แซ่งุ้ย เขียนด้วยอักษรจีน 魏 ตัวเต็มกับตัวย่อเขียนเหมือนกัน สำเนียงแต้จิ๋วอ่านว่า "งุ้ย" ส่วนจีนกลางอ่านว่า "เว่ย" (Wèi) คนไทยรู้จักตัวอักษรนี้ดีจากสามก๊ก เพราะเป็นตัวเดียวกับ "วุย" ในวุยก๊ก และ "อุย" ในชื่ออุยเอี๋ยน (魏延 — จีนกลาง เว่ยเหยียน)
แซ่นี้อยู่อันดับ 45 ของจีนตามรายชื่อแซ่ทางการปี 2020 ประมาณการปี 2026 มีราว 6.43 ล้านคน ตัวเลขนี้เป็นค่าประมาณจากสถิติทางการ คลาดเคลื่อนได้ราว ±10% ไม่ใช่ตัวเลขที่นับจริง
แซ่งุ้ย (魏 จีนกลาง เว่ย) เป็นแซ่ที่ตั้งตามชื่อแคว้นเว่ยในยุคจั้นกั๋ว สายหลักสืบจากปี้ว่าน (毕万) ผู้ได้เมืองเว่ยในมณฑลซานซีเมื่อ 661 ก่อน ค.ศ. ปัจจุบันมีราว 6.43 ล้านคน (ประมาณการปี 2026) สายแต้จิ๋วเล่าสืบกันว่ามาจากสองพี่น้องชาวผูเถียนที่เข้ามารับราชการช่วงปี 1215 ถึง 1240 แล้วตั้งรกรากที่กิ๊กเอี๊ยและเท่งไฮ้ ส่วนในเมืองไทยผมยังไม่พบหลักฐานสมาคมแซ่นี้
ประเด็นสำคัญ
- 魏 เป็นแซ่ที่มาจากชื่อแคว้น สายหลักสืบจากปี้ว่าน (毕万) ผู้ได้เมืองเว่ยจากแคว้นจิ้นเมื่อ 661 ก่อน ค.ศ.
- สายแต้จิ๋วสืบจากพี่น้อง 魏廷璧 กับ 魏廷弼 ชาวผูเถียน ตั้งรกรากที่อวี๋หูในกิ๊กเอี๊ย และกวนซานกับฟู่ซาในเท่งไฮ้ ตามบันทึกของตระกูล
- บันทึกตระกูลเล่าว่าคนแซ่งุ้ยแต้จิ๋วเคยค้าทะเลใต้จนร่ำรวย แล้วถูกทางการหมิงปราบในปี 1470
- ระวังสับสนกับ 卫 (จีนกลางอ่าน เว่ย Wèi เหมือนกัน) และ 韦 (แต้จิ๋ว อุ้ย / จีนกลาง เหวย Wéi) ซึ่งเป็นคนละแซ่
- ผมยังไม่พบสมาคมแซ่งุ้ยในไทย หรือนามสกุลไทยที่มีแหล่งยืนยันว่ามาจากแซ่นี้
ก่อนอ่าน: ทำไมผมเขียนเรื่องแซ่ของตระกูลต่าง ๆ
ผม ธนินพงษ์ ศุภพิทักษ์พงษ์ (MingPaPa) เป็นคนแต้จิ๋ว แซ่ 黃 (แต้จิ๋ว อึ้ง / จีนกลาง หวง) บรรพบุรุษมาจากเท่งไฮ้ (澄海 — จีนกลาง เฉิงไห่) ผมรักและภูมิใจในรากเหง้าวัฒนธรรมจีนที่อากงอาม่าส่งต่อมาให้ หลังจากเขียนเรื่องแซ่อึ้งของบ้านผมเองและตาราง 100 แซ่จีนอันดับแรกแล้ว ผมอยากให้ลูกหลานตระกูลอื่นได้มีเรื่องราวของแซ่ตัวเองเก็บไว้บ้าง จึงขออนุญาตรวบรวมข้อมูลเท่าที่พอจะหาได้ มาเขียนเป็นบทความของแซ่ตระกูลที่มีอยู่ในเมืองไทยทีละแซ่
