แซ่ปึง แซ่ฟาง (方) มาจากไหน? ประวัติตระกูลฟาง จากเหอหนานสู่แต้จิ๋วและไทย

แซ่ปึง เขียนว่า 方 อักษรสี่ขีดที่แปลว่า "สี่เหลี่ยม" หรือ "ทิศ" คนแต้จิ๋วอ่านว่า "ปึง" ส่วนจีนกลางอ่านว่า "ฟาง" (Fāng) คนไทยจึงเห็นทั้งสองชื่อ และทั้งสองคือแซ่เดียวกัน ในจีนแซ่นี้อยู่อันดับ 67 ตามบัญชีทางการปี 2020 ประมาณการปี 2026 ว่ามีราว 4.4 ล้านคน

แซ่นี้ผูกกับคนแต้จิ๋วในไทยแน่น เพราะเป็นแซ่ใหญ่ของอำเภอฮุยไล้ (惠来 — จีนกลาง หุ้ยไหล) และเมืองเก่าหงหยางในโผวเล้ง (普宁 — จีนกลาง ผู่หนิง) ได้ฉายาว่า "ครึ่งเมืองแซ่ฟาง" ครับ ครอบครัวฝ่ายภรรยาของผมก็เป็นแซ่ปึงสายเตี่ยเอี๊ย เรื่องของบ้านนี้ผมเขียนไว้ในบทความจีนเตี่ยเอี๊ยแซ่ปึง จากฮุยไล้ถึงซัวเล่ง

ประเด็นสำคัญ

• แซ่ 方 แต้จิ๋วอ่านว่า "ปึง" จีนกลางอ่านว่า "ฟาง" ภาษาอังกฤษเขียน Fang, Pung, Fong, Png หรือ Hng
• สายแต้จิ๋วเล่าว่ามาจากผูเถียน ระลอกปี 1220 เป็นรากของแซ่ปึงส่วนใหญ่ในฮุยไล้
• ในไทยมีสมาคมปลื้มสัมพันธ์ ศาลบรรพชน 河南堂 ที่บางขุนเทียน และทุนการศึกษาสำหรับลูกหลาน

ก่อนอ่าน: ทำไมผมเขียนเรื่องแซ่ของตระกูลต่าง ๆ

ผม ธนินพงษ์ ศุภพิทักษ์พงษ์ (MingPaPa) เป็นคนแต้จิ๋ว แซ่ 黃 (แต้จิ๋ว อึ้ง / จีนกลาง หวง) บรรพบุรุษมาจากเท่งไฮ้ (澄海 — จีนกลาง เฉิงไห่) ผมรักและภูมิใจในรากเหง้าวัฒนธรรมจีนที่อากงอาม่าส่งต่อมาให้ หลังจากเขียนเรื่องแซ่อึ้งของบ้านผมเองและตาราง 100 แซ่จีนอันดับแรกแล้ว ผมอยากให้ลูกหลานตระกูลอื่นได้มีเรื่องราวของแซ่ตัวเองเก็บไว้บ้าง จึงขออนุญาตรวบรวมข้อมูลเท่าที่พอจะหาได้ มาเขียนเป็นบทความของแซ่ตระกูลที่มีอยู่ในเมืองไทยทีละแซ่

ตั้งใจให้เป็นประโยชน์ต่อลูกหลานแต่ละตระกูล และเป็นอีกแรงหนึ่งในการช่วยคนไทยเชื้อสายจีนค้นหารากเหง้าของตัวเอง ข้อมูลส่วนใหญ่มาจากรายงานทะเบียนราษฎร์ของทางการจีน หนังสือและเว็บไซต์ของตระกูล งานวิชาการ และข่าวจากจีน ผมพยายามบอกไว้ทุกครั้งว่าเรื่องไหนเป็นตำนานหรือบันทึกของตระกูล และเรื่องไหนมีหลักฐานทางประวัติศาสตร์

