แซ่อัง แซ่อาน (安) มาจากไหน? ประวัติตระกูลอาน จากเส้นทางสายไหมสู่ทั่วแผ่นดินจีน

แซ่อานเขียนด้วยอักษร 安 ตัวเดียวกับคำว่า "สงบ ปลอดภัย" ตัวย่อกับตัวเต็มเหมือนกัน จีนกลางอ่านว่า "อาน" (Ān) ส่วนสำเนียงแต้จิ๋วอ่านว่า "อัง" (ang1) ซึ่งเป็นการถอดเสียงตามหลักการอ่านแต้จิ๋ว ยังไม่พบการใช้เป็นชื่อแซ่ในเอกสารไทย และต้องระวังว่า "อั๊ง" ที่คนไทยคุ้นหูส่วนใหญ่คือแซ่ 洪 ไม่ใช่ 安

ประมาณการปี 2026 มีคนแซ่อานในจีนราว 1.91 ล้านคน อันดับประมาณ ~112 ส่วนใหญ่อยู่ภาคเหนือ ที่ผมสนใจคือแซ่นี้มีรากจากต่างแดนชัดเจนที่สุดแซ่หนึ่ง เพราะต้นสายใหญ่สองสายเป็นชาวอิหร่านโบราณและชาวเอเชียกลางที่มาตามเส้นทางสายไหม

ประเด็นสำคัญ

• 安 จีนกลางอ่าน อาน แต้จิ๋วอ่าน อัง (ถอดเสียง) เป็นคนละแซ่กับ 洪 (อั๊ง/หง)
• สายพาร์เธียมาจากอานซื่อเกา พระภิกษุผู้แปลพระสูตรรุ่นแรกของจีน
• สายซอกเดียมีหลักฐานชั้นต้นคือจารึกหลุมศพของอานเจีย ปี ค.ศ. 579
• ถิ่นเดิมของตระกูลคืออู่หลิงและอู่เวย ชื่อหอมีกว่า 40 ชื่อ เช่น 武陵堂 และ 剖心堂
• ยังไม่พบสายแต้จิ๋ว ใกล้ที่สุดคือสมาคมตระกูลอานที่ซ่านเหว่ย (汕尾) และยังไม่พบสมาคมในไทย

ก่อนอ่าน: ทำไมผมเขียนเรื่องแซ่ของตระกูลต่าง ๆ

ผม ธนินพงษ์ ศุภพิทักษ์พงษ์ (MingPaPa) เป็นคนแต้จิ๋ว แซ่ 黃 (แต้จิ๋ว อึ้ง / จีนกลาง หวง) บรรพบุรุษมาจากเท่งไฮ้ (澄海 — จีนกลาง เฉิงไห่) ผมรักและภูมิใจในรากเหง้าวัฒนธรรมจีนที่อากงอาม่าส่งต่อมาให้ หลังจากเขียนเรื่องแซ่อึ้งของบ้านผมเองและตาราง 168 แซ่จีนแล้ว ผมอยากให้ลูกหลานตระกูลอื่นได้มีเรื่องราวของแซ่ตัวเองเก็บไว้บ้าง จึงขออนุญาตรวบรวมข้อมูลเท่าที่พอจะหาได้ มาเขียนเป็นบทความของแซ่ตระกูลที่มีอยู่ในเมืองไทยทีละแซ่

ตั้งใจให้เป็นประโยชน์ต่อลูกหลานแต่ละตระกูล และเป็นอีกแรงหนึ่งในการช่วยคนไทยเชื้อสายจีนค้นหารากเหง้าของตัวเอง ข้อมูลส่วนใหญ่มาจากรายงานทะเบียนราษฎร์ของทางการจีน หนังสือและเว็บไซต์ของตระกูล งานวิชาการ และข่าวจากจีน ผมพยายามบอกไว้ทุกครั้งว่าเรื่องไหนเป็นตำนานหรือบันทึกของตระกูล และเรื่องไหนมีหลักฐานทางประวัติศาสตร์

