↑
HOME ครอบครัว ธุรกิจ แถวนี้ 101 แซ่อึ้ง บทความ ติดต่อครอบครัว
รวมประวัติแซ่และตระกูลจีน · He Surname

แซ่ฮ้อ แซ่เหอ (何) มาจากไหน? ประวัติตระกูลเหอ จากอานฮุยสู่จีนใต้และไทย

แซ่ฮ้อ แซ่เหอ (何) มาจากไหน ราว 14.9 ล้านคน อันดับ 17 ของจีน สืบจากแคว้นหาน ถิ่นเดิมหลูเจียง ศาลบรรพชนหลิวเกิงถังที่กว่างโจว และสายแคะสู่แต้จิ๋ว

โดย · · อ่าน ~12 นาที
ภาพปกแซ่ฮ้อ แซ่เหอ อักษร 何 พู่กันสีทองกลางภาพ หน้าศาลบรรพชนหลิวเกิงถังหลังคากระเบื้องแขวนโคมแดงริมสระน้ำยามอาทิตย์ตก ข้างภาพถ่ายเก่าสีซีเปียของสตรีสวมหมวกขนสัตว์สีเข้ม มีแพรแดงและกิ่งดอกเหมยสีแดง พร้อมข้อความ แซ่ฮ้อ แซ่เหอ (何) มาจากไหน? ประวัติตระกูลเหอ จากอานฮุยสู่จีนใต้และไทย
ภาพปกแซ่ฮ้อ แซ่เหอ อักษร 何 พู่กันสีทองกลางภาพ หน้าศาลบรรพชนหลิวเกิงถังหลังคากระเบื้องแขวนโคมแดงริมสระน้ำยามอาทิตย์ตก ข้างภาพถ่ายเก่าสีซีเปียของสตรีสวมหมวกขนสัตว์สีเข้ม มีแพรแดงและกิ่งดอกเหมยสีแดง พร้อมข้อความ แซ่ฮ้อ แซ่เหอ (何) มาจากไหน? ประวัติตระกูลเหอ จากอานฮุยสู่จีนใต้และไทย (ภาพปกประกอบบทความ)

แซ่ฮ้อคือแซ่ที่เขียนด้วยอักษรจีน 何 ตัวย่อกับตัวเต็มเขียนเหมือนกัน คนแต้จิ๋วออกเสียงว่า ho5 คนไทยจึงเรียกว่า "ฮ้อ" ส่วนจีนกลางอ่านว่า "เหอ" (Hé) ทางการจีนจัดเป็นแซ่อันดับ 17 ของประเทศในปี 2020 และประมาณการปี 2026 มีคนใช้แซ่นี้ราว 14.9 ล้านคน

ที่ผมสนใจคือแซ่นี้เกิดจากเสียงที่เพี้ยน ตำราโบราณบอกว่าแท้จริงแล้วคือแซ่ 韩 (แต้จิ๋ว ฮั้ง / จีนกลาง หาน) และต้องบอกตรง ๆ ว่าในเขตแต้จิ๋ว แซ่ฮ้อเป็นแซ่เล็ก

คำตอบสั้น ๆ

แซ่ฮ้อหรือแซ่เหอ (何) ตามตำราสมัยราชวงศ์ถังมาจากลูกหลานแคว้นหานที่หนีลงใต้หลังแคว้นถูกฉินพิชิตเมื่อ 230 ปีก่อน ค.ศ. แล้วสำเนียงท้องถิ่นออกเสียง 韩 เพี้ยนเป็น 何 ถิ่นเดิมสำคัญคือหลูเจียงในมณฑลอานฮุย ปัจจุบันมีราว 14.9 ล้านคน เป็นแซ่อันดับ 17 ของจีน ในเขตแต้จิ๋วเป็นแซ่เล็ก ฐานใหญ่ทางใต้อยู่ที่กวางตุ้งและเขตคนแคะ

ประเด็นสำคัญ

  • แซ่ฮ้อกับแซ่เหอคือแซ่เดียวกัน ฮ้อเป็นเสียงแต้จิ๋ว เหอเป็นเสียงจีนกลาง ภาษาอังกฤษสะกด He หรือ Ho
  • ชื่อแซ่ไม่ได้มาจากความหมายของคำ แต่มาจากเสียงของแซ่หานที่เพี้ยนไป
  • ชื่อหอที่พบมากที่สุดคือ 庐江堂 (จีนกลาง หลูเจียงถัง)
  • ศาลบรรพชนที่โดดเด่นที่สุดคือ 留耕堂 (จีนกลาง หลิวเกิงถัง) ที่ซาวาน นครกว่างโจว
  • ในแต้จิ๋วมีคนแซ่ฮ้อราว 68,000 คน ตามรายชื่อที่ไม่ใช่สถิติทางการ
  • ผมยังไม่พบเอกสารที่ยืนยันสมาคมตระกูลแซ่ฮ้อในประเทศไทย

