แซ่ที่เขียนว่า 熊 แปลตรงตัวว่า "หมี" ภาษาจีนกลางอ่านว่า สยง (Xióng) ส่วนสำเนียงแต้จิ๋วอ่านว่า ฮิ้ม ชื่อฟังดูเป็นสัตว์ แต่ที่มาของแซ่นี้เกี่ยวกับราชวงศ์ของแคว้นฉู่ (楚) ในยุคโบราณมากกว่า ผมเรียงเรื่องนี้จากเอกสารที่หาได้ ให้ลูกหลานแซ่นี้เห็นภาพรวม
ในจีน แซ่นี้อยู่อันดับ 69 ตามบัญชีทางการปี 2020 และมีประมาณ 4.17 ล้านคนตามประมาณการปี 2026 ตัวเลขนี้ประมาณจากสถิติทางการ คลาดเคลื่อนได้ราว ±10% ไม่ใช่การนับจริงทีละคน
แซ่สยง (熊) คือแซ่ที่สำเนียงแต้จิ๋วอ่านว่า ฮิ้ม สายหลักสืบจากราชสกุลของแคว้นฉู่ ซึ่งเป็นสกุลหมี่ (芈) และกษัตริย์ใช้คำว่า 熊 นำพระนาม เมื่อแคว้นฉู่ล่มสลาย ลูกหลานจึงใช้เป็นแซ่ ในจีนมีประมาณ 4.17 ล้านคน มากที่สุดในมณฑลเจียงซี ส่วนสายแต้จิ๋วผมยังไม่พบบันทึกที่ชัดเจน
ประเด็นสำคัญ
- 熊 เขียนเหมือนกันทั้งตัวเต็มและตัวย่อ แปลว่า "หมี" แต่ในฐานะแซ่ มาจากพระนามกษัตริย์ฉู่
- จีนกลางอ่านว่า สยง แต้จิ๋วถอดเสียงเป็น ฮิ้ม ซึ่งยังไม่พบว่าคนไทยใช้เป็นชื่อแซ่ในเอกสาร
- ในไทยมีสมาคมตระกูลสยงอยู่ในทะเบียนสหพันธ์สมาคมแซ่จีน แต่ข้อมูลที่พบเก่าและมีน้อย
ก่อนอ่าน: ทำไมผมเขียนเรื่องแซ่ของตระกูลต่าง ๆ
ผม ธนินพงษ์ ศุภพิทักษ์พงษ์ (MingPaPa) เป็นคนแต้จิ๋ว แซ่ 黃 (แต้จิ๋ว อึ้ง / จีนกลาง หวง) บรรพบุรุษมาจากเท่งไฮ้ (澄海 — จีนกลาง เฉิงไห่) ผมรักและภูมิใจในรากเหง้าวัฒนธรรมจีนที่อากงอาม่าส่งต่อมาให้ หลังจากเขียนเรื่องแซ่อึ้งของบ้านผมเองและตาราง 100 แซ่จีนอันดับแรกแล้ว ผมอยากให้ลูกหลานตระกูลอื่นได้มีเรื่องราวของแซ่ตัวเองเก็บไว้บ้าง จึงขออนุญาตรวบรวมข้อมูลเท่าที่พอจะหาได้ มาเขียนเป็นบทความของแซ่ตระกูลที่มีอยู่ในเมืองไทยทีละแซ่
ตั้งใจให้เป็นประโยชน์ต่อลูกหลานแต่ละตระกูล และเป็นอีกแรงหนึ่งในการช่วยคนไทยเชื้อสายจีนค้นหารากเหง้าของตัวเอง ข้อมูลส่วนใหญ่มาจากรายงานทะเบียนราษฎร์ของทางการจีน หนังสือและเว็บไซต์ของตระกูล งานวิชาการ และข่าวจากจีน ผมพยายามบอกไว้ทุกครั้งว่าเรื่องไหนเป็นตำนานหรือบันทึกของตระกูล และเรื่องไหนมีหลักฐานทางประวัติศาสตร์
