เว็บไซต์ตระกูลประมาณว่าตั้งแต่ต้นสมัยหมิงมีคนเพิ่มราว 20 เท่า (ไม่ใช่สถิติทางการ)

สายฝูเจี้ยนและกวางตุ้ง

ตามผังตระกูลสายเฉิงซานที่เว็บไซต์ตระกูลเผยแพร่ ปี 902 雷鸾 (เหลยหลวน) หนีสงครามเข้าฝูเจี้ยน ลูกหลานแยกไปตั้งสายเฉิงซาน (城山) ที่หนานอัน ผังบันทึกว่าปลายราชวงศ์ชิง ลูกหลานไปเวียดนาม กัมพูชา พม่า ไทย สิงคโปร์ มาเลเซีย อินโดนีเซีย และฟิลิปปินส์ ข้อนี้ผมยังไม่พบเอกสารอื่นยืนยัน ทางกวางตุ้ง 雷复 (เหลยฟู่) ตั้งที่ต้าเจียง อำเภอไถซาน เป็นต้นสายไถซาน ซึ่งเป็นฐานของ 溯源堂

แต้จิ๋ว: แซ่ลุ้ยของชาวเซอที่เขาเฟิ่งหวง

เอกสารจีนหลายชิ้นระบุว่าเขาเฟิ่งหวง (凤凰山 — จีนกลาง เฟิ่งหวงซาน) เมืองแต้จิ๋ว (潮州 — จีนกลาง เฉาโจว) เป็นถิ่นบรรพชนของชาวเซอ พงศาวดารอำเภอไห่หยาง (海阳 ชื่อเดิมของอำเภอรอบเมืองแต้จิ๋ว) ฉบับกวางซวี่บันทึกว่าชาวเซอในแต้จิ๋วมีสามแซ่ คือ 盘 蓝 และ 雷

หมู่บ้านชาวเซอแซ่ 雷 ในอำเภอแต้อัว (潮安)	ที่ตั้ง	ประชากรชาวเซอ
李工坑 (หลี่กงเคิง) หรือ "雷乡"	ตำบลเหวินฉือ ห่างเมืองแต้จิ๋วราว 15 กม.	130 ครัวเรือน 507 คน
山犁 (ซานหลี)	ตำบลกุยหู เชิงเขาเฟิ่งหวงด้านใต้	70 ครัวเรือน 282 คน

ส่วนชาวฮั่นแซ่ 雷 ในแต้จิ๋ว ผมค้นแล้วยังไม่พบบรรพชนผู้เข้ามาหรือหมู่บ้านเลย ถ้าท่านใดมีสมุดลำดับสกุลของสายที่เข้าแต้จิ๋ว ช่วยแจ้งมาด้วยครับ

แซ่ลุ้ยในเมืองไทย

ผมยังไม่พบสมาคมแซ่ 雷 ในรายชื่อสมาคมสมาชิกของสหสมาคมตระกูลแซ่แห่งประเทศไทย แต่ข้อมูลชุดนั้นเก่า (ราวปี 2009 ถึง 2011) ลูกหลานน่าจะมาจากสายหนานอัน ชาวไถซาน หรือแถบแต้อัว แต่ทั้งหมดเป็นข้อสันนิษฐาน ผมไม่พบครอบครัวไทยหรือนามสกุลไทยที่มีเอกสารยืนยัน จึงไม่ขอเอ่ยชื่อใคร

บุคคลสำคัญแซ่ลุ้ย

ชื่อ	ยุค	ความสำคัญ
雷义 (เหลยอี้)	ฮั่นตะวันออก	ผู้สละตำแหน่งให้เพื่อน ต้นเรื่องหอ 谦让堂
雷万春 (เหลยว่านชุน)	ถัง	วีรบุรุษรักษาเมืองซุยหยาง ปี 757
雷万兴 (เหลยว่านซิง)	ถัง ตามตำนานชาวเซอ	ต้นเรื่องข้าวดำวันสามค่ำเดือนสาม
雷锋 (เหลยเฟิง)	1940–1962	ทหารต้นแบบชาวฉางซา หูหนาน

