แซ่ลิ้ว แซ่หลิ่ว (柳) มาจากไหน? ประวัติตระกูลหลิ่ว จากซานซีสู่แต้จิ๋ว

แซ่หลิ่วเขียนด้วยอักษร 柳 ที่แปลว่า "ต้นหลิว" จีนกลางอ่านว่า "หลิ่ว" (Liǔ) ส่วนสำเนียงแต้จิ๋วอ่านว่า "ลิ้ว" (liu2) ซึ่งเป็นการถอดเสียงตามหลักการอ่านแต้จิ๋ว ยังไม่พบการใช้เป็นชื่อแซ่ในเอกสารไทย ประมาณการปี 2026 มีคนแซ่นี้ในจีนราว 1.38 ล้านคน อันดับประมาณ ~136

ที่ผมสนใจคือแซ่นี้มีสายที่ลงหลักในเตี่ยเอี๊ย (潮阳 เฉาหยาง) มาตั้งแต่สมัยซ่งใต้ตามบันทึกของตระกูล และแซ่หลิ่ว (柳) เป็นคนละแซ่กับแซ่หลิว (刘)

ประเด็นสำคัญ

• 柳 จีนกลางอ่าน "หลิ่ว" แต้จิ๋วอ่าน "ลิ้ว" (ถอดเสียง) เป็นคนละแซ่กับ 刘 (เล้า/หลิว)
• ต้นแซ่คือหลิ่วเซี่ยฮุ่ยแห่งแคว้นหลู่ ถิ่นเดิมของตระกูลคือเหอตง ชื่อหอหลักคือ 河东堂
• ตระกูลหลิ่วแห่งเหอตงมีนักประพันธ์หลิ่วจงหยวนและนักพู่กันหลิ่วกงเฉวียน
• สายแต้จิ๋วตามบันทึกของตระกูลมีสองสาย คือหลิ่วเยว่ซี (ค.ศ. 1264) และหลิ่วเหวยเจิ้ง (ต้นหมิง) ที่เตี่ยเอี๊ย
• ยังไม่พบสมาคมหรือศาลบรรพชนแซ่ลิ้วที่มีที่อยู่ ทั้งในแต้จิ๋วและในไทย

ก่อนอ่าน: ทำไมผมเขียนเรื่องแซ่ของตระกูลต่าง ๆ

ผม ธนินพงษ์ ศุภพิทักษ์พงษ์ (MingPaPa) เป็นคนแต้จิ๋ว แซ่ 黃 (แต้จิ๋ว อึ้ง / จีนกลาง หวง) บรรพบุรุษมาจากเท่งไฮ้ (澄海 — จีนกลาง เฉิงไห่) ผมรักและภูมิใจในรากเหง้าวัฒนธรรมจีนที่อากงอาม่าส่งต่อมาให้ หลังจากเขียนเรื่องแซ่อึ้งของบ้านผมเองและตาราง 168 แซ่จีนแล้ว ผมอยากให้ลูกหลานตระกูลอื่นได้มีเรื่องราวของแซ่ตัวเองเก็บไว้บ้าง จึงขออนุญาตรวบรวมข้อมูลเท่าที่พอจะหาได้ มาเขียนเป็นบทความของแซ่ตระกูลที่มีอยู่ในเมืองไทยทีละแซ่

ตั้งใจให้เป็นประโยชน์ต่อลูกหลานแต่ละตระกูล และเป็นอีกแรงหนึ่งในการช่วยคนไทยเชื้อสายจีนค้นหารากเหง้าของตัวเอง ข้อมูลส่วนใหญ่มาจากรายงานทะเบียนราษฎร์ของทางการจีน หนังสือและเว็บไซต์ของตระกูล งานวิชาการ และข่าวจากจีน ผมพยายามบอกไว้ทุกครั้งว่าเรื่องไหนเป็นตำนานหรือบันทึกของตระกูล และเรื่องไหนมีหลักฐานทางประวัติศาสตร์

