แซ่นี้เขียนด้วยอักษรจีน 向 ตัวเต็มและตัวย่อเหมือนกัน จีนกลางอ่านว่า "เซี่ยง" ส่วนสำเนียงแต้จิ๋วอ่านว่า "เหี่ยง" (ถอดเสียงตามหลักการอ่านแต้จิ๋ว ผมยังไม่พบการใช้เป็นชื่อแซ่ในเอกสารไทย) ตามประมาณการปี 2026 มีราว 2.43 ล้านคน เป็นแซ่อันดับ 99 ของจีนตามบัญชีทางการปี 2020
แซ่นี้ไม่ใช่แซ่ของคนแต้จิ๋วโดยตรง คนแซ่เซี่ยงส่วนใหญ่อยู่ในหูหนาน เสฉวน หูเป่ย์ และฉงชิ่ง
แซ่เซี่ยง (向 สำเนียงแต้จิ๋วถอดเสียงเป็น "เหี่ยง") สายหลักเล่าว่ามาจากรัฐซ่งสมัยชุนชิว ลูกหลานใช้ชื่อรองของบรรพชนเป็นแซ่ ถิ่นตระกูลคือเหอเน่ย์ในมณฑลเหอหนาน ปัจจุบันมีประมาณ 2.43 ล้านคน และเป็นแซ่ใหญ่ของชาวถู่เจียในเทือกเขาอู่หลิง สายที่ใกล้แต้จิ๋วที่สุดเท่าที่พบอยู่ที่ลู่เฟิงในกวางตุ้ง ตามเว็บไซต์ของตระกูลแหล่งเดียว ในไทยผมยังไม่พบสมาคมหรือตระกูลที่มีหลักฐานยืนยัน
ประเด็นสำคัญ
- 向 อ่านจีนกลางว่า เซี่ยง (Xiàng) เสียงเดียวกับแซ่ 项 แต่เป็นคนละอักษรและคนละแซ่
- สายหลักที่ตระกูลเล่าสืบจากเซี่ยงซวี ขุนนางรัฐซ่งผู้จัดการประชุมยุติสงครามเมื่อ 546 ปีก่อน ค.ศ.
- ถิ่นตระกูลคือเหอเน่ย์ ชื่อหอที่รู้จักกันเช่น 河内堂 (จีนกลาง เหอเน่ย์ถัง — หอเหอเน่ย์) และ 大耐堂 (จีนกลาง ต้าไน่ถัง — หอผู้ทนต่อยศ)
- คนแซ่นี้จำนวนมากเป็นชาวถู่เจียในหูหนาน หูเป่ย์ และฉงชิ่ง ซึ่งมีเทพบรรพชนชื่อ "เซี่ยงหวัง"
- สายใกล้แต้จิ๋วที่สุดเท่าที่พบคือสายลู่เฟิง กวางตุ้ง (มีแหล่งเดียว) ยังไม่พบการเชื่อมโยงกับไทย
- ตัวเลขประชากรเป็นประมาณการ คลาดเคลื่อนได้ราว ±15%
ก่อนอ่าน: ทำไมผมเขียนเรื่องแซ่ของตระกูลต่าง ๆ
ผม ธนินพงษ์ ศุภพิทักษ์พงษ์ (MingPaPa) เป็นคนแต้จิ๋ว แซ่ 黃 (แต้จิ๋ว อึ้ง / จีนกลาง หวง) บรรพบุรุษมาจากเท่งไฮ้ (澄海 — จีนกลาง เฉิงไห่) ผมรักและภูมิใจในรากเหง้าวัฒนธรรมจีนที่อากงอาม่าส่งต่อมาให้ หลังจากเขียนเรื่องแซ่อึ้งของบ้านผมเองและตาราง 100 แซ่จีนอันดับแรกแล้ว ผมอยากให้ลูกหลานตระกูลอื่นได้มีเรื่องราวของแซ่ตัวเองเก็บไว้บ้าง จึงขออนุญาตรวบรวมข้อมูลเท่าที่พอจะหาได้ มาเขียนเป็นบทความของแซ่ตระกูลที่มีอยู่ในเมืองไทยทีละแซ่
