แซ่เล็ก แซ่ลู่ (陆) มาจากไหน? ประวัติตระกูลลู่ จากซานตงสู่แต้จิ๋วและไทย

แซ่เล็ก หรือแซ่ลู่ตามเสียงจีนกลาง เขียนเป็นอักษรจีนตัวย่อว่า 陆 ตัวเต็มว่า 陸 สำเนียงแต้จิ๋วอ่านว่า เล็ก ส่วนจีนกลางอ่านว่า ลู่ ปัจจุบันมีคนแซ่นี้ในจีนประมาณ 5.16 ล้านคน (ประมาณการปี 2026) อยู่อันดับ 57 ของแซ่ทั้งหมดตามบัญชีทางการปี 2020

จุดเด่นของแซ่นี้คือ ตามเอกสารของตระกูล ลูกหลานแซ่เล็กในแต้จิ๋ว (潮州 — จีนกลาง เฉาโจว) จำนวนมากถือว่าตนสืบจากลู่ซิ่วฟู (陆秀夫) ขุนนางผู้อุ้มจักรพรรดิน้อยโดดทะเลเมื่อราชวงศ์ซ่งล่มสลาย และมีประเพณีแปลกอย่าง "เป็นอยู่แซ่ตั้ง ตายแล้วแซ่เล็ก" ซึ่งเล่าไว้ข้างล่าง

ประเด็นสำคัญ

• แซ่ 陆 อ่านแต้จิ๋วว่า เล็ก (เสียงพูด) จีนกลางว่า ลู่ ภาษาอังกฤษเขียน Lu, Luk, Look หรือ Lok ตามสำเนียงถิ่นที่ลูกหลานย้ายไป
• สายหลักสืบจากเจ้าชายทง (田通) แห่งรัฐฉี ผู้ได้ศักดินาที่ลู่เซียง ซานตง ส่วนอีกหลายสายเป็นแซ่ที่เกิดแยกกันมาแล้วมาใช้ตัวเดียวกัน
• ชื่อหอบรรพชนที่รู้จักกันดีคือ "หวยจวี๋ถัง" 怀橘堂 หอผู้ซ่อนส้ม จากเรื่องเด็กหกขวบเก็บส้มไปฝากแม่
• ตามเว็บไซต์ของตระกูล ลูกหลานแซ่เล็กในแต้จิ๋วส่วนใหญ่ถือว่าสืบจากลู่ซิ่วฟู มีบรรพชนผู้ตั้งรกรากที่ไว่ซา เท่งไฮ้ (澄海 — จีนกลาง เฉิงไห่)
• ผมยังไม่พบหลักฐานสมาคมแซ่ลู่หรือบุคคลแซ่นี้ในไทยที่มีแหล่งยืนยันชัด

ก่อนอ่าน: ทำไมผมเขียนเรื่องแซ่ของตระกูลต่าง ๆ

ผม ธนินพงษ์ ศุภพิทักษ์พงษ์ (MingPaPa) เป็นคนแต้จิ๋ว แซ่ 黃 (แต้จิ๋ว อึ้ง / จีนกลาง หวง) บรรพบุรุษมาจากเท่งไฮ้ (澄海 — จีนกลาง เฉิงไห่) ผมรักและภูมิใจในรากเหง้าวัฒนธรรมจีนที่อากงอาม่าส่งต่อมาให้ หลังจากเขียนเรื่องแซ่อึ้งของบ้านผมเองและตาราง 100 แซ่จีนอันดับแรกแล้ว ผมอยากให้ลูกหลานตระกูลอื่นได้มีเรื่องราวของแซ่ตัวเองเก็บไว้บ้าง จึงขออนุญาตรวบรวมข้อมูลเท่าที่พอจะหาได้ มาเขียนเป็นบทความของแซ่ตระกูลที่มีอยู่ในเมืองไทยทีละแซ่

ตั้งใจให้เป็นประโยชน์ต่อลูกหลานแต่ละตระกูล และเป็นอีกแรงหนึ่งในการช่วยคนไทยเชื้อสายจีนค้นหารากเหง้าของตัวเอง ข้อมูลส่วนใหญ่มาจากรายงานทะเบียนราษฎร์ของทางการจีน หนังสือและเว็บไซต์ของตระกูล งานวิชาการ และข่าวจากจีน ผมพยายามบอกไว้ทุกครั้งว่าเรื่องไหนเป็นตำนานหรือบันทึกของตระกูล และเรื่องไหนมีหลักฐานทางประวัติศาสตร์

