แซ่ซ่ง (宋) มาจากไหน? ประวัติตระกูลซ่ง จากเหอหนานสู่จีนใต้

แซ่ซ่งเขียนด้วยอักษร 宋 ตัวเดียว ตัวเต็มกับตัวย่อเหมือนกัน แต้จิ๋วอ่านว่า ซ่ง จีนกลางก็อ่านว่า ซ่ง (Sòng) เหมือนกัน ผู้อ่านไทยมักเห็นเป็นชื่อราชวงศ์ซ่งมากกว่า ซึ่งเป็นคนละเรื่องกับแซ่นี้ ในจีนแผ่นดินใหญ่แซ่ซ่งอยู่อันดับ 24 มีคนราว 9.94 ล้านคน (ประมาณการปี 2026)

แซ่ซ่งเป็นแซ่ภาคเหนือ ไม่ใช่แซ่ใหญ่ของเขตแต้จิ๋ว ข้อมูลสายแต้จิ๋วและสายไทยที่ผมหาได้จึงมีน้อยมาก

ประเด็นสำคัญ

• 宋 อ่านว่า ซ่ง ทั้งแต้จิ๋วและจีนกลาง ในแหล่งภาษาไทยบางแห่งสะกดว่า ส่ง
• แซ่ซ่งไม่ใช่ราชวงศ์ซ่ง เพราะราชวงศ์ซ่งปกครองโดยตระกูลจ้าว (赵)
• สายหลักเป็นลูกหลานราชวงศ์ซางที่เมืองซางชิว แซ่ดั้งเดิมคือแซ่จื่อ (子)
• คนแซ่ซ่งในจีนอยู่ทางเหนือเป็นหลัก มากที่สุดที่ซานตง สายแต้จิ๋วที่พบมีเพียงรายการลำดับสกุลในเขตเมืองกิ๊กเอี๊ย (揭阳 — จีนกลาง เจียหยาง)
• ตระกูลซ่งแห่งเหวินชาง (文昌) ไหหลำ เดิมแซ่หาน (韩) แล้วใช้แซ่ซ่งตามญาติฝ่ายมารดา
• ในไทยผมยังไม่พบสมาคมแซ่ซ่งหรือบุคคลที่มีแหล่งยืนยัน

ก่อนอ่าน: ทำไมผมเขียนเรื่องแซ่ของตระกูลต่าง ๆ

ผม ธนินพงษ์ ศุภพิทักษ์พงษ์ (MingPaPa) เป็นคนแต้จิ๋ว แซ่ 黃 (แต้จิ๋ว อึ้ง / จีนกลาง หวง) บรรพบุรุษมาจากเท่งไฮ้ (澄海 — จีนกลาง เฉิงไห่) ผมรักและภูมิใจในรากเหง้าวัฒนธรรมจีนที่อากงอาม่าส่งต่อมาให้ หลังจากเขียนเรื่องแซ่อึ้งของบ้านผมเองและตาราง 100 แซ่จีนอันดับแรกแล้ว ผมอยากให้ลูกหลานตระกูลอื่นได้มีเรื่องราวของแซ่ตัวเองเก็บไว้บ้าง จึงขออนุญาตรวบรวมข้อมูลเท่าที่พอจะหาได้ มาเขียนเป็นบทความของแซ่ตระกูลที่มีอยู่ในเมืองไทยทีละแซ่

ตั้งใจให้เป็นประโยชน์ต่อลูกหลานแต่ละตระกูล และเป็นอีกแรงหนึ่งในการช่วยคนไทยเชื้อสายจีนค้นหารากเหง้าของตัวเอง ข้อมูลส่วนใหญ่มาจากรายงานทะเบียนราษฎร์ของทางการจีน หนังสือและเว็บไซต์ของตระกูล งานวิชาการ และข่าวจากจีน ผมพยายามบอกไว้ทุกครั้งว่าเรื่องไหนเป็นตำนานหรือบันทึกของตระกูล และเรื่องไหนมีหลักฐานทางประวัติศาสตร์