ตั้งใจให้เป็นประโยชน์ต่อลูกหลานแต่ละตระกูล และเป็นอีกแรงหนึ่งในการช่วยคนไทยเชื้อสายจีนค้นหารากเหง้าของตัวเอง ข้อมูลส่วนใหญ่มาจากรายงานทะเบียนราษฎร์ของทางการจีน หนังสือและเว็บไซต์ของตระกูล งานวิชาการ และข่าวจากจีน ผมพยายามบอกไว้ทุกครั้งว่าเรื่องไหนเป็นตำนานหรือบันทึกของตระกูล และเรื่องไหนมีหลักฐานทางประวัติศาสตร์
ผมไม่ใช่นักประวัติศาสตร์ เป็นเพียงลูกหลานคนจีนคนหนึ่งที่อยากเห็นเรื่องเหล่านี้ถูกเก็บไว้ หากข้อมูลตระกูลใดผิดพลาด หรือพี่น้องบ้านไหนมีเรื่องราวที่อยากเพิ่มเติม แจ้งครอบครัวเราได้เลยครับ ผมจะแก้ไขและบันทึกไว้ในประวัติการแก้ไขท้ายบทความ เพื่อให้ข้อมูลสมบูรณ์ที่สุด และช่วยให้การศึกษารากเหง้าและวัฒนธรรมของแต่ละแซ่ง่ายขึ้นสำหรับทุกคน
ข้อมูลด่วน แซ่เหี่ยง แซ่เซี่ยง (向)
| หัวข้อ | ข้อมูล |
|---|---|
| อักษรจีน | 向 (ตัวเต็มและตัวย่อเหมือนกัน) |
| จีนกลาง | Xiàng · เซี่ยง |
| แต้จิ๋ว | hiang3 · เหี่ยง (ถอดเสียงตามหลักการอ่านแต้จิ๋ว ยังไม่พบการใช้เป็นชื่อแซ่ในเอกสารไทย) |
| ภาษาอังกฤษ | Xiang · Hsiang · Heung · Hiang |
| อันดับในจีน | 99 (บัญชีทางการปี 2020) |
| จำนวนคน | ประมาณ 2.43 ล้านคน (ประมาณการปี 2026 ช่วง ±15% ราว 2.07–2.79 ล้านคน) |
| มณฑลที่มีมากที่สุด | หูหนาน |
| ถิ่นเดิม | เหอเน่ย์ (河内) มณฑลเหอหนาน |
ตัวเลขประชากรเป็นค่าประมาณ ทางการจีนประกาศอันดับแซ่ แต่ไม่ได้ประกาศจำนวนคน ตัวเลขรายมณฑลมาจากแหล่งรอง
แซ่เซี่ยงเขียนและอ่านอย่างไร
อักษร 向 แปลทั่วไปว่า "ไปทาง มุ่งหน้า" เมื่อเป็นแซ่ ที่มาคือชื่อรองของบรรพชน เสียงแต้จิ๋วที่ รายการแซ่ Xiàng ใน Wiktionary ให้ไว้คือ hiang3 ผมจึงถอดเป็น "เหี่ยง"
มีอักษรที่ต้องระวังสามตัว คือ 项 ซึ่งจีนกลางอ่านถอดเป็นไทยว่า "เซี่ยง" เหมือนกันทุกประการ (เช่น 项羽 ฌ้อปาอ๋อง) แต่เป็นคนละแซ่ และแต้จิ๋วอ่านต่างกัน (hang6) แซ่ 相 จีนกลาง "เซียง" (xiāng) ก็เป็นคนละแซ่ และ 香 ที่แต้จิ๋วอ่าน "เฮียง" (hiang1) เสียงใกล้เหี่ยง ดังนั้นถ้าเจอคำว่า "แซ่เซี่ยง" ในเอกสารไทย ต้องดูอักษรจีนประกอบเสมอ
แซ่เซี่ยงมาจากไหน
สายที่ลูกหลานส่วนใหญ่อ้างคือสายรัฐซ่ง (แซ่ซ่งอยู่ในชุดนี้เช่นกัน ดู แซ่ซ่ง) เรื่องเล่าว่าโอรสของพระเจ้าซ่งหฺวนกง (宋桓公) พระนามกงจื่อซี (公子肸) มีชื่อรองว่า "เซี่ยงฝู่" (向父) หลานของท่านคือ เซี่ยงซวี (向戌) ใช้ชื่อรองของปู่เป็นแซ่ บางแหล่งว่าเป็นบุตร ไม่ใช่หลาน แหล่งข้อมูลยังไม่ตรงกัน