ผมไม่ใช่นักประวัติศาสตร์ เป็นเพียงลูกหลานคนจีนคนหนึ่งที่อยากเห็นเรื่องเหล่านี้ถูกเก็บไว้ หากข้อมูลตระกูลใดผิดพลาด หรือพี่น้องบ้านไหนมีเรื่องราวที่อยากเพิ่มเติม แจ้งครอบครัวเราได้เลยครับ ผมจะแก้ไขและบันทึกไว้ในประวัติการแก้ไขท้ายบทความ เพื่อให้ข้อมูลสมบูรณ์ที่สุด และช่วยให้การศึกษารากเหง้าและวัฒนธรรมของแต่ละแซ่ง่ายขึ้นสำหรับทุกคน

ข้อมูลด่วนของแซ่เล็ก แซ่ลู่ (陆)

หัวข้อ	ข้อมูล
อักษรจีน	陆 (ตัวย่อ) / 陸 (ตัวเต็ม)
จีนกลาง	ลู่ (Lù)
แต้จิ๋ว	เล็ก (lêg8) เสียงพูดที่ใช้กับชื่อแซ่ ส่วน ลก (log8) เป็นเสียงอ่านหนังสือ
อันดับ / จำนวนคน	อันดับ 57 (ปี 2020) / ราว 5.16 ล้านคน (ประมาณการปี 2026 ±10%)
มณฑลที่มีมากที่สุด	กว่างซี
ถิ่นเดิมของตระกูล	อู๋จวิ้น 吴郡 (ซูโจว) / ผิงหยวน 平原 (ซานตง)
ภาษาอังกฤษ	Lu / Luk / Lok / Look

ตัวเลขเป็นค่าประมาณจากสถิติทางการจีน ไม่ใช่การนับหัวคนจริง เทียบกับแซ่อื่นได้ที่ ตาราง 100 แซ่จีน

เขียนและอ่านอย่างไร

"เล็ก" เป็นเสียงพูดแบบแต้จิ๋วของตัว 陆 พจนานุกรมแต้จิ๋ว Mogher บันทึกว่า lêg8 ส่วน log8 หรือ "ลก" เป็นเสียงอ่านหนังสือ ผมจึงใช้ "เล็ก" ตลอดบทความ นิตยสารศิลปวัฒนธรรมก็เรียก แซ่ลู่ (เล็ก) เช่นกัน

"เล็ก" ในชื่อแซ่ไม่เกี่ยวกับคำไทยที่แปลว่าตัวเล็ก เป็นเสียงแต้จิ๋วที่บังเอิญตรงกัน และตัว 陸 ยังใช้เป็นเลข "หก" แบบทางการเวลาเขียนจำนวนเงิน แต่ถ้าเป็นแซ่ต้องอ่านว่า ลู่

ตัวสะกด Lu ทำให้สับสนกับ แซ่โล้ว แซ่หลู (卢) ได้ง่าย 卢 แต้จิ๋วอ่านว่า โล้ว จีนกลางอ่านว่า หลู เป็นคนละแซ่กับ 陆 ส่วน 鲁 (จีนกลาง หลู่) และ 路 (จีนกลาง ลู่ เสียงเดียวกับ 陆) ก็เป็นคนละแซ่เช่นกัน

แซ่ลู่มาจากไหน

สายหลักที่ลำดับตระกูลส่วนใหญ่ยอมรับ เล่าว่าฉีเซวียนหวาง (齐宣王 จีนกลาง ฉีเซวียนหวาง — กษัตริย์รัฐฉียุครณรัฐ) มีโอรสองค์เล็กชื่อทง (田通 จีนกลาง เถียนทง) ได้ศักดินาที่ลู่เซียง (陆乡 จีนกลาง ลู่เซียง) ในเขตผิงหยวน (平原 จีนกลาง ผิงหยวน) มณฑลซานตง ลูกหลานจึงใช้ชื่อถิ่นเป็นแซ่ เรื่องนี้มาจากเอกสารของตระกูล เช่น บทความลำดับตระกูลแซ่ลู่แต้จิ๋ว หลักฐานร่วมสมัยค่อนข้างน้อย