ผมไม่ใช่นักประวัติศาสตร์ เป็นเพียงลูกหลานคนจีนคนหนึ่งที่อยากเห็นเรื่องเหล่านี้ถูกเก็บไว้ หากข้อมูลตระกูลใดผิดพลาด หรือพี่น้องบ้านไหนมีเรื่องราวที่อยากเพิ่มเติม แจ้งครอบครัวเราได้เลยครับ ผมจะแก้ไขและบันทึกไว้ในประวัติการแก้ไขท้ายบทความ เพื่อให้ข้อมูลสมบูรณ์ที่สุด และช่วยให้การศึกษารากเหง้าและวัฒนธรรมของแต่ละแซ่ง่ายขึ้นสำหรับทุกคน
ข้อมูลด่วน แซ่สยง (แซ่ฮิ้ม)
| หัวข้อ | ข้อมูล |
|---|---|
| อักษรจีน | 熊 (ตัวเต็มและตัวย่อเหมือนกัน) แปลว่า "หมี" |
| จีนกลาง | Xióng สยง (ตามหลักราชบัณฑิต: สฺยง) |
| แต้จิ๋ว | him5 ฮิ้ม (ถอดเสียงตามหลักการอ่านแต้จิ๋ว ยังไม่พบการใช้เป็นชื่อแซ่ในเอกสารไทย) |
| ภาษาถิ่นอื่น | ฮกเกี้ยน hîm (ฮิ้ม) · กวางตุ้ง hung4 · แคะ yùng |
| อันดับในจีน | 69 (บัญชีทางการปี 2020) |
| ประชากรปี 2026 | ประมาณ 4.17 ล้านคน (ค่าประมาณ ±10%) |
| มณฑลที่มีมากที่สุด | เจียงซี (江西) ตามรายงานทางการปี 2021 |
| ถิ่นเดิมของตระกูล | เจียงหลิง (江陵) ในหูเป่ย และหนานชาง (南昌) ในเจียงซี |
อยากเทียบกับแซ่อื่น ดูได้ที่ตาราง 100 แซ่จีนปี 2026
แซ่สยง เขียนและอ่านอย่างไร
จีนกลางอ่านว่า สยง ภาษาไทยเขียนได้ทั้ง สยง สง และสฺยง ในบทความนี้ผมใช้ "สยง" ตลอด ส่วนแต้จิ๋วอ่านว่า him5 ถอดเป็นไทยว่า ฮิ้ม ตรงกันทั้งพจนานุกรมแต้จิ๋ว Mogher และ Wiktionary ทั้งสองแห่งบันทึกด้วยว่าสำเนียงเท่งไฮ้ (澄海 — จีนกลาง เฉิงไห่) อ่านเป็น hing5 (ฮิ้ง) ต่างจากแต้จิ๋วมาตรฐาน ผมยังไม่พบการเขียนชื่อแซ่นี้เป็น "ฮิ้ม" ในเอกสารไทย จึงเป็นการถอดเสียงตามหลักเท่านั้น
ตัวสะกดภาษาอังกฤษ Xiong คือพินอิน Hsiung คือแบบที่ไต้หวันใช้ ส่วน Hung มาจากกวางตุ้ง (ซ้ำกับตัวสะกดของแซ่ 洪 ในกวางตุ้ง จึงต้องดูอักษรจีนประกอบ) และ Him ใกล้เสียงแต้จิ๋วกับฮกเกี้ยน
แซ่สยงมาจากไหน
