แซ่เซียว (肖/萧) มาจากไหน? ประวัติตระกูลเซียว จากอานฮุยสู่แต้จิ๋วและไทย

แซ่เซียวเขียนด้วยอักษร 蕭 (ตัวย่อ 萧) คนแต้จิ๋วอ่านว่า "เซียว" คนจีนกลางก็อ่านว่า "เซียว" (Xiāo) เหมือนกัน จึงเป็นแซ่ที่ไม่ต้องจำสองชื่อ แต่เรื่องที่ชวนงงอยู่ที่ตัวอักษร เพราะในบัตรประชาชนของญาติฝั่งจีนแผ่นดินใหญ่มักเขียนเป็น 肖 ซึ่งหลายคนเข้าใจว่าเป็นคนละแซ่

ทางการจีนจัดอันดับ 肖 ไว้ที่ 33 ของประเทศ ประมาณการปี 2026 มีผู้ใช้อักษร 肖 ราว 7.88 ล้านคน (ตัวเลขประมาณ ±10%) โดยยังไม่นับผู้ที่ใช้อักษร 萧 ซึ่งทางการนับแยก

ประเด็นสำคัญ

• 蕭 萧 肖 ในทางปฏิบัติคือแซ่เดียวกัน คนไทยเชื้อสายจีน ไต้หวัน ฮ่องกง และจีนโพ้นทะเลใช้ตัวเต็ม 蕭 เสมอ
• สายหลักมาจากแคว้นเซียว และต่อมาเป็นตระกูลใหญ่แห่งหลานหลิง ที่มีกษัตริย์สองราชวงศ์
• แต้จิ๋วมีต้นสายชัดเจนที่หอซื่อซวี่ (四序堂 — จีนกลาง ซื่อซวี่ถัง — หอแห่งสี่ฤดู) ในเขตเตี่ยเอี๊ย (潮阳 — จีนกลาง เฉาหยาง) เมืองซัวเถา (汕头 — จีนกลาง ซ่านโถว)
• ในไทยมีสมาคมตระกูลเซียว แต่ผมยังไม่พบปีก่อตั้งและที่ตั้ง

ก่อนอ่าน: ทำไมผมเขียนเรื่องแซ่ของตระกูลต่าง ๆ

ผม ธนินพงษ์ ศุภพิทักษ์พงษ์ (MingPaPa) เป็นคนแต้จิ๋ว แซ่ 黃 (แต้จิ๋ว อึ้ง / จีนกลาง หวง) บรรพบุรุษมาจากเท่งไฮ้ (澄海 — จีนกลาง เฉิงไห่) ผมรักและภูมิใจในรากเหง้าวัฒนธรรมจีนที่อากงอาม่าส่งต่อมาให้ หลังจากเขียนเรื่องแซ่อึ้งของบ้านผมเองและตาราง 100 แซ่จีนอันดับแรกแล้ว ผมอยากให้ลูกหลานตระกูลอื่นได้มีเรื่องราวของแซ่ตัวเองเก็บไว้บ้าง จึงขออนุญาตรวบรวมข้อมูลเท่าที่พอจะหาได้ มาเขียนเป็นบทความของแซ่ตระกูลที่มีอยู่ในเมืองไทยทีละแซ่

ตั้งใจให้เป็นประโยชน์ต่อลูกหลานแต่ละตระกูล และเป็นอีกแรงหนึ่งในการช่วยคนไทยเชื้อสายจีนค้นหารากเหง้าของตัวเอง ข้อมูลส่วนใหญ่มาจากรายงานทะเบียนราษฎร์ของทางการจีน หนังสือและเว็บไซต์ของตระกูล งานวิชาการ และข่าวจากจีน ผมพยายามบอกไว้ทุกครั้งว่าเรื่องไหนเป็นตำนานหรือบันทึกของตระกูล และเรื่องไหนมีหลักฐานทางประวัติศาสตร์

