↑
ครอบครัว ธุรกิจ แถวนี้ 101 แซ่อึ้ง บทความ ติดต่อครอบครัว
แซ่และตระกูลจีน · Lan Surname

แซ่ลั้ง แซ่หลาน (兰) มาจากไหน? ประวัติตระกูลหลาน จากแคว้นเจิ้งสู่ทั่วแผ่นดินจีน

แซ่ลั้ง แซ่หลาน (兰 蘭 กล้วยไม้) มาจากไหน? ลูกหลานเจิ้งมู่กง ถิ่นเดิมหรู่หนาน หลานเม่าแพทย์ยูนนาน ต่างจากแซ่ 蓝 อย่างไร คำอ่านแต้จิ๋ว จีนกลาง อังกฤษ

โดย · · อ่าน ~11 นาที
ภาพปกอักษร 兰 สีทองตัวใหญ่แบบตัวอักษรตกแต่ง ข้างซ้ายเป็นรูปปั้นสำริดบัณฑิตจีนสวมหมวกถือกิ่งสมุนไพร หน้ารูปปั้นมีกล้วยไม้ดอกขาว กระด้งสมุนไพรแห้งและเห็ด ข้างขวาเป็นซุ้มประตูจีนสีแดงหลังคางอน สิงโตหิน และโคมแดง ฉากภูเขายามพระอาทิตย์ตก พร้อมข้อความ แซ่ลั้ง แซ่หลาน (兰) มาจากไหน? ประวัติตระกูลหลาน จากแคว้นเจิ้งสู่ทั่วแผ่นดินจีน
ภาพปกอักษร 兰 สีทองตัวใหญ่แบบตัวอักษรตกแต่ง ข้างซ้ายเป็นรูปปั้นสำริดบัณฑิตจีนสวมหมวกถือกิ่งสมุนไพร หน้ารูปปั้นมีกล้วยไม้ดอกขาว กระด้งสมุนไพรแห้งและเห็ด ข้างขวาเป็นซุ้มประตูจีนสีแดงหลังคางอน สิงโตหิน และโคมแดง ฉากภูเขายามพระอาทิตย์ตก พร้อมข้อความ แซ่ลั้ง แซ่หลาน (兰) มาจากไหน? ประวัติตระกูลหลาน จากแคว้นเจิ้งสู่ทั่วแผ่นดินจีน (ภาพปกประกอบบทความ)

แซ่ลั้ง เขียนด้วยอักษร 兰 ตัวย่อ (ตัวเต็มคือ 蘭) ที่แปลว่ากล้วยไม้ แต้จิ๋วอ่านว่า ลั้ง (lang5) ซึ่งถอดเสียงตามหลักการอ่านแต้จิ๋ว ยังไม่พบการใช้เป็นชื่อแซ่ในเอกสารไทย จีนกลางอ่านว่า หลาน (Lán) ประมาณการปี 2026 มีคนแซ่นี้ราว 1.43 ล้านคน อยู่ที่อันดับประมาณ ~132 ของจีน

เรื่องแรกที่ต้องรู้คือ 兰 ไม่ใช่ 蓝 แม้จีนกลางจะอ่านว่า หลาน เหมือนกัน คนแต้จิ๋วแยกได้ง่ายกว่า เพราะ 蓝 อ่านว่า น้า ส่วน 兰 อ่านว่า ลั้ง ผมจะเล่าทั้งที่มาของแซ่และวิธีแยกสองแซ่นี้ครับ

คำตอบสั้น ๆ

แซ่ลั้ง (兰 ตัวเต็ม 蘭) จีนกลางเรียกแซ่หลาน สายหลักเป็นลูกหลานเจิ้งมู่กง เจ้าผู้ครองแคว้นเจิ้งที่มีพระนามว่า 兰 ถิ่นเดิมของตระกูลคือหรู่หนาน จงซาน และตงก่วน ปัจจุบันมีราว 1.43 ล้านคน (ประมาณการปี 2026) มากที่สุดในเสฉวน ยังไม่พบสายในแต้จิ๋วหรือสมาคมในไทย และเป็นคนละแซ่กับ 蓝 (น้า)