ผมไม่ใช่นักประวัติศาสตร์ เป็นเพียงลูกหลานคนจีนคนหนึ่งที่อยากเห็นเรื่องเหล่านี้ถูกเก็บไว้ หากข้อมูลตระกูลใดผิดพลาด หรือพี่น้องบ้านไหนมีเรื่องราวที่อยากเพิ่มเติม แจ้งครอบครัวเราได้เลยครับ ผมจะแก้ไขและบันทึกไว้ในประวัติการแก้ไขท้ายบทความ เพื่อให้ข้อมูลสมบูรณ์ที่สุด และช่วยให้การศึกษารากเหง้าและวัฒนธรรมของแต่ละแซ่ง่ายขึ้นสำหรับทุกคน

ข้อมูลด่วนแซ่อัง แซ่อาน (安)

หัวข้อ	ข้อมูล
อักษรจีน	安 ตัวย่อและตัวเต็มเหมือนกัน (คนละแซ่กับ 洪)
จีนกลาง	อาน (Ān เสียงที่ 1)
แต้จิ๋ว	อัง (ang1 เสียงอ่านหนังสือ) ถอดเสียงตามหลักการอ่านแต้จิ๋ว ยังไม่พบการใช้เป็นชื่อแซ่ในเอกสารไทย · เสียงพูดคือ uan1 "อวน"
ภาษาอังกฤษ	An, On (ฮ่องกง/มาเก๊า), Ann / Ang (สิงคโปร์ มาเลเซีย) · เกาหลี 안 An/Ahn
อันดับในจีน	อันดับประมาณ ~112 (ทางการจีนประกาศเพียง 100 อันดับ)
จำนวนคน	ราว 1.91 ล้านคน (ประมาณการปี 2026 ช่วง ±10% ราว 1.72–2.10 ล้านคน)
มณฑลที่มีมากที่สุด	เหอเป่ย
ถิ่นเดิมของตระกูล	อู่หลิง (หูหนาน) และอู่เวย (กานซู่)

ถ้าอยากเทียบจำนวนคนกับแซ่อื่น ดูได้ในตาราง 168 แซ่จีน

แซ่อาน ภาษาจีนเขียนอย่างไร อ่านว่าอะไร

อักษร 安 คนไทยเชื้อสายจีนเห็นบ่อยทั้งในคำอวยพร "平安" (จีนกลาง ผิงอาน) และในชื่ออำเภอแต้อัว (潮安 เฉาอาน) แต่ในฐานะแซ่ อักษรนี้มาจากชื่ออาณาจักรต่างชาติที่จีนเรียกว่า 安息 (จีนกลาง อานซี — พาร์เธีย) และ 安国 (จีนกลาง อานกั๋ว — บูคารา)

ตามพจนานุกรม Mogher หน้าอักษร 安 อักษรนี้ในแต้จิ๋วมีสองเสียง คือ ang1 เสียงอ่านหนังสือ และ uan1 "อวน" เสียงพูด ผมเลือก "อัง" เพราะชื่อแซ่ในภาษาแต้จิ๋วใช้เสียงอ่านหนังสือเป็นหลัก อีกหลักฐานคือวิกิพีเดียภาษาจีนหน้าแซ่อานระบุว่าในสิงคโปร์และมาเลเซียสะกดแซ่ 安 ว่า Ang หรือ Ann ซึ่งตรงกับเสียง ang ส่วนฮ่องกงและมาเก๊าสะกด On ตามกวางตุ้ง