ผมไม่ใช่นักประวัติศาสตร์ เป็นเพียงลูกหลานคนจีนคนหนึ่งที่อยากเห็นเรื่องเหล่านี้ถูกเก็บไว้ หากข้อมูลตระกูลใดผิดพลาด หรือพี่น้องบ้านไหนมีเรื่องราวที่อยากเพิ่มเติม แจ้งครอบครัวเราได้เลยครับ ผมจะแก้ไขและบันทึกไว้ในประวัติการแก้ไขท้ายบทความ เพื่อให้ข้อมูลสมบูรณ์ที่สุด และช่วยให้การศึกษารากเหง้าและวัฒนธรรมของแต่ละแซ่ง่ายขึ้นสำหรับทุกคน

ข้อมูลด่วนแซ่ปึง (แซ่ฟาง)

หัวข้อ	ข้อมูล
อักษรจีน	方 (ตัวเต็มและตัวย่อเหมือนกัน)
จีนกลาง / แต้จิ๋ว	ฟาง (Fāng) / ปึง (bung1)
ภาษาอังกฤษ	Fang, Pung, Fong, Png, Hng
อันดับและจำนวน	อันดับ 67 (ทางการ ปี 2020) ราว 4.4 ล้านคน (ประมาณการปี 2026 คลาดเคลื่อนราว ±10%)
ถิ่นเดิมและชื่อหอ	เหอหนาน (河南郡) · 河南堂 (เหอหนานถัง)

ดูอันดับแซ่อื่นได้ที่ตารางแซ่จีน 100 อันดับแรก ปี 2026

แซ่ปึง ภาษาจีนเขียนอย่างไร อ่านว่าอะไร

เขียนว่า 方 จีนกลางอ่านว่า "ฟาง" ส่วนแต้จิ๋วเมื่อใช้เป็นแซ่อ่านว่า "ปึง" นิตยสารศิลปวัฒนธรรมเขียนคู่กันว่า "ฟาง (ปึง)"

แซ่ปึงมาจากไหน

สายตำนานคือฟางเหลย (方雷) โอรสของจักรพรรดิยุคโบราณ ได้ศักดินาที่ภูเขาฟาง (方山) ซึ่งแหล่งส่วนใหญ่ว่าอยู่ในเหอหนาน ลูกหลานใช้ชื่อถิ่นเป็นแซ่

สายที่มีบันทึกคือฟางซู (方叔) ขุนนางของพระเจ้าโจวเซวียนหวาง คัมภีร์ซือจิง (诗经) เรียกท่านว่า "方叔元老" ผู้อาวุโสแห่งราชสำนัก ส่วนเรื่องที่ลูกหลานใช้ชื่อท่านเป็นแซ่ มาจากตำราสมัยถังและซ่ง

อีกสายคือสาย 六桂 (จีนกลาง ลิ่วกุ้ย — ต้นกุ้ยหกต้น) ตามประเพณีของตระกูล บุตรหกคนของเวิงเฉียนตู้ (翁乾度) ขุนนางแคว้นหมิ่นสมัยห้าราชวงศ์ แยกไปใช้หกแซ่ 洪 江 翁 方 龚 汪 หกแซ่จึงถือเป็นพี่น้อง มีหอร่วมชื่อ 六桂堂 (ลิ่วกุ้ยถัง) อ่านต่อได้ที่แซ่กัง 江 และแซ่อวง 汪

เส้นทางลงใต้สู่แต้จิ๋ว

ตระกูลปึงแต้จิ๋วเล่าเส้นทางว่า จากเหอหนาน ผ่านกู้สื่อ (固始) แล้วลงใต้ไปผูเถียน (莆田) ในฝูเจี้ยน ก่อนเข้าแต้จิ๋วสี่ระลอกในสมัยซ่งใต้ ระลอกแรกราวปี 1136–1140 ไปตั้งรกรากที่แต้อัว (潮安 — จีนกลาง เฉาอาน) ระลอกที่สามและสี่ไปกิ๊กเอี๊ย (揭阳 — จีนกลาง เจียหยาง) ส่วนระลอกที่สอง ปี 1220 เป็นรากของแซ่ปึงในฮุยไล้ เตี่ยเอี๊ย (潮阳 — จีนกลาง เฉาหยาง) และโผวเล้ง ผู้เข้ามาคือ "สี่จือ" (四之 — จีนกลาง ซื่อจือ) บรรพบุรุษสี่คนที่ชื่อลงท้ายด้วย 之