ประเด็นสำคัญ

  • 兰 แต้จิ๋วอ่านว่า ลั้ง จีนกลางอ่านว่า หลาน เหมือนแซ่ 蓝 แต่แต้จิ๋วอ่าน 蓝 ว่า น้า และเป็นคนละสายตระกูล
  • สายหลักตาม《通志·氏族略》คือลูกหลานเจิ้งมู่กง ครองแคว้นเจิ้งเมื่อ 627–606 ปีก่อน ค.ศ.
  • มีสายแคว้นฉู่ และสายชนเผ่าทางเหนืออย่างซฺยงหนูและเซียนเปยด้วย
  • บุคคลที่มีชื่อเสียงที่สุดคือหลานเม่า แพทย์ชาวยูนนานสมัยหมิง ผู้แต่ง《滇南本草》
  • ในแต้จิ๋วยังไม่พบสายแซ่ 兰 เลย ผลค้นส่วนใหญ่กลายเป็นแซ่ 蓝 ของชาวเซอ

ก่อนอ่าน: ทำไมผมเขียนเรื่องแซ่ของตระกูลต่าง ๆ

ผม ธนินพงษ์ ศุภพิทักษ์พงษ์ (MingPaPa) เป็นคนแต้จิ๋ว แซ่ 黃 (แต้จิ๋ว อึ้ง / จีนกลาง หวง) บรรพบุรุษมาจากเท่งไฮ้ (澄海 — จีนกลาง เฉิงไห่) ผมรักและภูมิใจในรากเหง้าวัฒนธรรมจีนที่อากงอาม่าส่งต่อมาให้ หลังจากเขียนเรื่องแซ่อึ้งของบ้านผมเองและตาราง 168 แซ่จีนแล้ว ผมอยากให้ลูกหลานตระกูลอื่นได้มีเรื่องราวของแซ่ตัวเองเก็บไว้บ้าง จึงขออนุญาตรวบรวมข้อมูลเท่าที่พอจะหาได้ มาเขียนเป็นบทความของแซ่ตระกูลที่มีอยู่ในเมืองไทยทีละแซ่

ตั้งใจให้เป็นประโยชน์ต่อลูกหลานแต่ละตระกูล และเป็นอีกแรงหนึ่งในการช่วยคนไทยเชื้อสายจีนค้นหารากเหง้าของตัวเอง ข้อมูลส่วนใหญ่มาจากรายงานทะเบียนราษฎร์ของทางการจีน หนังสือและเว็บไซต์ของตระกูล งานวิชาการ และข่าวจากจีน ผมพยายามบอกไว้ทุกครั้งว่าเรื่องไหนเป็นตำนานหรือบันทึกของตระกูล และเรื่องไหนมีหลักฐานทางประวัติศาสตร์

ผมไม่ใช่นักประวัติศาสตร์ เป็นเพียงลูกหลานคนจีนคนหนึ่งที่อยากเห็นเรื่องเหล่านี้ถูกเก็บไว้ หากข้อมูลตระกูลใดผิดพลาด หรือพี่น้องบ้านไหนมีเรื่องราวที่อยากเพิ่มเติม แจ้งครอบครัวเราได้เลยครับ ผมจะแก้ไขและบันทึกไว้ในประวัติการแก้ไขท้ายบทความ เพื่อให้ข้อมูลสมบูรณ์ที่สุด และช่วยให้การศึกษารากเหง้าและวัฒนธรรมของแต่ละแซ่ง่ายขึ้นสำหรับทุกคน

ข้อมูลด่วน: แซ่ลั้ง แซ่หลาน (兰)

หัวข้อ ข้อมูล
อักษรจีน 兰 (ตัวย่อ) · 蘭 (ตัวเต็ม) แปลว่า กล้วยไม้
แต้จิ๋ว ลั้ง (lang5) ถอดเสียงตามหลักการอ่านแต้จิ๋ว ยังไม่พบการใช้เป็นชื่อแซ่ในเอกสารไทย
จีนกลาง หลาน (Lán)
ภาษาอังกฤษ Lan
อันดับในจีน อันดับประมาณ ~132 (ทางการจีนประกาศเพียง 100 อันดับ)
จำนวนคน ราว 1.43 ล้านคน (ประมาณการปี 2026 ช่วง ±10% ราว 1.29–1.57 ล้านคน)
มณฑลที่มีมากที่สุด เสฉวน (ฐานข้อมูลฝูซี ปี 2013)
ถิ่นเดิมของตระกูล หรู่หนาน (汝南) · จงซาน (中山) · ตงก่วน (东莞) ในซานตง ตามแหล่งของตระกูล
ชื่อหอ 汝南堂 · 中山堂 · 东莞堂 · หอสาขา เช่น 世隆堂
หนังสือร้อยแซ่ ไม่อยู่ใน《百家姓》
ระวังสับสน 蓝 (藍) จีนกลาง Lán เหมือนกัน แต่แต้จิ๋วอ่าน น้า (na5) เป็นคนละแซ่