ผมไม่ใช่นักประวัติศาสตร์ เป็นเพียงลูกหลานคนจีนคนหนึ่งที่อยากเห็นเรื่องเหล่านี้ถูกเก็บไว้ หากข้อมูลตระกูลใดผิดพลาด หรือพี่น้องบ้านไหนมีเรื่องราวที่อยากเพิ่มเติม แจ้งครอบครัวเราได้เลยครับ ผมจะแก้ไขและบันทึกไว้ในประวัติการแก้ไขท้ายบทความ เพื่อให้ข้อมูลสมบูรณ์ที่สุด และช่วยให้การศึกษารากเหง้าและวัฒนธรรมของแต่ละแซ่ง่ายขึ้นสำหรับทุกคน

ข้อมูลด่วนของแซ่เซียว

หัวข้อ	ข้อมูล
อักษรจีน	ตัวเต็ม 蕭 · ตัวย่อมาตรฐาน 萧 · รูปย่อในทะเบียนจีนแผ่นดินใหญ่ 肖
จีนกลาง / แต้จิ๋ว	Xiāo เซียว / siao1 เซียว
ภาษาอังกฤษ	Xiao · Hsiao (ไต้หวัน) · Siu / Shiu (ฮ่องกง) · Seow / Siow (แต้จิ๋ว ฮกเกี้ยน)
อันดับในจีน	33 ปี 2020 (นับเฉพาะอักษร 肖)
ประชากร	ราว 7.88 ล้านคน ประมาณการปี 2026 ±10%
ชื่อหอ	兰陵堂 · 八叶堂 · 师俭堂 · 四序堂 (สายแต้จิ๋ว)

ตัวเลขนี้เป็นค่าประมาณจากสถิติทางการ ไม่ใช่ตัวเลขที่นับจริง

เขียนและอ่านอย่างไร

วิกิพีเดียภาษาอังกฤษระบุว่าคนแต้จิ๋วที่สะกด Seow ส่วนใหญ่มาจากเตี่ยเอี๊ย (Xiao (surname))

อย่าสับสนกับ แซ่เซี่ยว (邵) ซึ่งแต้จิ๋วอ่าน siao6 ส่วนแซ่เซียว 萧/肖 อ่าน siao1 ต่างกันที่วรรณยุกต์ เขียนเป็นไทยต่างกันแค่ไม้เอก และจีนกลางอ่าน 邵 ว่า "เส้า" เป็นคนละแซ่

肖 กับ 萧 เป็นแซ่เดียวกันไหม

คำตอบสั้น ๆ คือ เกือบทั้งหมดใช่ แผนอักษรย่อรอบสองที่ประกาศเมื่อ 20 ธ.ค. 1977 ย่อ 萧 เป็น 肖 โดยไม่ยกเว้นนามสกุล สภาแห่งรัฐจีนยกเลิกแผนเมื่อ 24 มิ.ย. 1986 แต่หลายครอบครัวยังใช้ 肖 ในบัตรประชาชน ทั้งที่ตารางอักษรมาตรฐาน《通用规范汉字表》ปี 2013 ถือ 萧 เป็นตัวย่อเดียวของ 蕭 ไม่นับ 肖 ปี 2005 ชาวบ้านอูสือผู่ (乌石浦) เมืองเซี่ยเหมินได้บัตรที่แก้กลับเป็น 萧 เป็นชุดแรก แหล่งข้อมูลจีนประเมินว่าคนแซ่ 肖 ราว 99% เดิมเป็น 萧 (เว็บ 163 อธิบายความต่างของสองอักษร และ โซหู่เรื่องอักษรย่อรอบสองที่เปลี่ยนแซ่คน)

ส่วน 肖 โบราณที่เป็นแซ่แยกมีน้อยมาก และผมยังไม่พบหลักฐานชัดเจนว่ามีสายสืบมาถึงปัจจุบัน

การเขียนปนกันสองแบบมีแม้ในแต้จิ๋ว หนังสือตระกูลเตี่ยเอี๊ยฉบับปี 2006 ก็พิมพ์ในนามสมาคมที่ใช้ 肖 ขณะที่ศาลบรรพชนใช้ 萧

