แซ่แห่ แซ่เซี่ย (夏) มาจากไหน? ประวัติตระกูลเซี่ย จากเหอหนานสู่จีนใต้

แซ่แห่ เขียนด้วยอักษรจีน 夏 สำเนียงแต้จิ๋วอ่านว่า "แห่" (hê7) ส่วนจีนกลางอ่านว่า "เซี่ย" (Xià) ตรงกับคำว่า "ฤดูร้อน" และชื่อราชวงศ์เซี่ย ราชวงศ์แรกของจีนตามตำนาน ประมาณการปี 2026 มีคนแซ่นี้ราว 4.5 ล้านคน

ผมขอบอกไว้ก่อนว่า แซ่นี้เป็นแซ่ของคนลุ่มแม่น้ำแยงซีมากกว่าคนแต้จิ๋ว และจีนกลาง "เซี่ย" ของ 夏 เขียนเป็นภาษาไทยเหมือน "เซี่ย" ของ 谢 ทั้งที่เป็นคนละแซ่ บทความนี้จึงกำกับอักษรจีนไว้ทุกจุดสำคัญ

ประเด็นสำคัญ

• 夏 เขียนเหมือนกันทั้งตัวเต็มและตัวย่อ แต้จิ๋วอ่าน "แห่" จีนกลางอ่าน "เซี่ย" และไม่ใช่แซ่เดียวกับ 谢
• ต้นกำเนิดมี 2 สายใหญ่ คือลูกหลานต้าอวี่ (ตำนานกึ่งประวัติศาสตร์) และสายรัฐเฉินที่ใช้ชื่อรองของปู่เป็นแซ่ (มีบันทึกใน 《左传》 (จีนกลาง จั่วจ้วน — พงศาวดารยุคชุนชิว))
• ชื่อหอที่ใช้มากที่สุดคือ 会稽堂 (จีนกลาง ไคว่จีถัง — หอไคว่จี) ผูกกับสุสานต้าอวี่ที่เส้าซิง
• ปัจจุบันอยู่มากแถวเจียงซู เจ้อเจียง เจียงซี ทางกวางตุ้งมีน้อยมาก
• ผมยังไม่พบบรรพชนผู้เข้าแต้จิ๋ว หมู่บ้านแซ่แห่ 夏 ในแต้จิ๋ว หรือสมาคมแซ่นี้ในไทย และจะบอกตรง ๆ ในจุดที่ข้อมูลยังไม่มี

ก่อนอ่าน: ทำไมผมเขียนเรื่องแซ่ของตระกูลต่าง ๆ

ผม ธนินพงษ์ ศุภพิทักษ์พงษ์ (MingPaPa) เป็นคนแต้จิ๋ว แซ่ 黃 (แต้จิ๋ว อึ้ง / จีนกลาง หวง) บรรพบุรุษมาจากเท่งไฮ้ (澄海 — จีนกลาง เฉิงไห่) ผมรักและภูมิใจในรากเหง้าวัฒนธรรมจีนที่อากงอาม่าส่งต่อมาให้ หลังจากเขียนเรื่องแซ่อึ้งของบ้านผมเองและตาราง 100 แซ่จีนอันดับแรกแล้ว ผมอยากให้ลูกหลานตระกูลอื่นได้มีเรื่องราวของแซ่ตัวเองเก็บไว้บ้าง จึงขออนุญาตรวบรวมข้อมูลเท่าที่พอจะหาได้ มาเขียนเป็นบทความของแซ่ตระกูลที่มีอยู่ในเมืองไทยทีละแซ่

ตั้งใจให้เป็นประโยชน์ต่อลูกหลานแต่ละตระกูล และเป็นอีกแรงหนึ่งในการช่วยคนไทยเชื้อสายจีนค้นหารากเหง้าของตัวเอง ข้อมูลส่วนใหญ่มาจากรายงานทะเบียนราษฎร์ของทางการจีน หนังสือและเว็บไซต์ของตระกูล งานวิชาการ และข่าวจากจีน ผมพยายามบอกไว้ทุกครั้งว่าเรื่องไหนเป็นตำนานหรือบันทึกของตระกูล และเรื่องไหนมีหลักฐานทางประวัติศาสตร์

