แซ่เหลียงเขียนด้วยอักษรจีน 梁 ตัวย่อกับตัวเต็มเขียนเหมือนกัน จีนกลางอ่านว่า "เหลียง" (Liáng) ส่วนสำเนียงแต้จิ๋วอ่านว่า "เนี้ย" ทางการจีนจัดเป็นแซ่อันดับ 22 ของประเทศในปี 2020 และประมาณการปี 2026 มีคนใช้แซ่นี้ราว 11.07 ล้านคน
จากที่ผมค้นมา แซ่นี้หนาแน่นที่สุดทางกวางตุ้งและกว่างซี ส่วนข้อมูลคนแต้จิ๋วแซ่เหลียงที่ผมพบมีน้อยมาก ผมจะเล่าเท่าที่พบ และบอกตรง ๆ เมื่อยังไม่พบครับ
แซ่เหลียงหรือแซ่เนี้ย (梁) สายหลักมาจากแคว้นเหลียงของสกุลหยิง (嬴 จีนกลาง หยิง) ที่เมืองเซี่ยหยางในมณฑลส่านซีปัจจุบัน เมื่อแคว้นถูกแคว้นฉินตีแตกเมื่อ 641 ปีก่อน ค.ศ. ลูกหลานจึงใช้ชื่อแคว้นเป็นแซ่ ปัจจุบันมีราว 11.07 ล้านคน ส่วนใหญ่อยู่ทางกวางตุ้งและกว่างซี ส่วนสายแต้จิ๋วยังไม่พบข้อมูลที่ชัดเจน
ประเด็นสำคัญ
- แซ่เนี้ยกับแซ่เหลียงคือแซ่เดียวกัน (梁) ภาษาอังกฤษสะกด Liang, Leung, Leong หรือ Neo
- สายหลักสืบจากแคว้นเหลียงที่เซี่ยหยาง แต่ยังมีสายอื่นอีกหลายสาย
- ชื่อหอที่พบมากที่สุดคือ 安定堂 (จีนกลาง อานติ้งถัง) ตามถิ่นเดิมอานติ้งในมณฑลกานซู่
- คนแซ่เหลียงในกวางตุ้งจำนวนมากเล่าว่าบรรพชนผ่านตรอกจูจีลงมาสู่ที่ราบปากแม่น้ำจูเจียง
- สายแต้จิ๋วมีข้อมูลน้อยมาก ผมยังไม่พบปฐมบรรพชนผู้ย้ายเข้าแต้จิ๋วที่ชัดเจน
- ในไทยผมยังไม่พบข้อมูลสมาคมแซ่เหลียงที่ยืนยันได้ครบ
ก่อนอ่าน: ทำไมผมเขียนเรื่องแซ่ของตระกูลต่าง ๆ
ผม ธนินพงษ์ ศุภพิทักษ์พงษ์ (MingPaPa) เป็นคนแต้จิ๋ว แซ่ 黃 (แต้จิ๋ว อึ้ง / จีนกลาง หวง) บรรพบุรุษมาจากเท่งไฮ้ (澄海 — จีนกลาง เฉิงไห่) ผมรักและภูมิใจในรากเหง้าวัฒนธรรมจีนที่อากงอาม่าส่งต่อมาให้ หลังจากเขียนเรื่องแซ่อึ้งของบ้านผมเองและตาราง 100 แซ่จีนอันดับแรกแล้ว ผมอยากให้ลูกหลานตระกูลอื่นได้มีเรื่องราวของแซ่ตัวเองเก็บไว้บ้าง จึงขออนุญาตรวบรวมข้อมูลเท่าที่พอจะหาได้ มาเขียนเป็นบทความของแซ่ตระกูลที่มีอยู่ในเมืองไทยทีละแซ่
ตั้งใจให้เป็นประโยชน์ต่อลูกหลานแต่ละตระกูล และเป็นอีกแรงหนึ่งในการช่วยคนไทยเชื้อสายจีนค้นหารากเหง้าของตัวเอง ข้อมูลส่วนใหญ่มาจากรายงานทะเบียนราษฎร์ของทางการจีน หนังสือและเว็บไซต์ของตระกูล งานวิชาการ และข่าวจากจีน ผมพยายามบอกไว้ทุกครั้งว่าเรื่องไหนเป็นตำนานหรือบันทึกของตระกูล และเรื่องไหนมีหลักฐานทางประวัติศาสตร์
