แซ่ชุยคือแซ่ที่เขียนด้วยอักษรจีน 崔 ตัวย่อกับตัวเต็มเหมือนกัน จีนกลางอ่านว่า "ชุย" (Cuī) ส่วนสำเนียงแต้จิ๋ว ถอดตามหลักการอ่านก็ได้ "ชุย" เหมือนกัน ทางการจีนจัดเป็นแซ่อันดับ 55 ของประเทศในปี 2020 และประมาณการปี 2026 มีคนใช้แซ่นี้ราว 5.43 ล้านคน
แซ่นี้เป็นแซ่ภาคเหนือของจีน ตระกูลชุยสายชิงเหอและป๋อหลิงเคยเป็นตระกูลขุนนางอันดับต้น ๆ ของราชวงศ์ถัง ส่วนในเขตแต้จิ๋วและในไทย ผมยังไม่พบบรรพชนหรือสมาคมของแซ่นี้ บทความนี้จึงเล่าเท่าที่มีหลักฐาน และบอกตรง ๆ ว่าตรงไหนยังว่างอยู่
แซ่ชุย (崔) แตกมาจากแซ่เกียง (姜) ของแคว้นฉีในมณฑลซานตง บรรพชนคือจี้จื่อ โอรสองค์โตของฉีติงกงที่ยกบัลลังก์ให้น้อง แล้วไปกินเมืองชุย ลูกหลานจึงใช้ชื่อเมืองเป็นแซ่ เมื่อราว 3,000 ปีก่อน ปัจจุบันมีราว 5.43 ล้านคน อันดับ 55 ของจีน มากที่สุดในซานตง ส่วนสายแต้จิ๋วและสมาคมในไทยผมยังไม่พบ
ประเด็นสำคัญ
- แซ่ชุยเขียน 崔 ทั้งตัวย่อและตัวเต็ม จีนกลางอ่าน "ชุย" ภาษาอังกฤษสะกด Cui, Tsui หรือ Chui ส่วนคนเกาหลีที่ใช้อักษรตัวเดียวกันเรียกว่า "ชเว" (Choi)
- ที่มาหลักคือเมืองชุยของแคว้นฉีในซานตง บรรพชนแซ่เกียง ตามที่ตำราแซ่รุ่นเก่าบันทึกไว้
- สายชิงเหอและป๋อหลิงอยู่ในกลุ่ม "ห้าแซ่เจ็ดตระกูล" ของขุนนางยุคเว่ยเหนือถึงถัง
- คนแซ่ชุยในจีนอยู่หนาแน่นในซานตง เหอหนาน เหอเป่ย และภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ส่วนทางใต้มีสายที่ลงไปกวางตุ้ง
- สายแต้จิ๋วและสมาคมแซ่ชุยในไทย ผมยังไม่พบ ลูกหลานที่มีสมุดลำดับสกุลช่วยบอกได้ครับ
ก่อนอ่าน: ทำไมผมเขียนเรื่องแซ่ของตระกูลต่าง ๆ
ผม ธนินพงษ์ ศุภพิทักษ์พงษ์ (MingPaPa) เป็นคนแต้จิ๋ว แซ่ 黃 (แต้จิ๋ว อึ้ง / จีนกลาง หวง) บรรพบุรุษมาจากเท่งไฮ้ (澄海 — จีนกลาง เฉิงไห่) ผมรักและภูมิใจในรากเหง้าวัฒนธรรมจีนที่อากงอาม่าส่งต่อมาให้ หลังจากเขียนเรื่องแซ่อึ้งของบ้านผมเองและตาราง 100 แซ่จีนอันดับแรกแล้ว ผมอยากให้ลูกหลานตระกูลอื่นได้มีเรื่องราวของแซ่ตัวเองเก็บไว้บ้าง จึงขออนุญาตรวบรวมข้อมูลเท่าที่พอจะหาได้ มาเขียนเป็นบทความของแซ่ตระกูลที่มีอยู่ในเมืองไทยทีละแซ่