ตั้งใจให้เป็นประโยชน์ต่อลูกหลานแต่ละตระกูล และเป็นอีกแรงหนึ่งในการช่วยคนไทยเชื้อสายจีนค้นหารากเหง้าของตัวเอง ข้อมูลส่วนใหญ่มาจากรายงานทะเบียนราษฎร์ของทางการจีน หนังสือและเว็บไซต์ของตระกูล งานวิชาการ และข่าวจากจีน ผมพยายามบอกไว้ทุกครั้งว่าเรื่องไหนเป็นตำนานหรือบันทึกของตระกูล และเรื่องไหนมีหลักฐานทางประวัติศาสตร์
ผมไม่ใช่นักประวัติศาสตร์ เป็นเพียงลูกหลานคนจีนคนหนึ่งที่อยากเห็นเรื่องเหล่านี้ถูกเก็บไว้ หากข้อมูลตระกูลใดผิดพลาด หรือพี่น้องบ้านไหนมีเรื่องราวที่อยากเพิ่มเติม แจ้งครอบครัวเราได้เลยครับ ผมจะแก้ไขและบันทึกไว้ในประวัติการแก้ไขท้ายบทความ เพื่อให้ข้อมูลสมบูรณ์ที่สุด และช่วยให้การศึกษารากเหง้าและวัฒนธรรมของแต่ละแซ่ง่ายขึ้นสำหรับทุกคน
ข้อมูลด่วนแซ่งุ้ย (แซ่เว่ย)
| หัวข้อ | ข้อมูล |
|---|---|
| อักษรจีน | 魏 (ตัวเต็มและตัวย่อเหมือนกัน) |
| จีนกลาง | Wèi · เว่ย (ราชบัณฑิตยสภา เว่ย์) |
| แต้จิ๋ว | ghui7 · งุ้ย |
| ภาษาอังกฤษ | Wei, Ngai, Gwee, Gui, Ngui |
| อันดับในจีน | อันดับ 45 (ปี 2020) |
| จำนวนคน | ราว 6.43 ล้านคน (ประมาณการปี 2026 ±10%) |
| มณฑลที่มีมาก | เหอหนาน เสฉวน เหอเป่ย์ (รวมกันราว 28%) |
| ถิ่นเดิมของตระกูล | จวี้ลู่ (钜鹿) |
แซ่งุ้ยเขียนและอ่านอย่างไร
สามก๊กฉบับไทยแปลจากเสียงฮกเกี้ยน จึงเรียก 魏 ว่า "วุย" และ "อุย" แต่คนแต้จิ๋วเรียกแซ่นี้ว่า "งุ้ย" การสะกดไทยตัวนี้ผมพบจากเว็บไทยที่จับคู่ "魏 แซ่งุ้ย" ไว้ ซึ่งยังเป็นแหล่งไม่เป็นทางการ ถ้าบ้านของท่านเรียกต่างไป ขอให้แจ้งมา
ภาษาอังกฤษมีหลายแบบ ดูใน Wiktionary และ พจนานุกรมแต้จิ๋ว Mogher Wei เป็นพินอิน Gwee กับ Goay เป็นฮกเกี้ยน Ngai เป็นกวางตุ้ง ส่วน Ngui กับ Gui ใกล้เสียงแต้จิ๋ว
ระวังสับสน 魏 กับ 卫 จีนกลางอ่าน "เว่ย" (Wèi) เหมือนกันแต่เป็นคนละแซ่ ส่วน 韦 สะกดอังกฤษว่า Wei เหมือนกัน แต่จีนกลางอ่าน "เหวย" (Wéi) แต้จิ๋วอ่าน "อุ้ย" อ่านต่อได้ที่ แซ่อุ้ย
แซ่งุ้ยมาจากไหน