ผมไม่ใช่นักประวัติศาสตร์ เป็นเพียงลูกหลานคนจีนคนหนึ่งที่อยากเห็นเรื่องเหล่านี้ถูกเก็บไว้ หากข้อมูลตระกูลใดผิดพลาด หรือพี่น้องบ้านไหนมีเรื่องราวที่อยากเพิ่มเติม แจ้งครอบครัวเราได้เลยครับ ผมจะแก้ไขและบันทึกไว้ในประวัติการแก้ไขท้ายบทความ เพื่อให้ข้อมูลสมบูรณ์ที่สุด และช่วยให้การศึกษารากเหง้าและวัฒนธรรมของแต่ละแซ่ง่ายขึ้นสำหรับทุกคน

ข้อมูลด่วนแซ่ลิ้ว แซ่หลิ่ว (柳)

หัวข้อ	ข้อมูล
อักษรจีน	柳 ตัวย่อและตัวเต็มเหมือนกัน (รูปแปร 栁 พบในจารึกโบราณ)
จีนกลาง	หลิ่ว (Liǔ เสียงที่ 3)
แต้จิ๋ว	ลิ้ว (liu2 ตรงกันทุกถิ่นแต้จิ๋ว) ถอดเสียงตามหลักการอ่านแต้จิ๋ว ยังไม่พบการใช้เป็นชื่อแซ่ในเอกสารไทย
ภาษาอังกฤษ	Liu, Lau (สิงคโปร์และมาเลเซีย Lew หรือ Liew · เกาหลี Yoo หรือ Ryu)
อันดับในจีน	อันดับประมาณ ~136 (ทางการจีนประกาศเพียง 100 อันดับ)
จำนวนคน	ราว 1.38 ล้านคน (ประมาณการปี 2026 ช่วง ±10% ราว 1.24–1.52 ล้านคน)
มณฑลที่มีมากที่สุด	หูเป่ย (ข้อมูลฝูซี 2013)
ถิ่นเดิมของตระกูล	เหอตง (河东) ซานซีตะวันตกเฉียงใต้
ชื่อหอ	河东堂 · 愈思堂 · 三豪堂

ถ้าอยากเทียบจำนวนคนกับแซ่อื่น ดูได้ในตาราง 168 แซ่จีน

แซ่หลิ่ว ภาษาจีนเขียนอย่างไร อ่านว่าอะไร

แซ่หลิ่วเขียนว่า 柳 ใช้ตัวเดียวกันทั้งจีนแผ่นดินใหญ่ ไต้หวัน และฮ่องกง เป็นอักษรเดียวกับคำว่า "ต้นหลิว" ในศิลาจารึกโบราณบางครั้งเขียนเป็นรูปแปร 栁 แต่ในฐานะแซ่ ชื่อนี้มาจากชื่อเมืองศักดินา "柳下" ของบรรพชนในยุคชุนชิว

ชื่อจีนกลาง หลิ่ว ตรงกับการสะกด Liu ส่วนชื่อแต้จิ๋ว ลิ้ว มาจากเสียง liu2 ที่ Wiktionary หน้าอักษร 柳 และพจนานุกรม Mogher ให้ไว้ตรงกันทุกถิ่น กวางตุ้งอ่าน lau5 ฮ่องกงจึงสะกด Lau

ลิ้ว (柳) ไม่ใช่เล้า (刘)

ในจีนกลาง แซ่หลิ่ว (柳) กับแซ่หลิว (刘) ต่างกันแค่วรรณยุกต์ สะกดอังกฤษ Liu เหมือนกัน และฮ่องกงก็สะกด Lau เหมือนกันทั้งคู่ ใครเป็นแซ่ 刘 อ่านต่อได้ที่บทความแซ่เล้า แซ่หลิว (刘)

ส่วนในสำเนียงแต้จิ๋ว แซ่ลิ้วยังออกเสียงใกล้แซ่เลี่ยว (廖) และ "Lim Clansmen Association" ในเอกสารไทยคือแซ่ลิ้ม (林) ไม่ใช่แซ่ลิ้ว ชื่ออย่าง 柳州 (เมืองในกว่างซี) 柳体 (ลายมือแบบหลิ่วกงเฉวียน) หรือหมู่บ้าน 柳岗村 ในเตี่ยเอี๊ย ก็ไม่ใช่ชื่อแซ่ ทางเดียวที่แน่ใจคือดูอักษรจีนบนป้ายบรรพชน