มาจากไหน

สายหลักสืบจากแคว้นเซียว (萧国 — จีนกลาง เซียวกั๋ว) เมื่อราชวงศ์โจวตั้งแคว้นซ่งให้เวยจื่อ (微子 — จีนกลาง เวยจื่อ) พี่ชายต่างมารดาของพระเจ้าโจ้ววงศ์ซาง ลูกหลานชื่อเซียวซูต้าซิน (萧叔大心) ได้ครองเมืองเซียว อยู่ทางตะวันตกเฉียงเหนือของอำเภอเซียว มณฑลอานฮุย แคว้นนี้ถูกแคว้นฉู่ทำลายในปี 597 ก่อนคริสตกาล ลูกหลานจึงใช้ชื่อแคว้นเป็นแซ่

นอกจากสายหลัก ยังมีสายคีตัน (契丹 — จีนกลาง ชี่ตัน) ที่ราชวงศ์เหลียวพระราชทานแซ่เซียวแก่ตระกูลพระมเหสี เป็นคนละสายกับสายแต้จิ๋ว (วิกิพีเดียภาษาจีนเรื่องแซ่เซียว) และสายสกุลหยิง (嬴 — จีนกลาง หยิง) ที่เล่าว่าลูกหลานป๋ออี้ครองเมืองเซียวสมัยเซี่ย บางเว็บจึงอ้างว่าแซ่มีอายุกว่า 4,000 ปี สายหยิงเป็นตำนาน ผมไม่นับเป็นข้อเท็จจริง

ถิ่นเดิมและชื่อหอบรรพชน

ถิ่นเดิมที่เห็นบ่อยคือหลานหลิง (兰陵) สองแห่ง หลานหลิงเหนืออยู่แถวเจ่าจวง มณฑลซานตง เป็นที่อยู่ของลูกหลานเซียวเหอสมัยฮั่นถึงจิ้น ส่วนหลานหลิงใต้อยู่แถวอู่จิ้น มณฑลเจียงซู เป็นที่ตระกูลย้ายลงใต้ตามราชสำนักจิ้นตะวันออก ชื่อหอที่พบบ่อยมีที่มาชัด หอแปดใบ (八叶堂 — จีนกลาง ปาเยี่ยถัง) มาจากสมัยถังที่ตระกูลมีอัครเสนาบดีแปดคนในสายเดียว หอเรียนความประหยัด (师俭堂 — จีนกลาง ซือเจี่ยนถัง) เป็นของสายแคะในกวางตุ้งตะวันออกเฉียงเหนือ ตั้งตามคำของเซียวเหอ ใครอยากหาชื่อหอของบ้านตัวเอง โซหู่รวบรวมถิ่นเดิมและชื่อหอของแซ่เซียวไว้

เซียวเหอและตระกูลกษัตริย์

คนที่ทำให้แซ่นี้เป็นที่รู้จักคือเซียวเหอ (萧何 — แต้จิ๋ว เซียวฮ้อ / จีนกลาง เซียวเหอ) อัครเสนาบดีคนแรกของราชวงศ์ฮั่น ช่วยหลิวปังตั้งราชวงศ์และร่างกฎหมาย《九章律》(จีนกลาง จิ่วจางลวี่ — กฎหมายเก้าหมวด) ตามบันทึก《史记》(จีนกลาง สื่อจี้ — จดหมายเหตุไท่สื่อกง) ท่านซื้อที่ดินในที่ห่างไกลและไม่สร้างบ้านหรู แล้วบอกว่าถ้าลูกหลานดีก็ให้เรียนความประหยัดของท่าน ถ้าไม่ดีอย่างน้อยจะไม่ถูกตระกูลมีอำนาจแย่งไป

หลานหลิงใต้เป็นถิ่นกำเนิดสองราชวงศ์ใต้ เซียวเต้าเฉิง (萧道成) ตั้งราชวงศ์หนานฉีปี 479 และเซียวเหยี่ยน (萧衍) ตั้งราชวงศ์เหลียงปี 502 ทั้งสองอ้างว่าสืบจากเซียวเหอ (ประวัติจักรพรรดิเหลียงอู่ตี้) ส่วนทางเหนือ ไทเฮาเซียวชั่ว (萧绰) ของราชวงศ์เหลียวมาจากตระกูลคีตันที่ได้รับพระราชทานแซ่ ซึ่งเป็นคนละสายกับสายฮั่น

