แซ่ซิเขียนด้วยอักษร 薛 แต้จิ๋วอ่านว่า "ซิ" จีนกลางอ่านว่า "เซวีย" (Xuē) คนไทยรู้จักจากชื่อ "ซิ ยิ่นกุ้ย" (薛仁贵 — จีนกลาง เซวียเหรินกุ้ย) แม่ทัพราชวงศ์ถังในนิยายและละครจีน แต่ลูกหลานแต้จิ๋วแซ่นี้ยังมีหมู่บ้านต้นสายอยู่ใกล้เมืองแต้จิ๋ว คือเซวียหล่ง (薛陇) ในเขตแต้อัว (潮安 — จีนกลาง เฉาอาน)
แซ่นี้เป็นอันดับ 77 ของจีนตามข้อมูลทางการปี 2020 ประมาณการปี 2026 ราว 3.74 ล้านคน เป็นค่าประมาณที่คลาดเคลื่อนได้ราว ±10% ไม่ใช่ตัวเลขนับจริง
แซ่ซิ (薛) จีนกลางอ่านว่า "เซวีย" สายหลักสืบจากแคว้นเซวียในซานตงที่ตำนานว่าซีจ้งก่อตั้ง ถิ่นตระกูลที่โด่งดังที่สุดคือเหอตงในซานซี บ้านเดิมของซิ ยิ่นกุ้ย ส่วนสายแต้จิ๋วมีต้นสายที่หมู่บ้านเซวียหล่ง ตำบลอานปู้ เขตแต้อัว ประมาณการปี 2026 ราว 3.74 ล้านคน
ประเด็นสำคัญ
- 薛 ตัวเต็มและตัวย่อเหมือนกัน แต่ต้องระวังสับสนกับ 薜 ซึ่งเป็นคนละตัว
- "ซิ" ใกล้เสียงแซ่ซี (施) และซี้ (时) แต่เป็นคนละแซ่ ควรตรวจอักษรจากป้ายบรรพชน
- ที่มาหลักมีสามสาย คือแคว้นเซวียของซีจ้ง เมืองกินของเมิ่งฉางจวิน และชาวเซียนเปย์ที่เปลี่ยนแซ่
- สายแต้จิ๋วที่ชัดที่สุดสืบจากเซวียป๋อจ้าว (薛伯肇) ที่เซวียหล่ง บ้านของปราชญ์สมัยหมิงชื่อเซวียข่าน
- ในไทยผมยังไม่พบสมาคมแซ่ซิ
ก่อนอ่าน: ทำไมผมเขียนเรื่องแซ่ของตระกูลต่าง ๆ
ผม ธนินพงษ์ ศุภพิทักษ์พงษ์ (MingPaPa) เป็นคนแต้จิ๋ว แซ่ 黃 (แต้จิ๋ว อึ้ง / จีนกลาง หวง) บรรพบุรุษมาจากเท่งไฮ้ (澄海 — จีนกลาง เฉิงไห่) ผมรักและภูมิใจในรากเหง้าวัฒนธรรมจีนที่อากงอาม่าส่งต่อมาให้ หลังจากเขียนเรื่องแซ่อึ้งของบ้านผมเองและตาราง 100 แซ่จีนอันดับแรกแล้ว ผมอยากให้ลูกหลานตระกูลอื่นได้มีเรื่องราวของแซ่ตัวเองเก็บไว้บ้าง จึงขออนุญาตรวบรวมข้อมูลเท่าที่พอจะหาได้ มาเขียนเป็นบทความของแซ่ตระกูลที่มีอยู่ในเมืองไทยทีละแซ่
ตั้งใจให้เป็นประโยชน์ต่อลูกหลานแต่ละตระกูล และเป็นอีกแรงหนึ่งในการช่วยคนไทยเชื้อสายจีนค้นหารากเหง้าของตัวเอง ข้อมูลส่วนใหญ่มาจากรายงานทะเบียนราษฎร์ของทางการจีน หนังสือและเว็บไซต์ของตระกูล งานวิชาการ และข่าวจากจีน ผมพยายามบอกไว้ทุกครั้งว่าเรื่องไหนเป็นตำนานหรือบันทึกของตระกูล และเรื่องไหนมีหลักฐานทางประวัติศาสตร์