แซ่ลู่ไม่ได้มีต้นเดียว วิกิพีเดียภาษาจีน รวบรวมไว้อีกหลายสาย ทั้งตำนานลู่จง (陆终 จีนกลาง ลู่จง) รัฐลู่หุน (陆浑 จีนกลาง ลู่หุน) และชนเผ่าเซียนเปยแซ่ปู้ลิ่วกู (步六孤 จีนกลาง ปู้ลิ่วกู) ที่เปลี่ยนเป็นแซ่ลู่สมัยเว่ยเหนือ ชาวจ้วงในกว่างซีก็ใช้แซ่นี้ คนแซ่ลู่สองคนจึงอาจไม่ได้มีบรรพชนเดียวกัน ต้องดูสมุดลำดับสกุลของแต่ละบ้าน

ส่วนที่คนแต้จิ๋วควรรู้ คือเจ้าชายทงสืบมาจากตระกูลเถียนแห่งฉี ซึ่งต้นสายคือเฉินหวาน (陈完 จีนกลาง เฉินหวาน) เจ้าชายรัฐเฉิน ชาวลู่บางท้องถิ่นจึงถือว่าตนเป็นสายย่อยของแซ่ตั้ง 陈 ซึ่งผมเขียนไว้แยกใน บทความแซ่ตั้ง

ถิ่นเดิมและชื่อหอบรรพชน

ถิ่นเดิมที่รู้จักกันดีที่สุดคืออู๋จวิ้น (吴郡 จีนกลาง อู๋จวิ้น — แถวซูโจว เจียงซู) ชื่อหอที่คนจีนรู้จักกันดีคือ "หวยจวี๋ถัง" (怀橘堂 จีนกลาง หวยจวี๋ถัง — หอผู้ซ่อนส้ม) มาจากเรื่องของลู่จี้ (陆绩 จีนกลาง ลู่จี้) เด็กหกขวบที่ไปเยี่ยมขุนศึกหยวนซู่ (袁术 จีนกลาง หยวนซู่) แล้วแอบเก็บส้มไว้ในอกเสื้อ ส้มตกลงพื้นตอนคำนับลา เมื่อถูกถามก็ตอบว่าอยากเอากลับไปให้แม่ เรื่องนี้อยู่ในจดหมายเหตุสามก๊ก 《三国志》 และมีใน รายการศัพท์วรรณคดี "ส้มของลู่"

เส้นทางสู่แต้จิ๋ว

เรื่องสายแต้จิ๋วต่อจากนี้มาจากเว็บไซต์ของตระกูล (中华陆氏网) เป็นหลัก ผมยังไม่พบเอกสารอื่นยืนยัน เว็บไซต์นั้นเล่าว่า ลู่ซิ่วฟู (陆秀夫 แต้จิ๋ว เล็กซิ่วฮู / จีนกลาง ลู่ซิ่วฟู) ขัดแย้งกับอัครเสนาบดีเฉินอี๋จง (陈宜中 จีนกลาง เฉินอี๋จง) จึงถูกลดตำแหน่งมาแต้จิ๋วในปี 1276 และให้ครอบครัวพักที่ย่านท่าเรือเพ็กบ่วง (辟望 — จีนกลาง ปี้ว่าง) ซึ่งปัจจุบันอยู่ในเท่งไฮ้ ปลายปีเดียวกันเขาถูกเรียกกลับไปถวายงาน ส่วน วิกิพีเดียภาษาอังกฤษ และ บทความยุทธนาวีหยาซาน บันทึกว่าในยุทธนาวีหยาซาน (崖山 จีนกลาง หยาซาน) ปี 1279 เขาแบกจักรพรรดิน้อยจ้าวปิ่ง (赵昺 จีนกลาง จ้าวปิ่ง) ซึ่งแซ่จ้าวเดียวกับ แซ่เตี่ย กระโดดลงทะเล

