แซ่ฝานเขียนด้วยอักษร 樊 ตัวย่อกับตัวเต็มเหมือนกัน จีนกลางอ่านว่า "ฝาน" (Fán) ส่วนสำเนียงแต้จิ๋วอ่านว่า "ฮ้วง" (huang5) ซึ่งเป็นการถอดเสียงตามหลักการอ่านแต้จิ๋ว ยังไม่พบการใช้เป็นชื่อแซ่ในเอกสารไทย ผมจึงเรียกนำด้วยชื่อจีนกลาง เพราะไม่พบสายแซ่นี้ในแต้จิ๋ว และคำว่า "ฮ้วง" กับตัวสะกด Huang ชวนให้สับสนกับแซ่อึ้ง 黄 ของบ้านผมเอง
ประมาณการปี 2026 มีคนแซ่ฝานในจีนราว 2.13 ล้านคน อันดับประมาณ ~109 ส่วนใหญ่อยู่ภาคเหนือและภาคกลาง ชื่อนี้อาจไม่คุ้นหูคนแต้จิ๋วในไทย แต่คนดูงิ้วแต้จิ๋วน่าจะเคยได้ยินชื่อ "ฝานหลีฮวา" มาบ้าง
แซ่ฝาน แซ่ฮ้วง (樊) สายหลักมาจากจ้งซานฝู่ ขุนนางผู้ช่วยฟื้นฟูราชวงศ์โจวตะวันตก ซึ่งได้ศักดินาที่เมืองฝานแถบจี้หยวน มณฑลเหอหนาน ลูกหลานนำชื่อเมืองมาเป็นแซ่ อีกสายคือตระกูลฝานในเจ็ดตระกูลชาวอินสมัยต้นโจว ประมาณการปี 2026 มีคนแซ่นี้ราว 2.13 ล้านคน ในจีนใต้พบสายที่กว่างโจว แต่ยังไม่พบสายในแต้จิ๋วและยังไม่พบสมาคมแซ่นี้ในไทย
ประเด็นสำคัญ
- 樊 จีนกลางอ่าน ฝาน แต้จิ๋วอ่าน ฮ้วง (ถอดเสียง) เป็นคนละแซ่กับ 范 (ฮ่วม/ฟ่าน) และ 黄 (อึ้ง/หวง)
- สายหลักคือจ้งซานฝู่ผู้ได้เมืองฝาน ซึ่งคัมภีร์ซือจิงมีบทกวีสรรเสริญท่านทั้งบท
- ถิ่นเดิมคือซั่งตั่งและหนานหยาง ชื่อหอที่บอกตัวชัดที่สุดคือหออู่หยาง ตามบรรดาศักดิ์ของขุนพลฝานไคว่
- มีสายฝานอี่ต๋าที่กว่างโจว แต่ยังไม่พบสายในแต้จิ๋วและสมาคมในไทย
- ฝานหลีฮวาเป็นตัวละครนิยาย แต่เป็นตัวเอกของงิ้วแต้จิ๋วหลายเรื่อง
ก่อนอ่าน: ทำไมผมเขียนเรื่องแซ่ของตระกูลต่าง ๆ
ผม ธนินพงษ์ ศุภพิทักษ์พงษ์ (MingPaPa) เป็นคนแต้จิ๋ว แซ่ 黃 (แต้จิ๋ว อึ้ง / จีนกลาง หวง) บรรพบุรุษมาจากเท่งไฮ้ (澄海 — จีนกลาง เฉิงไห่) ผมรักและภูมิใจในรากเหง้าวัฒนธรรมจีนที่อากงอาม่าส่งต่อมาให้ หลังจากเขียนเรื่องแซ่อึ้งของบ้านผมเองและตาราง 168 แซ่จีนแล้ว ผมอยากให้ลูกหลานตระกูลอื่นได้มีเรื่องราวของแซ่ตัวเองเก็บไว้บ้าง จึงขออนุญาตรวบรวมข้อมูลเท่าที่พอจะหาได้ มาเขียนเป็นบทความของแซ่ตระกูลที่มีอยู่ในเมืองไทยทีละแซ่