ผมไม่ใช่นักประวัติศาสตร์ เป็นเพียงลูกหลานคนจีนคนหนึ่งที่อยากเห็นเรื่องเหล่านี้ถูกเก็บไว้ หากข้อมูลตระกูลใดผิดพลาด หรือพี่น้องบ้านไหนมีเรื่องราวที่อยากเพิ่มเติม แจ้งครอบครัวเราได้เลยครับ ผมจะแก้ไขและบันทึกไว้ในประวัติการแก้ไขท้ายบทความ เพื่อให้ข้อมูลสมบูรณ์ที่สุด และช่วยให้การศึกษารากเหง้าและวัฒนธรรมของแต่ละแซ่ง่ายขึ้นสำหรับทุกคน
ข้อมูลด่วนแซ่ซิ (แซ่เซวีย)
| หัวข้อ | ข้อมูล |
|---|---|
| อักษรจีน | 薛 (ตัวเต็มและตัวย่อเหมือนกัน) |
| แต้จิ๋ว | ซิ (sih4) อ่านเหมือนกันทุกถิ่นในแต้จิ๋ว |
| จีนกลาง | Xuē สื่อไทยเขียน เซวีย ตามหลักราชบัณฑิตฯ คือ เซฺว |
| ภาษาอังกฤษ | Xue, Hsueh, Sit, See, Sih |
| อันดับในจีน | อันดับ 77 (ข้อมูลทางการปี 2020) |
| ประชากรประมาณการปี 2026 | ราว 3.74 ล้านคน (ค่าประมาณ ±10%) |
| ถิ่นเดิมของตระกูล | เหอตง (河东) มณฑลซานซี |
| ชื่อหอบรรพชน | 河东堂 เหอตงถาง · 三凤堂 ซานเฟิ่งถาง · 忠谏堂 จงเจี้ยนถาง |
แซ่ซิภาษาจีน ภาษาอังกฤษ และคำอ่าน
ภาษาจีนเขียนว่า 薛 ส่วนบนเป็นหมวดหญ้า (艹) หน้าตาใกล้กับ 薜 (ปี้) ที่เป็นอักษรอีกตัวมาก วิกิพีเดียจีนก็ชี้ไว้ว่าสองตัวนี้เขียนคล้ายกัน ส่วนพจนานุกรมแต้จิ๋วมอเกอร์ระบุว่าแต้จิ๋วอ่าน sih4 เหมือนกันทุกถิ่น
คนไทยคุ้นเสียง "ซิ" จากชื่อซิ ยิ่นกุ้ย ส่วนกวางตุ้งอ่านว่า "ซิด" จึงสะกด Sit ในฮ่องกง
ซิ ไม่ใช่ ซี หรือ ซี้
"ซิ" ใกล้กับแซ่ซี (施) และแซ่ซี้ (时) มาก แต่เป็นคนละแซ่ ลองหาอักษรจีนจากป้ายบรรพชนหรือป้ายหลุมศพก่อนสืบราก และไม่ใช่แซ่เจี่ย (谢) ด้วย
แซ่ซิมาจากไหน
ตำนานเล่าว่าสายหลักเริ่มจากลูกหลานของจักรพรรดิเหลืองที่ได้กินเมืองเหริน (任) จนถึงซีจ้ง (奚仲) ขุนนางผู้ดูแลราชรถสมัยราชวงศ์เซี่ย ท่านได้กินเมือง 薛 ในซานตง ใต้เมืองเถิงโจวปัจจุบัน และคนจีนยกท่านเป็นผู้ประดิษฐ์รถม้า (วิกิพีเดียจีนเรื่องซีจ้ง) แซ่เดิม 任 คือแซ่ที่ผมเขียนไว้ในบทความแซ่ยิ่ม
พจนานุกรมกว่างยวิ่น (《广韵》) บันทึกว่าตระกูลนี้เป็นเจ้าแคว้น 64 ชั่วคน ปลายราชวงศ์โจวถูกแคว้นฉู่ (楚) ทำลาย ลูกหลานจึงใช้ชื่อแคว้นเป็นแซ่ แต่วิกิพีเดียจีนว่าแคว้นฉี (齐) เป็นผู้ทำลาย ผมไม่ตัดสินให้ครับ