ผมไม่ใช่นักประวัติศาสตร์ เป็นเพียงลูกหลานคนจีนคนหนึ่งที่อยากเห็นเรื่องเหล่านี้ถูกเก็บไว้ หากข้อมูลตระกูลใดผิดพลาด หรือพี่น้องบ้านไหนมีเรื่องราวที่อยากเพิ่มเติม แจ้งครอบครัวเราได้เลยครับ ผมจะแก้ไขและบันทึกไว้ในประวัติการแก้ไขท้ายบทความ เพื่อให้ข้อมูลสมบูรณ์ที่สุด และช่วยให้การศึกษารากเหง้าและวัฒนธรรมของแต่ละแซ่ง่ายขึ้นสำหรับทุกคน
ข้อมูลด่วน: แซ่เนี้ย แซ่เหลียง (梁)
| หัวข้อ | ข้อมูล |
|---|---|
| อักษรจีน | 梁 (ตัวย่อและตัวเต็มเหมือนกัน) |
| จีนกลาง | เหลียง (Liáng เสียงที่ 2) |
| แต้จิ๋ว | เนี้ย (Peng'im nion5 สำเนียงซัวเถา / niên5 สำเนียงเมืองแต้จิ๋ว) ถอดเสียงตามหลักการอ่านแต้จิ๋ว ยังไม่พบการใช้เป็นชื่อแซ่ในเอกสารไทย |
| ภาษาอังกฤษ | Liang, Leung, Leong, Neo, Nio |
| อันดับในจีน | 22 (บัญชีทางการปี 2020) |
| จำนวนคน | ประมาณการปี 2026 ราว 11.07 ล้านคน (0.79% ของประชากรจีน) |
| มณฑลที่มีมาก | กวางตุ้งหรือกว่างซี (ข้อมูลขัดกัน) |
| ถิ่นเดิม / ชื่อหอ | 安定 (อานติ้ง) กานซู่ / 安定堂 (อานติ้งถัง) |
แซ่เหลียงเขียนและอ่านอย่างไร
梁 เดิมหมายถึงสะพานไม้ข้ามลำธาร หรือทำนบดักปลา ตำราจีนว่าแถบภูเขาเหลียงมีสันเขาคล้ายสะพาน
คนแต้จิ๋วอ่านตัวนี้เมื่อเป็นแซ่ว่า "เนี้ย" รูปไทยนี้เป็นการถอดเสียง ยังไม่พบแหล่งภาษาไทยที่ใช้เป็นชื่อแซ่ยืนยัน
ข้อควรระวังคือ "เนี้ย" ยังเป็นรูปไทยของ 娘 (จีนกลาง เหนียง — นาง แม่ ใช้ในชื่อเจ้าแม่) เช่นเจ้าแม่จุ้ยบ้วยเนี้ย ซึ่งเป็นคนละคำกับแซ่ 梁
ภาษาอังกฤษสะกดได้หลายแบบ ฮ่องกงมักเป็น Leung มาเก๊า มาเลเซีย สิงคโปร์เป็น Leong ส่วนสำเนียงฮกเกี้ยน แต้จิ๋ว และไหหลำมักสะกด Neo และในอินโดนีเซียพบ Nio วิกิพีเดียภาษาอังกฤษรวบรวมไว้ ส่วนเสียงอ่านแต่ละสำเนียงดูได้ที่วิกิพจนานุกรม
แซ่เหลียงมาจากไหน
สายหลักมาจากสกุลหยิง (嬴 จีนกลาง หยิง) ซึ่งสืบไปถึงป๋ออี้ (伯益) ผู้ช่วยปราบน้ำท่วมสมัยตำนาน โอรสของฉินจ้ง (秦仲) ชื่อคัง (康) ได้ครองแคว้นเล็ก ๆ ที่เมืองเซี่ยหยาง (夏阳 ปัจจุบันคือเมืองหานเฉิง 韩城 มณฑลส่านซี) เรียกว่าเหลียงคังป๋อ (梁康伯) ต่อมาเมื่อ 641 ปีก่อน ค.ศ. ฉินมู่กง (秦穆公) ตีแคว้นเหลียงแตก ลูกหลานจึงใช้ชื่อแคว้นเป็นแซ่ สายนี้มีบทความเรื่องที่มาของแซ่เหลียงในเว็บไซต์ 大家找เล่าไว้ละเอียด