สายหลักเริ่มจากปี้กงเกา (毕公高) พระโอรสองค์ที่ 15 ของพระเจ้าโจวเหวินหวาง ลูกหลานคือปี้ว่าน (毕万) หนีภัยไปรับราชการกับแคว้นจิ้น (晋) ในปี 661 ก่อน ค.ศ. แคว้นจิ้นมอบเมืองเว่ยทางเหนือของอำเภอรุ่ยเฉิง (芮城) มณฑลซานซี ให้ท่านเป็นศักดินา ต่อมาตระกูลเว่ย หาน (韩) และจ้าว (赵) แบ่งแคว้นจิ้นออกเป็นสามแคว้น (三家分晋 — จีนกลาง ซานเจียเฟินจิ้น) ราชสำนักโจวรับรองเว่ยซือ (魏斯) เป็นเจ้าแคว้นในปี 403 ก่อน ค.ศ. เมื่อฉินพิชิตแคว้นเว่ยในปี 225 ก่อน ค.ศ. ชาวแคว้นจึงใช้ชื่อแคว้นเป็นแซ่
ยังมีผู้เปลี่ยนมาใช้แซ่นี้ภายหลัง เช่น เว่ยเหลี่ยวเวิง (魏了翁) นักปราชญ์ซ่งใต้ที่เดิมเป็นแซ่กอ 高
ถิ่นเดิมและชื่อหอบรรพชน
ถิ่นเดิมที่สำคัญที่สุดคือจวี้ลู่ (钜鹿) ทางตะวันตกเฉียงใต้ของผิงเซียง (平乡) มณฑลเหอเป่ย์ ศาลบรรพชนแซ่เว่ยหลายแห่งในกวางตุ้งจึงเขียนกลอนประตูว่า "鹿郡家声" (จีนกลาง ลู่จวิ้นเจียเซิง — ชื่อเสียงตระกูลแห่งจวี้ลู่) ดังภาพนี้
ชื่อหอบรรพชน (堂号 — จีนกลาง ถังห้าว) ของแซ่นี้มีหลายชื่อ ตามรายการถิ่นเดิมและชื่อหอแซ่เว่ยของเว็บไซต์ 家谱国际 เช่น 十思堂 (จีนกลาง สือซือถัง) มาจากฎีกาที่เว่ยเจิง (魏征) ทูลเตือนจักรพรรดิถังไท่จงสิบประการ ส่วน 九合堂 (จีนกลาง จิ่วเหอถัง) มาจากเว่ยเจี้ยง (魏绛) ขุนนางแคว้นจิ้น
เส้นทางลงใต้สู่แต้จิ๋ว
บันทึกการเข้าแต้จิ๋ว (潮州 — จีนกลาง เฉาโจว) มีสามฉบับ เป็นเรื่องของสองพี่น้องชาวผูเถียน (莆田) ฝูเจี้ยน 魏廷璧 กับ 魏廷弼 ซึ่งจีนกลางอ่านเหมือนกัน (เว่ยถิงปี้) ผมจึงเรียกด้วยอักษรจีน ตามเว็บไซต์ตระกูล 魏廷璧 มาเป็นปลัดเมืองแต้จิ๋วราวปี 1215 แล้วตั้งรกรากที่ตำบลอวี๋หู (渔湖) กิ๊กเอี๊ย (揭阳 — จีนกลาง เจียหยาง) ส่วน 魏廷弼 มาเป็นผู้ว่าเมืองแต้จิ๋วปี 1237 แล้วอยู่ที่กวนซาน (冠山) ในเขตเท่งไฮ้ (澄海 — จีนกลาง เฉิงไห่) (ที่มา)
อีกฉบับอ้างพงศาวดารเมืองแต้จิ๋วว่า 魏廷弼 ย้ายไปหมู่บ้านฟู่ซา (富砂) เท่งไฮ้ มีสุสานอยู่ที่นั่น (ที่มา) ส่วน《潮州志》(จีนกลาง เฉาโจวจื้อ — บันทึกเมืองแต้จิ๋ว) ของเหราจงอี๋ (饶宗颐) ก็ระบุว่าท่านเป็นผู้ว่าเมืองแต้จิ๋วแล้วย้ายไปเท่งไฮ้ (ที่มา)
สิ่งที่ตรงกันคือพี่น้องเข้าแต้จิ๋วช่วงปี 1215 ถึง 1240 สายหนึ่งอยู่อวี๋หู อีกสายอยู่เท่งไฮ้ ส่วนบิดา ลำดับพี่น้อง และปีที่มาถึงยังขัดกัน ผมจึงไม่ฟันธง ปัจจุบันถิ่นของสายอวี๋หูคือหมู่บ้านฉือถัง (祠堂村) เรื่องเท่งไฮ้ อ่านภาพรวมได้ในแผนที่เขตการปกครองเท่งไฮ้