อีกสายมาจากเมิ่งฉางจวิน (孟尝君) หนึ่งในสี่คุณชายยุคจ้านกั๋ว ที่แคว้นฉีมอบเมืองเซวียให้ ลูกหลานใช้ชื่อเมืองเป็นแซ่ อ่านแซ่เดิมของสายนี้ได้ที่แซ่เที้ยง สายที่สามคือชาวเซียนเปย์ตระกูลชื่อกาน (叱干氏 บางแหล่งเขียน 叱乾氏) ที่เปลี่ยนมาใช้แซ่ 薛 สมัยเว่ยเหนือ ตามหนังสือเว่ยซู (《魏书》) ในสามสายนี้ สายแคว้นเซวียเป็นตำนานผสมบันทึก ส่วนสายเซียนเปย์มีเอกสารรองรับ
เหอตงและชื่อหอบรรพชน
ตำรานับ "สี่ถิ่นตระกูล" ของแซ่ซิไม่ตรงกันทุกเล่ม ที่ซ้ำกันคือเหอตงในซานซีตอนใต้ ตระกูลขุนนางใหญ่ตั้งแต่ราชวงศ์เหนือถึงถัง ซิ ยิ่นกุ้ยอยู่ในสายนี้
ตามข้อมูลในเว็บของตระกูลเซวีย ชื่อหอ 忠谏堂 (หอทัดทานด้วยความภักดี) มาจากเซวียกว่างเต๋อ (薛广德) เสนาบดีสมัยฮั่นที่ทูลทัดทานจักรพรรดิไม่ให้เสด็จทางเรือ ส่วน 三凤堂 (หอสามหงส์) มาจากเซวียโซว (薛收) กับญาติอีกสองคนต้นราชวงศ์ถัง ที่คนเรียกว่า "สามหงส์แห่งเหอตง" (วิกิพีเดียจีน)
เส้นทางลงใต้สู่แต้จิ๋ว
ตระกูลเซวียลงใต้สู่ฝูเจี้ยนหลายระลอก สายจางโจว (漳州) สืบจากเซวียสื่อ (薛使) ที่ตามทัพเข้าฝูเจี้ยนต้นราชวงศ์ถัง ลูกหลานสายหนึ่งข้ามไปไต้หวันสมัยต้นชิง (ที่มาของสายจางโจว)
เซวียหล่ง บ้านต้นสายของแต้จิ๋ว
สายแต้จิ๋วที่ชัดที่สุดสืบจากเซวียป๋อจ้าว (薛伯肇) สมัยซ่งใต้ ที่ตั้งรกรากที่หมู่บ้านเซวียหล่ง (薛陇) ตำบลอานปู้ (庵埠) เขตแต้อัว ผังตระกูลเล่าต้นทางไม่ตรงกัน ฉบับหนึ่งว่าเป็นนายอำเภอไห่หยาง (海阳 ชื่อเก่าของแต้จิ๋ว) ปี 1181 อีกฉบับว่าย้ายจากจางโจวราวปี 1224 ผมยืนยันได้แค่ว่าเป็นคนสมัยซ่งใต้
หมู่บ้านอยู่ติดเขตกิ๊กเอี๊ย (揭阳 — จีนกลาง เจียหยาง) สารานุกรมออนไลน์ว่ามีราว 1,900 คน (ไม่ระบุปี) และมีคำยกย่องว่า "พี่น้องสอบได้จิ้นซื่อ อาหลานเป็นขุนนางชั้นสูง พ่อลูกสอบผ่าน" ส่วนข้อมูลท้องถิ่นอีกแหล่งว่ามีศาลบรรพชนสมัยหมิง
เว็บตระกูลหน้าเรื่องสายจางโจวเล่าว่าลูกหลานสายหนึ่งไปอยู่โผวเล้ง (普宁 — จีนกลาง ผู่หนิง) สมัยหมิง และสายจ้าวอาน (诏安) ของเซวียจิง (薛京) ย้ายไปหลายที่ราวปลายรัชกาลเฉียนหลง รวมถึงเท่งไฮ้ (澄海 — จีนกลาง เฉิงไห่) ผมยังไม่พบเอกสารอื่นยืนยัน ดูแผนที่เขตการปกครองเท่งไฮ้