ดูภาพรวมทุกแซ่ได้ที่ตาราง 168 แซ่จีน

แซ่ลั้ง แซ่หลาน เขียนและอ่านอย่างไร

จีนแผ่นดินใหญ่เขียน 兰 ส่วนไต้หวัน ฮ่องกง และเอกสารรุ่นเก่าเขียน 蘭 อักษรนี้แปลว่ากล้วยไม้ ส่วนชื่อแซ่สายหลักมาจากพระนามของเจ้าผู้ครองแคว้นเจิ้ง

"หลาน" มาจากจีนกลาง ตรงกับรูปที่สื่อไทยใช้ และบังเอิญพ้องกับคำไทยว่า หลาน (ลูกของลูก) "ลั้ง" มาจากแต้จิ๋ว พจนานุกรมแต้จิ๋วให้เสียง lang5 เหมือนกันทุกถิ่น ส่วนฮกเกี้ยนอ่านว่า Lân เทียบเสียงได้ที่หน้าอักษร 蘭 ในวิกิพจนานุกรม

兰 ไม่ใช่ 蓝

兰 (蘭 กล้วยไม้) กับ 蓝 (藍 สีคราม) อ่านจีนกลางว่า หลาน เหมือนกัน คนไทยที่อ่านชื่อจากจีนกลางจึงสับสนง่ายมาก แต่ในแต้จิ๋วสองแซ่นี้ไม่ชนกัน 兰 อ่าน ลั้ง ส่วน 蓝 อ่าน น้า ดูเรื่องแซ่นั้นได้ที่แซ่น้า 蓝 (จีนกลาง หลาน)

ความสับสนยังมีอีกชั้น หน้าแซ่หลานในวิกิพีเดียภาษาจีนระบุว่ามีคนใช้ 兰 เป็นตัวย่อของ 蓝 โดยเฉพาะหลังจีนเสนออักษรย่อรอบสอง (二简字) และภายหลังบางรายยื่นขอเปลี่ยนกลับ วิธีที่แน่นอนที่สุดคือดูอักษรตัวเต็มบนป้ายบรรพชน ถ้าเป็น 蘭 (มี 門 อยู่ข้างใน) คือแซ่หลาน ถ้าเป็น 藍 คือแซ่ 蓝

แซ่ลั้ง แซ่หลาน มาจากไหน

แซ่หลานเป็นแซ่หลายชาติพันธุ์ หลายต้นสาย หน้ารวมข้อมูลแซ่หลานบนเว็บไซต์ของตระกูลรวบรวมไว้ถึง 12 สาย ที่สำคัญมีดังนี้

สายหลัก เจิ้งมู่กงแห่งแคว้นเจิ้ง ตำรา《通志·氏族略》บันทึกว่า "姬姓,郑穆公裔也。穆公名兰,其支庶以王父名为氏" คือแซ่หลานเป็นสกุลจี ลูกหลานของ郑穆公 (จีนกลาง เจิ้งมู่กง) ผู้มีพระนามว่า 兰 ลูกหลานสายรองนำพระนามบรรพชนมาเป็นแซ่ ท่านครองแคว้นเจิ้งในเหอหนานปัจจุบันระหว่าง 627–606 ปีก่อน ค.ศ. เรื่องแคว้นเจิ้งอ่านเพิ่มได้ในแซ่แต้ 郑 (จีนกลาง เจิ้ง)

ตามตำนาน ก่อนประสูติ พระมารดาฝันว่าเทวดายื่นกล้วยไม้ให้ จึงตั้งพระนามว่า 兰 กล้วยไม้จึงเป็นสัญลักษณ์ที่ตระกูลหลานยกมาเล่าบ่อยที่สุด