อย่าสับสนกับแซ่อั๊ง 洪

ในเมืองไทย ชื่อ "อั๊ง" "อั้ง" หรือบางเว็บเขียน "อัง" มักหมายถึงแซ่อั๊ง แซ่หง (洪) ซึ่งเป็นแซ่ใหญ่ของชาวแต้จิ๋วในไทย มีมูลนิธิการกุศลอั๊งตระกูล (泰國洪氏宗親總會) ส่วนแซ่อัง (安) เป็นอีกแซ่หนึ่งที่แทบไม่พบในไทย ตัวสะกด Ang ก็ใช้ได้ทั้งสองแซ่ เห็นชื่อ "อัง" หรือ Ang จึงต้องดูอักษรจีนกำกับทุกครั้ง

แซ่อาน มาจากไหน

สายพาร์เธีย เจ้าชายอานซื่อเกา

ตาม《新唐书·宰相世系表》(จีนกลาง ซินถังซู ไจ่เซี่ยงซื่อซี่เปี่ยว — ตารางวงศ์อัครเสนาบดีในพงศาวดารถังฉบับใหม่) สมัยฮั่นหลิงตี้ ในศตวรรษที่ 2 มีเจ้าชายแห่งอาณาจักรอานซีหรือพาร์เธีย ในอิหร่านตะวันออกเฉียงเหนือ ชื่อ 安清 (จีนกลาง อานชิง) ชื่อรอง 世高 (ซื่อเกา) ผู้สละราชสมบัติให้พระปิตุลา ออกบวช แล้วมาพำนักที่ลั่วหยาง

ท่านเป็นที่รู้จักในฐานะพระภิกษุผู้แปลพระสูตรรุ่นแรก ๆ ของจีน ลูกหลานและผู้ติดตามใช้ชื่ออาณาจักร "安" เป็นแซ่

สายซอกเดีย แคว้นอานกั๋ว

สมัยราชวงศ์เหนือใต้ถึงถัง ชาวซอกเดียจากเอเชียกลางที่จีนเรียกรวมว่า昭武九姓 (จีนกลาง เจาอู่จิ่วซิ่ง — เก้าแซ่เจาอู่) เข้ามาค้าขายและตั้งรกรากในจีน คนที่มาจากแคว้นอานกั๋วหรือบูคาราในอุซเบกิสถานปัจจุบันใช้ "安" เป็นแซ่ อีกแซ่หนึ่งในกลุ่มนี้คือแซ่คัง ซึ่งเล่าไว้ในบทความแซ่คัง แซ่คาง (康)

หลักฐานชั้นต้นที่ชัดที่สุดคือศิลาจารึกหลุมศพของ 安伽 (จีนกลาง อานเจีย) ปี ค.ศ. 579 จากสุสานอานเจีย ท่านเป็น 萨保 (จีนกลาง ซ่าเป่า) หรือหัวหน้าชุมชนชาวซอกเดียแห่งถงโจว (同州) จารึกระบุว่าท่านเป็นชาวกูจาง (姑臧) คือเมืองอู่เวย กานซู่ จุดพักสำคัญบนเส้นทางสายไหม และอ้างว่าบรรพชนเป็นเชื้อสายจักรพรรดิเหลือง แสดงว่าครอบครัวต่างชาติรับลำดับวงศ์แบบจีนมาตั้งแต่ศตวรรษที่ 6

สายอื่น ๆ

เรื่องเล่าว่าจักรพรรดิเหลืองมีหลานชื่อ "安" ผู้ตั้งอาณาจักรอานซี ไม่มีหลักฐาน ส่วนสมัยฮั่นตะวันตก ขุนนางแซ่ 侯 ได้บรรดาศักดิ์ "安国君" ลูกหลานใช้ "安国" เป็นแซ่แล้วตัดเหลือ "安" แซ่ 侯 คือแซ่โฮ้ว แซ่โหว