แซ่ซิในประเทศไทย
ข้อมูลน้อยมาก ผมไม่พบสมาคมแซ่ซิในรายชื่อของสหสมาคมตระกูลแซ่แห่งประเทศไทย (ข้อมูลราวปี 2009–2011 อาจไม่เป็นปัจจุบัน) และยังไม่พบแหล่งยืนยันว่านามสกุลไทยใดเป็นแซ่ซิ
ละครทีวีบีปี 1985 เรื่องซิ ยิ่นกุ้ยมีชื่อไทยว่า "ซิยิ่นกุ้ยผู้พิชิตตะวันออก" ส่วนแต้อัว โผวเล้ง และเท่งไฮ้เป็นถิ่นเดิมของชาวแต้จิ๋วในไทยจำนวนมาก ลูกหลานแซ่ซิในไทยจึงอาจมาจากที่เหล่านี้ แต่เป็นเพียงข้อสันนิษฐาน
ทุกวันนี้อยู่ที่ไหนในจีน
หนังสือ《中国四百大姓》(จงกั๋วซื่อไป่ต้าซิ่ง 2013) ใช้ข้อมูลปี 2010 ระบุว่าเจียงซูมีมากที่สุดราว 11.4% และราวครึ่งหนึ่งอยู่ในเจียงซู เหอหนาน ซานตง ซานซี และส่านซี ไม่ใช่ตัวเลขทางการ
บุคคลสำคัญแซ่ซิ
| ชื่อ | ยุค | ความสำคัญ |
|---|---|---|
| ซีจ้ง (奚仲) | เซี่ย (ตำนาน) | ผู้ก่อตั้งแคว้นเซวีย |
| เซวียกว่างเต๋อ (薛广德) | ฮั่นตะวันตก | เสนาบดีผู้ทัดทานจักรพรรดิ ที่มาของหอ 忠谏堂 |
| เซวียโซว (薛收) | ต้นถัง | ที่ปรึกษาหลี่ซื่อหมิน หนึ่งในสามหงส์แห่งเหอตง |
| ซิ ยิ่นกุ้ย (薛仁贵) | ถัง (614–683) | แม่ทัพจากหลงเหมิน (龙门) ซานซี |
| เซวียข่าน (薛侃) | หมิง (เสียชีวิต 1545) | ปราชญ์ชาวเซวียหล่ง ศิษย์หวังหยางหมิง |
| เซวียฝูเฉิง (薛福成) | ชิง | ทูตปลายราชวงศ์ ชาวอู๋ซี |
วิกิพีเดียจีนบันทึกว่าซิ ยิ่นกุ้ยเป็นขุนพลในศึกกับอาณาจักรโคกูรยอ
คนสำคัญของหมู่บ้านต้นสายแต้จิ๋วคือเซวียข่าน เป็นศิษย์ของหวังหยางหมิง (王阳明) และเป็นหนึ่งในศิษย์ที่ร่วมรวบรวมหนังสือ "ฉวนสีลู่" (《传习录》) บันทึกคำสอนของอาจารย์ (วิกิพีเดียจีนเรื่อง传习录) ประวัติของท่านระบุว่าสอบได้จิ้นซื่อปี 1517 ส่วนเรื่องตั้งสำนักจงซานซูย่วน (宗山书院) ที่แต้จิ๋ว ผมยังไม่พบแหล่งต้นฉบับที่เปิดตรวจได้
อาหาร คำสอน และชื่อรุ่น
อาหาร: ผมไม่พบอาหารแต้จิ๋วหรืออาหารไหว้บรรพชนที่ผูกกับแซ่ซิ
คำสอนและชื่อรุ่น: ผมไม่พบคำสอนตระกูลฉบับมาตรฐานที่เผยแพร่ คุณค่าที่ยกย่องมองได้จากชื่อหอ คือกล้าทัดทานด้วยความภักดีและความรู้ความสามารถ ผังตระกูลสายไต้หวันและจินเหมินมีบทชื่อรุ่นเริ่มว่า "士世尚德" (ซื่อซื่อซั่งเต๋อ) ส่วนสายเซวียหล่งผมยังไม่พบ
คำถามที่พบบ่อย
แซ่ซิ ภาษาจีนเขียนอย่างไร?