ก่อนอ่าน: ทำไมผมเขียนเรื่องแซ่ของตระกูลต่าง ๆ

ผม ธนินพงษ์ ศุภพิทักษ์พงษ์ (MingPaPa) เป็นคนแต้จิ๋ว แซ่ 黃 (แต้จิ๋ว อึ้ง / จีนกลาง หวง) บรรพบุรุษมาจากเท่งไฮ้ (澄海 — จีนกลาง เฉิงไห่) ผมรักและภูมิใจในรากเหง้าวัฒนธรรมจีนที่อากงอาม่าส่งต่อมาให้ หลังจากเขียนเรื่องแซ่อึ้งของบ้านผมเองและตาราง 168 แซ่จีนแล้ว ผมอยากให้ลูกหลานตระกูลอื่นได้มีเรื่องราวของแซ่ตัวเองเก็บไว้บ้าง จึงขออนุญาตรวบรวมข้อมูลเท่าที่พอจะหาได้ มาเขียนเป็นบทความของแซ่ตระกูลที่มีอยู่ในเมืองไทยทีละแซ่

ตั้งใจให้เป็นประโยชน์ต่อลูกหลานแต่ละตระกูล และเป็นอีกแรงหนึ่งในการช่วยคนไทยเชื้อสายจีนค้นหารากเหง้าของตัวเอง ข้อมูลส่วนใหญ่มาจากรายงานทะเบียนราษฎร์ของทางการจีน หนังสือและเว็บไซต์ของตระกูล งานวิชาการ และข่าวจากจีน ผมพยายามบอกไว้ทุกครั้งว่าเรื่องไหนเป็นตำนานหรือบันทึกของตระกูล และเรื่องไหนมีหลักฐานทางประวัติศาสตร์

ผมไม่ใช่นักประวัติศาสตร์ เป็นเพียงลูกหลานคนจีนคนหนึ่งที่อยากเห็นเรื่องเหล่านี้ถูกเก็บไว้ หากข้อมูลตระกูลใดผิดพลาด หรือพี่น้องบ้านไหนมีเรื่องราวที่อยากเพิ่มเติม แจ้งครอบครัวเราได้เลยครับ ผมจะแก้ไขและบันทึกไว้ในประวัติการแก้ไขท้ายบทความ เพื่อให้ข้อมูลสมบูรณ์ที่สุด และช่วยให้การศึกษารากเหง้าและวัฒนธรรมของแต่ละแซ่ง่ายขึ้นสำหรับทุกคน

ข้อมูลด่วนแซ่ฮ้อ แซ่เหอ

หัวข้อ ข้อมูล
อักษรจีน 何 (ตัวย่อและตัวเต็มเขียนเหมือนกัน)
จีนกลาง เหอ (Hé)
แต้จิ๋ว ฮ้อ (ho5)
ฮกเกี้ยน Hô / Hô͘
กวางตุ้ง ho4 (สะกดแบบฮ่องกงว่า Ho)
แคะ hò (สำเนียงซื่อเซี่ยน)
ภาษาอังกฤษ He หรือ Ho
อันดับในจีน อันดับ 17 (อันดับทางการปี 2020)
จำนวนคน ราว 14.9 ล้านคน (ประมาณการปี 2026)
มณฑลที่มีมากที่สุด เสฉวน
ถิ่นเดิมของตระกูล 庐江 (จีนกลาง หลูเจียง) ในมณฑลอานฮุย
ชื่อหอที่พบบ่อย หลูเจียงถัง (庐江堂), 水部堂 (จีนกลาง สุ่ยปู้ถัง), 四友堂 (จีนกลาง ซื่ออิ่วถัง), 忠孝堂 (จีนกลาง จงเซี่ยวถัง)

ถ้าอยากเทียบกับแซ่อื่น ดูได้ในตาราง 168 แซ่จีนอันดับแรก ปี 2026 แซ่ฮ้ออยู่ถัดจากแซ่ก๊วย (郭) ไปหนึ่งอันดับ

แซ่ฮ้อ ภาษาจีนเขียนอย่างไร แปลว่าอะไร

แซ่ฮ้อเขียนว่า 何 ไม่มีรูปตัวเต็มแยกต่างหาก ด้านซ้ายคือรากคน ด้านขวาคืออักษร 可 (แต้จิ๋ว โข่ / จีนกลาง เข่อ) ในภาษาจีนปัจจุบันคำนี้ใช้เป็นคำถาม แปลว่า "อะไร" หรือ "ทำไม"

ส่วนรูปอักษรรุ่นแรกบนกระดูกเสี่ยงทาย วิกิพจนานุกรมอธิบายว่าเป็นรูปคนแบกของไว้บนบ่า แต่แซ่นี้ไม่ได้มาจากความหมายทั้งสองอย่าง ตามตำราโบราณ แซ่ฮ้อมาจากเสียงของแซ่หานที่เพี้ยนไป

พจนานุกรมแต้จิ๋ว Mogher ให้เสียง ho5 และไม่มีเสียงพิเศษสำหรับใช้เป็นแซ่ คนไทยจึงเรียกว่า "ฮ้อ" แต่รูปสะกดภาษาไทยยังไม่ตายตัว ภาษาอังกฤษใช้ He ตามพินอิน ส่วน Ho มาจากเสียงกวางตุ้ง พบบ่อยในฮ่องกงและมาเก๊า