ที่โดดเด่นอีกสายคือตระกูลอานชาวอี๋แห่งสุ่ยซี (水西) กุ้ยโจว ตระกูลผู้ปกครองท้องถิ่นที่อ้างบรรพชนชื่อ 济济火 (จีนกลาง จี้จี้หั่ว) ผู้ช่วยจูกัดเหลียง (诸葛亮 จูเก่อเลี่ยง) ปราบเบ้งเฮ็ก (孟获 เมิ่งฮั่ว) เมื่อ ค.ศ. 225 ต้นราชวงศ์หมิง ผู้นำชื่อ 霭翠 (จีนกลาง อ่ายชุ่ย) สวามิภักดิ์และได้รับพระราชทานแซ่อาน ครองตำแหน่งเจ้าเมืองจนถูกยุบต้นราชวงศ์ชิง นอกจากนี้ยังมีเซียนเปย์ ชาวหุย แมนจู มองโกล ต๋าโว่ร์ และชาวเกาหลี (안)

สาย	บรรพชน	ยุค	ตำนานหรือหลักฐาน
พาร์เธีย (安息)	อานชิง / อานซื่อเกา	ฮั่นตะวันออก	มีเอกสาร《新唐书》และชีวประวัติพระภิกษุ
ซอกเดีย (安国)	ชาวบูคารา เช่น อานเจีย	ราชวงศ์เหนือใต้–ถัง	เอกสารและจารึก ค.ศ. 579
หลานจักรพรรดิเหลือง	安	ยุคตำนาน	ตำนาน
安国君	ขุนนางแซ่ 侯	ฮั่นตะวันตก	ตำราแซ่ระดับเว็บ
ชาวอี๋แห่งสุ่ยซี	霭翠	ต้นหมิง	เอกสารและงานวิชาการ

ถิ่นเดิมและชื่อหอบรรพชน

วิกิพีเดียภาษาจีนระบุถิ่นเดิมของแซ่อานไว้แห่งเดียวคือ 武陵 (จีนกลาง อู่หลิง) แถบฉางเต๋อ มณฑลหูหนาน ส่วนบทความของสมาคมตระกูลอานบน Sohuเพิ่ม 武威 (จีนกลาง อู่เวย) หรือเหลียงโจวและกูจาง ในระเบียงเหอซี กานซู่ ซึ่งตรงกับภูมิลำเนาในจารึกอานเจีย

ชื่อหอของแซ่อานมีมากกว่า 40 ชื่อ และไม่เป็นระบบเดียวกันทั่วประเทศ

• 武陵堂 และ 武威堂 ตั้งตามถิ่นเดิม
• 剖心堂 (จีนกลาง โพวซินถัง — หอผ่าหัวใจ)
• 敬承堂 济世堂 追远堂 敦伦堂 久安堂 保安堂 เป็นชื่อคติสอนใจหรือชื่อสาขา

เส้นทางของตระกูลอาน และคำถามเรื่องแต้จิ๋ว

ฮั่นถึงถัง ชุมชนต่างชาติบนเส้นทางสายไหม

อานซื่อเกาและคณะมาถึงลั่วหยางสมัยฮั่นหลิงตี้ ต่อมาสมัยเว่ยเหนือถึงถัง ชาวซอกเดียแซ่อานตั้งชุมชนตามระเบียงเหอซี ฉางอาน และลั่วหยาง สมัยถังเป็นช่วงที่แซ่อานขยายตัวมากที่สุด มีทั้งอานจินจั้ง (安金藏) ชาวฉางอาน และอานลู่ซาน (安禄山) แม่ทัพชายแดนผู้ก่อกบฏในปี 755 ซึ่งแหล่งบางแห่งระบุว่าเดิมแซ่ 康 แล้วมาใช้แซ่อาน

ซ่งถึงชิง

สมัยซ่งมีจอหงวนอานเต๋อยวี่ (安德裕) สมัยหยวนมีนักปราชญ์อานซี (安熙) แห่งเหอเป่ย แหล่งสถิติรายงานว่าช่วง 600 ปีจากสมัยหมิงถึงปัจจุบัน ประชากรแซ่อานเพิ่มจากราว 8 หมื่นคนเป็นราว 1.7 ล้านคน ในทางใต้ ตระกูลอานแห่งสุ่ยซีครองตำแหน่งเจ้าเมืองในกุ้ยโจวตลอดราชวงศ์หมิง ส่วนในเจียงหนานมีอานกั๋ว (安国) คหบดีแห่งเจียวซาน (胶山) อู๋ซี ผู้มีชื่อเรื่องการพิมพ์หนังสือ สมัยชิงมีชาวอานจากซานตงและเหอเป่ยย้ายไปจี๋หลินและเหลียวหนิง