สายแคว้นฉู่ (สกุล 芈) พระเจ้าฉู่จวงหวางแต่งตั้งโอรสองค์เล็กชื่อ 芈兰 ให้ครองเมืองซ่างกวน ลูกหลานส่วนหนึ่งใช้ชื่อเมืองเป็นแซ่ 上官 อีกส่วนใช้ชื่อบรรพชนเป็นแซ่ 兰 อีกสายคือขุนนางแคว้นฉู่ที่ได้รับเมือง 兰邑 ลูกหลานใช้ชื่อเมืองเป็นแซ่

สายชนเผ่าทางเหนือ ตำรา《后汉书》ระบุว่า 兰 เป็นหนึ่งในสี่แซ่ขุนนางของซฺยงหนูใต้ คือ 呼延 须卜 乔 และ 兰 (乔 คือแซ่เคี้ยว จีนกลาง เฉียว) หลังการปฏิรูปของจักรพรรดิเว่ยเสี้ยวเหวินตี้ ตระกูลซฺยงหนูและเซียนเปยหลายตระกูลก็เปลี่ยนมาใช้แซ่ 兰 ยังมีสายแมนจู มองโกล หุย และชนกลุ่มน้อยทางใต้ด้วย แหล่งของตระกูลเน้นว่า 兰 สายหุยไม่ได้มาจากสายเดียวกับ 蓝

สาย บรรพชนหรือกลุ่ม ยุค สถานะ
สกุล 姬 สายหลัก เจิ้งมู่กง ชุนชิว มีเอกสาร (《通志·氏族略》) ส่วนเรื่องฝันกล้วยไม้เป็นตำนาน
สกุล 芈 โอรสฉู่จวงหวาง 芈兰 ชุนชิว เอกสารรองและแหล่งของตระกูล
ซฺยงหนู / เซียนเปย ขุนนางและตระกูลชนเผ่า ฮั่นถึงเว่ยเหนือ มีเอกสาร (《后汉书》《魏书·官氏志》)
蓝 เปลี่ยนเป็น 兰 ตระกูล 蓝 บางสาย ท้องถิ่น มีตัวอย่าง เช่น หมู่บ้านในอำเภอเหมิงซาน กว่างซี

ถิ่นเดิมและชื่อหอบรรพชน

แซ่หลานใช้ชื่อถิ่นเดิมเป็นชื่อหอทั้งหมด และไม่มีหอร่วมหลายแซ่แบบ 六桂堂

ชื่อ ที่มา
汝南 / 汝南堂 ตั้งเมื่อ 203 ปีก่อน ค.ศ. ศูนย์กลางที่ซ่างไช่ มณฑลเหอหนาน ใกล้ถิ่นที่ลูกหลานเจิ้งมู่กงอพยพไปหลังแคว้นเจิ้งล่มสลาย
中山 / 中山堂 ศูนย์กลางที่ลู่หนู ปัจจุบันคือติ้งโจว เหอเป่ย ต่อมาเป็นเมืองหลวงของราชวงศ์เหยียนยุคหลัง ซึ่งมีราชินีและขุนนางแซ่หลาน
东莞 / 东莞堂 ตงก่วนในซานตง แถบอี๋สุ่ย ใกล้เมือง 兰邑 ของสายฉู่ ไม่ใช่เมืองตงกวนในกวางตุ้ง
世隆堂 หอสาขาตามพงศาวลีแซ่หลานที่หวงกัง มณฑลหูเป่ย

เส้นทางลงใต้ และคำถามเรื่องแต้จิ๋ว

จากแคว้นเจิ้งสู่ทั่วจีน

เมื่อแคว้นเจิ้งถูกแคว้นหานพิชิตในปี 375 ก่อน ค.ศ. ลูกหลานแซ่หลานจำนวนมากอพยพไปอยู่ระหว่างแคว้นเฉินและแคว้นซ่งในเหอหนาน ยุคราชวงศ์เหนือใต้มีแม่ทัพแซ่หลานรับราชการในราชวงศ์ใต้ เช่น 蘭欽 (จีนกลาง หลานชิน) แม่ทัพราชวงศ์เหลียง ขณะที่ทางเหนือมีแซ่หลานสายซฺยงหนูและเซียนเปยผสมเข้ามาจำนวนมาก สมัยถังมีนักพรตแซ่หลานชาวฟูโจว (涪州 ปัจจุบันคือฟูหลิง ฉงชิ่ง)