สายหลักมาจากราชสกุลของแคว้นฉู่ ตามที่ วิกิพีเดียภาษาจีนเรื่องแคว้นฉู่ เล่า กษัตริย์ฉู่เป็นสกุลหมี่ (芈) ชื่อสาย 熊 บรรพชนคนสำคัญคือยวี่สยง (鬻熊) หัวหน้าชาวฉู่ปลายราชวงศ์ซางที่ไปรับใช้พระเจ้าโจวเหวินหวาง (周文王) ตำราของตระกูลยกย่องว่าท่านเป็นอาจารย์ของพระองค์และเป็นผู้วางรากฐานของแคว้น เหลนของท่านคือสยงอี้ (熊绎) ได้รับแต่งตั้งจากพระเจ้าโจวเฉิงหวาง (周成王) ให้ครองแคว้นฉู่ที่ตานหยาง (丹阳) หลังจากนั้นกษัตริย์ฉู่ใช้ 熊 นำพระนามสืบมา เมื่อแคว้นฉินพิชิตฉู่ในปี 223 ก่อน ค.ศ. ลูกหลานราชสกุลส่วนหนึ่งจึงใช้ 熊 เป็นแซ่
มีข้อที่ควรรู้ไว้สองข้อ ข้อแรก ยวี่สยงเองสกุลหมี่ ไม่ได้แซ่สยง คำว่า 熊 เป็นส่วนหนึ่งของพระนามที่มากลายเป็นแซ่ภายหลัง ข้อสอง นักวิชาการบางท่านตีความจากเอกสารไม้ไผ่ว่าชื่อสาย 熊 ของกษัตริย์ฉู่เดิมเขียนเป็นอักษรอีกตัวหนึ่งคือ 酓 (จีนกลาง เหยี่ยน) แล้วภายหลังจึงเขียนเป็น 熊
อีกสายคือตำนานโหย่วสยง (有熊氏) ของจักรพรรดิเหลือง ซึ่งเป็นเพียงตำนาน และมีบางสายมาจากชนกลุ่มน้อย เช่น ชาวม้ง แต่แหล่งข้อมูลมีน้อย
ราชสกุลฉู่ยังแตกเป็นแซ่อื่นอีกมากตามที่แหล่งของตระกูลเล่า ในบทความชุดนี้มีแซ่เงี้ยม 严 (จีนกลาง เหยียน) ที่สายหลักสืบจากพระเจ้าฉู่จวงหวาง (楚庄王) ซึ่งพระนามเดิมคือ 熊旅 (จีนกลาง สยงหลฺวี่) และแซ่พัว 潘 ที่ตำรา 《通志》 นับเป็นเชื้อพระวงศ์ฉู่สายหนึ่ง
ถิ่นเดิมและชื่อหอบรรพชน
ถิ่นเดิมของตระกูลมีสองแห่ง แห่งแรกคือเจียงหลิง (江陵) ในหูเป่ย ซึ่งเดิมเป็นเมืองหลวงของฉู่ แห่งที่สองคือหนานชาง (南昌) หรืออวี้จาง (豫章) ในเจียงซี ที่ตระกูลสยงตั้งรกรากราวยุคสามก๊กและรุ่งเรืองยาวนาน ตำราสมัยซ่งเหนือบันทึกว่าแซ่สยงเป็นอันดับหนึ่งใน "ห้าแซ่ใหญ่ของอวี้จาง"
ชื่อหอบรรพชนที่พบบ่อยมีดังนี้
| ชื่อหอ | ที่มา |
|---|---|
| 江陵堂 · 南昌堂 | ตั้งตามถิ่นเดิมทั้งสอง |
| 谦益堂 (เชียนอี้ถัง) | จากสยงเฉียว (熊翘) ชาวหนานชางที่ถ่อมตนจนรอดจากกบฏแปดอ๋อง |
| 三礼堂 (ซานหลี่ถัง) | จากสยงอานเซิง (熊安生) นักคัมภีร์พิธีราชวงศ์เหนือ |
| 射石堂 (เซ่อสือถัง) | จากตำนานสยงฉวี (熊渠) กษัตริย์ฉู่ยิงธนูจนลูกศรจมเข้าหินที่คิดว่าเป็นเสือ |
ถ้าป้ายบรรพชนที่บ้านเขียนชื่อหอเป็นเจียงหลิงหรือหนานชาง อาจช่วยชี้ว่าบ้านนั้นสืบสายมาจากหูเป่ยหรือเจียงซี