ผมไม่ใช่นักประวัติศาสตร์ เป็นเพียงลูกหลานคนจีนคนหนึ่งที่อยากเห็นเรื่องเหล่านี้ถูกเก็บไว้ หากข้อมูลตระกูลใดผิดพลาด หรือพี่น้องบ้านไหนมีเรื่องราวที่อยากเพิ่มเติม แจ้งครอบครัวเราได้เลยครับ ผมจะแก้ไขและบันทึกไว้ในประวัติการแก้ไขท้ายบทความ เพื่อให้ข้อมูลสมบูรณ์ที่สุด และช่วยให้การศึกษารากเหง้าและวัฒนธรรมของแต่ละแซ่ง่ายขึ้นสำหรับทุกคน

ข้อมูลด่วนแซ่ซ่ง (宋)

หัวข้อ	ข้อมูล
อักษรจีน	宋 ตัวย่อกับตัวเต็มเหมือนกัน
คำอ่าน	แต้จิ๋ว ซ่ง (song3) · จีนกลาง ซ่ง (Sòng) · กวางตุ้ง sung3 · ฮกเกี้ยนภาษาพูด sàng
สะกดภาษาอังกฤษ	Song, Sung และ Soong (ตระกูลซ่งแห่งเหวินชาง)
อันดับและจำนวนคน	อันดับ 24 ของจีน (ปี 2020) ราว 9.94 ล้านคน (ประมาณการปี 2026 คลาดเคลื่อนได้ราว ±10%)
มณฑลที่มีคนมากที่สุด	ซานตง ราว 14% ของคนแซ่ซ่งทั้งประเทศ (ตัวเลขจากเว็บของตระกูล)
ถิ่นเดิมของตระกูล	ซางชิว (商丘 — จีนกลาง ซางชิว) มณฑลเหอหนาน

ตัวเลขประชากรเป็นค่าประมาณจากสัดส่วนในสถิติทางการ ไม่ใช่การนับจริง เทียบกับแซ่อื่นได้ในตาราง 100 แซ่จีนอันดับแรก ปี 2026

แซ่ซ่ง ภาษาจีนเขียนอย่างไร อ่านว่าอะไร

แซ่ซ่งเขียนว่า 宋 ใช้เหมือนกันทั้งจีนแผ่นดินใหญ่และไต้หวัน แต้จิ๋วอ่าน song3 ถ่ายเป็นไทยได้ว่า ซ่ง ตรงกับจีนกลาง ตามที่วิกชันนารีภาษาอังกฤษบันทึกไว้ ในแหล่งภาษาไทยพบทั้ง "ซ่ง" และ "ส่ง" ผมใช้ ซ่ง เพราะตรงกับเสียงทั้งสองสำเนียง

แซ่ซ่งมาจากไหน

สายหลักมาจากรัฐซ่ง (宋国 — จีนกลาง ซ่งกว๋อ) เมื่อราชวงศ์โจวโค่นราชวงศ์ซาง ก็ตั้งเวยจื่อฉี่ (微子启 — จีนกลาง เวยจื่อฉี่) พระเชษฐาของพระเจ้าโจ้วองค์สุดท้ายของซาง ให้ครองเมืองซางชิว เพื่อให้มีผู้สืบการบูชาบรรพชนของราชวงศ์เก่า ดูบทความเวยจื่อในวิกิพีเดียภาษาจีน

ตำรา《通志》(จีนกลาง ทงจื้อ — สารานุกรมโบราณ) หมวดว่าด้วยแซ่ เขียนว่า "宋氏，子姓，商之裔也" แปลว่า แซ่ซ่งคือแซ่จื่อ สืบจากราชวงศ์ซาง เมื่อรัฐซ่งถูกทำลายเมื่อ 286 ปีก่อน ค.ศ. ลูกหลานจึงใช้ชื่อรัฐเป็นแซ่ แหล่งข้อมูลเล่าต่างกันว่าฉีทำลายเพียงรัฐเดียวหรือฉี ฉู่ เว่ยแบ่งดินแดนกัน