ผมไม่ใช่นักประวัติศาสตร์ เป็นเพียงลูกหลานคนจีนคนหนึ่งที่อยากเห็นเรื่องเหล่านี้ถูกเก็บไว้ หากข้อมูลตระกูลใดผิดพลาด หรือพี่น้องบ้านไหนมีเรื่องราวที่อยากเพิ่มเติม แจ้งครอบครัวเราได้เลยครับ ผมจะแก้ไขและบันทึกไว้ในประวัติการแก้ไขท้ายบทความ เพื่อให้ข้อมูลสมบูรณ์ที่สุด และช่วยให้การศึกษารากเหง้าและวัฒนธรรมของแต่ละแซ่ง่ายขึ้นสำหรับทุกคน

ข้อมูลด่วนแซ่แห่ 夏

หัวข้อ	ข้อมูล
อักษรจีน	夏 (ตัวเต็มและตัวย่อเหมือนกัน) แปลว่า "ฤดูร้อน"
จีนกลาง	Xià เซี่ย
แต้จิ๋ว	แห่ (hê7)
ภาษาอังกฤษ	Xia, Hsia (ไต้หวัน), Ha (ฮ่องกง มาเก๊า), Har (มาเลเซีย)
อันดับในจีน	65 (อันดับปี 2020)
ประชากร	ประมาณการปี 2026 ราว 4.54 ล้านคน (ประมาณ 0.32% ของประชากรจีน)
ถิ่นเดิม	会稽 (จีนกลาง ไคว่จี) ปัจจุบันคือเส้าซิง เจ้อเจียง

ตัวเลข 4.54 ล้านเป็นค่าประมาณ คลาดเคลื่อนได้ราว ±10% (4.1 ถึง 5.0 ล้านคน) ไม่ใช่ตัวเลขที่นับจริงรายแซ่ แต่คำนวณจากสัดส่วนในงานวิจัยแล้วปรับให้เข้ากับสถิติทางการ

แซ่แห่เขียนและอ่านอย่างไร

ชื่อไทย "แห่" ผมใช้ตามที่นิตยสารศิลปวัฒนธรรมเขียนว่า แซ่เซี่ย (แห่) ในรายชื่อแซ่ที่แตกสายจากราชวงศ์เซี่ย ส่วนเสียงแต้จิ๋ว hê7 ตรวจได้ใน พจนานุกรมแต้จิ๋วของ Mogher ถ้าถอดตามเสียงอาจเขียนเป็น "แฮ่" ก็ได้ แต่ผมยังไม่พบว่ามีใครใช้รูปนี้จริงเป็นชื่อแซ่

เสียง "แฮ" คนไทยคุ้นจากสามก๊ก ขุนพล "แฮหัวตุ้น" ใช้แซ่สองพยางค์ 夏侯 (จีนกลาง เซี่ยโหว) ซึ่งเป็นคนละแซ่กับ 夏

อย่าสับสนกับแซ่เซี่ย 谢

• 夏 จีนกลาง Xià แต้จิ๋วอ่าน "แห่"
• 谢 จีนกลาง Xiè แต้จิ๋วอ่าน "เจี่ย" เป็นแซ่ที่คนไทยเชื้อสายแต้จิ๋วใช้มาก ดู แซ่เจี่ย แซ่เซี่ย (谢)

ภาษาไทยเขียนสองแซ่นี้เหมือนกันว่า "เซี่ย" คำว่า "แซ่เซี่ย" ในสื่อไทยจึงอาจหมายถึง 谢 หรือ 夏 ก็ได้ ถ้าไม่มีอักษรจีนกำกับก็แยกไม่ออก เสียง "เจี่ย" ของ 谢 ยังไปตรงกับเสียงจีนกลางของ 贾 ซึ่งแต้จิ๋วอ่าน "เกี๊ย" ดู แซ่เกี๊ย (贾) เวลาค้นเว็บควรพิมพ์ "แซ่แห่ 夏" คู่อักษรจีน เพราะ "แห่" ยังแปลว่าขบวนแห่ด้วย