หลินจือ (麟之) ตั้งรกรากที่ตังเล่ง (东陇 — จีนกลาง ตงหล่ง) เป็นต้นสาย "ปึงตังเล่ง"

แซ่ปึงในเมืองไทย

นามสกุลไทยของคนแซ่ปึงบ้านอื่น ผมยังไม่พบแหล่งยืนยัน จึงไม่ขอระบุครับ

สมาคมปลื้มสัมพันธ์

สมาคมของลูกหลานแซ่ปึงในไทยคือสมาคมปลื้มสัมพันธ์ ชื่อจีน 泰国方氏宗亲总会 (จีนกลาง ไท่กั๋วฟางซื่อจงชินจ่งฮุ่ย — สมาคมญาติตระกูลฟางแห่งประเทศไทย) พ่อตาของผม คุณแสง สมศักดิ์รักสันติ เคยเป็นรองประธานและกรรมการสมาคมหลายสมัย ตามข่าวของสมาคมเอง สมาคมยื่นขอจัดตั้งต่อทางการในปี 1978 และฉลองครบรอบ 35 ปีในปี 2014

ศาลบรรพชนใหญ่ชื่อ 方氏大宗祠河南堂 (จีนกลาง ฟางซื่อต้าจงฉือเหอหนานถัง — ศาลบรรพชนใหญ่ตระกูลฟาง หอเหอหนาน) อยู่ที่ถนนเทียนทะเล ซอย 24 เขตบางขุนเทียน บนที่ดิน 2 ไร่ สร้างโดยช่างจากแต้ซัว (潮汕 — จีนกลาง เฉาซ่าน) และเปิดศาลเมื่อวันที่ 30 ตุลาคม 2011 แท่นกลางบูชาตั้งแต่ฟางเหลยผู้เป็นต้นแซ่ลงมาถึงสี่จือ ข่าวของสมาคมอธิบายว่าสี่จือตั้งรกรากที่โผวเล้งสองท่าน ที่ฮุยไล้สองท่าน ลูกหลานแซ่ปึงในไทยจึงมีบ้านเดิมอยู่สองอำเภอนี้เป็นส่วนใหญ่

พิธีไหว้บรรพชนจัดปีละสองครั้ง ฤดูใบไม้ผลิและฤดูใบไม้ร่วง ตามพิธีถวายเครื่องบูชาสามวาระแบบโบราณ (三献古礼 — จีนกลาง ซานเซี่ยนกู่หลี่) และอ่านบทบวงสรวงทั้งภาษาจีนและภาษาไทย ให้ลูกหลานรุ่นหลังเข้าใจความหมาย

สมาคมมอบทุนการศึกษาครั้งแรกในงานครบรอบ 35 ปี เมื่อปี 2014 คนละ 3,000–5,000 บาทตามระดับชั้น ปี 2018–2019 มีผู้รับปีละราว 50 คน และปี 2023 เกือบ 100 คน สมาคมยังเป็นสมาชิกสมาคม 六桂堂 แห่งประเทศไทย และมีผู้แทนเป็นรองประธานสหสมาคมตระกูลแซ่แห่งประเทศไทย

ปี 2014 คณะ 15 คนจากไทยไปไหว้บรรพชนที่หยวี่โจว (禹州) มณฑลเหอหนาน ถิ่นกำเนิดของแซ่ตามข่าว ปลายปี 2016 คณะจากไทยไปร่วมพิธีเปิดศาลบรรพชน 敦厚堂 ของสายตังเล่งที่ฮุยไล้ (จีนกลาง ตุนโฮ่วถัง)

นรีภัสร์ ศุภพิทักษ์พงษ์ ลูกหลานแซ่ปึงสายเตี่ยเอี๊ย

ผม ธนินพงษ์ ศุภพิทักษ์พงษ์ เป็นลูกเขยของบ้านแซ่ปึงครับ พ่อตาของผม คุณแสง สมศักดิ์รักสันติ ชื่อจีน 方廷光 (แต้จิ๋ว ปึงเท่งกวง / จีนกลาง ฟางถิงกวง) เป็นคนเตี่ยเอี๊ยแซ่ปึง ลูกสาวของท่านคือภรรยาของผม นรีภัสร์ ศุภพิทักษ์พงษ์ (Patty) เดิมชื่อวรรณา สมศักดิ์รักสันติ ชื่อจีน 方淑燕 (แต้จิ๋ว ปึงซกอี่ / จีนกลาง ฟางซูเยี่ยน) เกิดปี พ.ศ. 2514 เรื่องเล่าของพ่อตาอยู่ในบทความแซ่ปึงสายฮุยไล้และซัวเล่ง