เขียนว่า 薛 ตัวเต็มและตัวย่อเหมือนกัน ระวังสับสนกับ 薜 หรือแซ่ซี (施) และแซ่ซี้ (时)
แซ่ซิ แต้จิ๋วและจีนกลางอ่านว่าอะไร?
แต้จิ๋วอ่านว่า "ซิ" (sih4) อ่านเหมือนกันทุกถิ่น จีนกลางอ่านว่า Xuē สื่อไทยมักเขียน "เซวีย" ส่วนตามหลักราชบัณฑิตฯ คือ "เซฺว"
แซ่ซิ มาจากไหน?
สายหลักมาจากแคว้นเซวียในซานตงที่ตำนานว่าซีจ้งก่อตั้ง ถิ่นตระกูลที่โด่งดังที่สุดคือเหอตงในซานซี ส่วนสายแต้จิ๋วสืบจากเซวียป๋อจ้าวที่หมู่บ้านเซวียหล่ง แต้อัว
แซ่ซิ ภาษาอังกฤษสะกดอย่างไร?
สะกดว่า Xue (จีนกลาง) Hsueh (ไต้หวัน) Sit (ฮ่องกง) หรือ See และ Sih (สิงคโปร์–มาเลเซีย)
ซิ ยิ่นกุ้ย แซ่อะไร?
แซ่ 薛 หรือแซ่ซิ จีนกลางเรียกท่านว่าเซวียเหรินกุ้ย เป็นแม่ทัพราชวงศ์ถังจากหลงเหมิน ซานซี ในสายตระกูลเซวียแห่งเหอตง
บทสรุป
แซ่ซิมีสองด้านที่ลูกหลานแต้จิ๋วควรรู้ คือสายใหญ่ของตระกูลเซวียที่ย้อนไปถึงแคว้นโบราณและเหอตง กับหมู่บ้านเซวียหล่งใกล้เมืองแต้จิ๋วที่มีศาลบรรพชนและปราชญ์ของตัวเอง ส่วนเส้นทางจากที่นั่นมาเมืองไทย ผมยังไม่พบเอกสารยืนยัน ดูแซ่อื่น ๆ ได้ที่ตารางแซ่จีน 100 อันดับแรก ปี 2026
ถ้าบ้านคุณแซ่ซิ อากงมาจากอานปู้ โผวเล้ง หรือเท่งไฮ้หรือเปล่า ป้ายบรรพชนเขียน 河东堂 (เหอตงถาง) หรือไม่ เรื่องเล่าของแต่ละบ้านช่วยเติมช่องว่างที่ผมยังหาไม่เจอได้ แจ้งครอบครัวเรา ได้เลยครับ
แหล่งข้อมูลและอ่านเพิ่มเติม
- วิกิพีเดียจีน: แซ่薛 (薛姓)
- วิกิพีเดียจีน: ซีจ้ง (奚仲)
- วิกิพีเดียจีน: เซวียโซว (薛收) และสามหงส์แห่งเหอตง
- วิกิพีเดียจีน: ซิ ยิ่นกุ้ย (薛仁贵)
- วิกิพีเดียไทย: ซิ ยิ่นกุ้ย
- เว็บของตระกูลเซวีย: ถิ่นตระกูลและชื่อหอบรรพชน
- เว็บของตระกูลเซวีย: สายจางโจว ฝูเจี้ยน และการกระจายสู่แต้จิ๋ว
- พจนานุกรมแต้จิ๋วมอเกอร์: อักษร 薛