แซ่แห่มาจากไหน

สายต้าอวี่

สายหลักอ้างว่าเป็นลูกหลานของต้าอวี่ (大禹 ต้าอวี่) ผู้ปราบอุทกภัย และผู้ก่อตั้ง ราชวงศ์เซี่ย ศักดินาเดิมอยู่แถบเติงเฟิง (登封) มณฑลเหอหนาน เมื่อราชวงศ์ซางโค่นราชวงศ์เซี่ย ลูกหลานจำนวนหนึ่งใช้ชื่อราชวงศ์เป็นแซ่

ต้องบอกให้ชัดว่าความมีอยู่จริงของราชวงศ์เซี่ยยังเป็นข้อถกเถียงทางโบราณคดี สายนี้ผมจึงเล่าเป็นตำนานที่ตระกูลยึดถือ

สายรัฐเฉิน

สายที่มีบันทึกชัดกว่าคือสายรัฐเฉิน (陈 — จีนกลาง เฉิน) โอรสของเฉินเซวียนกง (陈宣公) เจ้าผู้ครองรัฐ ชื่อเส้าซี (少西) ชื่อรอง 子夏 (จีนกลาง จื่อเซี่ย) หลานชื่อเซี่ยเจิงซู (夏徵舒) ใช้ 夏 จากชื่อรองของปู่เป็นแซ่ ตระกูลนี้เป็นเสนาบดีรัฐเฉินหลายชั่วคน มีบันทึกใน 《左传》 รัฐเฉินนี้เองก็เป็นต้นทางของแซ่ตั้ง (陈) แต่ลูกหลานสายนี้เลือกใช้ 夏 ไม่ใช่ 陈

สายอื่น

ยังมีลูกหลานเซี่ยโหว (夏侯) ที่ตัดเหลือคำเดียว สายที่ใช้ชื่อตำแหน่งขุนนาง ซึ่งแหล่งข้อมูลขัดกันเอง และชาวหุยที่บรรพชนมาถึงเฉวียนโจวสมัยหยวน ผมไม่ลงรายละเอียด

ถิ่นเดิมและชื่อหอบรรพชน

ถิ่นเดิมที่ตระกูลยกย่องคือ 会稽 (ไคว่จี) ปัจจุบันคือเมืองเส้าซิง มณฑลเจ้อเจียง ไคว่จีผูกกับตำนานว่าต้าอวี่ฝังพระศพที่เขาไคว่จี คือสุสานต้าอวี่ (大禹陵) ที่ยังมีอยู่

หอ 会稽堂 มาจากเรื่องที่กษัตริย์เส้าคัง (少康) ผู้ฟื้นราชวงศ์เซี่ย ส่งโอรสชื่ออู๋อวี๋ (无余) ไปดูแลพิธีบูชาสุสานอวี่ เป็นชื่อหอที่ใช้มากที่สุด ชื่อหออื่นสะท้อนคุณธรรมของอวี่ เช่น 平水堂 (ผิงสุ่ยถัง ปราบน้ำท่วม) 惜阴堂 (ซีอินถัง ถนอมเวลา) และ 明德堂 (หมิงเต๋อถัง คุณธรรมส่องไกล)

เส้นทางลงใต้ และแต้จิ๋ว

ศูนย์กลางแรกอยู่แถบเหอหนานกับอานฮุย สมัยฉินและฮั่นลงไปทางเจียงซูและเจ้อเจียง แล้วแผ่ทั่วลุ่มแม่น้ำแยงซี สมัยหมิงการอพยพ "เจียงซีเติมหูกว่าง" พาชาวเซี่ยเข้าหูหนานและหูเป่ย

สำหรับแต้จิ๋ว ผมยังไม่พบบรรพชนผู้เข้าแต้จิ๋ว หมู่บ้านแซ่ 夏 หรือหอบรรพชนในเขตซัวเถา (汕头 — จีนกลาง ซ่านโถว) แต้จิ๋ว (潮州 — จีนกลาง เฉาโจว) หรือเท่งไฮ้ (澄海 — จีนกลาง เฉิงไห่) สิ่งที่ใกล้ที่สุดคือหัวข้อ "汕尾市夏氏宗谱" (ลำดับตระกูลเซี่ยแห่งซ่านเหว่ย) ในฐานข้อมูลลำดับตระกูลออนไลน์ ซึ่งมีแต่ชื่อหัวข้อ ไม่มีเนื้อหา ทางฝูเจี้ยนมีรายชื่อหมู่บ้านแซ่นี้ในเขตฝูโจว เซี่ยเหมิน ผูเถียน และซานหมิง ตาม เว็บไซต์ตระกูลเซี่ย