แซ่เหลียงไม่ได้มีสายเดียว ตำราจีนรวบรวมสายอื่นไว้อีก เช่นสายแคว้นหนานเหลียง สายขุนนางแคว้นจิ้น และสายแคว้นเว่ยที่ย้ายเมืองหลวงไปต้าเหลียง การสืบสายเหล่านี้มาจากตำรารุ่นหลังหรือบันทึกตระกูลเป็นส่วนใหญ่ หลักฐานจำกัดกว่าสายหลัก
อีกกลุ่มคือคนชนชาติอื่นที่เปลี่ยนมาใช้แซ่เหลียง สายที่มีเอกสารชัดที่สุดคือเผ่าเซียนเปย (鲜卑) สมัยเว่ยเหนือ ส่วนเรื่องแซ่จากชาวประมงที่ใช้ทำนบดักปลา ตำราเองก็บอกว่าเป็นข้อสันนิษฐาน
ถิ่นเดิมและชื่อหอบรรพชน
ถิ่นเดิมหลักของแซ่เหลียงคือ 安定 (จีนกลาง อานติ้ง) แถบจิงชวนในมณฑลกานซู่ ตระกูลเหลียงที่นั่นเป็นขุนนางใหญ่สมัยฮั่น ชื่อหอ 安定堂 จึงเป็นชื่อที่ลูกหลานแซ่เหลียงใช้มากที่สุด
ศาลบรรพชนแซ่เหลียงบางแห่งเขียนกลอนคู่อ้างถิ่นเดิมสองแห่งนี้ เช่นศาลบรรพชนตระกูลเหลียงที่หมู่บ้านหยวนกัง ฮ่องกง ที่เขียน "安定家声" (เกียรติของตระกูลอานติ้ง) และ "夏阳世泽" (บุญวาสนาจากเซี่ยหยาง)
เส้นทางลงใต้ และสายแต้จิ๋ว
ตามตำราสกุล ตระกูลเหลียงสายหนึ่งลงใต้ในสมัยจิ้น ตามราชสำนักข้ามแม่น้ำแยงซี และหลานในสายนั้นถูกนับเป็นปฐมบรรพชนผู้เข้าฝูเจี้ยน
ฝั่งกวางตุ้ง คนแซ่เหลียงจำนวนมากเล่าว่าบรรพชนผ่านตรอกจูจี (珠玑巷 แต้จิ๋ว จูกีหั่ง / จีนกลาง จูจีเซี่ยง) ที่เมืองหนานสยง แล้วลงสู่ที่ราบปากแม่น้ำจูเจียงสมัยซ่งถึงหยวน เรื่องตรอกจูจีนี้ตระกูลอื่นก็เล่าเหมือนกัน ดูแซ่โล้ 罗 ได้
แล้วแต้จิ๋วล่ะครับ ผมต้องบอกตรง ๆ ว่าข้อมูลน้อยมาก พบเพียงลำดับวงศ์ฉบับหนึ่งของเมืองแต้จิ๋ว (潮州 จีนกลาง เฉาโจว) กับบันทึกสายแคะที่ว่าลูกหลานคนหนึ่งย้ายไปแต้จิ๋ว แต่ผมยังไม่พบปฐมบรรพชนผู้เข้าแต้จิ๋วที่ชัดเจน ไม่พบหมู่บ้าน และไม่พบตัวเลขประชากรแซ่เหลียงในภาคแต้จิ๋ว
แซ่เหลียงในเมืองไทย
- ข่าวในเว็บไซต์ตระกูลเหลียง ลงวันที่ 5 สิงหาคม 2016 ว่าสหพันธ์ตระกูลเหลียงโพ้นทะเลโลก (世界梁氏宗亲海外联谊会) จัดพิธีสถาปนาที่กรุงเทพฯ มีผู้แทนสมาคมตระกูลเหลียงจากหลายแห่งทั่วโลกกว่า 200 คน ผมยังไม่พบเอกสารอื่นยืนยัน