ข้อควรระวังคือ "แซ่โฮ้ว" ที่พบในบทความภาษาไทยบางแห่งหมายถึงแซ่ 侯 (จีนกลาง โหว) เป็นคนละแซ่กัน อีกแซ่ที่ต้องแยกคือ 贺 (แต้จิ๋ว ฮ่อ / จีนกลาง เฮ่อ) ซึ่งเป็นคนละแซ่เช่นกัน แต่มีจุดเชื่อมกันอยู่หนึ่งจุด ตัวบท《魏书·官氏志》(เว่ยซู กวานซื่อจื้อ) บันทึกว่าสกุลสองพยางค์ 贺拔 (เฮ่อป๋า) ของชนเผ่าทางเหนือสมัยเว่ยเหนือเปลี่ยนมาใช้แซ่ 何 ไม่ใช่ 贺 ผมเล่าไว้ในแซ่ฮ่อ แซ่เฮ่อ (贺)

แซ่ฮ้อ มาจากไหน

จากแซ่หานกลายเป็นแซ่เหอ

วิกิพีเดียภาษาจีนหัวข้อแซ่เหอ ยกข้อความจากตำราแซ่สมัยถังชื่อ 元和姓纂 (จีนกลาง หยวนเหอซิ่งจ่วน) ว่า เมื่อแคว้นฉินพิชิตแคว้นหานและจับกษัตริย์ 韩王安 (จีนกลาง หานหวางอาน) ไป ลูกหลานก็กระจายไปอยู่ระหว่างแม่น้ำแยงซีกับแม่น้ำหวย แถบมณฑลอานฮุยตอนกลาง สำเนียงคนแถบนั้นออกเสียง 韩 เป็น 何 จึงกลายเป็นแซ่เหอ

แคว้นหานล่มในปี 230 ก่อน ค.ศ. ส่วนเรื่องที่ลูกหลานกลายเป็นแซ่เหอ ตำราโบราณหลายเล่มพูดตรงกัน แต่กลไกเรื่องเสียงเพี้ยนเป็นคำอธิบายที่เขียนย้อนหลัง จึงควรอ่านเป็นประวัติที่ตระกูลยึดถือ

ตำนานหานเจียนชี้ลงแม่น้ำ

สมุดลำดับสกุลบางฉบับเล่าว่า 韩瑊 (จีนกลาง หานเจียน) เชื้อพระวงศ์แคว้นหาน หนีไปแจวเรืออยู่ที่หลูเจียง เมื่อเจ้าหน้าที่ฉินมาถามแซ่ ท่านชี้ลงน้ำในวันอากาศหนาว แล้วตอบเลี่ยงว่า "หนาว" ซึ่งพ้องเสียงกับ 韩 เจ้าหน้าที่ฟังเป็นคำว่า "แม่น้ำ" ที่ออกเสียงว่าเหอ ลูกหลานจึงเขียนแซ่เป็น 何

เรื่องนี้ฟังสนุก แต่สารานุกรมแซ่เหอของเว็บไซต์ทำสมุดลำดับสกุล ระบุว่านักวิจัยที่สำรวจในกวางตุ้งกว่ายี่สิบปีไม่พบสมุดลำดับสกุลสมัยหมิงที่ยกหานเจียนเป็นต้นแซ่ และบางสายก็ยกคนอื่นเป็นต้นแซ่ ข้อสรุปที่ปลอดภัยคือแซ่เหอมาจากสายแคว้นหานโดยรวม

ตำนานกับหลักฐาน

สายต้นกำเนิด เรื่องเล่า สถานะ
แคว้นหาน ลูกหลานหนีลงใต้ เสียง 韩 เพี้ยนเป็น 何 สายหลัก ตำราโบราณบันทึกตรงกัน
หานเจียน ชี้ลงแม่น้ำ หลบการไล่ล่าของฉิน ตำนาน น่าเชื่อถือต่ำ
ชาวซอกเดีย คนจากแคว้นที่จีนเรียกว่า "แคว้นเหอ" ในเอเชียกลาง ใช้ชื่อแคว้นเป็นแซ่ สมัยสุยถึงถัง มีหลักฐาน แต่ไม่ได้สืบจากแคว้นหาน

ถิ่นเดิมและชื่อหอบรรพชน

ถิ่นเดิมสำคัญที่สุดของแซ่ฮ้อคือหลูเจียง ตระกูลเหอแห่งหลูเจียงรุ่งเรืองเป็นตระกูลขุนนางในสมัยเว่ย จิ้น และราชวงศ์ใต้ ชื่อหอที่ลูกหลานใช้มากที่สุดจึงเป็นหลูเจียงถัง ถ้าที่บ้านมีป้ายบรรพชนเขียนคำนี้ ก็ตรงกับแซ่ฮ้อ

รายชื่อชื่อหอของตระกูลเหอจากเว็บไซต์สมุดลำดับสกุล อธิบายที่มาของชื่อหออื่นไว้ดังนี้

ชื่อหอ ที่มา
หลูเจียงถัง ตั้งตามถิ่นเดิมหลูเจียง เป็นชื่อหอหลัก
สุ่ยปู้ถัง ตั้งตาม 何逊 (จีนกลาง เหอซวิ่น) กวีสมัยราชวงศ์เหลียง ผู้รับราชการในกรมการน้ำ
ซื่ออิ่วถัง ตั้งตาม 何良俊 (จีนกลาง เหอเหลียงจวิ้น) ปราชญ์สมัยหมิงผู้ตั้งชื่อห้องหนังสือว่าห้องสี่สหาย
จงเซี่ยวถัง ตั้งตาม 何清 (จีนกลาง เหอชิง) ขุนนางสมัยหมิง ผู้เดินเท้ากว่าพันลี้กลับไปไว้ทุกข์ให้มารดาสามปี