ตั้งใจให้เป็นประโยชน์ต่อลูกหลานแต่ละตระกูล และเป็นอีกแรงหนึ่งในการช่วยคนไทยเชื้อสายจีนค้นหารากเหง้าของตัวเอง ข้อมูลส่วนใหญ่มาจากรายงานทะเบียนราษฎร์ของทางการจีน หนังสือและเว็บไซต์ของตระกูล งานวิชาการ และข่าวจากจีน ผมพยายามบอกไว้ทุกครั้งว่าเรื่องไหนเป็นตำนานหรือบันทึกของตระกูล และเรื่องไหนมีหลักฐานทางประวัติศาสตร์
ผมไม่ใช่นักประวัติศาสตร์ เป็นเพียงลูกหลานคนจีนคนหนึ่งที่อยากเห็นเรื่องเหล่านี้ถูกเก็บไว้ หากข้อมูลตระกูลใดผิดพลาด หรือพี่น้องบ้านไหนมีเรื่องราวที่อยากเพิ่มเติม แจ้งครอบครัวเราได้เลยครับ ผมจะแก้ไขและบันทึกไว้ในประวัติการแก้ไขท้ายบทความ เพื่อให้ข้อมูลสมบูรณ์ที่สุด และช่วยให้การศึกษารากเหง้าและวัฒนธรรมของแต่ละแซ่ง่ายขึ้นสำหรับทุกคน
ข้อมูลด่วนแซ่ฝาน แซ่ฮ้วง (樊)
| หัวข้อ | ข้อมูล |
|---|---|
| อักษรจีน | 樊 ตัวย่อและตัวเต็มเหมือนกัน (คนละแซ่กับ 范 และ 黄) |
| จีนกลาง | ฝาน (Fán เสียงที่ 2) |
| แต้จิ๋ว | ฮ้วง (huang5) ถอดเสียงตามหลักการอ่านแต้จิ๋ว ยังไม่พบการใช้เป็นชื่อแซ่ในเอกสารไทย |
| ภาษาอังกฤษ | Fan |
| อันดับในจีน | อันดับประมาณ ~109 (ทางการจีนประกาศเพียง 100 อันดับ) |
| จำนวนคน | ราว 2.13 ล้านคน (ประมาณการปี 2026 ช่วง ±10% ราว 1.92–2.34 ล้านคน) |
| มณฑลที่มีมากที่สุด | เหอหนาน |
| ถิ่นเดิมของตระกูล | ซั่งตั่ง (ซานซี) และหนานหยาง (เหอหนาน) |
ถ้าอยากเทียบจำนวนคนกับแซ่อื่น ดูได้ในตาราง 168 แซ่จีน
แซ่ฝาน ภาษาจีนเขียนอย่างไร อ่านว่าอะไร
แซ่ฝานเขียนว่า 樊 ใช้รูปเดียวกันทุกที่ ในฐานะแซ่ อักษรนี้มาจากชื่อเมือง 樊邑 (จีนกลาง ฝานอี้ — เมืองฝาน) ที่บรรพชนได้รับเป็นศักดินาในสมัยราชวงศ์โจว
ชื่อไทยมีสองแบบ คือ "ฝาน" ตามจีนกลาง และ "ฮ้วง" ตามแต้จิ๋ว พจนานุกรม Mogher หน้าอักษร 樊 ให้เสียง huang5 ตามสำเนียงซัวเถา (汕头 ซ่านโถว) เตี่ยเอี๊ย (潮阳 เฉาหยาง) กิ๊กเอี๊ย (揭阳 เจียหยาง) และเหรียวเพ้ง (饶平 เหราผิง) ส่วนสำเนียงในตัวเมืองแต้จิ๋ว (潮州 เฉาโจว) ออกเป็น huêng5 ใกล้ "เฮ้ง" ตามที่ Wiktionary หน้าอักษร 樊 บันทึกไว้ ภาษาอังกฤษสะกด Fan ตามพินอิน
อย่าสับสนกับแซ่อึ้ง 黄 และแซ่ฮ่วม 范