- เว็บไซต์รวบรวมชื่อหอของจีนแห่งหนึ่งระบุว่า 积安堂 (จีนกลาง จีอานถัง) เป็นชื่อหอของชุมชนแซ่เหลียงในไทย แต่ผมยังไม่ได้ข้อมูลสมาคมที่ตรวจสอบได้
- ยังไม่พบหลักฐานของสมาคมชื่อ 泰国梁氏宗亲总会 และไม่พบนามสกุลไทยที่ระบุว่ามาจากแซ่เหลียงอย่างเจาะจง
ทุกวันนี้อยู่ที่ไหนในจีน
แซ่เหลียงเป็นแซ่ของลุ่มแม่น้ำซีเจียงและเขตพูดกวางตุ้ง ข้อมูลที่รวบรวมจากพงศาวดารท้องถิ่นระบุว่าเป็นแซ่อันดับ 1 ในหลายเมือง
ตัวอย่างเช่น ซุ่นเต๋อ (顺德) ราว 10.7% จงซาน (中山) ราว 11% และจ้าวชิ่ง (肇庆) ราว 16% ของประชากร
เรื่องมณฑลที่มีคนมากที่สุด ข้อมูลขัดกัน แหล่งรองหลายแหล่งว่ากวางตุ้งราว 35% แต่ข้อมูลอีกชุดว่ากว่างซีมากที่สุดที่ 28.5% ยังไม่มีตัวเลขทางการ ตัวเลขรายเมืองข้างต้นก็เป็นข้อมูลรอง
บุคคลสำคัญแซ่เหลียง
| บุคคล | ยุค | เป็นที่รู้จักเรื่อง |
|---|---|---|
| เหลียงหง 梁鸿 (Liáng Hóng) | ฮั่นตะวันออก | ปราชญ์ผู้สันโดษ เจ้าของสำนวน "ยกถาดข้าวเสมอคิ้ว" กับภรรยาเมิ่งกวง ดูประวัติเหลียงหง |
| เหลียงเค่อเจีย 梁克家 (Liáng Kèjiā) | 1128–1187 | จอหงวนและอัครมหาเสนาบดีซ่งใต้ |
| เหลียงฉี่เชา 梁启超 (Liáng Qǐchāo) | 1873–1929 | นักคิดและนักปฏิรูปชาวซินฮุ่ย กวางตุ้ง |
| เหลียงซือเฉิง 梁思成 (Liáng Sīchéng) | 1901–1972 | บุตรเหลียงฉี่เชา ผู้วางรากสถาปัตยกรรมจีนสมัยใหม่ ดูประวัติ |
| เหลียงสือชิว 梁实秋 (Liáng Shíqiū) | 1903–1987 | นักเขียนและผู้แปลเชกสเปียร์เป็นภาษาจีน |
เรื่องของเหลียงฉี่เชาเป็นที่เล่ากันมากที่สุด ข่าวเซินเจิ้นรายงานว่าท่านเขียนจดหมายถึงลูกกว่า 400 ฉบับ และลูกเก้าคนล้วนมีชื่อเสียง มีสามคนได้เป็นสมาชิกสถาบันวิชาการ จนเกิดคำว่า "一门三院士" (บ้านเดียวสามนักวิชาการระดับสถาบัน) ท่านเป็นชาวหมู่บ้านฉาเคิง (茶坑) ซินฮุ่ย ดูประวัติของท่านเพิ่มเติม
ธรรมเนียม คำสอนของตระกูล และอาหาร
ตระกูลเหลียงไม่มีคำสอนสกุลฉบับเดียวที่ใช้ทั่วประเทศ ที่พูดถึงมากที่สุดคือจดหมายของเหลียงฉี่เชา ลำดับชื่อรุ่นของบางสายแฝงคำสอน เช่น "礼义传家远 诗书裕后长" (ใช้จารีตและคุณธรรมสืบบ้านให้ยาวไกล ใช้ตำราให้ลูกหลานรุ่งเรือง)
เรื่องอาหาร ผมไม่พบอาหารที่เป็นของแซ่เหลียงโดยเฉพาะ
คำถามที่พบบ่อย
แซ่เหลียง ภาษาจีนเขียนอย่างไร?