เส้นทางลงใต้สู่กวางตุ้ง เขตแคะ และแต้จิ๋ว

จากแยงซีสู่ฝูเจี้ยนและกวางตุ้ง

วิกิพีเดียภาษาจีนระบุว่าปลายราชวงศ์จิ้นตะวันตก ตระกูลเหอเป็นหนึ่งในแปดตระกูลจากภาคกลางที่ย้ายเข้าฝูเจี้ยน และย้ายเข้ากวางตุ้งระลอกใหญ่ในสมัยซ่งใต้ กับช่วงปลายหยวนถึงต้นหมิง ในกวางตุ้งฐานใหญ่อยู่ที่สามเหลี่ยมปากแม่น้ำจูเจียง เช่น 番禺 (จีนกลาง พานอวี๋) 南海 (จีนกลาง หนานไห่) 顺德 (จีนกลาง ซุ่นเต๋อ) และ 增城 (จีนกลาง เจิงเฉิง)

ลานชั้นแรกของศาลบรรพชนจีนสมัยเก่า หลังคากระเบื้องเขียวปลายงอน เสาไม้สีแดง กระถางต้นไม้ใหญ่สองข้างบันไดหิน มองเข้าไปเห็นโถงด้านใน
ลานชั้นแรกของศาลบรรพชนใหญ่ตระกูลเหอแห่ง 大汾 (จีนกลาง ต้าเฟิน) เมืองตงก่วน ในสามเหลี่ยมปากแม่น้ำจูเจียง โบราณสถานระดับมณฑลกวางตุ้งตั้งแต่ปี 2019 ถ่ายเมื่อพฤษภาคม 2019 · ภาพ: Augusthaiho / Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)

บันทึกที่อ้างกันทั่วไปเล่าว่า ผู้ตั้งรกรากที่ 沙湾 (จีนกลาง ซาวาน) คนแรกคือ 何人鉴 (จีนกลาง เหอเหรินเจี้ยน) ผู้ซื้อที่ดินผืนใหญ่ในปี ค.ศ. 1233 ทำให้ตระกูลเหอเป็นหนึ่งในห้าตระกูลใหญ่ของพานอวี๋ คนไทยเชื้อสายกวางตุ้งแซ่นี้ที่สะกดว่า Ho หลายครอบครัวน่าจะมีรากอยู่แถบนี้

ศาลบรรพชนใหญ่ของตระกูลเหอที่ซาวานคือ 留耕堂 (จีนกลาง หลิวเกิงถัง) ซึ่งบูชาบรรพชนรุ่นที่หนึ่งถึงรุ่นที่ห้าของตระกูลเหอในซาวาน เริ่มสร้างในปี 1275 และขยายต่อมาหลายสมัย ปี 2019 คณะรัฐมนตรีจีนประกาศให้ศาลนี้เป็นโบราณสถานสำคัญระดับชาติ

ศาลบรรพชนหลิวเกิงถัง ศาลใหญ่ของแซ่ฮ้อ แซ่เหอ หลังคากระเบื้องสีน้ำตาล โคมแดงสองดวงหน้าโถง มีราวหินและสระน้ำอยู่ด้านหน้า ที่เมืองโบราณซาวาน กว่างโจว
ศาลบรรพชนใหญ่ตระกูลเหอ หลิวเกิงถัง เมืองโบราณซาวาน นครกว่างโจว มองจากฝั่งสระน้ำ · ภาพ: 古海岸遗址 / Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)

สายแคะที่ต้าปู้และเหมยเซี่ยน

บทความออนไลน์เรื่องการสืบรากแซ่เหอเล่าว่า ปลายซ่งถึงต้นหยวนมีตระกูลเหอจากฝูเจี้ยนเดินทางผ่านเจียงซีเข้าไปอยู่ที่ 大埔 (จีนกลาง ต้าปู้) และ 梅县 (จีนกลาง เหมยเซี่ยน) ในเขตคนแคะ คนดังจากต้าปู้คือ 何如璋 (จีนกลาง เหอหรูจาง) วิกิพีเดียภาษาจีนบันทึกว่าท่านเป็นชาวต้าปู้ และในปี 1877 ได้ไปเป็นทูตราชวงศ์ชิงประจำญี่ปุ่น

แล้วแซ่ฮ้อในแต้จิ๋วล่ะ

รายชื่อ 100 แซ่ใหญ่ของแต้จิ๋วที่เผยแพร่ออนไลน์จัดแซ่ฮ้อไว้ราวอันดับ 43 ประมาณ 68,000 คน ขณะที่แซ่ก๊วยอยู่อันดับ 16 ของแต้จิ๋ว ราว 190,000 คน รายชื่อนี้ไม่ได้บอกแหล่งสถิติ จึงใช้เทียบคร่าว ๆ เท่านั้น

บทความสำรวจแซ่รายหมู่บ้านในตำบลหลงเหว่ย เมืองกิ๊กเอี๊ย (揭阳 — จีนกลาง เจียหยาง) เล่าว่า คนแซ่ฮ้อในหมู่บ้านซื่อเหลียนและซินเฟิงย้ายมาจากอำเภอ 丰顺 (จีนกลาง เฟิงซุ่น) ซึ่งเป็นสายที่มาจากเขตคนแคะ