อักษรโรมัน "huang" ของเสียงแต้จิ๋ว 樊 สะกดเหมือนพินอินของแซ่ 黄 ทุกตัวอักษร ทั้งที่ 黄 คือแซ่อึ้งของบ้านผม ซึ่งเล่าไว้ในบทความแซ่อึ้ง 黃 มาจากไหน ถ้าเห็นคำว่า Huang ในเอกสาร ส่วนใหญ่หมายถึง 黄 ไม่ใช่ 樊
อีกจุดคือเสียง "ฮ้วง" ใกล้กับแซ่ฮ่วม แซ่ฟ่าน (范) ซึ่งภาษาอังกฤษก็สะกด Fan เหมือนกัน แต่เป็นคนละแซ่ คนละต้นสาย เห็นชื่อ "ฝาน" "ฮ้วง" หรือ "Fan" จึงควรดูอักษรจีนกำกับทุกครั้ง
แซ่ฝาน มาจากไหน
ตามที่วิกิพีเดียภาษาจีนหน้าแซ่ฝานและตำราแซ่สรุปไว้ แซ่ฝานมีต้นสายหลักสองสาย คือสายเชื้อพระวงศ์โจว (สกุลจี 姬) กับสายชาวซาง (สกุลจื่อ 子)
สายแรกที่ตำราแซ่ยกเป็นสายหลัก บรรพชนคือ 仲山甫 (จีนกลาง จ้งซานฝู่) หรือฝานมู่จ้ง (樊穆仲) ขุนนางสมัยโจวตะวันตกที่ช่วย 周宣王 (จีนกลาง โจวเซวียนหวาง) ฟื้นฟูราชวงศ์ ท่านได้ศักดินาที่เมืองฝานในเขตจี้หยวน (济源) มณฑลเหอหนาน ลูกหลานนำชื่อเมืองมาเป็นแซ่ แหล่งของตระกูลนับว่าเป็นเรื่องเมื่อราว 2,800 ปีก่อน
ที่ผมสนใจคือตัวตนของจ้งซานฝู่มีหลักฐานเก่ามาก บทกวี《诗经·大雅·烝民》(จีนกลาง ซือจิง ต้าหย่า เจิงหมิน) ทั้งบทเป็นบทสรรเสริญท่านว่าอ่อนโยน สง่างาม ระมัดระวัง แต่เรื่องการได้เมืองฝานนั้นมาจากตำราแซ่ยุคหลัง
สายที่สอง คัมภีร์《左传》(จีนกลาง จั่วจ้วน) บันทึกว่าหลังราชวงศ์ซางล่ม ชาวซางแบ่งเป็น 殷民七族 (จีนกลาง อินหมินชีจู๋ — เจ็ดตระกูลชาวอิน) มีตระกูลฝาน ตระกูลเถา (陶) และตระกูลซือ (施) อยู่ด้วย ราชวงศ์โจวยกเจ็ดตระกูลนี้ให้ 康叔 (จีนกลาง คังซู) ไปปกครองแคว้นเว่ย ฝานฉือ (樊迟) ศิษย์ขงจื่อก็ถือว่าอยู่ในสายนี้ เรื่องคังซูมีในบทความแซ่คัง แซ่คาง (康) ส่วนสองตระกูลร่วมกลุ่มมีในบทความแซ่เท้า แซ่เถา (陶) และบทความแซ่ซี แซ่ซือ (施)
นอกจากนี้ยังมีชาวปาโบราณ ซึ่งรัฐปามีชนห้าตระกูลรวมตระกูล 樊 เมื่อฉินพิชิตรัฐปา บางส่วนใช้ 樊 เป็นแซ่ ส่วนชนกลุ่มน้อย แหล่งรวบรวมแห่งหนึ่งระบุว่าตระกูลแมนจู 伊拉哩氏 เปลี่ยนมาใช้แซ่ฝานหลังกลางราชวงศ์ชิง
| สาย | บรรพชน | ยุค | หลักฐาน |
|---|---|---|---|
| สกุลจี | จ้งซานฝู่ ได้เมืองฝาน | โจวตะวันตก | ตัวบุคคลอยู่ในซือจิง เรื่องได้เมืองอยู่ในตำราแซ่ยุคหลัง |