แซ่หลิ่ว มาจากไหน

ตามวิกิพีเดียภาษาจีนหน้าแซ่หลิ่ว บรรพชนสายหลักคือจั่นฉิน (展禽) ผู้สืบสายจากโจวกง ท่านเป็น "士师" (ผู้พิพากษา) ของแคว้นหลู่ ได้ศักดินาที่ "柳下" และได้สมัญญาว่า "惠" คนจึงเรียกท่านว่าหลิ่วเซี่ยฮุ่ย (柳下惠) ลูกหลานใช้ชื่อเมืองศักดินาเป็นแซ่

หลิ่วเซี่ยฮุ่ยเป็นแบบอย่างของความซื่อตรงในคัมภีร์หลุนอวี่และเม่งจื๊อ ซึ่งยกย่องท่านว่า "圣之和者" (ปราชญ์แห่งความปรองดอง)

นอกจากนี้ยังมีชนกลุ่มน้อยที่ใช้แซ่นี้ และบุคคลที่เปลี่ยนมาใช้แซ่หลิ่วเป็นรายคน เช่น นักเล่านิทานหลิ่วจิ้งถิง (柳敬亭) ที่เดิมแซ่ 曹

สาย	บรรพชน / เหตุการณ์	ยุค	ตำนานหรือหลักฐาน
แคว้นหลู่ (姬)	หลิ่วเซี่ยฮุ่ย (展禽)	ชุนชิว	ตัวบุคคลมีในคัมภีร์ขงจื๊อ การสืบสายเป็นขนบของตำราแซ่
ชนกลุ่มน้อย	มองโกล 鄂柳特 · อี๋ แม้ว สุ่ย	หยวน – ชิง	มีในเอกสาร แต่ไม่ละเอียด
เปลี่ยนแซ่รายบุคคล	柳敬亭 · 柳如是	ปลายหมิง	มีเอกสาร (เป็นบุคคล ไม่ใช่สายตระกูล)

ถิ่นเดิมและชื่อหอบรรพชน

ถิ่นเดิมของตระกูลหลิ่วคือเหอตง (河东) ทางตะวันตกเฉียงใต้ของมณฑลซานซี ตามเว็บของตระกูล ลูกหลานหลิ่วเซี่ยฮุ่ยอยู่ทางตะวันตกของซานตงราว 400 ปี จนสมัยจิ๋นซีฮ่องเต้จึงย้ายไปเหอตง

"河东柳氏" (ตระกูลหลิ่วแห่งเหอตง) เป็นตระกูลขุนนางชั้นนำตั้งแต่ฮั่นถึงถัง จนถึงสองบุคคลระดับประวัติศาสตร์ คือนักประพันธ์หลิ่วจงหยวน (柳宗元) ที่ได้ฉายาว่า "柳河东" และนักพู่กันหลิ่วกงเฉวียน (柳公权) ที่ได้บรรดาศักดิ์ "河东郡公"

ชื่อหอ	เรื่องราว
河东堂	ตั้งตามถิ่นเดิมเหอตง เป็นชื่อหอหลักทั่วประเทศ
กลอนคู่ "文宗世泽，笔正家声"	ท่อนแรกยกย่องหลิ่วจงหยวน "ผู้นำวรรณกรรม" ท่อนหลังมาจากคำตอบของหลิ่วกงเฉวียนต่อจักรพรรดิถังมู่จงว่า "心正则笔正" (ใจตรง พู่กันจึงตรง)
愈思堂 · 三豪堂	ชื่อหออื่นที่พบในแหล่งเดียว ไม่มีรายละเอียดที่มา