เซี่ยงซวีเป็นขุนนางตำแหน่งจั่วซือ (左师) ของรัฐซ่ง และเป็นผู้จัดการประชุมยุติสงคราม (弭兵之会 หมีปิงจือฮุ่ย) เมื่อ 546 ปีก่อน ค.ศ. เชิญรัฐจิ้นกับรัฐฉู่ สองมหาอำนาจมาตกลงกัน ที่ราบภาคกลางจึงสงบนานกว่าสิบปี ดู ประวัติเซี่ยงซวีในวิกิพีเดียภาษาจีน
แต่แซ่เซี่ยงไม่ได้มีต้นสายเดียว ยังมีสายรัฐเซี่ยง (向国) สกุลเจียง (姜) สายรัฐจิ้นที่ย่อมาจากชื่อรองชูเซี่ยง (叔向) และสายชาวถู่เจียกับชนกลุ่มน้อยอื่น บทความในเว็บไซต์ลำดับตระกูลเองก็ยอมรับว่าการอ้างสืบตรงจากเซี่ยงซวี "ห่างไกลจนตรวจสอบไม่ได้แล้ว"
ถิ่นเดิมและชื่อหอบรรพชน
ถิ่นเดิมคือ เหอเน่ย์ แถบเจียวจั้วและอู่จื้อ มณฑลเหอหนาน ลำดับตระกูลเล่าว่าลูกหลานรุ่นที่ 6 ย้ายจากรัฐซ่งไปอยู่ที่นั่น คำนำลำดับตระกูลสมัยซ่งเหนือก็เรียกตระกูลนี้ว่า 河内向氏 (จีนกลาง เหอเน่ย์เซี่ยงซื่อ — ตระกูลเซี่ยงแห่งเหอเน่ย์) คำขวัญของตระกูลเซี่ยงอำเภอหวงเหมย หูเป่ย์ สรุปไว้ว่า 宋国启姓，河内流芳 แปลว่า แซ่เริ่มที่รัฐซ่ง ชื่อเสียงหอมที่เหอเน่ย์
ชื่อหอที่ เว็บไซต์ตระกูลเซี่ยง รวบรวมไว้ เช่น
- 河内堂 ตั้งตามถิ่นตระกูล
- 大耐堂 ระลึกถึงเซี่ยงหมิ่นจง (向敏中 ค.ศ. 949–1020) อัครเสนาบดีสมัยซ่ง เล่าว่าเมื่อได้ตำแหน่งสูง บ้านเงียบเชียบไม่จัดงานฉลอง จักรพรรดิจึงตรัสชมว่าทนต่อยศตำแหน่งได้ดี ไม่หลงยศ
แซ่ใหญ่ของชาวถู่เจีย และเทพ "เซี่ยงหวัง"
คนแซ่เซี่ยงจำนวนมากในปัจจุบันเป็นชาวถู่เจีย (ชาวถู่เจียในวิกิพีเดีย ชนกลุ่มน้อยในเทือกเขาอู่หลิง) ลำดับตระกูลที่พิมพ์ปี 2007 เล่าว่าบรรพชนตระกูลเจ้าเมืองพื้นเมืองคือเซี่ยงจ้าวหรง (向肇荣) ข้าหลวงสมัยหยวน ลูกหลานแยกไปซางจื๋อ เฮ่อเฟิง และฉางเต๋อ
ชาวถู่เจียลุ่มแม่น้ำชิงเจียงบูชาเทพบรรพชนชื่อ เซี่ยงหวังเทียนจื่อ (向王天子) มีวัดเซี่ยงหวังตามป่าเขา บันทึกประจำอำเภอฉางหยาง (长阳县志) สมัยเต้ากวงว่าท่านคือหลิ่นจวิน (廪君) บรรพชนชาวปา แต่นักวิชาการบางคนแย้งว่าเป็นการเล่าผิดต่อ ๆ กัน ตัวตนของท่านจึงยังไม่ลงตัว
เส้นทางลงใต้ และแต้จิ๋ว
ผมไม่พบบรรพชนผู้เข้าแต้จิ๋วหรือหมู่บ้านแซ่เซี่ยงในเขตซัวเถา (汕头 — จีนกลาง ซ่านโถว) แต้จิ๋ว (潮州 — จีนกลาง เฉาโจว) และกิ๊กเอี๊ย (揭阳 — จีนกลาง เจียหยาง) ไม่พบสายฮกเกี้ยนหรือไหหลำ แซ่นี้อยู่ไกลทะเล คนเกือบเก้าในสิบอยู่ในมณฑลตอนใน โดยมากจึงไม่ใช่กลุ่มที่ลงเรือไปทะเลใต้อย่างชาวแต้จิ๋ว