ในกวางตุ้งและกว่างซีเกือบทั้งหมด รวมทั้งไห่หนานและไต้หวัน แซ่นี้มีไม่ถึง 0.17% ของประชากร จึงดูเป็นแซ่ลุ่มแยงซีที่ไม่ค่อยลงมาถึงแต้จิ๋ว

แซ่แห่ในเมืองไทย

รายชื่อสมาคมสมาชิกของ สหสมาคมตระกูลแซ่แห่งประเทศไทย ไม่มีสมาคมแซ่ 夏 แต่ข้อมูลเป็นของราวปี 2009 ถึง 2011 ผมจึงสรุปได้เพียงว่า ยังไม่พบสมาคมแซ่แห่ในไทย และยังไม่พบคนไทยเชื้อสายจีนที่มีเอกสารยืนยันว่าเป็นแซ่นี้

ถ้าบ้านคุณเป็นแซ่ 夏 จริง ลองดูป้ายบรรพชนว่ามีชื่อหอ 会稽堂 หรือไม่

ทุกวันนี้อยู่ที่ไหนในจีน

จีนไม่ได้ประกาศว่ามณฑลใดมีแซ่นี้มากที่สุด ตัวเลขจากแหล่งรองและเว็บไซต์ตระกูลบอกว่าเจียงซูเป็นอันดับ 1 มีราว 15.4% ของคนแซ่นี้ทั้งประเทศ และเจียงซู เจ้อเจียง เจียงซี รวมกันราว 39% ใช้ดูภาพรวมได้เท่านั้น

บุคคลสำคัญแซ่แห่

ชื่อ	ยุค	ความสำคัญ
เซี่ยเจิงซู 夏徵舒	ชุนชิว	เสนาบดีรัฐเฉิน ผู้ทำให้สายรัฐเฉินใช้แซ่ 夏
เซี่ยหยวนจี๋ 夏原吉	1366 ถึง 1430	เสนาบดีกระทรวงการคลังสมัยหมิง คุมงานขุดลอกระบายน้ำท่วมแถบซูโจวและซงเจียง
เซี่ยอวิ่นอี๋ 夏允彝	1596 ถึง 1645	ชาวซงเจียง ผู้ต่อต้านแมนจู บิดาของเซี่ยหวันฉุน
เซี่ยหวันฉุน 夏完淳	1631 ถึง 1647	กวีอัจฉริยะผู้เสียชีวิตในวัยราว 16 ปี

เรื่องเซี่ยหยวนจี๋ อ่านเพิ่มได้ใน วิกิพีเดียภาษาจีน

เซี่ยหวันฉุน กวีวัยรุ่นกับจดหมายถึงแม่

เมื่อราชวงศ์หมิงล่ม เซี่ยอวิ่นอี๋กระโดดน้ำเสียชีวิตเพื่อรักษาเกียรติ ส่วนเซี่ยหวันฉุนลูกชายเข้าร่วมขบวนการต่อต้านตั้งแต่อายุ 14 ปี ถูกจับและประหารที่หนานจิงในปี 1647 ขณะอายุราว 16 ปี (บางแหล่งนับแบบจีนเป็น 17) ก่อนตายเขาเขียนจดหมายถึงมารดาจากในคุก เปิดด้วยประโยค "不孝完淳今日死矣" แปลว่า "ลูกอกตัญญูวันนี้ต้องตายแล้ว" อ่านเพิ่มที่ บทความของ 科普中国 และ Wikipedia ภาษาอังกฤษ

มีข้อควรระวังเรื่องชื่อ นักเขียนบทละคร 夏衍 (จีนกลาง เซี่ยเหยี่ยน) ไม่ได้แซ่ 夏 ชื่อจริงคือ 沈乃熙 (เสิ่นไหน่ซี) "夏衍" เป็นนามปากกา