ผมยังไม่พบปฐมบรรพชนผู้เข้าแต้จิ๋ว หมู่บ้านแซ่ฮ้อขนาดใหญ่ หรือศาลบรรพชนสำคัญในเขตแต้จิ๋ว ครอบครัวไทยแซ่ฮ้อที่เล่าว่ามาจากแต้จิ๋ว จึงอาจเป็นสายแคะที่อยู่ชายขอบ หรือสายกวางตุ้ง ลองดูชื่อหมู่บ้านบนป้ายบรรพชนของบ้านครับ

แซ่ฮ้อในเมืองไทย

จากการค้นข้อมูลทั้งภาษาจีน ไทย และอังกฤษ ยังไม่พบเอกสารที่ยืนยันชื่อ ที่ตั้ง หรือปีก่อตั้งของสมาคมตระกูลแซ่ฮ้อในไทย ซึ่งไม่ได้แปลว่าไม่มี ประเทศไทยมีสหสมาคมตระกูลแซ่แห่งประเทศไทยเป็นองค์กรรวมของสมาคมแซ่ต่าง ๆ ใครอยากติดต่อญาติแซ่ฮ้อลองสอบถามที่นั่นก่อน

ตัวอย่างจากเพื่อนบ้านคืออินโดนีเซีย ข่าวในโซหูปี 2022 รายงานว่าสมาคมแซ่เหอแห่งอินโดนีเซียซึ่งใช้ชื่อหอหลูเจียงถัง ซ่อมศาลบรรพชนเสร็จและอัญเชิญป้ายปฐมบรรพชนเข้าประดิษฐาน โดยจัดไหว้บรรพชนทุกปีในฤดูใบไม้ผลิและฤดูใบไม้ร่วง ซึ่งเป็นแบบแผนเดียวกับสมาคมแซ่หลายแห่งในไทย

ผมยังไม่พบตระกูลไทยแซ่ฮ้อที่มีเอกสารยืนยัน หรือนามสกุลไทยที่แปลงมาจากแซ่ฮ้อ จึงไม่ขอเดา

ทุกวันนี้คนแซ่เหออยู่ที่ไหนในจีน

วิกิพีเดียภาษาจีนระบุว่าปี 2018 มีคนแซ่เหอในจีนแผ่นดินใหญ่ราว 14.8 ล้านคน อยู่ในเสฉวน กวางตุ้ง และหูหนาน รวมกันราว 33.7% เสฉวนมีมากที่สุดราว 14% ของทั้งประเทศ ภาพรวมคือมีมากทางใต้ของแม่น้ำแยงซี และมีน้อยทางเหนือ ส่วนในไต้หวัน แซ่เหออยู่นอกกลุ่ม 25 แซ่แรก

ในกวางตุ้งมีกลอนคล้องจองว่า 陈李张黄何 (จีนกลาง เฉิน หลี่ จาง หวง เหอ) คือแซ่ตั้ง แซ่ลี้ แซ่เตีย แซ่อึ้ง และแซ่ฮ้อ ฟังแล้วเหมือนห้าแซ่ใหญ่ที่สุด แต่วิกิพีเดียภาษาจีนอธิบายว่าเป็นเพียงคำคล้องจอง ไม่ใช่อันดับประชากรจริง

ส่วนในฝูเจี้ยนตอนใต้ ศาลบรรพชนตระกูลเหอที่อำเภอ 云霄 (จีนกลาง หยุนเซียว) ซึ่งขึ้นทะเบียนในชื่อ 何地何氏家庙 (จีนกลาง เหอตี้เหอซื่อเจียเมี่ยว) เป็นศาลรวมของคนแซ่ฮ้อในอำเภอหยุนเซียวและ 平和 (จีนกลาง ผิงเหอ) และมีศาลสาขาหลายแห่งในไต้หวัน ศาลนี้เริ่มสร้างปี 1753 และรัฐบาลมณฑลฝูเจี้ยนขึ้นทะเบียนเป็นโบราณสถานระดับมณฑลในปี 2009

บุคคลสำคัญแซ่ฮ้อ แซ่เหอ

บุคคล ยุค เป็นที่รู้จักเพราะ
何进 (จีนกลาง เหอจิ้น) ฮั่นตะวันออก เสียชีวิตปี 189 แม่ทัพใหญ่ พี่ชายของฮองเฮา ในสามก๊กฉบับภาษาไทยคือ "โฮจิ๋น"
何晏 (จีนกลาง เหอเยี่ยน) สามก๊ก ฝ่ายเว่ย นักปรัชญา ผู้รวบรวมคำอธิบายคัมภีร์หลุนอวี่
何绍基 (จีนกลาง เหอเส้าจี) ค.ศ. 1799–1873 นักอักษรศิลป์ชั้นครูสมัยชิง ชาวหูหนาน
เหอหรูจาง ค.ศ. 1838–1891 ทูตราชวงศ์ชิงประจำญี่ปุ่น ชาวแคะจากต้าปู้
何香凝 (จีนกลาง เหอเซียงหนิง) ค.ศ. 1878–1972 นักปฏิวัติและจิตรกร บ้านเดิมอยู่หนานไห่
何东 (จีนกลาง เหอตง) หรือ Robert Ho Tung ค.ศ. 1862–1956 นักธุรกิจฮ่องกง
何鸿燊 (จีนกลาง เหอหงเซิน) หรือ Stanley Ho ค.ศ. 1921–2020 นักธุรกิจคนสำคัญของมาเก๊าและฮ่องกง
何厚铧 (จีนกลาง เหอโฮ่วหัว) หรือ Edmund Ho เกิด ค.ศ. 1955 ผู้บริหารสูงสุดคนแรกของมาเก๊า