ตระกูลนักเดินเรือที่ถูกปราบ
เว็บไซต์ตระกูลเล่าว่าสมัยหมิง คนแซ่งุ้ยที่เท่งไฮ้ อานปู้ (庵埠) และกิ๊กเอี๊ย ร่ำรวยจากการค้าทะเลใต้ 魏西斋 (จีนกลาง เว่ยซีไจ) แห่งฟู่ซามีเรือเดินสมุทร 18 ลำ ได้ฉายา "航海公" (จีนกลาง หางไห่กง — ท่านนักเดินเรือ) แต่ราชสำนักหมิงห้ามค้าทางทะเล ปี 1470 ทางการล้อมจับไปหลายร้อยคน ส่วนใหญ่ถูกประหาร ริบทรัพย์และขายเรือ เรื่องนี้มาจากเว็บไซต์ตระกูลแห่งเดียว ผมยังไม่พบเอกสารอื่นยืนยัน เรื่องท่าเรือของแต้จิ๋วอ่านต่อได้ในประวัติท่าเรือซัวเถา
แซ่งุ้ยในเมืองไทย
ผมค้นภาษาจีนและภาษาไทยแล้ว ยังไม่พบหลักฐานสมาคมแซ่งุ้ยในไทย แต่หน้ารวมรายชื่อสมาคมที่พบเปิดไม่ได้ จึงยังสรุปเด็ดขาดไม่ได้ และยังไม่พบคนไทยที่มีแหล่งยืนยันว่ามาจากแซ่ 魏
ในเขตแต้จิ๋ว แซ่นี้มีมากที่กิ๊กเอี๊ยและเตี่ยเอี๊ย (潮阳 — จีนกลาง เฉาหยาง) และมีถิ่นเดิมที่เท่งไฮ้ ล้วนเป็นต้นทางสำคัญของคนจีนในไทย ลูกหลานจึงอาจอยู่ในไทยไม่น้อย แต่นี่เป็นข้อสันนิษฐาน ใครอยากสืบราก ลองเริ่มจากหมู่บ้านฉือถัง อวี๋หู หรือฟู่ซา เท่งไฮ้
ทุกวันนี้อยู่ที่ไหนในจีน
คนแซ่เว่ยกระจุกในเหอหนาน เสฉวน และเหอเป่ย์ รวมกันราว 28% ของทั้งประเทศ ในเขตแต้จิ๋วบันทึกตระกูลให้ตัวเลขราว 5.92 หมื่นคน มากที่สุดในเขตเมืองกิ๊กเอี๊ยราว 2 หมื่นคน
อีกร่องรอยหนึ่งคือเวทีงิ้วโบราณในศาลบรรพชนแซ่เว่ย หมู่บ้านเซี่ยผู่ (下浦) อำเภอหนิงไห่ เจ้อเจียง เป็นโบราณสถานสำคัญระดับชาติ
บุคคลสำคัญแซ่งุ้ย
| ชื่อ | ยุค | ความสำคัญ |
|---|---|---|
| ปี้ว่าน 毕万 | ชุนชิว | ผู้ได้เมืองเว่ย ต้นกำเนิดของแซ่ |
| อุยเอี๋ยน 魏延 (จีนกลาง เว่ยเหยียน) | สามก๊ก | แม่ทัพจ๊กก๊ก |
| เว่ยเจิง 魏征 | ถัง (580–643) | อัครเสนาบดีผู้ทูลทัดทานจักรพรรดิไท่จง ที่มาของชื่อหอ 十思堂 |
| 魏西斋 | หมิง | "航海公" เจ้าของเรือ 18 ลำ แห่งฟู่ซา |
อ่านประวัติเว่ยเจิงเพิ่มได้ในหน้า Wei Zheng ของวิกิพีเดียภาษาอังกฤษ
ธรรมเนียม คำสอน และอาหาร