เส้นทางลงใต้ และสายแต้จิ๋ว
จากที่ผมอ่าน ตระกูลสยงอยู่ในดินแดนฉู่เดิม คือหูเป่ย หูหนาน และเจียงซีตอนเหนือมานาน ต้นซ่งมีบางสายไปฝูเจี้ยน ปลายซ่งใต้บางสายหนีทัพมองโกลเข้ากวางตุ้ง ส่วนต้นราชวงศ์หมิงมีนโยบายย้ายคนเจียงซีไปเติมหูกวาง และย้ายคนหูกวางไปเติมเสฉวน แซ่นี้จึงกระจายไปทางตะวันตกอีกมาก
ส่วนแต้จิ๋ว ผมยังไม่พบบันทึกบรรพชนที่เข้ามาแต้จิ๋ว และยังไม่พบหมู่บ้านแซ่สยงในแต้จิ๋วหรือเท่งไฮ้เลย คำค้นแถบซัวเถา (汕头 — จีนกลาง ซ่านโถว) กับแต้จิ๋ว (潮州 — จีนกลาง เฉาโจว) ให้ผลเป็นสาขาที่อื่น จึงเดาว่าหายากในแต้จิ๋ว แต่เป็นข้อสังเกตจากการค้นของผมเอง ไม่ใช่สถิติ หากบ้านท่านมีสมุดลำดับสกุลที่ระบุอำเภอในแต้จิ๋ว ผมอยากรู้มาก
แซ่นี้ในเมืองไทย
ที่ผมพบมีอย่างเดียว คือ 泰國熊氏宗親總會 (จีนกลาง ไท่กั๋วสยงซื่อจงชินจ่งฮุ่ย แปลว่า สมาคมตระกูลสยงแห่งประเทศไทย) อยู่ในรายชื่อของ สหสมาคมตระกูลแซ่แห่งประเทศไทย ทะเบียนที่พบเป็นข้อมูลราวปี 2009 ถึง 2011 ระบุที่ทำการในกรุงเทพฯ ไม่พบปีก่อตั้งและข่าวล่าสุด
ผมไม่พบนามสกุลไทยที่ยืนยันได้ว่ามาจากแซ่นี้ และไม่พบว่าคนแซ่สยงในไทยพูดสำเนียงไหน จึงไม่ขอเดา
ทุกวันนี้อยู่ที่ไหนในจีน
ตามรายงานทางการปี 2021 เจียงซีเป็นมณฑลที่มีแซ่สยงมากที่สุด แหล่งของตระกูลว่าหูเป่ย เจียงซี เสฉวน และหูหนาน รวมกันราวสองในสามของทั้งหมด
บทความปี 2024 ในเว็บ เน็ตอีซี เล่าว่าสยงเป็นแซ่อันดับหนึ่งของนครหนานชาง ราว 3.09 แสนคน ผมยังไม่พบสถิติทางการมายืนยัน
หมู่บ้านที่รู้จักกันคือ 月池熊家村 (จีนกลาง เยว่ฉือสยงเจียชุน) ในอำเภอหนานชาง เรียกกันว่า "หมู่บ้านศาสตราจารย์" สื่อจีนเล่าว่ามีลูกหลานเป็นศาสตราจารย์และนักวิชาการกว่า 300 คน ตัวเลขนี้มาจากสื่อ ไม่ใช่การนับทางวิชาการ
บุคคลสำคัญแซ่สยง
เลือกเฉพาะท่านที่ล่วงลับแล้วและมีบันทึกชัดเจน
| ชื่อ | ยุค | เรื่องที่เล่าถึง |
|---|---|---|
| สยงถิงปี้ (熊廷弼 1569–1625) | หมิง | ผู้ตรวจการเหลียวตง ถูกประหารจากการเมืองในราชสำนัก |
| สยงซีหลิง (熊希龄 1870–1937) | ปลายชิง ต้นสาธารณรัฐ | นายกรัฐมนตรีปี 1913 ผู้ก่อตั้งสถานสงเคราะห์เด็ก |