นอกจากสายหลัก ยังมีสายอื่นตามตาราง

สาย	เรื่องเล่า	ความน่าเชื่อถือ
แซ่จื่อ จากรัฐซ่ง	ลูกหลานเวยจื่อฉี่ใช้ชื่อรัฐเป็นแซ่	มีเอกสารประวัติศาสตร์รองรับ เป็นสายหลัก
แซ่จี (姬) จากรัฐเจิ้ง	ลูกหลานขุนนางรัฐเจิ้งชื่อ 公子宋 (กงจื่อซ่ง) ใช้ชื่อบรรพชนเป็นแซ่	ตำราสกุล
แซ่จ้าว → ซ่ง	บางสายที่เฉิงอู่ ซานตง อ้างว่าเป็นเชื้อพระวงศ์ราชวงศ์ซ่งที่เปลี่ยนแซ่	ตำนานตระกูล
แซ่หาน → ซ่ง	ตระกูลซ่งแห่งเหวินชาง ไหหลำ	มีเอกสารยุคใหม่

แซ่ซ่งกับราชวงศ์ซ่ง ไม่ใช่เรื่องเดียวกัน

ราชวงศ์ซ่ง (宋朝 ค.ศ. 960–1279) ปกครองโดยตระกูลจ้าว ซึ่งในไทยตรงกับแซ่เตี่ย แซ่จ้าว ชื่อราชวงศ์มาจากชื่อดินแดนเก่าแถวซางชิว ไม่ได้มาจากแซ่ซ่ง ผู้ค้นสมุดลำดับสกุลจึงควรแยกว่าคำว่า ซ่ง หมายถึงแซ่ ราชวงศ์ หรือชื่อสถานที่

ถิ่นเดิมและชื่อหอบรรพชน

ก่อนราชวงศ์ฉิน แซ่ซ่งอยู่ในเหอหนาน เหอเป่ย และซานตง ต้นราชวงศ์ฮั่นมีสายหนึ่งถูกย้ายเข้าเขตจิงจ้าว (京兆 แถวซีอาน) ส่วนสายกว่างผิง (广平 ในเหอเป่ย) ตำราว่าโดดเด่นที่สุดในยุคราชวงศ์เหนือใต้ ต่อมาสมัยถังและซ่งจึงขยายลงใต้ถึงกวางตุ้งและฝูเจี้ยน

ชื่อหอที่พบมี 京兆堂 (จิงจ้าวถัง) 广平堂 (กว่างผิงถัง) และ 拱微堂 (ก่งเวยถัง) ซึ่ง 拱微 แปลว่าเคารพเวยจื่อ ปฐมบรรพชน

แซ่ซ่งกับแต้จิ๋ว

ยังไม่พบข้อมูลปฐมบรรพชนแซ่ซ่งที่เข้ามาแต้จิ๋ว ไม่พบชื่อหมู่บ้าน และไม่พบจำนวนคน ที่พบมีเพียงรายการสมุดลำดับสกุลแซ่ซ่งในเขตเจียตง (揭东) และเจียซี (揭西) ของเมืองกิ๊กเอี๊ย (揭阳 — จีนกลาง เจียหยาง) ซึ่งเปิดดูรายละเอียดไม่ได้

ผมคาดว่าในแต้จิ๋วเป็นแซ่ขนาดเล็ก เพราะภาคใต้มีสัดส่วนคนแซ่ซ่งต่ำกว่าภาคเหนือมาก แต่นี่เป็นข้อสันนิษฐาน ไม่ใช่ข้อมูลที่ยืนยันแล้ว

ตระกูลซ่งแห่งเหวินชาง ไหหลำ

สายที่โด่งดังที่สุดในยุคใหม่มาจากไหหลำ ซ่งเย่าหรู (宋耀如) เกิดที่เหวินชาง (文昌 — จีนกลาง เหวินชาง) เดิมชื่อหานเจี้ยวจุ่น (韩教准) แซ่หาน ตามวิกิพีเดียภาษาจีน เขาได้เป็นบุตรบุญธรรมของญาติฝ่ายมารดาที่แซ่ซ่ง จึงใช้แซ่ซ่ง แล้วไปบอสตัน สหรัฐอเมริกา แหล่งต่าง ๆ ให้ปีเกิดไม่ตรงกัน (ราว ค.ศ. 1861 ถึง 1866) ผมจึงไม่ระบุปีของเหตุการณ์