ยูนนาน บ้านของหลานเม่า

ต้นราชวงศ์หมิงมีคนแซ่หลานตั้งรกรากในยูนนานแล้ว หลักฐานคือ兰茂 (จีนกลาง หลานเม่า) ชาวตำบลหยางหลิน อำเภอซงหมิง ผู้เกิดปี 1397 และกลายเป็นบุคคลที่มีชื่อเสียงที่สุดของแซ่นี้

อนุสาวรีย์สำริดหลานเม่า 兰茂 แพทย์แซ่หลาน แซ่ลั้ง สวมหมวกบัณฑิต มือขวาถือกิ่งสมุนไพร ฐานมีแผ่นป้ายทองจารึกชื่อ 兰茂 ที่อำเภอซงหมิง
อนุสาวรีย์หลานเม่า (兰茂) ที่ลานหลานเม่า อำเภอซงหมิง มณฑลยูนนาน แผ่นป้ายที่ฐานจารึกว่า "兰茂 (1397—1470) 字廷秀 号止庵 嵩明杨林人" · ภาพ: 瑞丽江的河水 / Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)

หูกว่างเติมเสฉวน

สมัยชิง แหล่งของตระกูลระบุพื้นที่ในหูเป่ย เช่น อู่เสวีย เฉียนเจียง หมาเฉิง ว่าเป็นเบาะแสของการอพยพเข้าเสฉวนตามกระแส "湖广填四川" (หูกว่างเติมเสฉวน) แต่ไม่ได้ให้ชื่อบรรพชน ปี หรือเส้นทางที่ชัดเจน ปัจจุบันแซ่หลานอยู่หนาแน่นในเสฉวน สอดคล้องกับที่ฐานข้อมูลฝูซีจัดให้เสฉวนมีคนแซ่นี้มากที่สุด

แล้วแต้จิ๋วล่ะ

ต้องบอกตรง ๆ ว่ายังไม่พบข้อมูลแซ่หลาน (兰) ในแต้จิ๋วเลย ไม่พบบรรพชนผู้เข้าแต้จิ๋ว หมู่บ้าน หรือศาลบรรพชน ฐานพงศาวลีออนไลน์ของจีนมีพงศาวลีแซ่ 兰 จากซัวเถา (汕头 จีนกลาง ซ่านโถว) และแต้จิ๋ว (潮州 จีนกลาง เฉาโจว) 0 เล่ม

เมื่อค้นเรื่องแซ่นี้ในแต้จิ๋ว ผลเกือบทั้งหมดกลายเป็นแซ่ 蓝 ของชาวเซอ (畲族) ตามบทความเรื่องแซ่ 蓝 กับชาวเซอในแต้จิ๋ว สามแซ่หลักของชาวเซอในแต้จิ๋วคือ 雷 蓝 และ 盘 ซึ่ง 雷 ก็คือแซ่ลุ้ย (จีนกลาง เหลย) และแซ่ 蓝 อพยพมาจากจางผู่ ฝูเจี้ยน ไม่ใช่ 兰

ทางฝูเจี้ยนและไหหลำ แหล่งของตระกูลระบุว่ามีคนแซ่หลานอยู่บ้าง แต่ไม่มีรายละเอียดเรื่องบรรพชนหรือเส้นทาง การค้นสายแคะก็ไม่พบผล

แซ่ลั้ง แซ่หลานในเมืองไทย

ผมตรวจรายชื่อสมาคมสมาชิกของสหสมาคมตระกูลแซ่แห่งประเทศไทย (ข้อมูลราวปี 2009–2011) รายชื่อสมาคมบนเว็บ thaicn (สำเนาปี 2020) และค้นภาษาไทยแล้ว ยังไม่พบสมาคมตระกูลแซ่หลาน (兰) ในไทย ฝั่งแต้จิ๋วก็ไม่พบสมาคมหรือศาลบรรพชน และยังไม่พบนามสกุลไทยที่ยืนยันได้ว่ามาจากแซ่นี้