เส้นทางลงใต้สู่แต้จิ๋ว

สายแต้จิ๋วมีต้นสายชัดเจน ลูกหลานสายฝูเจี้ยนชื่อเซียวกั๋วเหลียง (萧国梁) สอบได้จอหงวนปี 1166 หลานของท่านคือเซียวสวิน (萧洵 — จีนกลาง เซียวสวิน) มาเป็นนายอำเภอเตี่ยเอี๊ยรวม 12 ปี หนังสือตระกูลว่าช่วงปี 1195 ถึง 1207 แต่บางแหล่งว่าปี 1235 ผมจึงบอกได้แค่ยุคซ่งใต้ ชาวเมืองรักท่านถึงสร้างศาลบูชาให้ทั้งที่ยังมีชีวิต ท่านจึงตั้งบ้านอยู่ที่นั่นและได้ฉายา "萧青天" (จีนกลาง เซียวชิงเทียน — ท่านเซียวผู้ใสสะอาดดั่งฟ้า)

ท่านยังเปลี่ยนศาลบูชาตนเองเป็นโรงเรียนที่สอนเด็กทุกแซ่ นั่นคือหอซื่อซวี่ (四序堂) ที่เขตเตี่ยเอี๊ย เมืองซัวเถา อาคารยังเหลือโครงสร้างสมัยซ่ง บูรณะใหญ่ปี 2002 (ข่าวซินล่างปี 2012 เรื่องหอซื่อซวี่) คำขวัญของหอแปลได้ว่า มีคุณธรรมเสมอฟ้าดิน สว่างเสมอตะวันเดือน เมตตาเสมอวิญญูชน และทำสิ่งต่าง ๆ ถูกจังหวะเหมือนสี่ฤดู

เว็บของตระกูลซื้อเล่าว่าหลานชายฝั่งแม่ของท่านก็อยู่ต่อที่เตี่ยเอี๊ย เป็นต้นสาย แซ่ซื้อ (徐) ของที่นั่น ตามบันทึกอำเภอเตี่ยเอี๊ย ตระกูลเซียวที่นั่นมีผู้สอบได้ 进士 (จีนกลาง จิ้นซื่อ — ผู้สอบผ่านขั้นสูงสุด) 23 คน และ 举人 (จีนกลาง จวี่เหริน — ผู้สอบผ่านระดับมณฑล) 47 คนตั้งแต่ซ่งถึงชิง (ตระกูลดังของเตี่ยเอี๊ย) และถูกนับเป็นแซ่แรกในแปดแซ่ใหญ่ของเตี่ยเอี๊ยโบราณ

อ่านเรื่องเมืองต้นทางได้ที่ ประวัติท่าเรือซัวเถา

แซ่เซียวในประเทศไทย

หลักฐานเดียวที่ผมพบคือเว็บของตระกูลแซ่เจ็ง ซึ่งรายงานว่าวันที่ 20 ก.ย. 2015 ประธานสมาคมตระกูลเซียวแห่งประเทศไทย (泰国萧氏宗亲总会) ร่วมเป็นประธานพิธีไหว้บรรพชนของสมาคมตระกูล แซ่เจ็ง (钟) ในรายชื่อผู้บริจาคงานเดียวกันยังมี "挽巧萧叶钟氏宗祠" เป็นศาลร่วมของสามตระกูล คือเซียว เอี๊ยบ (叶) และเจ็ง

ผมยังไม่พบเอกสารอื่นยืนยัน ยังไม่พบปีก่อตั้ง ที่ตั้งสมาคม หรือชื่อไทยของย่าน "挽巧" และข้อมูลนี้เป็นของปี 2015

บุคคลสำคัญแซ่เซียว

บุคคล	ยุค	บทบาท
เซียวเหอ 萧何	ฮั่นตะวันตก	อัครเสนาบดีคนแรกของราชวงศ์ฮั่น
เซียวเหยี่ยน 萧衍	464–549	ผู้ตั้งราชวงศ์เหลียง ผู้อุปถัมภ์พุทธศาสนา
เซียวชั่ว 萧绰	ราชวงศ์เหลียว	ไทเฮาผู้มีอำนาจ จากตระกูลคีตัน
เซียวสวิน 萧洵	ซ่งใต้	นายอำเภอเตี่ยเอี๊ย ต้นสายแต้จิ๋ว