เขียนว่า 梁 ตัวย่อและตัวเต็มเหมือนกัน เดิมหมายถึงสะพานไม้หรือทำนบดักปลา
แซ่เหลียง แต้จิ๋วอ่านว่าอะไร?
สำเนียงแต้จิ๋วอ่านว่า "เนี้ย" (nion5) เป็นการถอดเสียงตามหลักการอ่านแต้จิ๋ว ยังไม่พบการใช้เป็นชื่อแซ่ในเอกสารไทย และไม่ใช่คำเดียวกับ "เนี้ย" ในชื่อเจ้าแม่ (娘)
แซ่เหลียง มาจากไหน?
สายหลักมาจากแคว้นเหลียงที่เซี่ยหยาง ลูกหลานใช้ชื่อแคว้นเป็นแซ่หลังแคว้นล่มเมื่อ 641 ปีก่อน ค.ศ. และยังมีสายอื่นอีกหลายสาย
แซ่เหลียง ภาษาอังกฤษสะกดอย่างไร?
สะกดได้หลายแบบ เช่น Liang (จีนกลาง) Leung (ฮ่องกง) Leong (มาเก๊า มาเลเซีย สิงคโปร์) Neo ตามเสียงฮกเกี้ยน แต้จิ๋ว และไหหลำ และ Nio ในอินโดนีเซีย
แซ่เหลียง มีกี่คน และเป็นแซ่ของคนกวางตุ้งหรือแต้จิ๋ว?
ประมาณการปี 2026 ราว 11.07 ล้านคน เป็นตัวเลขปรับจากสถิติทางการ ไม่ใช่การนับจริง ส่วนใหญ่อยู่ทางกวางตุ้งและกว่างซี สายแต้จิ๋วยังไม่พบข้อมูล
บทสรุป
แซ่เหลียงมีรากในส่านซีและกานซู่ แล้วลงใต้มาตั้งหลักแน่นที่สุดในกวางตุ้งและกว่างซี ป้ายหอ 安定堂 เป็นร่องรอยที่ลูกหลานทั่วโลกยังใช้ร่วมกัน
สำหรับคนไทยเชื้อสายจีน ผมยังไม่พบข้อมูลของสายแต้จิ๋วและสมาคมในไทยที่ยืนยันได้ครบ ถ้าคุณเป็นลูกหลานแซ่เหลียงหรือแซ่เนี้ย มีสมุดลำดับสกุล ป้ายหอ ชื่อหมู่บ้านเดิม หรือข้อมูลที่ต่างจากนี้ แจ้งครอบครัวเรา ได้เลยครับ
เรื่องแซ่ที่เกี่ยวข้อง แซ่ชิ้ง (秦 จีนกลาง ฉิน) สายหนึ่งสืบจากสกุลหยิงเดียวกับแซ่เหลียง และแคว้นฉินก็คือแคว้นที่ตีแคว้นเหลียงแตก ดูแซ่ชิ้ง แซ่ฉิน และดูตารางแซ่ทั้งหมดได้ที่แซ่จีน 100 อันดับแรก ปี 2026