ต้องระวังสองแห่ง สมาคม 泰国蓝氏宗亲总会 ในไทยเป็นของแซ่ 蓝 (น้า) ไม่ใช่แซ่หลาน (兰) และศาลบรรพชน 蓝氏宗祠 ที่หมู่บ้านอานโฮ่ว ตำบลผู่เถียน เขต 揭东 (จีนกลาง เจียตง) เมืองกิ๊กเอี๊ย (揭阳 จีนกลาง เจียหยาง) ก็เป็นของแซ่ 蓝 เช่นกัน

ถ้าบ้านของท่านมีป้ายบรรพชนเขียนว่า 蘭 (ไม่ใช่ 藍) และผู้ใหญ่เรียกแซ่ว่า "ลั้ง" เรื่องของบ้านท่านคือหลักฐานที่ยังไม่มีใครบันทึกไว้

ทุกวันนี้อยู่ที่ไหนในจีน

ฐานข้อมูลฝูซีปี 2013 ระบุว่าเสฉวนมีคนแซ่หลานมากที่สุด ข้อมูลการกระจายตัวบนเว็บไซต์ของตระกูลให้ภาพของมณฑลรองลงมาดังนี้

พื้นที่ ความสำคัญ
เสฉวน มากที่สุด เช่น เฉิงตู อี๋ปิน จื้อก้ง เล่อซาน หนานชง
หูหนาน เยว่หยาง อี้หยาง ฉางเต๋อ เส้าหยาง
หูเป่ย อู่เสวีย เฉียนเจียง หมาเฉิง หวงกัง
เจียงซี ซ่างเหรา กั้นโจว
ฝูเจี้ยน อู่ผิง เจียงเล่อ เฉวียนโจว ผูเถียน หนิงเต๋อ
ยูนนาน กว่างซี กุ้ยโจว ถิ่นของสายชนกลุ่มน้อย และสายหลานเม่าที่ซงหมิง

บุคคลสำคัญแซ่หลาน

บุคคล ยุค บทบาท
เจิ้งมู่กง 郑穆公 ครองราชย์ 627–606 ปีก่อน ค.ศ. ปฐมบรรพชนสายหลัก
หลานฮั่น 蘭汗 ถึงแก่กรรม ค.ศ. 398 ขุนนางเหยียนยุคหลังผู้ชิงบัลลังก์ช่วงสั้น ๆ
หลานเม่า 兰茂 หมิง (เกิด ค.ศ. 1397) แพทย์ นักภาษาศาสตร์ และกวีชาวซงหมิง ผู้แต่ง《滇南本草》และ《韵略易通》
หลานตี้ซี 兰第锡 ค.ศ. 1736–1797 ผู้ว่าการแม่น้ำเจียงหนาน นักชลประทานชาวซานซี
หลานซีฉุน 兰锡纯 ค.ศ. 1907–1995 ศัลยแพทย์ผู้บุกเบิก

ป้ายอนุสาวรีย์หลานเม่าระบุว่าตำรา《滇南本草》เป็นตำรายาท้องถิ่นเล่มแรกของยูนนาน และเก่ากว่า《本草纲目》ของหลี่สือเจิน ชาวบ้านยกย่องท่านว่า "兰仙人" (เซียนหลาน) รายชื่อบุคคลแซ่หลานคนอื่น ๆ ดูได้ที่หน้า Lan (surname 兰) ในวิกิพีเดียภาษาอังกฤษ

ปกหนังสือ 蘭芷庵滇南本草 ตำรายาของหลานเม่า ปกสีเหลืองนวลลายดอกไม้ แถบชื่อเรื่องขึ้นต้นด้วยอักษรตัวเต็ม 蘭 ของแซ่หลาน แซ่ลั้ง
ปกหนังสือ《蘭芷庵滇南本草》ตำรายาของหลานเม่า ฉบับพิมพ์สมัยสาธารณรัฐจีน ชื่อเรื่องขึ้นต้นด้วยอักษรตัวเต็ม 蘭 ซึ่งเป็นรูปที่ใช้เขียนแซ่หลานในเอกสารรุ่นเก่า · ภาพ: 陆士谔 (บรรณาธิการ) / Wikimedia Commons (สาธารณสมบัติ)