สายที่ใกล้แต้จิ๋วที่สุดเท่าที่ผมพบคือสาย ลู่เฟิง (陆丰) ในกวางตุ้ง คนที่นั่นพูดภาษาหมิ่นแบบไห่ลู่เฟิงซึ่งใกล้กับแต้จิ๋วมาก (สมัยชิงลู่เฟิงขึ้นกับจังหวัดฮุ่ยโจว ไม่ใช่แต้จิ๋ว) ตระกูลเซี่ยงกลุ่มหนึ่งเรียกตัวเองว่า "ลูกหลานตรอกจูจี" (珠玑巷) ตามข้อมูลที่ลูกหลานรวบรวมปี 2018–2019 ใน เว็บไซต์ตระกูลเซี่ยง หมู่บ้านฮฺวานจูไจ้ (环珠寨) ตำบลต้าอัน มีหอบรรพชนหลายหลัง บางหลังสร้างตั้งแต่สมัยหมิง ใช้คำขวัญประตูเดียวกัน 河内家声远，陆安世泽长 แปลว่า ชื่อเสียงตระกูลเหอเน่ย์ไปไกล บุญคุณบรรพบุรุษที่ลู่อัน (ชื่อเก่าของลู่เฟิง) ยืนยาว ข้อมูลสายนี้มาจากเว็บไซต์ของตระกูลเพียงแหล่งเดียว ผมยังไม่พบเอกสารอื่นยืนยัน
แซ่เซี่ยงในเมืองไทย
จากรายชื่อสมาคมสมาชิกราว 60 สมาคมของสหสมาคมตระกูลแซ่แห่งประเทศไทย (ข้อมูลราวปี 2009–2011) ผมไม่พบสมาคมแซ่เซี่ยง ไม่พบนามสกุลไทยหรือบุคคลไทยเชื้อสายจีนที่มีหลักฐานยืนยันว่าเป็นแซ่นี้ และไม่พบหลักฐานว่าตระกูลเซี่ยงลู่เฟิงเดินทางมาไทย
ทุกวันนี้อยู่ที่ไหนในจีน
แหล่งรองบอกว่าหูหนานมีมากที่สุดราว 29–35% และหูหนาน เสฉวน หูเป่ย์ รวมกันราว 66% ฉงชิ่งกับกุ้ยโจวรวมกันอีกราว 21% เขตสำคัญคือซางจื๋อ จางเจียเจี้ย ซวี่ผู่ ในหูหนาน และเอินซือในหูเป่ย์
บุคคลสำคัญแซ่เซี่ยง
| บุคคล | ยุค | บทบาท |
|---|---|---|
| เซี่ยงซวี (向戌) | ชุนชิว | ขุนนางรัฐซ่ง ผู้จัดประชุมยุติสงคราม |
| เซี่ยงซิ่ว (向秀) | เว่ย–จิ้น | หนึ่งในเจ็ดปราชญ์ป่าไผ่ |
| เซี่ยงหมิ่นจง (向敏中) | ซ่ง | อัครเสนาบดี ที่มาของหอ 大耐堂 |
| เซี่ยงจิ่งอวี่ (向警予) | 1895–1928 | นักปฏิวัติหญิง ชาวซวี่ผู่ หูหนาน |
ธรรมเนียม คำสอนของตระกูล และอาหาร
เรื่องอาหาร ผมยังไม่พบอาหารที่ผูกกับแซ่เซี่ยงโดยเฉพาะ อาหารถิ่นถู่เจียเป็นของท้องถิ่น ไม่ใช่ของตระกูล
คำสอนตระกูลที่ผมอ่านเจอเป็นกฎของตระกูลเซี่ยงหมู่บ้านสุ่ยเถียนป้า อำเภออูซาน ฉงชิ่ง จดไว้ปี 2017 (เว็บไซต์ลำดับตระกูลเก็บไว้) มีข้อให้ตั้งชื่อตามอักษรลำดับรุ่นเพื่อไม่ให้สายตระกูลสับสน และไหว้บรรพชนร่วมกันในเช็งเม้ง กลอนบทหนึ่งว่า "จะร่ำรวยต้องขยันและประหยัด ให้ลูกหลานเรียนหนังสือมาก ๆ ความมั่งคั่งจึงยืนยาว"
คำถามที่พบบ่อย
แซ่เซี่ยง ภาษาจีนเขียนอย่างไร?