ที่มาของกลอนคู่นี้ดูได้ในหน้าชื่อหอแซ่หลิ่วของเว็บจู๋ผู่

เส้นทางลงใต้ จากเหอตงสู่เตี่ยเอี๊ย

ก่อนสมัยถัง แซ่หลิ่วกระจายถึงเสฉวน กว่างซี และฝูเจี้ยนแล้ว ราวปี 668–670 มีนายทหารแซ่หลิ่วจากกู้ซื่อ (固始) เหอหนาน ร่วมทัพตระกูลเฉินเข้าไปบุกเบิกจางโจว ฝูเจี้ยน

สองสายแซ่ลิ้วในแต้จิ๋ว

ข้อมูลส่วนนี้มาจากบทความ "潮汕柳氏来自山西" (แซ่หลิ่วแต้จิ๋วมาจากซานซี) บนเว็บของตระกูล เผยแพร่ปี 2016 จึงเป็นข้อมูลตามบันทึกของตระกูล

สายที่ 1 หลิ่วเยว่ซี (柳月溪) สมัยซ่งใต้ ชาวเหอตง ซานซี ลงใต้มาในปี ค.ศ. 1264 ตั้งรกรากที่ 新兴乡洋内和美 อำเภอเตี่ยเอี๊ย ปัจจุบันคือตำบลเสียซาน (峡山) ทายาทรุ่นที่ 14 ชื่อ 柳家德 ย้ายไปไห่เหมิน (海门) และบางส่วนย้ายไปเจี๋ยสือ (碣石) อำเภอลู่เฟิง (陆丰) ซึ่งปัจจุบันขึ้นกับเมืองซ่านเหว่ย (汕尾) ไม่อยู่ในสามเมืองแต้จิ๋ว

สายที่ 2 หลิ่วเหวยเจิ้ง (柳惟政) ต้นหมิง ชาวเหอตงที่ย้ายเข้าฝูเจี้ยนในปลายหยวน อยู่ที่ผูเถียน (莆田) สอบได้จิ้นซื่อสมัยหงอู่ แล้วมารับตำแหน่ง "河泊所大使" ของอำเภอเตี่ยเอี๊ย ผู้ดูแลภาษีชาวประมงและครัวเรือนทางน้ำ สำนักงานอยู่ที่เหอผิง (和平) ซึ่งบทความระบุว่าเป็นสำนักงานใหญ่ที่สุดในแต้จิ๋วขณะนั้น

เมื่อครบวาระ ท่านกับบุตรสามคนแรก (云油 云洞 云川) ลงหลักที่เหอผิง เป็นต้นสายที่สองของแซ่ลิ้วแต้จิ๋ว ต่อมาลูกหลานกระจายไปเสียซาน ไปย่าน 柳厝园 นอกประตูเหนือเมืองเตี่ยเอี๊ยในสมัยเฉียนหลง และไปตั้งหมู่บ้าน 蚝焦 (ปัจจุบันหมู่บ้าน 湖东 ตำบลเหอซี 河溪)

ลูกหลานสายนี้ขึ้นชื่อเรื่องเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่ง อักษร "蚝" (หอยนางรม) ในชื่อหมู่บ้านก็สะท้อนอาชีพนี้

คนแซ่ลิ้วในเขตเฉาซ่านทุกวันนี้

ตำบลเสียซานและเหอผิงเดิมอยู่ในอำเภอเตี่ยเอี๊ย ปัจจุบันอยู่ในเขตเฉาหนาน (潮南区) เมืองซัวเถา (汕头 ซ่านโถว) ส่วนเหอซี ไห่เหมิน และเหมียนเฉิง (棉城) ยังอยู่ในเขตเตี่ยเอี๊ย

บทความของตระกูลประเมินว่ามีคนแซ่ลิ้วในเขตเฉาซ่าน (潮汕) ราว 11,200 คน

พื้นที่	จำนวนโดยประมาณ	ย่านที่อยู่หนาแน่น
เขตเฉาหนาน ซัวเถา	3,600+	เสียซาน · เหอผิง
เขตเตี่ยเอี๊ย ซัวเถา	2,500+	เหอซี · ไห่เหมิน · เหมียนเฉิง
เขตเมืองกิ๊กเอี๊ย (揭阳 เจียหยาง)	ราว 2,000	–
หลงหูและเหาเจียง ซัวเถา	ราว 1,500	–
เซียงเฉียว เมืองแต้จิ๋ว (潮州 เฉาโจว)	ราว 500	–
แต้อัว (潮安 เฉาอาน)	ราว 400	–
โผวเล้ง (普宁 ผู่หนิง)	ราว 400	หลิวซา · หนานซี
เท่งไฮ้ (澄海 เฉิงไห่)	150+	–
หนานอ้าว (南澳)	ราว 100	–