ตามบันทึกของตระกูล ปฐมบรรพชนสายแต้จิ๋วคือลู่เหยา (陆繇 จีนกลาง ลู่เหยา) บุตรคนโต ผู้ตั้งรกรากที่ไว่ซา (外砂 จีนกลาง ไว่ซา) ในเท่งไฮ้ ดู แผนที่การปกครองเท่งไฮ้ แล้วแตกสาขาไปทั่วแต้จิ๋ว เช่น เตี่ยเอี๊ย (潮阳 — จีนกลาง เฉาหยาง) และกิ๊กเอี๊ย (揭阳 — จีนกลาง เจียหยาง) ตระกูลเผยแพร่ว่าลูกหลานในแต้จิ๋วราว 30,000 คน และในอุษาคเนย์ ฮ่องกง มาเก๊า ไต้หวันอีกกว่า 20,000 คน เป็นตัวเลขของตระกูลเอง ไม่มีสถิติทางการรองรับ

ที่ตำบลซีหลู (西胪 จีนกลาง ซีหลู) ในเตี่ยเอี๊ย มีเรื่องที่เล่าต่อกันมา ช่วงต้นสาธารณรัฐ ตระกูลเฉินในท้องถิ่นวิวาทกันเองและต้องการเพิ่มกำลังคน จึงอ้างว่าลู่สืบมาจากเฉิน ทั้งชักชวนทั้งกดดันให้ชาวลู่เปลี่ยนไปใช้แซ่เฉิน โดยทำสัญญาว่าเมื่อเสียชีวิต ป้ายหลุมศพและการเซ่นไหว้จะกลับเป็นแซ่ลู่ จึงเกิดคำว่า "生陈死陆" (จีนกลาง เซิงเฉินสื่อลู่ — เป็นอยู่แซ่เฉิน ตายแล้วแซ่ลู่) เรื่องนี้มาจากเอกสารของตระกูลเอง ถ้าบรรพบุรุษมาจากซีหลูและใช้แซ่ตั้ง ก็อาจมีรากเป็นแซ่เล็กได้ แต่ต้องตรวจกับสมุดลำดับสกุลของบ้านนั้นก่อนสรุป

แซ่เล็กในเมืองไทย

ผมยังไม่พบทั้งสมาคมแซ่ลู่ในไทยและบุคคลไทยเชื้อสายจีนแซ่นี้ที่มีแหล่งยืนยันครับ ตัวเลขของตระกูลบอกว่ามีลูกหลานสายแต้จิ๋วไปอยู่อุษาคเนย์ ฮ่องกง มาเก๊า และไต้หวันรวมกว่า 20,000 คน จึงอาจมีคนไทยเชื้อสายแต้จิ๋วแซ่เล็กอยู่ ใครมีสมุดลำดับสกุลหรือรู้ชื่อหมู่บ้านเดิม ผมอยากให้ช่วยบอกครับ

ทุกวันนี้อยู่ที่ไหนในจีน

ตามรายงานของกระทรวงความมั่นคงสาธารณะจีนปี 2021 มณฑลที่มีคนแซ่ลู่มากที่สุดคือกว่างซี และบทความจีนเรื่องแซ่ใหญ่ของกว่างซีจัดให้เป็นแซ่ใหญ่อันดับ 6 ของมณฑล ในกวางตุ้งมีหมู่บ้านเฉียนก่าง (钱岗 จีนกลาง เฉียนก่าง) เขตฉงฮว่า กว่างโจว ที่ ข่าวของเว็บไซต์ต้าหยาง (大洋网) เล่าว่ามีอายุกว่า 800 ปี ชาวบ้านส่วนใหญ่แซ่ลู่และถือว่าสืบจากลู่ซิ่วฟู

บุคคลสำคัญแซ่ลู่

ผมคัดเฉพาะผู้ล่วงลับในประวัติศาสตร์ ชื่อเขียนตามจีนกลางเพราะยังไม่แน่ใจเสียงแต้จิ๋ว

ชื่อ	ยุค	เป็นที่รู้จักเพราะ
ลู่ซวิ่น (陆逊)	183–245	แม่ทัพง่อก๊กผู้ชนะเล่าปี่
ลู่อวี่ (陆羽)	733–804	"ปราชญ์ชา" ผู้เขียน 《茶经》 (ฉาจิง — ตำราชา)
ลู่ซิ่วฟู (陆秀夫)	1236–1279	อัครมหาเสนาบดีซ่งใต้ บรรพชนสายแต้จิ๋ว