เขียนว่า 向 ตัวเต็มและตัวย่อเหมือนกัน ระวังอย่าสับสนกับแซ่ 项 ที่จีนกลางอ่าน "เซี่ยง" เหมือนกัน
แซ่เซี่ยง แต้จิ๋วอ่านว่าอะไร?
สำเนียงแต้จิ๋วอ่านว่า "เหี่ยง" (hiang3) เป็นการถอดเสียงตามหลักการอ่านแต้จิ๋ว ผมยังไม่พบการใช้เป็นชื่อแซ่ในเอกสารไทย บางบ้านอาจเขียนเป็น "เฮี่ยง"
แซ่เหี่ยง จีนกลางอ่านว่าอะไร?
อ่านว่า "เซี่ยง" แซ่เหี่ยงกับแซ่เซี่ยงจึงเป็นแซ่ 向 เดียวกัน
แซ่เซี่ยง มาจากไหน?
ตามที่ตระกูลเล่า สายหลักมาจากรัฐซ่ง ลูกหลานใช้ชื่อรอง "เซี่ยงฝู่" ของบรรพชนเป็นแซ่ ถิ่นตระกูลคือเหอเน่ย์ในเหอหนาน ปัจจุบันเป็นแซ่ใหญ่ของชาวถู่เจีย
แซ่เซี่ยง ภาษาอังกฤษสะกดอย่างไร?
Xiang (จีนกลาง) Hsiang (ไต้หวัน) Heung (ฮ่องกง กวางตุ้ง) หรือ Hiang
บทสรุป
แซ่เซี่ยงมีเรื่องราวหลักอยู่ในป่าเขาของหูหนานและหูเป่ย์ มากกว่าท่าเรือแต้จิ๋ว ดูแซ่อื่นได้ที่ ตารางแซ่จีน 100 อันดับแรก ปี 2026
ในไทย ผมยังไม่พบร่องรอยของแซ่นี้ ถ้าบ้านของท่านเป็นแซ่เซี่ยงหรือเหี่ยง มีชื่อหมู่บ้านเดิม ป้ายชื่อหอ หรือสมุดลำดับตระกูลที่ต่างจากที่เล่าไว้ แจ้งครอบครัวเรา ได้เลยครับ
แหล่งข้อมูลและอ่านเพิ่มเติม
- รายการแซ่ Xiàng พร้อมเสียงอ่านหลายสำเนียง (Wiktionary)
- ประวัติเซี่ยงซวี (วิกิพีเดียภาษาจีน)
- ประวัติเซี่ยงซิ่ว หนึ่งในเจ็ดปราชญ์ป่าไผ่ (วิกิพีเดียภาษาจีน)
- ประวัติเซี่ยงหมิ่นจง (วิกิพีเดียภาษาจีน)
- ประวัติเซี่ยงจิ่งอวี่ (วิกิพีเดียภาษาจีน)
- ชาวถู่เจีย (วิกิพีเดียภาษาอังกฤษ)
- ชื่อหอแซ่เซี่ยง (เว็บไซต์ตระกูลเซี่ยง)
- หอบรรพชนสายลู่เฟิง (เว็บไซต์ตระกูลเซี่ยง ภาพถ่ายโดยลูกหลาน 2019)