ตั้งใจให้เป็นประโยชน์ต่อลูกหลานแต่ละตระกูล และเป็นอีกแรงหนึ่งในการช่วยคนไทยเชื้อสายจีนค้นหารากเหง้าของตัวเอง ข้อมูลส่วนใหญ่มาจากรายงานทะเบียนราษฎร์ของทางการจีน หนังสือและเว็บไซต์ของตระกูล งานวิชาการ และข่าวจากจีน ผมพยายามบอกไว้ทุกครั้งว่าเรื่องไหนเป็นตำนานหรือบันทึกของตระกูล และเรื่องไหนมีหลักฐานทางประวัติศาสตร์
ผมไม่ใช่นักประวัติศาสตร์ เป็นเพียงลูกหลานคนจีนคนหนึ่งที่อยากเห็นเรื่องเหล่านี้ถูกเก็บไว้ หากข้อมูลตระกูลใดผิดพลาด หรือพี่น้องบ้านไหนมีเรื่องราวที่อยากเพิ่มเติม แจ้งครอบครัวเราได้เลยครับ ผมจะแก้ไขและบันทึกไว้ในประวัติการแก้ไขท้ายบทความ เพื่อให้ข้อมูลสมบูรณ์ที่สุด และช่วยให้การศึกษารากเหง้าและวัฒนธรรมของแต่ละแซ่ง่ายขึ้นสำหรับทุกคน
ข้อมูลด่วนแซ่ชุย
| หัวข้อ | ข้อมูล |
|---|---|
| อักษรจีน | 崔 (ตัวย่อกับตัวเต็มเหมือนกัน) |
| จีนกลาง | ชุย (Cuī) |
| แต้จิ๋ว | สำเนียงแต้จิ๋วอ่านว่า "ชุย" (cui1) ถอดเสียงตามหลักการอ่านแต้จิ๋ว ยังไม่พบการใช้เป็นชื่อแซ่ในเอกสารไทย |
| อันดับในจีน | อันดับ 55 (อันดับทางการปี 2020) |
| จำนวนคน | ราว 5.43 ล้านคน (ประมาณการปี 2026 คลาดเคลื่อนได้ราว ±10%) |
| ถิ่นเดิมของตระกูล | 清河 (จีนกลาง ชิงเหอ) และ 博陵 (จีนกลาง ป๋อหลิง) |
ตัวเลขนี้เป็นค่าประมาณจากสถิติทางการ ไม่ได้นับจริงทีละคน ถ้าอยากเทียบกับแซ่อื่น ดูได้ในตาราง 100 แซ่จีนอันดับแรก ปี 2026
แซ่ชุย ภาษาจีนและภาษาอังกฤษเขียนอย่างไร
แซ่ชุยเขียนว่า 崔 ชื่อไทยเขียนได้หลายแบบ ทั้ง "ชุย" "ซุย" หรือ "ฉุย" จึงให้ยึดอักษรจีนบนป้ายบรรพชนเป็นหลัก ในสามก๊กฉบับไทยถอดเป็น "ซุย" ตามเสียงฮกเกี้ยน วิกิพจนานุกรมบันทึกเสียงอ่านของ 崔 ไว้หลายสำเนียง
ในพจนานุกรมแต้จิ๋ว เสียงที่ใช้เป็นแซ่คือ cui1 จึงเขียนว่า "ชุย" แต่ผมยังไม่เจอเอกสารไทยที่เขียน "แซ่ชุย" พร้อมอักษร 崔
ภาษาอังกฤษใช้ Cui ตามพินอิน ฮ่องกงใช้ Tsui ส่วนคนเกาหลีที่ใช้อักษรตัวเดียวกันเขียน 최 อ่านว่า "ชเว" สะกด Choi หรือ Choe ซึ่งวิกิพีเดียภาษาจีนหัวข้อแซ่ชุยระบุว่าเป็นแซ่ใหญ่ของชาวเกาหลี
แซ่ชุย มาจากไหน
สายหลักของแซ่ชุยแตกมาจากแซ่เกียง (姜 — จีนกลาง เจียง) ของเจียงไท่กง (姜太公) ผู้ช่วยตั้งราชวงศ์โจว แคว้นฉีที่ท่านได้ครองอยู่ในมณฑลซานตง โอรสของท่านคือฉีติงกง (齐丁公) ซึ่งโอรสองค์โตชื่อจี้จื่อ (季子) ควรได้ครองต่อ แต่ยกบัลลังก์ให้น้องชาย แล้วไปกินเมืองชุย (崔邑 — จีนกลาง ชุยอี้) ลูกหลานจึงใช้ชื่อเมืองเป็นแซ่ เมื่อราว 3,000 ปีก่อน