ธรรมเนียมและคำสอนของตระกูล

คำสอนที่ลูกหลานมักอ้างคือความประหยัดของเซียวเหอ กับการให้การศึกษาโดยไม่แบ่งแซ่ของเซียวสวิน อาหารประจำแซ่ผมไม่พบ อาหารสายเตี่ยเอี๊ยก็เป็นอาหารแต้จิ๋วทั่วไป

หนังสือตระกูลเตี่ยเอี๊ยที่พิมพ์แล้วมี《萧氏族谱》สามเล่ม (2006) และ《广东潮阳萧氏先贤文选》ภาพรวมของแซ่ทั้งหมดในจีนดูได้ที่ ตารางแซ่จีน 100 อันดับ

คำถามที่พบบ่อย

แซ่เซียวภาษาจีนเขียนอย่างไร?

ตัวเต็มเขียน 蕭 ตัวย่อมาตรฐานเขียน 萧 ส่วนในทะเบียนจีนแผ่นดินใหญ่มักเขียน 肖 จากแผนอักษรย่อรอบสองที่ยกเลิกแล้ว

แซ่ 肖 กับ 萧 เป็นแซ่เดียวกันไหม?

เกือบทั้งหมดใช่ แหล่งข้อมูลจีนประเมินว่าคนแซ่ 肖 ราว 99% เดิมเป็น 萧 ส่วน 肖 โบราณที่เป็นแซ่แยกมีน้อยมากและสายสืบยังไม่ชัด

แซ่เซียวแต้จิ๋วและจีนกลางอ่านว่าอะไร?

แต้จิ๋วอ่าน siao1 จีนกลางอ่าน Xiāo คนไทยเขียนว่า "เซียว" เหมือนกันทั้งสองสำเนียง

แซ่เซียวสะกดภาษาอังกฤษอย่างไร?

Xiao ตามพินอินจีนกลาง Hsiao แบบไต้หวัน Siu หรือ Shiu แบบกวางตุ้ง และ Seow หรือ Siow แบบแต้จิ๋วและฮกเกี้ยน

แซ่เซียวมาจากไหน?

สายหลักมาจากแคว้นเซียวในอำเภอเซียว มณฑลอานฮุย ต่อมาเป็นตระกูลใหญ่แห่งหลานหลิง สายแต้จิ๋วเข้ามาทางเซียวสวิน นายอำเภอเตี่ยเอี๊ยสมัยซ่งใต้

บทสรุป

ถ้าเห็น 蕭 ที่ป้ายบ้าน และ 肖 ในบัตรของญาติ ก็ไม่ต้องตกใจว่าเป็นคนละตระกูล เกือบทั้งหมดคือแซ่เซียวเดียวกัน สายแต้จิ๋วเดินทางจากฝูเจี้ยนมาตั้งรกรากที่เตี่ยเอี๊ย แล้วลูกหลานแซ่เซียวบางส่วนก็ข้ามทะเลมาถึงไทย

เรื่องของแซ่นี้ในไทยผมยังพบน้อย ถ้าบ้านคุณมีสมุดลำดับสกุล มีชื่อหอที่ป้าย หรือรู้ว่าอากงมาจากหมู่บ้านไหนในแต้จิ๋ว แจ้งครอบครัวเรา ได้ครับ

แหล่งข้อมูลและอ่านเพิ่มเติม

• ข้อมูลแซ่เซียว (วิกิพีเดียภาษาจีน)
• Xiao (surname) (วิกิพีเดียภาษาอังกฤษ)
• Emperor Wu of Liang (วิกิพีเดียภาษาอังกฤษ)
• คำอ่านของอักษร 蕭 ในสำเนียงต่าง ๆ (Wiktionary)
• เว็บ 163: 肖姓跟萧姓是同一个姓氏吗
• โซหู่: แผนอักษรย่อรอบสองกับการเปลี่ยนแซ่
• โซหู่: ถิ่นเดิมและชื่อหอของตระกูลเซียว
• เว็บ 163: ตระกูลดังทั้งเจ็ดของเตี่ยเอี๊ย