เขากลับมาเป็นมิชชันนารีที่เซี่ยงไฮ้และสนับสนุนการปฏิวัติของซุนยัตเซ็น ลูก ๆ ที่โด่งดังคือซ่งชิ่งหลิง (宋庆龄 ภริยาซุนยัตเซ็น) ซ่งเหม่ยหลิง (宋美龄 ภริยาเจียงไคเช็ก) และซ่งจื่อเหวิน (宋子文 นักการเงินของสาธารณรัฐจีน) ตามที่วิกิพีเดียภาษาจีนเรื่องซ่งชิ่งหลิงเล่า บ้านเกิดที่หมู่บ้านกู่ลู่หยวน (古路园村) บูรณะเป็นอนุสรณ์ "宋氏祖居" (ซ่งซื่อจู่จวี — บ้านบรรพชนตระกูลซ่ง)

เรื่องนี้เป็นตัวอย่างว่าแซ่ในจีนไม่ได้ตรงกับสายเลือดเสมอไป ลูกหลานสายนี้เป็นสายเลือดหานแต่ใช้แซ่ซ่ง เรื่องแซ่หานอ่านได้ที่แซ่ฮั้ง แซ่หาน (韩)

แซ่ซ่งในเมืองไทย

ผมค้นทั้งภาษาจีนและภาษาไทยแล้วยังไม่พบสมาคมแซ่ซ่งในไทย และไม่พบบุคคลหรือนามสกุลไทยเชื้อสายแซ่ซ่งที่มีแหล่งยืนยัน จึงไม่ขอยกชื่อใครมาเขียน

ทุกวันนี้แซ่ซ่งอยู่ที่ไหนในจีน

แซ่ซ่งเป็นแซ่ภาคเหนือ ซานตงมีมากที่สุดราว 14% และสี่มณฑล ซานตง เหอหนาน เหอเป่ย เฮยหลงเจียง รวมกันราว 43% ตามข้อมูลของเว็บตระกูล สัดส่วนสูงอยู่ในซานตงตะวันออกและภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ยังไม่พบหมู่บ้านแซ่ซ่งที่ดังระดับประเทศ

บุคคลสำคัญแซ่ซ่ง

บุคคล	ยุค	ความสำคัญ
เวยจื่อฉี่ (微子启)	ต้นราชวงศ์โจว	ผู้ครองรัฐซ่งคนแรก ปฐมบรรพชนสายหลัก
ซ่งฉือ (宋慈)	ค.ศ. 1186–1249	ผู้เขียน《洗冤集录》(สี่ยวนจี๋ลู่ — บันทึกชำระความอยุติธรรม) ตำรานิติเวชของจีน
ซ่งเหลียน (宋濂)	ค.ศ. 1310–1381	ขุนนางฝ่ายบุ๋นคนสำคัญตอนตั้งราชวงศ์หมิง
ซ่งอิ้งซิง (宋应星)	ค.ศ. 1587–ราว 1666	ผู้เขียน《天工开物》(เทียนกงไคอู้) ว่าด้วยการผลิตของจีน

ผมไม่ใส่ชื่อคนแซ่ซ่งที่ยังมีชีวิตอยู่

ธรรมเนียม คำสอน และอาหารของแซ่ซ่ง

คำสอนประจำตระกูลฉบับมาตรฐานของแซ่ซ่งผมยังไม่พบ ที่พอหาได้คือศิลาจารึกบูรณะศาลบรรพชนตระกูลซ่งแห่งหนึ่ง สอนให้ลูกหลานไหว้บรรพชนฤดูใบไม้ผลิและใบไม้ร่วง และไม่ลืมคุณของผู้ล่วงลับ

เรื่องอาหาร แซ่ซ่งมีอาหารใช้ชื่อแซ่โดยตรง คือซุปปลาพี่สะใภ้ซ่ง (宋嫂鱼羹 — จีนกลาง ซ่งเส่าหยวีเกิง) อาหารขึ้นชื่อของหางโจว เว็บท่องเที่ยวท้องถิ่นของหางโจวเล่าว่ามีประวัติกว่า 800 ปี สืบมาจากหญิงที่ชื่อซ่งอู่เส่า (宋五嫂) ซึ่งค้าขายในทะเลสาบซีหู จนจักรพรรดิซ่งเกาจงทรงชิมและชื่นชม