ธรรมเนียม คำสอน และอาหาร

ผมไม่พบอาหารที่ผูกกับแซ่หลานโดยตรง แต่มีเกร็ดน่าสนใจ คือสกุลเห็ด Lanmaoa ตั้งชื่อเป็นเกียรติแก่หลานเม่า และหนึ่งในเห็ดสกุลนี้คือเจี้ยนโส่วชิง (见手青, Lanmaoa asiatica) เห็ดป่าที่นิยมในจีน ชื่อแปลว่า "เห็นมือแล้วเขียว" เพราะเนื้อเห็ดเปลี่ยนเป็นสีน้ำเงินเมื่อถูกจับ

เห็ดชนิดนี้ต้องปรุงให้สุกเต็มที่ ถ้ากินดิบหรือสุกไม่พอ อาจเกิดภาพหลอนเห็น "คนตัวจิ๋ว" และมีอาการทางเดินอาหาร เรื่องนี้เป็นเพียงเกร็ดที่ผูกกับชื่อบุคคล ไม่ใช่อาหารประจำตระกูล

ผมยังไม่พบตัวบทคำสอนประจำตระกูลแซ่หลานที่เผยแพร่ สัญลักษณ์ที่ตระกูลเล่าต่อกันมาคือกล้วยไม้ ตามตำนานการประสูติของเจิ้งมู่กง ส่วนลำดับอักษรกลางของชื่อแต่ละรุ่นที่พบเป็นของสายเสฉวนและฉงชิ่ง ใครมีสมุดลำดับสกุลของบ้าน ลองเทียบดูครับ

ผมยังไม่พบศาลบรรพชนแซ่หลานที่มีภาพหรือเอกสารชัดเจน ศาล 兰氏宗祠 ที่ฉฺวีโจว เจ้อเจียง เป็นของชาวเซอ สถานที่ระลึกที่โดดเด่นคือลานหลานเม่าในอำเภอซงหมิง และอนุสาวรีย์หลานเม่าที่ตำบลหยางหลิน

อนุสาวรีย์หินหลานเม่า 兰茂 บุคคลสำคัญแซ่หลาน แซ่ลั้ง สวมหมวกบัณฑิต ไว้เคราดก เสื้อคลุมยาวพลิ้ว บนฐานหินที่มีภาพสลักนูนต่ำ ตำบลหยางหลิน
อนุสาวรีย์หินหลานเม่าที่ตำบลหยางหลิน (杨林) อำเภอซงหมิง บ้านเกิดของท่าน ภาพไม่มีป้ายชื่อ ระบุตัวบุคคลตามคำบรรยายบน Wikimedia Commons · ภาพ: 瑞丽江的河水 / Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)

คำถามที่พบบ่อย

แซ่หลาน ภาษาจีนเขียนอย่างไร?

เขียนว่า 兰 (ตัวย่อ) หรือ 蘭 (ตัวเต็ม) แปลว่า กล้วยไม้ อย่าสับสนกับแซ่ 蓝 (藍) ที่อ่านจีนกลางว่า หลาน เหมือนกัน

แซ่หลาน แต้จิ๋วอ่านว่าอะไร?

แต้จิ๋วอ่านว่า ลั้ง (lang5) เป็นการถอดเสียงตามหลักการอ่านแต้จิ๋ว ยังไม่พบการใช้เป็นชื่อแซ่ในเอกสารไทย ส่วนแซ่ 蓝 แต้จิ๋วอ่านว่า น้า จึงแยกกันได้ชัด

แซ่ลั้ง จีนกลางอ่านว่าอะไร?

จีนกลางอ่านว่า หลาน (Lán) แซ่ลั้งกับแซ่หลาน (兰) จึงเป็นแซ่เดียวกัน

แซ่หลาน 兰 กับ 蓝 ต่างกันอย่างไร?

兰 แปลว่ากล้วยไม้ สายหลักสืบจากเจิ้งมู่กง แต้จิ๋วอ่าน ลั้ง ส่วน 蓝 แปลว่าสีคราม เป็นคนละสายตระกูล แต้จิ๋วอ่าน น้า และเป็นแซ่หลักของชาวเซอในแต้จิ๋ว ทั้งสองอ่านจีนกลางว่า หลาน เหมือนกัน

แซ่หลาน มาจากไหน?