สมุดลำดับสกุลจีนแบบเดิมมักจดแต่ชื่อฝ่ายชาย แต่ลูกสาวแซ่ปึงก็สืบรากและพาชื่อแซ่ไปได้ไกลไม่แพ้กัน ภรรยาผมเริ่มทำธุรกิจตั้งแต่อายุ 19 ปี จากบริษัทโปรดักชั่นสิ่งพิมพ์และกราฟิกดีไซน์ สู่ศูนย์แยกสี ถ่ายฟิล์ม ทำเพลท และตัวแทนจำหน่าย Apple Computer ปัจจุบันเป็นเจ้าของโรงพิมพ์ลักษมีรุ่ง โรงพิมพ์ลาดพร้าวครบวงจร และ Multi Supply Trading (1992) Co., Ltd.

อีกด้านหนึ่ง เธอเป็นเจ้าของและครูฝึกโรงเรียนศิลปะการต่อสู้ IMAC Dojo เป็นโค้ชมวยไทยและโค้ชยิวยิตสูระดับ C-License ของ SAT เป็นผู้ฝึกสอนและกรรมการมวยไทยระดับ Advanced ถือสายดำเทควันโดดั้ง 2 ฮับกิโดดั้ง 2 และคาราเต้ดั้ง 1 จากสองสำนัก กำลังเรียนปริญญาเอกด้านมวยไทยที่มหาวิทยาลัยราชภัฏหมู่บ้านจอมบึง และเป็นครูจิตอาสาในโครงการ KLW Upbeat และครูผู้ช่วยสอนมวยจิตอาสาที่มหาวิทยาลัยมหิดลแผนกนานาชาติ

ทุกวันนี้อยู่ที่ไหนในจีน

ในแต้จิ๋ว ตระกูลระบุว่ามีคนแซ่ปึงราวสามแสนกว่าคน โดยไม่ระบุปี

• ฮุยไล้: เว็บไซต์ของตระกูลระบุว่าแซ่ปึงเป็นแซ่ใหญ่ที่สุดของอำเภอ สถิติทศวรรษ 1990 นับได้ราว 174,000 คน บทความท้องถิ่นเรื่องที่มาของแซ่ในฮุยไล้ก็นับแซ่ปึงเป็นหนึ่งในสี่แซ่ใหญ่ ร่วมกับแซ่ลิ้ม 林 แซ่อึ้ง 黄 และแซ่ตั้ง 陈
• หงหยาง (洪阳) ในโผวเล้ง: เมืองเก่าที่ได้ฉายา "方半镇" (จีนกลาง ฟางป้านเจิ้น — ครึ่งเมืองเป็นแซ่ฟาง)

บุคคลสำคัญแซ่ปึง (แซ่ฟาง)

ชื่อ	ยุค	เรื่องสำคัญ
ฟางเซี่ยวหรู 方孝孺	1357–1402	ปราชญ์ต้นราชวงศ์หมิง ปฏิเสธร่างพระราชโองการให้จักรพรรดิหย่งเล่อจนถูกประหาร
ฟางเย่า 方耀	1834–1891	ชาวหงหยาง โผวเล้ง แม่ทัพเรือกวางตุ้ง
นรีภัสร์ ศุภพิทักษ์พงษ์ 方淑燕	ปัจจุบัน	ลูกหลานแซ่ปึงสายเตี่ยเอี๊ยในไทย นักธุรกิจโรงพิมพ์และครูศิลปะการต่อสู้