อีกเรื่องคือสำนวน "食指大动" (จีนกลาง สือจื่อต้าต้ง — นิ้วชี้กระตุกเพราะอยากกินของอร่อย) ตามตำรา《左传》(จีนกลาง จั่วจ้วน) เมื่อคนแคว้นฉู่ถวายตะพาบใหญ่แก่เจ้าครองรัฐเจิ้ง กงจื่อซ่ง ซึ่งตำราสกุลถือเป็นบรรพชนสายหนึ่งของแซ่ซ่ง เห็นนิ้วชี้ตนกระตุกจึงบอกว่าจะได้กินของแปลก แต่เจ้าครองรัฐแกล้งไม่แบ่งซุปให้ เขาจึงเอานิ้วจุ่มหม้อชิม (染指 — จีนกลาง หรั่นจื่อ) แล้วเดินออกไป อ่านต้นฉบับได้ที่คลังกวีนิพนธ์และสำนวนโบราณโซวยวิ่น

คำถามที่พบบ่อย

แซ่ซ่งมาจากไหน

สายหลักมาจากรัฐซ่งที่เมืองซางชิว มณฑลเหอหนาน ซึ่งราชวงศ์โจวตั้งให้เวยจื่อฉี่ เชื้อสายราชวงศ์ซาง เมื่อรัฐล่มลูกหลานจึงใช้ชื่อรัฐเป็นแซ่ ยังมีสายที่เปลี่ยนแซ่มาอีกหลายสาย

แซ่ซ่งภาษาจีนเขียนอย่างไร

เขียนว่า 宋 ตัวย่อกับตัวเต็มเหมือนกัน

แซ่ซ่งภาษาอังกฤษสะกดอย่างไร

พบ Song มากที่สุด รองลงมาคือ Sung และ Soong ซึ่งใช้กับตระกูลซ่งแห่งเหวินชาง

แซ่ซ่งภาษาแต้จิ๋วและจีนกลางอ่านว่าอะไร

แต้จิ๋วอ่านว่า ซ่ง (song3) จีนกลางอ่านว่า ซ่ง (Sòng) เสียงตรงกัน

แซ่ซ่งเกี่ยวกับราชวงศ์ซ่งหรือไม่

ไม่ใช่เรื่องเดียวกัน ราชวงศ์ซ่งปกครองโดยตระกูลจ้าว มีเพียงบางสายที่เล่าว่าเชื้อพระวงศ์จ้าวเปลี่ยนมาใช้แซ่ซ่งหลังราชวงศ์ล่ม ซึ่งเป็นตำนานของตระกูล

บทสรุป

แซ่ซ่งมีต้นสายชัดเจนในเอกสารโบราณ คือรัฐซ่งของลูกหลานราชวงศ์ซาง เป็นแซ่ใหญ่ของภาคเหนือ และมีสายที่เปลี่ยนแซ่เข้ามาหลายทาง ซึ่งตระกูลซ่งแห่งเหวินชางเป็นตัวอย่างที่ชัดที่สุด

สายแต้จิ๋วกับสายไทยยังเป็นช่องว่าง ถ้าท่านเป็นลูกหลานแซ่ซ่งที่มีสมุดลำดับสกุล ชื่อหมู่บ้านเดิม หรือเรื่องเล่าที่ต่างออกไป เชิญแจ้งครอบครัวเรา

แหล่งข้อมูลและอ่านเพิ่มเติม

• วิกชันนารี: อักษร 宋 และเสียงอ่านหลายสำเนียง (Wiktionary)
• เวยจื่อ ผู้ครองรัฐซ่งคนแรก (วิกิพีเดียภาษาจีน)
• ซ่งเย่าหรู (วิกิพีเดียภาษาจีน)
• ซ่งชิ่งหลิง (วิกิพีเดียภาษาจีน)
• ซ่งเหลียน (วิกิพีเดียภาษาจีน)
• ซุปปลาพี่สะใภ้ซ่ง (หางโจวเปิ่นตี้เป่า 2013)
• ข้อความต้นฉบับเรื่องนิ้วชี้กระตุก (โซวยวิ่น)