ถ้านับบุคคลในตำนาน คนแซ่เหอที่คนไทยรู้จักมากที่สุดน่าจะเป็น 何仙姑 (แต้จิ๋ว ฮ้อเซียนโกว / จีนกลาง เหอเซียนกู) เซียนหญิงองค์เดียวในโป๊ยเซียน ในตำนานสะพานกวงจี้ที่เมืองแต้จิ๋ว ท่านโยนดอกบัวลงน้ำให้กลายเป็นเรือทุ่น

ภาพถ่ายขาวดำของเหอเซียงหนิง นักปฏิวัติและจิตรกรแซ่ฮ้อ แซ่เหอ สวมหมวกขนสัตว์สีเข้มติดเข็มกลัดสีขาว
เหอเซียงหนิง ภาพสแกนจากสิ่งพิมพ์เก่า · ภาพ: ไม่ปรากฏนามผู้ถ่าย / Wikimedia Commons (สาธารณสมบัติ)

ธรรมเนียม คำสอน และอาหาร

หลิวเกิงถัง ศาลที่สอนเรื่องเหลือไว้ให้ลูกหลาน

บทความภาพชุดในโซหู ระบุว่าหลิวเกิงถังเป็นศาลไหว้บรรพชนรุ่นที่หนึ่งถึงห้าของตระกูลเหอซาวาน พื้นที่ราว 3,334 ตารางเมตร วางผังห้าห้องห้าโถงต่อกัน

ชื่อ "หลิวเกิง" แปลว่าเหลือไว้ให้ไถหว่าน คู่มือท่องเที่ยวหลายแห่งอธิบายว่ามาจากกลอนคู่ที่สอนว่าที่นาในใจนั้นเหลือไว้ให้ลูกหลานไถ

วิกิพีเดียภาษาจีนหัวข้อหลิวเกิงถัง บันทึกว่าศาลถูกรื้อในปี 1664 เมื่อทางการสั่งให้คนริมชายฝั่งย้ายเข้าแผ่นดินลึก ต่อมาสร้างใหม่ในรัชกาลคังซี ใช้เวลา 17 ปีกับตัวอาคารหลัก และรวม 34 ปีทั้งหมู่อาคาร ปี 2019 ได้ขึ้นทะเบียนเป็นโบราณสถานสำคัญระดับชาติ ส่วนปีก่อตั้ง แหล่งส่วนใหญ่ให้ปี 1275 แต่วิกิพีเดียภาษาจีนให้ปี 1335

คำสอนของตระกูลและลำดับรุ่น

ผมยังไม่พบคำสอนประจำตระกูลฉบับกลางที่ทุกสายยอมรับ แต่ป้ายในหลิวเกิงถังอย่าง "忠孝传家" (จีนกลาง จงเซี่ยวฉวนเจีย — สืบทอดความภักดีและกตัญญู) กับชื่อหอต่าง ๆ บอกคุณค่าเดียวกัน คือความกตัญญู การศึกษา และการทำดีไว้ให้คนรุ่นหลัง

อักษรลำดับรุ่นที่ใช้ตั้งชื่อลูกหลานแต่ละสายใช้ไม่เหมือนกัน ผู้อ่านควรเทียบชื่อจีนของอากงและพ่อกับสมุดลำดับสกุลของสายตัวเองเท่านั้น

ลายมือพู่กันสีดำของเหอเส้าจี นักอักษรศิลป์แซ่ฮ้อ แซ่เหอ บนกระดาษสีครีม มีลายเซ็นและตราประทับสีแดงสองดวงด้านซ้าย
ช่วงกลางของกลอนคู่ลายมือเหอเส้าจี ด้านซ้ายคือลายเซ็นและตราประทับของท่าน · ภาพ: เหอเส้าจี / Wikimedia Commons (สาธารณสมบัติ)

มีอาหารประจำแซ่ฮ้อไหม

ขอตอบตรง ๆ ว่ายังไม่พบอาหารที่ตั้งชื่อตามคนแซ่เหอโดยมีเอกสารรองรับ มีเพียงของกินที่ผูกกับตำนาน อย่างแรกคือลิ้นจี่พันธุ์ 挂绿 (จีนกลาง กว้าลวี่ — แขวนสีเขียว) ของเจิงเฉิง บทความของสำนักข่าวหนานฟางเรื่องเหอเซียนกูกับลิ้นจี่กว้าลวี่ เล่าว่าคนเจิงเฉิงถือว่าเหอเซียนกูเป็นคนบ้านเดียวกัน และมีตำนานว่าลิ้นจี่พันธุ์นี้เกิดจากแถบผ้าของท่านที่ปลิวตกลงมา

อย่างที่สองคือสมุนไพร 何首乌 (จีนกลาง เหอโส่วอู — หัวดำของตระกูลเหอ) ตำนานเล่าว่าชายแซ่เหอที่อ่อนแอกินรากไม้ชนิดนี้แล้วแข็งแรงและผมดำจนอายุมาก แต่มีรายงานความเสี่ยงต่อตับ โดยเฉพาะเมื่อกินแบบดิบหรือกินมากต่อเนื่อง

คำถามที่พบบ่อย

แซ่ฮ้อ มาจากไหน?