| สกุลจื่อ | ตระกูลฝานชาวอิน | ต้นโจว | คัมภีร์จั่วจ้วน |
| ชาวปา | ตระกูลฝานแห่งรัฐปา | ฉิน–ฮั่น | ข้อเสนอทางวิชาการและแหล่งรวบรวม |
| แมนจู / ซีเป๋อ | 伊拉哩氏 ฯลฯ | กลางชิง–ปัจจุบัน | แหล่งรวบรวมแหล่งเดียว |
ถิ่นเดิมและชื่อหอบรรพชน
ตามทำเนียบถิ่นเดิมและชื่อหอแซ่ฝานของ jiapu.tv ถิ่นเดิมหลักมีสองแห่ง คือ 上党郡 (จีนกลาง ซั่งตั่ง) แถบจ่างจื่อ (长子) มณฑลซานซี และ 南阳郡 (จีนกลาง หนานหยาง) ในเหอหนาน ซึ่งเป็นถิ่นของตระกูลฝานแห่งหูหยาง (湖阳) ที่รุ่งเรืองในสมัยฮั่นตะวันออก รองลงมาคือหลูเจียง (庐江) และเพ่ยกั๋ว (沛国)
ชื่อหอหลักมีสามชื่อ
- 上党堂 (จีนกลาง ซั่งตั่งถัง) ตั้งตามถิ่นเดิมซั่งตั่ง
- 南阳堂 (จีนกลาง หนานหยางถัง) ตั้งตามถิ่นเดิมหนานหยาง แต่เป็นหอร่วมของหลายแซ่ เช่น 叶 邓 韩 เห็นป้ายนี้จึงไม่ได้แปลว่าเป็นบ้านแซ่ฝานเสมอไป
- 舞阳堂 (จีนกลาง อู่หยางถัง) มาจากบรรดาศักดิ์ "舞阳侯" ของ 樊哙 (จีนกลาง ฝานไคว่) ขุนพลผู้ร่วมก่อตั้งราชวงศ์ฮั่น เป็นหอที่บอกตัวว่าเป็นแซ่ฝานได้ชัดที่สุด
เส้นทางลงใต้ จากเหอหนานถึงกว่างโจว
ฮั่นถึงหมิง
ช่วงปลายฮั่นตะวันตก ตระกูลฝานแห่งหูหยางรุ่งเรืองมาก เพราะฝานจ้ง (樊重) เป็นตาของ 刘秀 (จีนกลาง หลิวซิ่ว) หรือฮั่นกวงอู่ตี้ ผู้ฟื้นราชวงศ์ฮั่น เมื่อหลิวซิ่วขึ้นครองราชย์ก็ตั้งฝานหง (樊宏) และญาติอีกหลายคนเป็นโหว
ปลายจิ้นตะวันตก ตระกูลนี้หนีลงใต้ บางสายไปตั้งที่หลูเจียงในอานฮุย สมัยซ่ง–หยวนย้ายลงเจ้อเจียงและเจียงซู ส่วนสมัยหมิง ซานซีกลายเป็นมณฑลที่มีคนแซ่ฝานมากที่สุด
กวางตุ้ง สายฝานอี่ต๋าที่หลงต้ง
หลักฐานในกวางตุ้งที่ชัดที่สุดคือหลงต้ง (龙洞 หรือ 龙眼洞) เมืองกว่างโจว ตามเรื่องเล่าของตระกูล ชาวบ้านนับถือ 樊以达 (จีนกลาง ฝานอี่ต๋า) เป็นบรรพชนผู้เข้ากวางตุ้ง ท่านเกิดปี ค.ศ. 1068 แล้วหนีภัยทัพจินลงมาถึงกว่างโจว
ตามข่าวงานไหว้บรรพชนสายหลงต้งบนเว็บตระกูลฝาน ลูกหลานย้ายสุสานกลับมาในปี 1996 ทำสมุดลำดับสกุลเสร็จปี 2005 และไหว้บรรพชนวันอาทิตย์ก่อนเช็งเม้ง งานปี 2018 มีลูกหลานจากหลายเมืองในกวางตุ้งมาร่วมกว่า 1,000 คน
แต้จิ๋ว ยังไม่พบหลักฐาน