เรื่องนี้อยู่ในประวัติตระกูลชิงเหอชุยของวิกิพีเดียภาษาจีนที่อ้างอิงจารึกและตำราเก่า ผมเล่าในฐานะประวัติที่ตระกูลยึดถือ เพราะเป็นบันทึกยุคหลัง ที่ตั้งเมืองชุยยังมีหลายความเห็น แต่ล้วนอยู่ในซานตง
คนแซ่ชุยทุกคนไม่ได้สืบจากจี้จื่อ ชาวเกาหลีมีเรื่องเล่าว่านักศึกษาจากแคว้นซิลลารับแซ่นี้สมัยถัง และบางตระกูลแมนจูกับมองโกลก็ใช้แซ่ 崔 สมัยชิง
ถิ่นเดิมและชื่อหอบรรพชน
ถิ่นเดิมมีสองแห่ง คือชิงเหอ ตรงพรมแดนเหอเป่ยกับซานตง และป๋อหลิง แถวอำเภอ 安平 (จีนกลาง อานผิง) ในเหอเป่ย ชื่อหอจึงมักเป็น 清河堂 (จีนกลาง ชิงเหอถัง) และ 博陵堂 (จีนกลาง ป๋อหลิงถัง)
สองชื่อนี้คนแซ่ชุยทั่วโลกใช้ร่วมกัน ไม่ได้บอกสายย่อย และมีข้อสังเกตว่าหลังปลายถังแทบไม่มีครอบครัวใดพิสูจน์สายเลือดย้อนไปถึงสองถิ่นนี้ได้ ป้ายจึงบอกอัตลักษณ์มากกว่าหลักฐานลำดับสาย
ตระกูลขุนนางห้าแซ่เจ็ดตระกูล
สิ่งที่ทำให้แซ่ชุยเป็นที่รู้จักคือสถานะยุคเว่ยเหนือถึงถัง "ห้าแซ่เจ็ดตระกูล" (五姓七望 — จีนกลาง อู่ซิ่งชีวั่ง) คือตระกูลชั้นสูงสุดเจ็ดตระกูลจากห้าแซ่ ซึ่งวิกิพีเดียภาษาจีนหัวข้อนี้รวมชิงเหอชุยและป๋อหลิงชุยไว้ แซ่ที่เหลือในกลุ่มคือแซ่โล้ว 卢 แซ่ลี้ 李 แซ่แต้ 郑 และแซ่เฮ้ง 王
แซ่ชุยกับแต้จิ๋ว และการลงใต้
เส้นทางลงใต้ที่ผมเจอข้อมูลมี 3 สายเข้ากวางตุ้ง สายแรกจากเจียงซี ต้นสายคือ 崔克 (จีนกลาง ชุยเค่อ) สมัยซ่งเหนือ ตั้งรกรากที่เจิงเฉิงและหนานไห่ สายที่สองจากฝูเจี้ยน ต้นสายคือ 崔本厚 (จีนกลาง ชุยเปิ่นโฮ่ว) ปลายซ่งใต้ ไปตั้งที่เขตเตี้ยนไป๋ (电白) ทางกวางตุ้งตะวันตก สายที่สามเป็นสายฮากกา สมัยหมิง อยู่หลงชวนในกวางตุ้งตะวันออก
ที่ตำบลเสียต้ง (霞洞) ของเตี้ยนไป๋ คนแซ่ชุยมีราวร้อยละ 37 ของตำบลตามเอกสารท้องถิ่น และพูดภาษาตระกูลหมิ่นซึ่งเป็นญาติห่าง ๆ ของแต้จิ๋ว แต่ที่มาของ 崔本厚 มีสองเรื่อง ผมจึงสรุปไม่ได้
ส่วนสายแต้จิ๋ว ผมยังไม่พบบรรพชนแซ่ชุยที่เข้าเขตซัวเถา (汕头 — จีนกลาง ซ่านโถว) แต้จิ๋ว (潮州 — จีนกลาง เฉาโจว) หรือกิ๊กเอี๊ย (揭阳 — จีนกลาง เจียหยาง) ผมไม่ขอสรุปว่าไม่มีเลย แต่น่าจะน้อยมาก