ตามตำราสมัยราชวงศ์ถัง แซ่ฮ้อมาจากลูกหลานแคว้นหานที่หนีลงใต้หลังแคว้นถูกฉินพิชิต แล้วสำเนียงท้องถิ่นออกเสียง 韩 เพี้ยนเป็น 何 ถิ่นเดิมสำคัญคือหลูเจียงในมณฑลอานฮุย

แซ่ฮ้อ ภาษาจีนเขียนอย่างไร แปลว่าอะไร?

แซ่ฮ้อเขียนว่า 何 ตัวย่อและตัวเต็มเหมือนกัน ปัจจุบันคำนี้แปลว่า "อะไร" หรือ "ทำไม" แต่ตัวแซ่มาจากเสียงของแซ่หานที่เพี้ยนไป ไม่ได้มาจากความหมายของคำ

แซ่ฮ้อ จีนกลางอ่านว่าอะไร ภาษาอังกฤษสะกดอย่างไร?

จีนกลางอ่านว่า "เหอ" (Hé) ส่วน "ฮ้อ" มาจากเสียงแต้จิ๋ว ho5 ภาษาอังกฤษสะกดว่า He ตามพินอิน หรือ Ho ตามเสียงกวางตุ้ง

แซ่ฮ้อเป็นจีนแต้จิ๋วหรือจีนอะไร?

ในเขตแต้จิ๋วแซ่ฮ้อเป็นแซ่เล็ก ฐานใหญ่ทางใต้อยู่ที่ปากแม่น้ำจูเจียงในกวางตุ้งและเขตคนแคะ ครอบครัวในไทยจึงอาจเป็นได้ทั้งสายแต้จิ๋ว แคะ หรือกวางตุ้ง

แซ่ฮ้อมีสมาคมตระกูลในไทยไหม?

ผมยังไม่พบเอกสารออนไลน์ที่ยืนยันสมาคมตระกูลแซ่ฮ้อในไทย ซึ่งไม่ได้แปลว่าไม่มี ลองสอบถามผ่านสหสมาคมตระกูลแซ่แห่งประเทศไทย

บทสรุป

เรื่องของแซ่ฮ้อเริ่มจากแคว้นหานที่ล่มสลาย ลูกหลานหนีลงใต้จนเสียงของแซ่เพี้ยนไป แล้วกระจายถึงกวางตุ้ง เขตคนแคะ และชายขอบของแต้จิ๋ว ป้ายหลูเจียงถังยังเป็นเครื่องหมายที่บอกว่ามาจากรากเดียวกัน

ผมเขียนได้เท่าที่เอกสารพาไปถึง และยอมรับว่าเรื่องแซ่ฮ้อในแต้จิ๋วกับในเมืองไทยยังมีช่องว่างมาก ลูกหลานแซ่ฮ้อที่มีเรื่องเล่าของอากง ชื่อหมู่บ้านเดิมบนป้ายบรรพชน หรือข้อมูลที่ต่างจากที่ผมเขียนไว้ แจ้งครอบครัวเรา ได้เลยครับ

แหล่งข้อมูลและอ่านเพิ่มเติม

ติดต่อสมาคมตระกูลแซ่ฮ้อ 何 ในประเทศไทย และศาลบรรพชนในจีน

ตรวจล่าสุดเมื่อ 22 ต.ค. 2026 ยังไม่พบสมาคมตระกูลแซ่ฮ้อที่เปิดอยู่ในประเทศไทย ทั้งบน Google Maps และในทำเนียบสหสมาคมตระกูลแซ่แห่งประเทศไทย ถ้ารู้จักสมาคมของแซ่นี้ แจ้งครอบครัวเราได้ จะเพิ่มให้ลูกหลานคนอื่นได้ติดต่อด้วย

บ้านเดิมในจีน: ศาลบรรพชนและสมาคมแซ่ฮ้อที่ทางการรับรอง

ตรวจเมื่อ 22 ต.ค. 2026 จากประกาศโบราณสถานและทะเบียนองค์กรของทางการจีน ใส่เฉพาะศาลบรรพชนที่ขึ้นทะเบียนเป็นโบราณสถาน และสมาคมที่จดทะเบียนถูกต้อง ไม่รวมสมาคมแซ่ที่ไม่ได้จดทะเบียน ชื่อและที่อยู่เป็นภาษาจีนตามประกาศ ก่อนเดินทางควรสอบถามสมาคมในไทยหรือคนในพื้นที่