สายหลักเป็นลูกหลานเจิ้งมู่กง เจ้าผู้ครองแคว้นเจิ้งในเหอหนานที่มีพระนามว่า 兰 อีกหลายสายมาจากแคว้นฉู่และชนเผ่าทางเหนือ ปัจจุบันมีมากที่สุดในเสฉวน

แซ่หลาน ภาษาอังกฤษสะกดอย่างไร?

สะกดว่า Lan ซึ่งเป็นการสะกดเดียวกับแซ่ 蓝 จึงควรดูอักษรจีนประกอบ

บทสรุป

แซ่ลั้ง แซ่หลาน มีต้นสายหลักจากเจิ้งมู่กงแห่งแคว้นเจิ้ง ส่วนเรื่องฝันกล้วยไม้ผมถือเป็นตำนานที่ตระกูลเล่าสืบกันมา คนที่ทำให้แซ่นี้เป็นที่รู้จักที่สุดคือหลานเม่าแห่งยูนนาน ส่วนในแต้จิ๋วและไทยยังไม่พบสายของแซ่นี้ และต้องระวังอย่าสับสนกับแซ่ 蓝

หากลูกหลานแซ่ลั้งหรือแซ่หลานท่านใดมีสมุดลำดับสกุล ชื่อหมู่บ้านเดิมของอากง หรือข้อมูลที่ต่างจากที่ผมเขียน แจ้งครอบครัวเรา ได้เลยครับ

แหล่งข้อมูลและอ่านเพิ่มเติม

แซ่และตระกูลจีน 168 แซ่

แซ่อันดับประมาณ ~132 ของจีน

บทความชุดนี้เล่าประวัติ 168 แซ่ของจีนทีละแซ่ (100 อันดับทางการและอันดับประมาณ 101–168) เพื่อเป็นประโยชน์ต่อลูกหลานคนไทยเชื้อสายจีนที่อยากรู้รากเหง้าของตระกูลตัวเอง ดูอันดับและจำนวนคนของทั้ง 168 แซ่ได้ที่บทความแม่ของชุด ทั้งชุดรวบรวมและเรียบเรียงโดยธนินพงษ์ ศุภพิทักษ์พงษ์ (MingPaPa) ลูกหลานคนแต้จิ๋วแซ่อึ้งจากเท่งไฮ้ หากข้อมูลตระกูลใดคลาดเคลื่อน แจ้งครอบครัวเราได้

ดูตาราง 168 แซ่จีน →
ดูรายชื่อแซ่ทั้งชุด

เกี่ยวกับผู้เขียน

ธนินพงษ์ ศุภพิทักษ์พงษ์ (MingPaPa)
黄炳明 - MingPaPa

เขียนโดย

ชื่อจีน หวงปิ่งหมิง - 黄炳明

นักธุรกิจโรงพิมพ์ ครูศิลปะการต่อสู้ และผู้ถ่ายทอดวัฒนธรรมจีน ศาสนา และความเชื่อ

ประสบการณ์ที่เกี่ยวข้องกับบทความนี้: ผู้เขียนเป็นคนแต้จิ๋วแซ่อึ้ง บรรพบุรุษมาจากเท่งไฮ้ เคยเขียนเรื่องแซ่อึ้งของตระกูลตัวเองและตาราง 168 แซ่จีนจากรายงานทะเบียนราษฎร์ของทางการจีน บทความแซ่ลั้งนี้รวบรวมจากรายงานของทางการจีน หนังสือและเว็บไซต์ของตระกูล งานวิชาการ และข่าวที่ระบุไว้ท้ายบทความ เพื่อให้ลูกหลานแซ่ลั้งใช้ค้นรากเหง้าต่อได้

ประวัติการแก้ไข

  • — เผยแพร่ครั้งแรก

พบข้อมูลคลาดเคลื่อน แจ้งได้ที่หน้าติดต่อ และอ่านวิธีตรวจสอบกับแก้ไขข้อผิดพลาดได้ที่นโยบายบรรณาธิการ

บทความที่เกี่ยวข้อง

ดูบทความทั้งหมดในหมวดแซ่และตระกูลจีน