แซ่ลิ้ว (หลิ่ว) ในประเทศไทย

ในรายชื่อสมาคมสมาชิกของสหสมาคมตระกูลแซ่แห่งประเทศไทย (泰華各姓宗親總會聯合會) ยังไม่พบสมาคมตระกูลแซ่หลิ่ว (ข้อมูลราวปี 2009–2011 อาจไม่เป็นปัจจุบัน) รายชื่อบนเว็บ thaicn (ฉบับเก็บถาวรปี 2020) ก็ไม่มี และยังไม่พบนามสกุลไทยที่มีแหล่งยืนยันว่ามาจากแซ่ลิ้ว

เตี่ยเอี๊ยเป็นถิ่นต้นทางของคนไทยเชื้อสายแต้จิ๋วจำนวนมาก ถ้าบ้านไหนเป็นแซ่ลิ้วที่เขียนว่า 柳 อากงอาม่ามาจากเสียซาน เหอผิง เหอซี หรือไห่เหมิน หรือมีป้าย "河东堂" อยู่ในบ้าน เรื่องของบ้านนั้นคือหลักฐานที่ยังไม่มีใครบันทึกไว้

ทุกวันนี้คนแซ่หลิ่วอยู่ที่ไหนในจีน

ข้อมูลฝูซี 2013 ระบุว่าหูเป่ยมีคนแซ่หลิ่วมากที่สุด

พื้นที่	ความสำคัญ
หูเป่ย	มากที่สุดตามฝูซี 2013
ซานตง เจียงซู เจ้อเจียง	รวมกับหูเป่ยราว 34.9% ตามวิกิพีเดียภาษาจีน
ซานซี	หย่งจี้ อวิ้นเฉิง ถิ่นตระกูลเหอตง
ฝูเจี้ยน	จางโจว ผูเถียน ฝูโจว ฉงอัน
กวางตุ้ง (เฉาซ่าน)	ราว 1.12 หมื่นคนตามบทความของตระกูล

ชื่อเมืองหลิ่วโจว (柳州)ไม่ได้มาจากแซ่หลิ่ว แต่ตั้งในปี 634 ก่อนหลิ่วจงหยวนจะมาเป็นเจ้าเมืองเกือบ 200 ปี

บุคคลสำคัญแซ่หลิ่ว

บุคคล	ยุค	บทบาท
หลิ่วเซี่ยฮุ่ย (柳下惠 / 展禽)	ชุนชิว	ผู้พิพากษาแคว้นหลู่ ต้นแซ่ ได้สมญาว่า "和圣"
หลิ่วจงหยวน (柳宗元)	ค.ศ. 773–819	นักประพันธ์ร้อยแก้ว หนึ่งในแปดยอดนักประพันธ์ถัง–ซ่ง ถูกลดตำแหน่งไปเป็นเจ้าเมืองหลิ่วโจวและสิ้นชีวิตที่นั่น
หลิ่วกงเฉวียน (柳公权)	ค.ศ. 778–865	นักพู่กันผู้สร้างลายมือแบบ "柳体" ผลงานดังคือศิลาจารึก《玄秘塔碑》
หลิ่วหย่ง (柳永)	ซ่งเหนือ	กวีบทเพลงฉือชาวฉงอัน ฝูเจี้ยน
หลิ่วหรูซื่อ (柳如是)	ค.ศ. 1618–1664	กวีหญิงและจิตรกรปลายหมิง เดิมแซ่ 杨
หลิ่วย่าจื่อ (柳亚子)	ค.ศ. 1887–1958	กวี ผู้ก่อตั้งสมาคมกวี "南社"