กวางตุ้ง

  • หลิวเกิงถัง ศาลบรรพชนใหญ่ตระกูลเหอแห่งซาวาน沙湾留耕堂 เมืองกว่างโจว กวางตุ้ง · โบราณสถานสำคัญระดับชาติ ปี 2019广东省广州市番禺区(沙湾镇北村) ดูแผนที่ Google Maps ประกาศโบราณสถาน 第八批全国重点文物保护单位
  • ศาลบรรพชนใหญ่ตระกูลเหอแห่งต้าเฟิน เมืองตงก่วน大汾何氏大宗祠 เมืองตงก่วน กวางตุ้ง · โบราณสถานระดับมณฑล ปี 2019อาคารสมัยชิง ก่อนขึ้นทะเบียนระดับมณฑลเป็นโบราณสถานระดับเมืองตงก่วน东莞市万江区大汾社区 ค้นหาใน Google Maps ประกาศโบราณสถาน 第九批广东省文物保护单位

ฮกเกี้ยน

  • ศาลบรรพชนตระกูลเหอแห่งอำเภอหยุนเซียว何地何氏家庙 เมืองจางโจว ฮกเกี้ยน · โบราณสถานระดับมณฑล ปี 2009เริ่มสร้างปี 1753 บูรณะปี 1921 ประกาศของมณฑลระบุว่าเป็นศาลรวมของแซ่ฮ้อในหยุนเซียวและผิงเหอ และมีศาลสาขาหลายแห่งในไต้หวัน云霄县马铺乡枧河村 ค้นหาใน Google Mapsดูใน 高德地图 (Amap) ประกาศโบราณสถาน 第七批福建省文物保护单位

ส่วนที่แต้จิ๋ว-ซัวเถา ไหหลำ ตรวจแล้วยังไม่พบศาลบรรพชนแซ่ฮ้อที่ขึ้นทะเบียนโบราณสถาน หรือสมาคมที่จดทะเบียน

รวมประวัติแซ่และตระกูลจีน 168 แซ่

แซ่อันดับ 17 ของจีน

บทความชุดนี้เล่าประวัติ 168 แซ่ของจีนทีละแซ่ (100 อันดับทางการและอันดับประมาณ 101–168) เพื่อเป็นประโยชน์ต่อลูกหลานคนไทยเชื้อสายจีนที่อยากรู้รากเหง้าของตระกูลตัวเอง ดูอันดับและจำนวนคนของทั้ง 168 แซ่ได้ที่บทความแม่ของชุด ทั้งชุดค้นคว้าและเขียนโดย MingPaPa ธนินพงษ์ ศุภพิทักษ์พงษ์ (หวงปิ่งหมิง - 黄柄明) ลูกหลานคนแต้จิ๋วแซ่อึ้งจากเท่งไฮ้ หากข้อมูลตระกูลใดคลาดเคลื่อน แจ้งครอบครัวเราได้ แซ่ที่ไม่อยู่ใน 168 อันดับ อ่านต่อได้ที่แซ่จีนหายาก

ดูตาราง 168 แซ่จีน →
ดูรายชื่อแซ่ทั้งชุด

เกี่ยวกับผู้เขียน

ธนินพงษ์ ศุภพิทักษ์พงษ์ (MingPaPa)
黄柄明 - MingPaPa

เขียนโดย

ชื่อจีน หวงปิ่งหมิง - 黄柄明

นักธุรกิจโรงพิมพ์ ครูศิลปะการต่อสู้ และผู้ถ่ายทอดวัฒนธรรมจีน ศาสนา และความเชื่อ

ประสบการณ์ที่เกี่ยวข้องกับบทความนี้: MingPaPa ธนินพงษ์ ศุภพิทักษ์พงษ์ (หวงปิ่งหมิง - 黄柄明) เป็นผู้เลือกหัวข้อและเรียบเรียงบทความนี้ โดยใช้ผู้ช่วย AI ช่วยค้นแหล่งข้อมูลและร่างข้อความตามวิธีที่ระบุในนโยบายบรรณาธิการ เป็นส่วนหนึ่งของชุดประวัติแซ่จีนที่เขาวางไว้ทุกแซ่ เขาเป็นคนแต้จิ๋วแซ่อึ้ง บรรพบุรุษมาจากเท่งไฮ้ เคยเขียนเรื่องแซ่อึ้งของตระกูลตัวเองและตาราง 168 แซ่จีนจากรายงานทะเบียนราษฎร์ของทางการจีน บทความแซ่ฮ้อนี้ค้นคว้าจากรายงานของทางการจีน หนังสือและเว็บไซต์ของตระกูล งานวิชาการ และข่าวที่ระบุไว้ท้ายบทความ เพื่อให้ลูกหลานแซ่ฮ้อใช้ค้นรากเหง้าต่อได้

ประวัติการแก้ไข

  • — เพิ่มศาลบรรพชนแซ่ฮ้อที่ซาวาน ตงก่วน และหยุนเซียวที่ทางการจีนขึ้นทะเบียนเป็นโบราณสถาน พร้อมแหล่งอ้างอิง และรูปประกอบ และเพิ่มส่วนบ้านเดิมในจีนในกล่องท้ายบทความ
  • — เผยแพร่ครั้งแรก

พบข้อมูลคลาดเคลื่อน แจ้งได้ที่หน้าติดต่อ และอ่านวิธีตรวจสอบกับแก้ไขข้อผิดพลาดได้ที่นโยบายบรรณาธิการ

บทความที่เกี่ยวข้อง

ดูบทความทั้งหมดในหมวดรวมประวัติแซ่และตระกูลจีน