ขอบอกตรง ๆ ว่าผมไม่พบสายแซ่ฮ้วง (樊) ในแต้จิ๋วเลย ทั้งบรรพชนผู้เข้าแต้จิ๋ว ศาลบรรพชน และสมาคมในซัวเถา เมืองแต้จิ๋ว และกิ๊กเอี๊ย สายกว่างโจวข้างต้นเป็นชาวกวางตุ้ง ไม่เกี่ยวกับแต้จิ๋ว
เว็บพงศาวลีบางแห่งเขียนว่าตระกูลฝานรุ่งเรืองที่ "潮阳" (เตี่ยเอี๊ย) แต่เว็บเดียวกันอธิบายว่าคือหูหยาง แปลว่าพิมพ์ผิดจาก 湖阳 ใช้เป็นหลักฐานเรื่องแต้จิ๋วไม่ได้
แซ่ฝาน (ฮ้วง) ในประเทศไทย
ผมตรวจรายชื่อสมาชิกของสหสมาคมตระกูลแซ่แห่งประเทศไทย (泰華各姓宗親總會聯合會) และรายชื่อบนเว็บ thaicn แล้ว ยังไม่พบสมาคมตระกูลแซ่ฝานหรือแซ่ฮ้วงในไทย (ข้อมูลราวปี 2009–2011 อาจไม่เป็นปัจจุบัน)
แต่ชื่อแซ่นี้ก็ไม่ได้ห่างไกลคนแต้จิ๋วเสียทีเดียว เพราะฝานหลีฮวา (樊梨花) วีรสตรีในนิยาย "薛丁山征西" (จีนกลาง เซวียติงซานเจิงซี — เซวียติงซานยกทัพตะวันตก) เป็นตัวเอกของงิ้วแต้จิ๋วหลายเรื่อง
เรื่องที่มีบันทึกชัดคือ《三请樊梨花》(จีนกลาง ซานฉิงฝานหลีฮวา — เชิญฝานหลีฮวาสามครั้ง) ที่คณะงิ้วเมืองแต้จิ๋ว (潮州市潮剧团) นำแสดงเมื่อกันยายน 1988 ส่วนหน้าบันทึกงิ้วเรื่องนี้ของ china144 ลงรายชื่อนักแสดงและเรื่องย่อฉบับของคณะงิ้วกวางตุ้ง (广东潮剧院) งิ้วเล่าถึงฝานหลีฮวาที่ถูกเซวียติงซานหย่าถึงสามครั้ง แล้วเขาต้องไปเชิญนางสามครั้งให้มาช่วยทำศึก ทั้งหมดเป็นนิยาย
ถ้าบ้านไหนแซ่ 樊 หรือมีป้ายหอ "舞阳堂" "上党堂" อยู่ในบ้าน เรื่องของบ้านนั้นจะเป็นหลักฐานชิ้นแรกของแซ่นี้ในเมืองไทย
ทุกวันนี้คนแซ่ฝานอยู่ที่ไหนในจีน
ตามข้อมูลการอพยพและการกระจายตัวของแซ่ฝานบน jiapu.tv แซ่ฝานกระจุกอยู่ภาคเหนือและภาคกลาง แล้วค่อย ๆ บางลงไปทางตะวันออกเฉียงใต้
| พื้นที่ | ความสำคัญ |
|---|---|
| เหอหนาน | มากที่สุด ราว 18% |
| เหอหนาน ส่านซี ซานซี อานฮุย | รวมกันราว 49% |
| เจียงซู หูเป่ย เหอเป่ย เจียงซี กานซู่ | รวมกันอีกราว 26% |
| หมู่บ้านแซ่ฝาน | 樊村 อำเภอหงถง (洪洞) ซานซี และ 樊村 อำเภอฉางซาน เจ้อเจียง |
| กวางตุ้ง | หลงต้ง กว่างโจว และซินฮุ่ย (新会) |
| แต้จิ๋ว | ยังไม่พบ |
บุคคลสำคัญแซ่ฝาน
| บุคคล | ยุค | บทบาท |
|---|---|---|
| จ้งซานฝู่ (仲山甫) | โจวตะวันตก | ต้นแซ่สายจี ได้รับการสรรเสริญในซือจิง |