แต้จิ๋ว ยังไม่พบสาย

ขอบอกตรง ๆ ว่าผมไม่พบสายแซ่อัง (安) ในแต้จิ๋ว ทั้งบรรพชนผู้เข้าแต้จิ๋ว หมู่บ้าน และศาลบรรพชน ผลค้นในซัวเถา (汕头 ซ่านโถว) เมืองแต้จิ๋ว (潮州 เฉาโจว) และกิ๊กเอี๊ย (揭阳 เจียหยาง) มีแต่อักษร 安 ในชื่ออำเภอแต้อัว และชื่อองค์กรของแซ่อื่น เช่น 潮阳郑氏孔安堂 ซึ่งเป็นของแซ่ 郑

จุดที่ใกล้แต้จิ๋วที่สุดคือสมาคมวัฒนธรรมตระกูลอานแห่งเมืองซ่านเหว่ย (汕尾市安氏宗亲文化联谊会) ในเขตไห่ลู่เฟิงซึ่งติดกับแต้จิ๋ว ตามข่าวการประชุมใหญ่ของสมาคมบน Sohu สมาคมนี้เลือกตั้งกรรมการชุดที่ 2 เมื่อวันที่ 3 มกราคม 2024 ส่วนสายฮกเกี้ยน แคะ และไหหลำยังไม่พบที่เด่นชัด

แซ่อัง (อาน) ในประเทศไทย

ผมตรวจรายชื่อสมาชิกของสหสมาคมตระกูลแซ่แห่งประเทศไทย (泰華各姓宗親總會聯合會) และรายชื่อบนเว็บ thaicn แล้ว ยังไม่พบสมาคมตระกูลแซ่อานหรือแซ่อังในไทย (ข้อมูลราวปี 2009–2011 อาจไม่เป็นปัจจุบัน) การค้นคำว่า "สมาคมตระกูลอัง" ก็ได้ผลที่เป็นของแซ่ 洪

ถ้าบ้านไหนมีป้ายบรรพชนเขียนว่า 安 จะเรียกตัวเองว่าแซ่อัง แซ่อวน หรือแซ่อาน และแน่ใจว่าไม่ใช่ 洪 หรือมีป้ายหอ "武陵堂" "剖心堂" อยู่ในบ้าน เรื่องของบ้านนั้นคือหลักฐานชิ้นแรกของแซ่นี้ในเมืองไทย

ทุกวันนี้คนแซ่อานอยู่ที่ไหนในจีน

แซ่อานเป็นแซ่ของภาคเหนือชัดเจน ตามข้อมูลสถิติรายมณฑลของเว็บสมุดลำดับสกุล jiapu.best198

พื้นที่	ความสำคัญ
เหอเป่ย	มากที่สุด ข้อมูลรุ่นเก่าราว 13%
อานฮุย ซานตง เหลียวหนิง	รวมกับเหอเป่ยราว 45%
เหอหนาน เฮยหลงเจียง ซานซี กานซู่ ส่านซี กุ้ยโจว	รวมอีกราว 37%
กุ้ยโจวตะวันตกเฉียงเหนือ	ถิ่นเดิมของตระกูลอานชาวอี๋แห่งสุ่ยซี
จี๋หลิน	ชาวเกาหลีในจีนแซ่ 안 (Ahn)
กวางตุ้ง	มีสมาคมตระกูลอานที่ซ่านเหว่ย
แต้จิ๋ว	ยังไม่พบ