แซ่ชุยในเมืองไทย
ผมยังไม่พบสมาคมแซ่ชุยในประเทศไทย และไม่พบนามสกุลไทยหรือบุคคลที่มีแหล่งยืนยันว่าสืบจากแซ่นี้ ข้อสันนิษฐานของผมคือแซ่นี้เป็นแซ่ภาคเหนือ คนไทยเชื้อสายแซ่ชุยจึงน่าจะมีไม่มาก ถ้ามีก็อาจมาจากสายเตี้ยนไป๋หรือสายกวางตุ้ง แต่นี่ยังไม่ใช่ข้อมูลที่ยืนยัน
ทุกวันนี้อยู่ที่ไหนในจีน
แซ่ชุยมากที่สุดในซานตง ราวร้อยละ 15 ของคนแซ่นี้ทั้งประเทศ รวมกับเหอหนานและเหอเป่ยราวร้อยละ 41 อีกกลุ่มใหญ่อยู่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ตัวเลขนี้มาจากบทความสรุปงานวิจัย ไม่ใช่ตัวเลขทางการ
บุคคลสำคัญแซ่ชุย
| บุคคล | ยุค | เรื่องที่ควรรู้ |
|---|---|---|
| 崔杼 (จีนกลาง ชุยจู้) | ชุนชิว | ขุนนางใหญ่แคว้นฉี ปลงพระชนม์เจ้าแคว้น ราชบัณฑิตที่จดว่า "ชุยจู้ฆ่าเจ้านาย" ถูกประหารสองคน คนที่สามจดซ้ำจนเขาต้องปล่อยไป |
| 崔琰 (จีนกลาง ชุยเอี่ยน) | ปลายฮั่น | ขุนนางสายชิงเหอที่รับราชการโจโฉ |
| 崔颢 (จีนกลาง ชุยเฮ่า) | ถัง | กวีผู้แต่ง《黄鹤楼》(จีนกลาง หวงเฮ่อโหลว — หอนกกระเรียนเหลือง) |
| 崔与之 (จีนกลาง ชุยอวี่จือ) | ซ่งใต้ | ชาวเจิงเฉิง กวางตุ้ง ได้รับแต่งตั้งเป็นอัครมหาเสนาบดีฝ่ายขวาแต่ขอปฏิเสธ |
เรื่องชุยจู้และชุยเฮ่าอ่านต่อได้ในวิกิพีเดียภาษาจีน
บุคคลสมัยใหม่และบุคคลไทยเชื้อสายแซ่ชุย ผมไม่พบแหล่งยืนยัน จึงไม่ยกชื่อใครมาครับ
ชุยฝู่จวิน คำสอนตระกูล และอาหาร
เรื่องของแซ่นี้ที่คนไทยอาจเคยผ่านตาจากไซอิ๋วคือเทพ 崔府君 (จีนกลาง ชุยฝู่จวิน) หรือ 崔判官 (จีนกลาง ชุยพั่นกวน — ผู้พิพากษาชุย) ตามวิกิพีเดียภาษาจีนหัวข้อ崔府君 ชื่อจริงของท่านมีหลายความเห็น ที่แพร่หลายคือ 崔珏 (จีนกลาง ชุยเจวี๋ย) ขุนนางต้นราชวงศ์ถังที่เป็นนายอำเภอในซานซีและเหอเป่ย มีคำเล่าว่ากลางวันตัดสินคดีโลกมนุษย์ กลางคืนจัดการเรื่องของปรโลก และเป็นผู้ปล่อยดวงวิญญาณถังไท่จงกลับคืนโลกมนุษย์ ซึ่งไซอิ๋วก็เล่าไว้
ศาลของท่านมีที่อำเภอฉือเซี่ยน เหอเป่ย และที่อำเภอหลิงชวน มณฑลซานซี
คำสอนตระกูลที่ผมพบเป็นฉบับร่วมสมัยที่ยืนยันที่มาไม่ได้ จึงไม่ยกมา ส่วนอาหารประจำแซ่ ผมไม่พบเมนูที่ผูกกับแซ่ชุยโดยตรง และไม่อยากเดาให้ครับ
คำถามที่พบบ่อย
แซ่ชุยมาจากไหน?