ธรรมเนียม คติ และอาหาร

กลอนคู่ "元老家风" (จีนกลาง หยวนเหล่าเจียเฟิง — ธรรมเนียมบ้านของผู้อาวุโสแห่งราชสำนัก ตามคำเรียกฟางซู) เห็นได้หน้าหอบรรพชนตระกูลฟาง ลำดับรุ่นในชื่อ (字辈 — จีนกลาง จื้อเป้ย) ของสายฮุยไล้ เว็บไซต์สองแห่งเขียนตรงกันเฉพาะช่วง 隆 兴 宪 章 绳 武 จึงควรเทียบกับสมุดลำดับสกุลของบ้านเอง ส่วนอาหารประจำแซ่ที่มีแหล่งยืนยันยังไม่พบ

คำถามที่พบบ่อย

แซ่ปึง ภาษาจีนเขียนอย่างไร

เขียนว่า 方 ตัวเต็มและตัวย่อเหมือนกัน แปลว่า สี่เหลี่ยม ทิศ หรือวิธีการ

แซ่ปึง แต้จิ๋วและจีนกลางอ่านว่าอะไร

แต้จิ๋วอ่านว่า "ปึง" จีนกลางอ่านว่า "ฟาง" (Fāng) แซ่ปึงกับแซ่ฟางจึงเป็นแซ่ 方 เดียวกัน

แซ่ปึง มาจากไหน

ตำนานโยงกับฟางเหลย ส่วนสายที่มีบันทึกคือฟางซูขุนนางสมัยโจว สายแต้จิ๋วเล่าว่าย้ายมาจากผูเถียน ฝูเจี้ยน หลายระลอกในสมัยซ่งใต้ โดยระลอกปี 1220 เป็นรากของแซ่ปึงส่วนใหญ่ในฮุยไล้

แซ่ปึง ภาษาอังกฤษสะกดอย่างไร

Fang (จีนกลาง), Pung (แต้จิ๋วในสิงคโปร์และมาเลเซีย), Fong (กวางตุ้งและแคะ) และ Png หรือ Hng (ฮกเกี้ยน)

แซ่ปึงมีสมาคมในไทยไหม

มี คือสมาคมปลื้มสัมพันธ์ (泰国方氏宗亲总会) มีศาลบรรพชนใหญ่ 河南堂 ที่ซอยเทียนทะเล 24 เขตบางขุนเทียน เปิดเมื่อปี 2011 ไหว้บรรพชนปีละสองครั้ง และมอบทุนการศึกษาแก่ลูกหลาน

บทสรุป

ต้นกำเนิดยุคโบราณของแซ่ปึงส่วนมากเป็นตำนาน ส่วนการย้ายจากผูเถียนเข้าแต้จิ๋วเป็นเรื่องเล่าของตระกูลที่หลายแหล่งตรงกัน

ถ้าบ้านของท่านเป็นแซ่ปึง และมีสมุดลำดับสกุลหรือเรื่องเล่าที่ต่างจากที่ผมเขียนไว้ แจ้งครอบครัวเรา ได้เลยครับ

แหล่งข้อมูลและอ่านเพิ่มเติม

• วิกิพีเดียภาษาจีน: แซ่ฟาง (方姓)
• วิกิพีเดียภาษาอังกฤษ: Fang (surname)
• 23魔方 (เว็บตระกูล): ที่มาของแซ่ฟางในแต้ซัว เรียบเรียงโดย 方志明
• นิตยสารศิลปวัฒนธรรม: บทความที่ใช้ชื่อ "ฟาง (ปึง)"
• 泰华网: พิธีเปิดศาล 方氏大宗祠河南堂 ที่บางขุนเทียน ปี 2011
• 泰华网: พิธีไหว้บรรพชนฤดูใบไม้ผลิของสมาคมปลื้มสัมพันธ์
• 泰华网: งานครบรอบ 35 ปีและการมอบทุนการศึกษาครั้งแรก ปี 2014
• 泰华网: พิธีไหว้ฤดูใบไม้ร่วงและมอบทุนการศึกษา ปี 2023
• 泰华网: คณะจากไทยร่วมพิธีเปิดศาล 敦厚堂 ที่ฮุยไล้ ปี 2016
• วิกิพีเดียภาษาจีน: ฟางเย่า (方耀) ชาวหงหยาง แม่ทัพเรือกวางตุ้ง