บุคคลสำคัญแซ่อาน

บุคคล	ยุค	บทบาท
อานซื่อเกา (安世高 / 安清)	ฮั่นตะวันออก	เจ้าชายพาร์เธียผู้ออกบวช แปลพระสูตร บรรพชนของแซ่อานบางสาย
อานเจีย (安伽 517–579)	โจวเหนือ	หัวหน้าชุมชนชาวซอกเดียแห่งถงโจว เจ้าของจารึกข้างต้น
อานจินจั้ง (安金藏)	ถัง	นักดนตรีในกรมพิธี กรีดอกพิสูจน์ความบริสุทธิ์ของรัชทายาทหลี่ตั้น (李旦) ภายหลังได้เป็น 代国公
อานลู่ซาน (安禄山)	ถัง	แม่ทัพชายแดนเชื้อสายซอกเดีย–เติร์ก ผู้ก่อกบฏอานลู่ซาน (755)
อานหมิน (安民)	ซ่งเหนือ	ช่างแกะศิลาผู้ปฏิเสธจะสลักชื่อตนบน《元祐党籍碑》 ได้รับยกย่องว่าไม่กลัวอำนาจ
อานกั๋ว (安国)	หมิง	คหบดีแห่งอู๋ซี เจ้าของโรงพิมพ์ "桂坡馆"

คนที่ผมอยากให้ลูกหลานแซ่อานรู้จักคืออานจินจั้ง ผู้ยอมกรีดอกเพื่อพิสูจน์ความบริสุทธิ์ของรัชทายาทหลี่ตั้น

ธรรมเนียม คำสอน และอาหาร

ขอตอบตรง ๆ ว่ายังไม่พบอาหารที่เป็นของตระกูลอานโดยตรง ที่ใกล้ที่สุดคืออาหารที่เล่นคำกับความหมายมงคลของอักษร 安 เช่น "安豆饼" ขนมแป้งทอดใส่ยอดถั่วลันเตาและไข่ของย่านเหรินเฟิงหลี่ (仁丰里) เมืองหยางโจว ซึ่งทำกันก่อนเทศกาลเช็งเม้ง คนท้องถิ่นเรียกยอดถั่วลันเตาว่า "安豆苗" ขนมนี้จึงมีความหมายว่า "平平安安" ตามรายงานของหนังสือพิมพ์ประชาชนที่เผยแพร่บน 163.com เป็นการเล่นคำ ไม่ใช่อาหารประจำตระกูล

คำสอนประจำตระกูลอานที่มีแหล่งอ้างอิง ผมยังไม่พบ ลำดับชื่อรุ่นก็ยังไม่พบชุดที่ครบ มีเพียงสายป๋อซิ่ง ซานตง ที่รุ่นที่ 11–13 ใช้ 伦 宏 玉

วันไหว้เฉพาะของตระกูลอานก็ยังไม่พบ องค์กร 世界华人安氏宗亲总会 (สมาคมตระกูลอานชาวจีนทั่วโลก) เคยประชุมที่ศาลบรรพชนตระกูลอานที่หลงก่าง (龙港) เมืองเวินโจว เจ้อเจียง เมื่อปี 2010

คำถามที่พบบ่อย

แซ่อาน ภาษาจีนเขียนอย่างไร?

เขียนว่า 安 ตัวย่อและตัวเต็มเหมือนกัน อักษรเดียวกับคำว่า "平安" อย่าสับสนกับ 洪 (แซ่อั๊ง/หง) ซึ่งชื่อไทยใกล้กันมาก

แซ่อาน แต้จิ๋วอ่านว่าอะไร?

สำเนียงแต้จิ๋วอ่านว่า "อัง" (ang1) เป็นการถอดเสียงตามหลักการอ่านแต้จิ๋ว ยังไม่พบการใช้เป็นชื่อแซ่ในเอกสารไทย อักษร 安 ยังมีเสียงพูดว่า "อวน" (uan1) แต่ชื่อแซ่ในแต้จิ๋วใช้เสียงอ่านหนังสือเป็นหลัก

แซ่อัง จีนกลางอ่านว่าอะไร?