อ่านประวัติหลิ่วจงหยวนและหลิ่วกงเฉวียนเพิ่มเติมได้ในวิกิพีเดียภาษาอังกฤษ

ธรรมเนียม คำสอน และอาหาร

อาหาร

ยังไม่พบอาหารประจำตระกูลหรืออาหารงานไหว้บรรพชนของแซ่หลิ่ว แต่มีอาหารที่มีตำนานผูกกับหลิ่วจงหยวนสมัยเป็นเจ้าเมืองหลิ่วโจว

• 牛腊巴 (เนื้อวัวอบแห้งแบบหลิ่วเฉิง) ตามบทความของเว็บพยากรณ์อากาศจีนหน้าของดีกว่างซี ตำนานเล่าว่าเจ้าของโรงเตี๊ยมที่อำเภอหลิ่วเฉิงนำเนื้อวัวอบสูตรประจำบ้านมาเลี้ยงหลิ่วจงหยวน ปัจจุบันอาหารนี้เป็นมรดกวัฒนธรรมระดับเมือง
• 螺蛳粉 (ก๋วยเตี๋ยวหอยขมหลิ่วโจว) มีเรื่องเล่าผูกกับหลิ่วจงหยวน แต่เป็นตำนานสมัยใหม่ ประวัติที่มีเอกสารของก๋วยเตี๋ยวจานนี้เริ่มในศตวรรษที่ 20

ส่วนแซ่ลิ้วแต้จิ๋วที่อยู่ริมทะเลแถบเสียซาน เหอซี และไห่เหมิน และขึ้นชื่อเรื่องเพาะเลี้ยงหอยนางรม อาหารทะเลแต้จิ๋วอย่างหอยทอด (蚝烙) จึงเป็นบริบทที่ใกล้ตัว แต่ไม่ใช่อาหารประจำตระกูล

คำสอนประจำตระกูล

"柳氏家训" ของตระกูลหลิ่วแห่งเหอตงสมัยถัง ถูกยกว่ามีชื่อเสียงเทียบกับ《颜氏家训》 (คำสอนตระกูลเหยียน) ตามบทความคำสอนตระกูลหลิ่วของโซ่วหู หลิ่วกงชั่ว (柳公绰) วางธรรมเนียมให้ลูกหลานมาคารวะทุกเช้า ตอนค่ำให้อ่านคัมภีร์และประวัติศาสตร์แล้วอภิปราย ส่วนหลิ่วผิน (柳玭) เขียนเตือนว่า

门高则自骄，族盛则人窥嫉。

แปลว่า "ตระกูลสูงมักหยิ่งผยอง ตระกูลใหญ่มักถูกจ้องริษยา" จึงต้องฝึกตนให้ถึงที่สุด เรียนให้มั่นคง สมุดลำดับสกุล《京江柳氏宗谱》(1891) ของสายเจิ้นเจียงยังคัดคำสอนเหล่านี้ไว้

ลำดับชื่อรุ่นและการไหว้

ยังไม่พบลำดับชื่อรุ่นฉบับเต็มของแซ่หลิ่ว แต่เห็นการใช้อักษรร่วมในสายแต้จิ๋ว เช่น บุตรของหลิ่วเหวยเจิ้งชื่อ 云油 云洞 云川 และสายสมัยเฉียนหลง 昌睦 昌隆 ยังไม่พบวันไหว้บรรพชนเฉพาะของแซ่นี้

คำถามที่พบบ่อย

แซ่หลิ่ว ภาษาจีนเขียนอย่างไร?

เขียนว่า 柳 ตัวย่อและตัวเต็มเหมือนกัน แปลว่า "ต้นหลิว" อย่าสับสนกับแซ่ 刘 (หลิว หรือ เล้า) ซึ่งเป็นคนละแซ่

แซ่หลิ่ว แต้จิ๋วอ่านว่าอะไร?