แซ่ชุยแตกมาจากแซ่เกียงของแคว้นฉีในมณฑลซานตง โอรสองค์โตของฉีติงกงชื่อจี้จื่อยกบัลลังก์ให้น้อง แล้วไปกินเมืองชุย ลูกหลานจึงใช้ชื่อเมืองเป็นแซ่ เมื่อราว 3,000 ปีก่อน
แซ่ชุย ภาษาจีนเขียนอย่างไร?
เขียนว่า 崔 ตัวย่อกับตัวเต็มเหมือนกัน จีนกลางอ่านว่า "ชุย" (Cuī) ชื่อไทยเขียนได้หลายแบบ เวลาดูป้ายบรรพชนจึงให้ยึดอักษรตัวนี้เป็นหลัก
แซ่ชุย ภาษาอังกฤษสะกดอย่างไร?
ใช้ Cui ตามพินอิน ฮ่องกงใช้ Tsui ส่วนคนเกาหลีที่ใช้อักษรตัวเดียวกันสะกดเป็น Choi หรือ Choe
แซ่ชุยในภาษาแต้จิ๋วอ่านว่าอะไร?
สำเนียงแต้จิ๋วอ่านว่า cui1 ถอดเป็นไทยว่า "ชุย" เหมือนจีนกลาง เป็นการถอดเสียงตามหลักการอ่านแต้จิ๋ว ผมยังไม่พบการใช้เป็นชื่อแซ่ในเอกสารไทย และยังไม่พบสายแต้จิ๋วของแซ่นี้ที่ชัดเจน
แซ่ชุยเป็นตระกูลสูงศักดิ์จริงหรือไม่?
สายชิงเหอและป๋อหลิงอยู่ในกลุ่มตระกูลขุนนางชั้นสูงสุดยุคเว่ยเหนือถึงถังจริง แต่ครอบครัวแซ่ชุยปัจจุบันส่วนใหญ่พิสูจน์สายเลือดย้อนไปถึงสองสายนี้ไม่ได้ ป้ายที่เขียนชื่อถิ่นตระกูลจึงบอกอัตลักษณ์ ไม่ใช่หลักฐานสายเลือด
บทสรุป
แซ่ชุยมีประวัติเก่าแก่และมีชื่อในประวัติศาสตร์จีน แต่เส้นทางมาถึงแต้จิ๋วและไทยยังเป็นช่องว่าง ผมไม่ได้บอกว่าคนแซ่ชุยในไทยไม่มี เพียงแต่ผมยังไม่พบ
ถ้าครอบครัวคุณแซ่ชุย มีสมุดลำดับสกุล ป้ายบรรพชน ชื่อหมู่บ้านเดิม หรือเรื่องเล่าที่ต่างจากในบทความ แจ้งครอบครัวเรา ได้เลยครับ ข้อมูลจากลูกหลานช่วยเติมช่องว่างนี้ได้ดีที่สุด