จีนกลางอ่านว่า "อาน" (Ān เสียงที่ 1) แซ่อังกับแซ่อานจึงเป็นแซ่ 安 เดียวกัน แต่ "อั๊ง" ที่คนไทยคุ้นหูส่วนใหญ่เป็นแซ่ 洪

แซ่อาน มาจากไหน?

สายใหญ่มาจากต่างแดนตามเส้นทางสายไหม คือลูกหลานเจ้าชายอานซื่อเกาแห่งพาร์เธีย และชาวซอกเดียจากแคว้นบูคารา ทั้งสองสายใช้ชื่ออาณาจักร "安" เป็นแซ่ ถิ่นเดิมของตระกูลคืออู่หลิงและอู่เวย

แซ่อานเป็นคนจีนแท้หรือเปล่า?

แซ่อานหลายสายมีบรรพชนเป็นชาวต่างชาติที่เข้ามาอยู่ในจีนเกือบสองพันปีก่อนแล้วกลมกลืนเป็นชาวจีน และยังมีสายที่ได้รับพระราชทานแซ่ภายหลัง คนแซ่อานจึงอาจมาจากสายใดก็ได้ ต้องดูจากสมุดลำดับสกุลของแต่ละบ้าน

บทสรุป

แซ่อานเล่าเรื่องเส้นทางสายไหมได้ดีแซ่หนึ่ง จากเจ้าชายพาร์เธียที่ออกบวชและแปลพระสูตรที่ลั่วหยาง ถึงพ่อค้าซอกเดียที่ตั้งรกรากที่อู่เวย แล้วกลมกลืนเป็นคนจีนภาคเหนือ

ทางแต้จิ๋วและในไทย ผมยังไม่พบสายของแซ่นี้ ถ้าลูกหลานแซ่ 安 คนไหนมีเรื่องเล่าของบ้าน มีชื่อหมู่บ้านเดิม หรือเคยเข้าใจว่าบ้านตัวเองแซ่อั๊งแล้วมาพบว่าป้ายบรรพชนเขียนว่า 安 ช่วยแจ้งครอบครัวเราได้เลยครับ

แหล่งข้อมูลและอ่านเพิ่มเติม

• แซ่อาน 安姓 ต้นกำเนิด ถิ่นเดิม และตัวสะกด (วิกิพีเดียภาษาจีน)
• บรรพชนของแซ่อานในจีน 中国的安姓祖先是谁 (今日头条问答)
• สถิติประชากรแซ่อานรายมณฑล 安氏家谱 (家谱网 jiapu.best198)
• ถิ่นเดิมและชื่อหอแซ่อาน 你姓安，我姓安 (搜狐 / 安氏宗亲 แหล่งของตระกูล)
• ประวัติตระกูลอานชาวอี๋แห่งสุ่ยซี 水西安氏土司来历和消亡史 (今日头条)
• ตระกูลอานแห่งสุ่ยซี 水西安氏 (วิกิพีเดียภาษาจีน)
• ประวัติพระอานซื่อเกา An Shigao (English Wikipedia)
• เก้าแซ่ชาวซอกเดีย 昭武九姓 (วิกิพีเดียภาษาจีน)
• ขนม 安豆饼 เมืองหยางโจว (网易 / 人民日报 2020)
• ข่าวประชุมใหญ่สมาคมตระกูลอานแห่งซ่านเหว่ย (搜狐 2024)
• คำอ่านอักษร 安 ในแต่ละสำเนียง (Wiktionary)
• รายชื่อสมาคมสมาชิกสหสมาคมตระกูลแซ่แห่งประเทศไทย (泰華各姓宗親總會聯合會 ข้อมูลราว 2009–2011)