สำเนียงแต้จิ๋วอ่านว่า "ลิ้ว" (liu2) เป็นการถอดเสียงตามหลักการอ่านแต้จิ๋ว ยังไม่พบการใช้เป็นชื่อแซ่ในเอกสารไทย ต่างจากแซ่ 刘 ที่แต้จิ๋วอ่านว่า "เล้า"

แซ่ลิ้ว จีนกลางอ่านว่าอะไร?

จีนกลางอ่านว่า "หลิ่ว" (Liǔ เสียงที่ 3) แซ่ลิ้วกับแซ่หลิ่วจึงเป็นแซ่ 柳 เดียวกัน และต่างจากแซ่ "หลิว" (刘 Liú เสียงที่ 2)

แซ่หลิ่ว มาจากไหน?

สายหลักมาจากหลิ่วเซี่ยฮุ่ยแห่งแคว้นหลู่ที่ได้ศักดินาที่ "柳下" ลูกหลานใช้ชื่อเมืองเป็นแซ่ ต่อมาย้ายไปเหอตงในซานซี

แซ่ลิ้วมีสายแต้จิ๋วไหม?

มีตามบันทึกของตระกูล คือสายหลิ่วเยว่ซีที่เข้ามาเตี่ยเอี๊ยในปี 1264 และสายหลิ่วเหวยเจิ้งสมัยต้นหมิง

ในไทยมีสมาคมแซ่ลิ้วไหม?

ยังไม่พบในรายชื่อสมาคมสมาชิกของสหสมาคมตระกูลแซ่แห่งประเทศไทย (ข้อมูลราวปี 2009–2011 อาจไม่เป็นปัจจุบัน) และยังไม่พบนามสกุลไทยที่มีหลักฐานว่ามาจากแซ่นี้

บทสรุป

แซ่หลิ่วเริ่มจากหลิ่วเซี่ยฮุ่ยแห่งแคว้นหลู่ เติบโตเป็นตระกูลขุนนางแห่งเหอตง และตามบันทึกของตระกูล มีสองสายที่ลงหลักในเตี่ยเอี๊ยตั้งแต่ซ่งใต้และต้นหมิง ลูกหลานยังอยู่แถบเสียซานและเหอซีจนทุกวันนี้

ในไทยยังไม่พบสมาคมแซ่นี้ ถ้าลูกหลานแซ่ลิ้วคนไหนมีเรื่องเล่า มีชื่อหมู่บ้านเดิมในเตี่ยเอี๊ย มีป้ายหอ "河东堂" หรือมีข้อมูลที่ต่างออกไป ช่วยแจ้งครอบครัวเราได้เลยครับ

แหล่งข้อมูลและอ่านเพิ่มเติม

• แซ่หลิ่วแต้จิ๋วมาจากซานซี 潮汕柳氏来自山西 (族谱网 中华柳氏网 แหล่งของตระกูล 2016)
• แซ่หลิ่ว 柳姓 ต้นกำเนิดและการกระจายตัว (วิกิพีเดียภาษาจีน)
• หลิ่วเซี่ยฮุ่ย 柳下惠 (วิกิพีเดียภาษาจีน)
• ตระกูลหลิ่วแห่งเหอตง 河东柳氏 (วิกิพีเดียภาษาจีน)
• ที่มาและการอพยพของแซ่หลิ่ว 柳姓的来源 柳姓起源 (大家找)
• ชื่อหอและกลอนคู่ของแซ่หลิ่ว 姓柳的堂号是什么 (族谱网)
• คำสอนตระกูลหลิ่ว 柳氏家训 治家典范 (搜狐 2018)
• คำสอนตระกูลหลิ่วกับสมุดลำดับสกุลเจิ้นเจียง 柳氏家训后世垂范 (族谱网 แหล่งของตระกูล)
• เมืองหลิ่วโจว 柳州市 (วิกิพีเดียภาษาจีน)
• ของดีหลิ่วเฉิง เนื้อวัวอบ 牛腊巴 (中国天气网)
• คำอ่านอักษร 柳 ในแต่ละสำเนียง (Wiktionary)
• รายชื่อสมาคมสมาชิกสหสมาคมตระกูลแซ่แห่งประเทศไทย (泰華各姓宗親總會聯合會 ข้อมูลราว 2009–2011)