| สยงสือลี่ (熊十力 1885–1968) | สมัยใหม่ | นักปรัชญาผู้นำแนวคิดขงจื๊อใหม่ |
| สยงชิ่งไหล (熊庆来 1893–1969) | สมัยใหม่ | ผู้บุกเบิกคณิตศาสตร์สมัยใหม่ของจีน ชาวหมีเล่อ ยูนนาน |
ธรรมเนียมและคำสอนของตระกูล
กฎตระกูลสยงตัวอย่างที่เว็บของตระกูลรวบรวมไว้ ให้กตัญญูเป็นที่หนึ่ง เซ่นไหว้บรรพชนฤดูใบไม้ผลิและใบไม้ร่วง ให้ลูกหลานเรียนหนังสือโดยกองทุนตระกูลช่วยค่าเล่าเรียน และห้ามรับบุตรบุญธรรมต่างแซ่ เป็นกฎที่ตระกูลเขียนกันเอง ไม่ใช่ทุกบ้านที่ใช้เหมือนกัน
เรื่องอาหาร ผมไม่พบอาหารประจำแซ่สยง อุ้งตีนหมีก็ไม่เกี่ยวกับแซ่นี้ ที่มีบันทึกคือหลังพิธีเซ่นไหว้จะแจกเนื้อเซ่นและดื่มอวยพรร่วมกัน ถือเป็นพรจากบรรพชน
คำถามที่พบบ่อย
แซ่สยง 熊 มาจากไหน?
สายหลักมาจากราชสกุลแคว้นฉู่ ที่กษัตริย์ใช้คำว่า 熊 นำพระนาม เมื่อฉู่ถูกฉินพิชิตเมื่อ 223 ก่อน ค.ศ. ลูกหลานจึงใช้เป็นแซ่ ส่วนสายอื่นเป็นสายรอง
แซ่สยงภาษาแต้จิ๋วอ่านว่าอะไร?
ถอดเสียงตามหลักการอ่านแต้จิ๋วเป็น ฮิ้ม (him5) ส่วนเสียงเท่งไฮ้อ่านเป็น hing5 ผมยังไม่พบว่าคนไทยใช้ชื่อนี้เป็นชื่อแซ่ในเอกสาร
แซ่สยงภาษาอังกฤษเขียนอย่างไร?
Xiong (พินอิน) Hsiung (ไต้หวัน) Hung (กวางตุ้ง) หรือ Him (ใกล้แต้จิ๋วและฮกเกี้ยน)
แซ่สยงแปลว่าอะไร?
อักษร 熊 แปลว่า "หมี" แต่ในฐานะแซ่ไม่ได้มาจากสัตว์ แต่มาจากพระนามของกษัตริย์แคว้นฉู่
แซ่สยงมีกี่คน อยู่ที่ไหนมากที่สุด?
ประมาณการปี 2026 มีราว 4.17 ล้านคน อยู่อันดับ 69 ของจีน ค่าประมาณคลาดเคลื่อนได้ราว ±10% และมีมากที่สุดในมณฑลเจียงซี
บทสรุป
แซ่สยงชื่อฟังเหมือนสัตว์ แต่เรื่องจริงคือราชสกุลของแคว้นฉู่ ถิ่นเดิมคือเจียงหลิงกับหนานชาง ทิ้งชื่อหอและคำสอนเรื่องความถ่อมตนกับการเรียนไว้ให้ลูกหลาน ส่วนสายแต้จิ๋วในไทย ผมยังไม่พบข้อมูลที่ยืนยันได้ จึงไม่อยากเล่าเกินกว่าที่หาได้จริง
หากท่านเป็นลูกหลานแซ่สยงหรือแซ่ฮิ้ม มีสมุดลำดับสกุล ป้ายบรรพชนที่เขียนชื่อหอ หรือรู้ชื่อหมู่บ้านเดิมของบรรพบุรุษ ผมยินดีรับฟัง แจ้งครอบครัวเรา ได้เลยครับ