เรื่องอาหารมีเรื่องเล่าเรื่องเดียว หนังสือ《龙城录》(จีนกลาง หลงเฉิงลู่) เล่าว่าเว่ยเจิงชอบ "醋芹" (จีนกลาง ชู่ฉิน — ขึ้นฉ่ายหมักเปรี้ยว) จักรพรรดิไท่จงจึงพระราชทานให้สามถ้วย ท่านดีใจจนกินหมดก่อนมื้อจบ (ต้นฉบับตอน 魏征嗜醋芹) นี่เป็นเรื่องเล่าในหนังสือนิทาน ไม่ใช่พงศาวดาร และมีผู้สงสัยว่าหนังสือเขียนขึ้นภายหลัง ส่วนอาหารเฉพาะแซ่ของคนงุ้ยแต้จิ๋ว ผมยังไม่พบเอกสาร
"魏氏祖训" (จีนกลาง เว่ยซื่อจู่ซวิ่น — คำสอนบรรพชนตระกูลเว่ย) ฉบับที่ใช้แพร่หลายเป็นกลอนสี่คำ วรรคที่เหมาะกับตระกูลนักเดินเรือที่สุดคือ
读书为重，次即农桑；取之有道，工贾何妨
แปลว่าการเรียนสำคัญที่สุด รองลงมาคือการทำนา ถ้าหาเงินโดยสุจริต จะทำหัตถกรรมหรือค้าขายก็ไม่ผิด (เนื้อความคำสอน) วันไหว้บรรพชนเฉพาะของตระกูลเว่ยแต้จิ๋ว ผมยังไม่พบ
คำถามที่พบบ่อย
แซ่งุ้ยภาษาจีนเขียนอย่างไร
เขียนว่า 魏 ตัวเต็มและตัวย่อเหมือนกัน เป็นตัวเดียวกับวุยก๊ก
แซ่งุ้ยแต้จิ๋วอ่านว่าอะไร
แต้จิ๋วอ่านว่า "งุ้ย" (ghui7) ส่วน "วุย" ในสามก๊กมาจากเสียงฮกเกี้ยน
แซ่งุ้ยจีนกลางอ่านว่าอะไร
อ่านว่า Wèi สื่อไทยเขียน "เว่ย" ส่วนราชบัณฑิตยสภาเขียน "เว่ย์" ระวังว่าแซ่ 卫 อ่านเหมือนกันแต่เป็นคนละแซ่
แซ่งุ้ยมาจากไหน
มาจากเมืองเว่ย (魏) แถบรุ่ยเฉิง มณฑลซานซี ที่ปี้ว่านได้เป็นศักดินาเมื่อ 661 ก่อน ค.ศ. ลูกหลานภายหลังตั้งเป็นแคว้นเว่ย ส่วนสายแต้จิ๋วสืบจากพี่น้องชาวผูเถียนสมัยซ่งใต้ตามบันทึกตระกูล
แซ่งุ้ยภาษาอังกฤษสะกดอย่างไร
มีหลายแบบ เช่น Wei, Gwee, Goay, Ngai, Ngui และ Gui ระวังว่า Wei ใช้กับแซ่ 韦 และ 卫 ด้วย
บทสรุป
สายแต้จิ๋วของแซ่งุ้ยยังรู้จากบันทึกของตระกูลซึ่งขัดกันในรายละเอียด ส่วนในไทยยังไม่พบหลักฐาน
ถ้าท่านเป็นลูกหลานแซ่งุ้ยและมีสมุดลำดับสกุล ชื่อหมู่บ้านเดิม หรือเรื่องเล่าที่ต่างไป แจ้งครอบครัวเรา ได้เลยครับ ถ้าอยากเทียบอันดับกับแซ่อื่น ดูตารางแซ่จีน 100 อันดับแรก ปี 2026
แหล่งข้อมูลและอ่านเพิ่มเติม
- บทความ "魏氏：从辉煌到劫难" (เว็บไซต์ตระกูล 族谱网)
- บทความ "历尽坎坷荣辱的潮汕魏氏" อ้างพงศาวดารเมืองแต้จิ๋ว (เว็บไซต์ตระกูล)
- บทความเรื่องชาวแต้จิ๋วมาจากฝูเจี้ยน อ้าง《潮州志》ของเหราจงอี๋ (ข่าวจ้าวอัน)
- ถิ่นเดิมและชื่อหอของแซ่เว่ย "魏氏郡望堂号" (家谱国际)
- ตอน 魏征嗜醋芹 จาก《龙城录》(古诗词网)
- 魏氏祖训 (เว็บไซต์แซ่เว่ย เมืองหลานโจว)
- Wei (surname) (Wikipedia)
- 魏 ในพจนานุกรมแต้จิ๋ว Mogher