ธรรมเนียม คำสอน และอาหาร

ผมยังไม่พบคำสอนประจำตระกูลที่ใช้ร่วมกันทั้งแซ่ แก่นที่เห็นคือคุณธรรมของต้าอวี่ที่สะท้อนในชื่อหอ ลำดับอักษรรุ่นที่พบเป็นของสายเจ้อเจียง เจียงซี และหูเป่ย ยังไม่พบของสายกวางตุ้งหรือแต้จิ๋ว

ส่วนอาหาร ผมไม่พบอาหารที่มีเอกสารผูกกับแซ่นี้โดยตรง มีแต่อาหารของถิ่นอย่างเหล้าเหลืองเส้าซิง ซึ่งไม่ใช่ของแซ่ใดแซ่หนึ่ง

คำถามที่พบบ่อย

แซ่แห่ ภาษาจีนเขียนอย่างไร?

เขียนว่า 夏 ตัวเต็มและตัวย่อเหมือนกัน แปลว่า "ฤดูร้อน" และเป็นชื่อราชวงศ์เซี่ย

แซ่แห่ แต้จิ๋วและจีนกลางอ่านว่าอะไร?

แต้จิ๋วอ่านว่า "แห่" (hê7) จีนกลางอ่านว่า "เซี่ย" (Xià) ซึ่งเขียนเป็นไทยเหมือนกับเซี่ยของแซ่ 谢 แต่เป็นคนละแซ่

แซ่เซี่ย 夏 กับแซ่เซี่ย 谢 ต่างกันอย่างไร?

เป็นคนละอักษรและคนละตระกูล 夏 แต้จิ๋วอ่าน "แห่" จีนกลาง Xià ส่วน 谢 แต้จิ๋วอ่าน "เจี่ย" จีนกลาง Xiè

แซ่แห่ มาจากไหน?

สายหลักอ้างว่าเป็นลูกหลานต้าอวี่แห่งราชวงศ์เซี่ย ส่วนสายที่มีบันทึกชัดคือสายรัฐเฉินที่ใช้ชื่อรองของปู่เป็นแซ่ ถิ่นเดิมคือไคว่จี (เส้าซิง)

แซ่แห่ ภาษาอังกฤษสะกดอย่างไร?

Xia (พินอินจีนกลาง), Hsia (ไต้หวัน), Ha (ฮ่องกง มาเก๊า) และ Har (มาเลเซีย)

บทสรุป

แซ่แห่ 夏 ผูกกับราชวงศ์แรกของจีน กับต้าอวี่ผู้ปราบน้ำ และกับหอ 会稽堂 ที่เส้าซิง แต่ในแง่คนแต้จิ๋วและคนไทยเชื้อสายจีน ผมยังไม่พบเส้นทางของแซ่นี้ จึงไม่อยากเติมเรื่องที่ไม่มีหลักฐาน และขอให้ระวังไม่สับสนกับ 谢 และ 贾

ถ้าบ้านคุณแซ่แห่ 夏 มีป้ายบรรพชน ชื่อหอ ชื่อหมู่บ้านเดิม หรือเรื่องเล่าที่ต่างจากที่ผมเขียนไว้ แจ้งครอบครัวเรา ได้ครับ ดูตารางแซ่ทั้งหมดได้ที่ แซ่จีน 100 อันดับแรก ปี 2026

แหล่งข้อมูลและอ่านเพิ่มเติม

• วิกิพีเดียภาษาจีน หัวข้อ 夏姓 (ที่มา ถิ่นเดิม ตัวสะกดต่างประเทศ)
• Mogher พจนานุกรมแต้จิ๋ว ตัวอักษร 夏 (เสียงแต้จิ๋ว)
• ศิลปวัฒนธรรม บทความที่ใช้ชื่อ แซ่เซี่ย (แห่)
• เว็บไซต์ตระกูลเซี่ย หัวข้อการกระจายตัวของแซ่ (เว็บไซต์ของตระกูล)
• 科普中国 บทความ เซี่ยหวันฉุน วีรชนวัยเยาว์ (2022)
• สหสมาคมตระกูลแซ่แห่งประเทศไทย รายชื่อสมาคมสมาชิก (ข้อมูลราว 2009 ถึง 2011)
• Wikipedia ภาษาอังกฤษ ราชวงศ์เซี่ย