ศึกอี๋หลิงที่ลู่ซวิ่นชนะเล่าปี่ อ่านเพิ่มได้ใน เล่าปี่ในมุมผู้บริหาร ส่วนแซ่ของเล่าปี่อยู่ใน แซ่เล้า และ ลู่อวี่ผู้เขียนตำราชา อ่านต่อที่วิกิพีเดียครับ

ธรรมเนียมและอาหาร

ผมไม่พบคำสอนหรืออาหารที่ผูกกับแซ่ลู่สายแต้จิ๋วโดยเฉพาะ ลูกหลานกินอาหารแต้จิ๋วทั่วไปครับ

คำถามที่พบบ่อย

แซ่เล็ก แซ่ลู่ มาจากไหน?

สายหลักสืบจากเจ้าชายทงแห่งรัฐฉี ผู้ได้ศักดินาที่ลู่เซียง มณฑลซานตง แล้วใช้ชื่อถิ่นเป็นแซ่ แต่ก็มีสายอื่นที่เกิดแยกกัน เช่น สายชนเผ่าเซียนเปย

แซ่เล็ก ภาษาจีนเขียนอย่างไร?

เขียนว่า 陆 ตัวย่อ หรือ 陸 ตัวเต็ม สำเนียงแต้จิ๋วอ่านว่า เล็ก จีนกลางอ่านว่า ลู่

แซ่เล็ก ภาษาอังกฤษสะกดอย่างไร?

ที่พบบ่อยคือ Lu ตามพินอิน ฮ่องกงใช้ Luk มาเก๊าใช้ Lok และมาเลเซียมีทั้ง Look และ Loke

แซ่เล็กเกี่ยวกับแซ่ตั้งหรือไม่?

เป็นคนละแซ่ แต่บรรพชนสายลู่เซียงสืบมาจากตระกูลเฉินแห่งรัฐฉีตามลำดับตระกูล ที่ซีหลูในแต้จิ๋วจึงมีเรื่องเล่า "เป็นอยู่แซ่ตั้ง ตายแล้วแซ่เล็ก"

แซ่เล็ก มีกี่คน เป็นแซ่ใหญ่ไหม?

ประมาณการปี 2026 ราว 5.16 ล้านคน อยู่อันดับ 57 ตามบัญชีทางการปี 2020 ถือเป็นแซ่ขนาดกลาง และมีมากที่สุดในกว่างซี

บทสรุป

แซ่เล็กไม่ได้ใหญ่ที่สุด แต่เล่าได้ครบทั้งความกตัญญูของเด็กที่ซ่อนส้ม ความภักดีของลู่ซิ่วฟู และลูกหลานที่ใช้แซ่อื่นตอนมีชีวิตแต่ขอกลับมาใช้แซ่เดิมตอนตาย

ถ้าท่านเป็นลูกหลานแซ่เล็กที่มีเรื่องเล่า ชื่อหมู่บ้านเดิม หรือสมุดลำดับสกุลที่ต่างออกไป แจ้งครอบครัวเรา ได้เลยครับ

แหล่งข้อมูลและอ่านเพิ่มเติม

• วิกิพีเดียภาษาจีน เรื่องแซ่ 陆 (สายต้นกำเนิดและการสะกดต่างประเทศ)
• พจนานุกรมแต้จิ๋ว Mogher ตัว 陆 (เสียง lêg8 และ log8)
• Wiktionary ตัว 陸 (เสียงอ่านในแต่ละสำเนียง)
• นิตยสารศิลปวัฒนธรรม เรื่องแซ่ลู่ (เล็ก)
• ลำดับตระกูลแซ่ลู่แต้จิ๋ว (中华陆氏网 ผู้เผยแพร่: ตระกูล)
• ข่าวสุสานลู่ซิ่วฟูถูกทำลาย (海外网 2017)
• ข่าวหมู่บ้านเฉียนกั่ง ฉงฮว่า (大洋网 2025)
• Lu Xiufu (Wikipedia)