| ฝานฉือ (樊迟) | ชุนชิว | ศิษย์ขงจื่อ |
| ฝานอูชี (樊於期) | จั้นกั๋ว | แม่ทัพฉินที่หนีไปแคว้นเยียน ยอมสละชีวิตให้จิงเคอ (荆轲) นำศีรษะไปใช้ในแผนลอบสังหารฉินอ๋อง |
| ฝานไคว่ (樊哙) | ฮั่นตะวันตก | ขุนพลของหลิวปัง (刘邦) ได้บรรดาศักดิ์ "舞阳侯" |
| ฝานหง (樊宏) | ฮั่นตะวันออก | ตระกูลฝานแห่งหูหยาง เจ้าของคำสอนเรื่องความถ่อมตน |
| ฝานหลีฮวา (樊梨花) | ตัวละครนิยาย | ตัวเอกงิ้วแต้จิ๋ว "三请樊梨花" |
| ฝานจิ่นซือ (樊锦诗) | ปัจจุบัน | นักโบราณคดี ผู้อำนวยการสถาบันวิจัยตุนหวง 1998–2014 |
| ฝานเจิ้นตง (樊振东) | ปัจจุบัน | นักปิงปองทีมชาติจีน เกิดที่กว่างโจว เหรียญทองโอลิมปิกชายเดี่ยวปี 2024 |
คนที่ลูกหลานแซ่ฝานควรรู้จักไว้คือฝานไคว่ ผู้ต่อว่าเซี่ยงอวี่ (项羽) ในงานเลี้ยงหงเหมิน ส่วนคนรุ่นใหม่คงรู้จักฝานเจิ้นตง
ธรรมเนียม คำสอน และอาหาร
แซ่ฝานมีอาหารที่ผูกกับเรื่องเล่าของบรรพชน แต่เป็นอาหารเจียงซู ไม่เกี่ยวกับอาหารแต้จิ๋ว คือ鼋汁狗肉 (จีนกลาง หยวนจือโก่วโร่ว — เนื้อสุนัขตุ๋นน้ำซุปตะพาบ) ของอำเภอเพ่ย (沛县) บ้านเกิดของหลิวปังและฝานไคว่ ที่มาคือ《史记》(จีนกลาง สื่อจี้) ซึ่งเขียนว่าฝานไคว่วัยหนุ่มฆ่าหมาเป็นอาชีพ
ตำนานเล่าว่าฝานไคว่ย้ายแผงไปอีกฝั่งทะเลสาบเพื่อหนีหลิวปังที่กินไม่จ่ายเงิน หลิวปังขี่หลังตะพาบยักษ์ตามไป ฝานไคว่โกรธจึงจับตะพาบมาตุ๋นรวมกัน ผมเล่าในฐานะตำนานท้องถิ่นเท่านั้น ส่วนแบรนด์ที่อ้างเป็นลูกหลานรุ่นที่ 78 เป็นคำอ้างเชิงพาณิชย์
ยังไม่พบคำสอนประจำตระกูลที่ใช้ร่วมกันทั้งตระกูล แต่มีคำสอนของฝานหงที่ตระกูลยกย่อง
谦恭谨慎，简约节欲 "ถ่อมตน รอบคอบ อยู่อย่างเรียบง่าย ไม่ฟุ้งเฟ้อ"
ท่านสอนว่าถ้าต้องเลือกระหว่างความมั่งคั่งเกินพอดีกับการรักษาตนให้ปลอดภัย ให้เลือกอย่างหลัง ส่วนป้ายประตูศาลที่ฝานชุน "入則孝 / 出則弟" ก็สอนให้กตัญญูต่อพ่อแม่และเคารพผู้ใหญ่ ยังไม่พบวันไหว้ระดับชาติของแซ่นี้ มีแต่สายหลงต้งที่ไหว้วันอาทิตย์ก่อนเช็งเม้ง
คำถามที่พบบ่อย
แซ่ฝาน ภาษาจีนเขียนอย่างไร?
เขียนว่า 樊 ตัวย่อและตัวเต็มเหมือนกัน อย่าสับสนกับ 范 (แซ่ฮ่วม/ฟ่าน) หรือ 黄 (แซ่อึ้ง/หวง) ซึ่งเป็นคนละแซ่
แซ่ฝาน แต้จิ๋วอ่านว่าอะไร?