ธรรมเนียม คำสอน และอาหาร

อาหารที่เล่าผูกกับบุคคลแซ่ 雷 โดยตรงคือข้าวดำ (乌米饭 — จีนกลาง อูหมี่ฟ่าน) ของชาวเซอ ตำนานเล่าว่าสมัยถัง 雷万兴 นำทัพถูกล้อมบนภูเขาจนเสบียงหมด ทหารเก็บผลอูเหริ่น (乌稔) กินประทังชีวิตจนฝ่าวงล้อมได้ในวันขึ้น 3 ค่ำเดือน 3 ดังนั้นทุกปีจึงหุงข้าวด้วยน้ำใบอูเหริ่น เป็นเทศกาล "三月三" (ซานเยว่ซาน) (ตำนาน ไม่มีบันทึกทางการยืนยัน) ปี 2026 ตำบลเหวินฉือยังจัดงานนี้ที่หมู่บ้านหลี่กงเคิง ตามที่คณะกรรมการชนชาติและศาสนามณฑลกวางตุ้งรายงาน นี่เป็นอาหารของชาวเซอ ไม่ใช่ของชาวฮั่นแซ่ 雷 ทั่วไป

ผมยังไม่พบคำสอนตระกูล 雷 ฉบับมาตรฐาน แต่ชื่อหอบอกคุณค่าได้ คือ 谦让 ถ่อมตนและสละให้ และ 忠 ความภักดีแบบ 雷万春 ชื่อรุ่นของสายหนานอันขึ้นต้นว่า "子君道卿伯" ถ้าชื่อจีนของอากงมีอักษรตรงกัน อาจเป็นเบาะแสครับ

คำถามที่พบบ่อย

แซ่ลุ้ย แซ่เหลย มาจากไหน?

ตามตำนานมาจากตระกูลฟางเหลยที่ได้เมืองฟางซานในเหอหนาน ทางใต้มีสายหนานอัน สายไถซาน และชาวเซอแซ่ 雷 ที่เขาเฟิ่งหวง

แซ่ลุ้ย แซ่เหลย ภาษาจีนเขียนอย่างไร?

เขียนว่า 雷 ตัวเต็มและตัวย่อเหมือนกัน แปลว่า "ฟ้าร้อง"

แซ่ลุ้ย แต้จิ๋วและจีนกลางอ่านว่าอะไร?

แต้จิ๋วอ่าน lui5 ถอดเป็นไทยว่า "ลุ้ย" ยังไม่พบการใช้เป็นชื่อแซ่ในเอกสารไทย จีนกลางอ่าน Léi คนไทยทั่วไปเขียน "เหลย"

แซ่เหลย ภาษาอังกฤษสะกดอย่างไร?

สะกดว่า Lei ตามพินอิน Lui หรือ Louie ตามเสียงกวางตุ้ง และ Looi ในมาเลเซียกับสิงคโปร์

แซ่เหลยเกี่ยวกับแซ่ปึง (方) และแซ่ 邝 อย่างไร?

ตามธรรมเนียมตระกูล ทั้งสามแซ่สืบจากตระกูลฟางเหลยเดียวกันและรวมกันในสมาคม 溯源堂

บทสรุป

แซ่ลุ้ยไม่ได้มีบรรพชนคนเดียว มีทั้งสายฮั่นจากเหอหนาน ชาวเซอที่เขาเฟิ่งหวง และชนชาติอื่นที่รับแซ่นี้ไป สายที่เข้าไทยมีเบาะแสจากผังตระกูลหนานอัน แต่ยังไม่มีครอบครัวไทยที่ยืนยันได้ ผมจึงไม่ขอเดา

เปรียบเทียบอันดับของแซ่นี้กับแซ่อื่นได้ที่ ตารางแซ่จีน 100 อันดับแรกปี 2026 ถ้าบ้านคุณเป็นแซ่นี้ หรือเคยได้ยินสาขา 溯源堂 ในเมืองไทย แจ้งครอบครัวเรา ได้เลยครับ เรื่องเล่าของคุณอาจเติมส่วนที่ผมยังหาไม่พบ

แหล่งข้อมูลและอ่านเพิ่มเติม

• วิกิพีเดียจีน เรื่องแซ่ 雷 (Wikipedia 2026)
• เว็บไซต์ราชการเมืองไถซาน เรื่อง《溯源月刊》และสามแซ่ 雷 方 邝 (ไถซาน)
• ผังตระกูลสายเฉิงซาน หนานอัน ที่บันทึกการอพยพไปไทยปลายชิง (族谱网)
• เรื่องสมาคม 溯源堂 จาก《溯源月刊》 (族谱网)
• ชื่อหอและถิ่นเดิมของแซ่ 雷 (族谱网)
• รายงานงาน "三月三" ที่แต้จิ๋ว (คณะกรรมการชนชาติและศาสนา มณฑลกวางตุ้ง 2026)
• พจนานุกรมแต้จิ๋ว Mogher ตัวอักษร 雷