สำเนียงแต้จิ๋วอ่านว่า "ฮ้วง" (huang5 ตามสำเนียงซัวเถา) เป็นการถอดเสียงตามหลักการอ่านแต้จิ๋ว ยังไม่พบการใช้เป็นชื่อแซ่ในเอกสารไทย
แซ่ฮ้วง จีนกลางอ่านว่าอะไร?
จีนกลางอ่านว่า "ฝาน" (Fán เสียงที่ 2) แซ่ฝานกับแซ่ฮ้วงจึงเป็นแซ่ 樊 เดียวกัน
แซ่ฝาน มาจากไหน?
สายหลักมาจากจ้งซานฝู่ ขุนนางสมัยโจวผู้ได้เมืองฝานแถบจี้หยวน เหอหนาน ลูกหลานนำชื่อเมืองมาเป็นแซ่ อีกสายคือตระกูลฝานในเจ็ดตระกูลชาวอิน
แซ่ฝาน ภาษาอังกฤษสะกดอย่างไร?
สะกดว่า Fan ตามพินอิน แต่แซ่ 范 ก็สะกด Fan เหมือนกัน และคำว่า Huang มักหมายถึงแซ่ 黄 จึงต้องดูอักษรจีนประกอบเสมอ
ฝานหลีฮวาในงิ้วแต้จิ๋วเป็นคนแซ่ฝานจริงไหม?
ในเรื่องเธอแซ่ 樊 จริง แต่เป็นตัวละครนิยายที่ใช้ฉากสมัยถัง ไม่มีหลักฐานทางประวัติศาสตร์
บทสรุป
แซ่ฝานเป็นแซ่เก่าแก่ของจีนภาคเหนือ ต้นสายคือจ้งซานฝู่ผู้ได้เมืองฝาน ตระกูลรุ่งเรืองที่ซั่งตั่งและหนานหยาง และมีสายหนึ่งลงใต้ไปถึงกว่างโจวตั้งแต่สมัยซ่ง
สำหรับคนแต้จิ๋วในไทย ผมยังไม่พบสายของแซ่นี้ในแต้จิ๋วหรือในไทยเลย ความใกล้ชิดที่มีจึงมาจากงิ้วเรื่องฝานหลีฮวา ถ้าลูกหลานแซ่ 樊 คนไหนมีเรื่องเล่าของบ้าน มีชื่อหมู่บ้านเดิม หรือมีข้อมูลที่ต่างออกไป ช่วยแจ้งครอบครัวเราได้เลยครับ
แหล่งข้อมูลและอ่านเพิ่มเติม
- แซ่ฝาน 樊姓 ต้นกำเนิดและถิ่นเดิม (วิกิพีเดียภาษาจีน)
- ถิ่นเดิมและชื่อหอแซ่ฝาน 樊姓郡望、堂号 (中国家谱网 jiapu.tv)
- การอพยพและการกระจายตัวของแซ่ฝาน 樊姓迁徙与分布 (中国家谱网 jiapu.tv)
- บรรพชนผู้ให้แซ่ฝาน 樊姓得姓始祖 (族谱网 แหล่งของตระกูล)
- แซ่ฝานในตำราร้อยแซ่ 子部.百家姓.樊 (祥普国学网)
- ข่าวลูกหลานแซ่ฝานไหว้บรรพชนที่หลงต้ง กว่างโจว (族谱网 แหล่งของตระกูล)
- อาหารอำเภอเพ่ย 鼋汁狗肉 (วิกิพีเดียภาษาจีน)
- งิ้วแต้จิ๋วเรื่อง 三请樊梨花 (戏曲资源网 china144)
- บทงิ้วแต้จิ๋ว 三请樊梨花 (豆丁网)
- ประวัตินักโบราณคดี Fan Jinshi (English Wikipedia)
- รายชื่อสมาคมสมาชิกสหสมาคมตระกูลแซ่แห่งประเทศไทย (泰華各姓宗親總會聯合會 ข้อมูลราว 2009–2011)
