แซ่เล้ง (龙 — จีนกลาง หลง) เป็นแซ่ที่แปลว่า "มังกร" ตัวเต็มเขียนว่า 龍 สำเนียงแต้จิ๋วอ่านว่า "เล้ง" ส่วนจีนกลางอ่านว่า "หลง" เป็นแซ่เดียวกัน ประมาณการปี 2026 มีคนแซ่นี้ราว 3.04 ล้านคน อยู่อันดับ 81 ของจีน
แซ่นี้มีตำนานผู้เลี้ยงมังกรในหนังสือโบราณ แต่คนแซ่หลงในจีนทุกวันนี้จำนวนมากเป็นชาวม้ง ต้ง และอี๋ ส่วนสายแต้จิ๋วผมยังไม่พบหลักฐานชัดเจน จะเล่าเท่าที่พบและบอกตรง ๆ ว่าตรงไหนยังเป็นช่องว่างครับ
แซ่เล้งหรือแซ่หลง คืออักษร 龙 (ตัวเต็ม 龍) แปลว่ามังกร แต้จิ๋วอ่านว่าเล้ง จีนกลางอ่านว่าหลง เป็นแซ่อันดับ 81 ของจีน มีคนราว 3.04 ล้านคน (ประมาณการปี 2026) ตำราตระกูลเล่าว่ามีต้นสายจากผู้เลี้ยงมังกรในยุคพระเจ้าซุ่น และมีถิ่นเดิมที่อู่หลิง มณฑลหูหนาน แต่คนแซ่นี้ส่วนใหญ่ในปัจจุบันอยู่ทางกุ้ยโจว หูหนาน และเสฉวน ส่วนในแต้จิ๋วและในไทยยังไม่พบหลักฐานสายแซ่หลงที่ชัดเจน
ประเด็นสำคัญ
- แซ่เล้งกับแซ่หลงคืออักษร 龙 ตัวเดียวกัน ภาษาอังกฤษพบทั้ง Long, Lung, Loong และ Leng
- ตำนานเล่าถึงผู้เลี้ยงมังกรสองสาย กับขุนนางชื่อ "หลง" ของพระเจ้าซุ่น แต่คนแซ่นี้จำนวนมากในปัจจุบันมาจากชนชาติส่วนน้อยที่ใช้แซ่ฮั่น
- ถิ่นเดิมของตระกูลที่ตำราระบุบ่อยที่สุดคืออู่หลิง (ฉางเต๋อ หูหนาน) ชื่อหอที่พบมากคือ 武陵堂
- สายที่มีหลักฐานในจีนใต้คือสายกว่างโจวและสายเหวินชาง ไหหลำ ส่วนสายแต้จิ๋วผมยังไม่พบ
- สมาคม 龍岡 ในกรุงเทพฯ ไม่ใช่สมาคมแซ่หลง แต่เป็นสมาคมของสี่แซ่ที่ผูกกับสามก๊ก
ก่อนอ่าน: ทำไมผมเขียนเรื่องแซ่ของตระกูลต่าง ๆ
ผม ธนินพงษ์ ศุภพิทักษ์พงษ์ (MingPaPa) เป็นคนแต้จิ๋ว แซ่ 黃 (แต้จิ๋ว อึ้ง / จีนกลาง หวง) บรรพบุรุษมาจากเท่งไฮ้ (澄海 — จีนกลาง เฉิงไห่) ผมรักและภูมิใจในรากเหง้าวัฒนธรรมจีนที่อากงอาม่าส่งต่อมาให้ หลังจากเขียนเรื่องแซ่อึ้งของบ้านผมเองและตาราง 100 แซ่จีนอันดับแรกแล้ว ผมอยากให้ลูกหลานตระกูลอื่นได้มีเรื่องราวของแซ่ตัวเองเก็บไว้บ้าง จึงขออนุญาตรวบรวมข้อมูลเท่าที่พอจะหาได้ มาเขียนเป็นบทความของแซ่ตระกูลที่มีอยู่ในเมืองไทยทีละแซ่
ตั้งใจให้เป็นประโยชน์ต่อลูกหลานแต่ละตระกูล และเป็นอีกแรงหนึ่งในการช่วยคนไทยเชื้อสายจีนค้นหารากเหง้าของตัวเอง ข้อมูลส่วนใหญ่มาจากรายงานทะเบียนราษฎร์ของทางการจีน หนังสือและเว็บไซต์ของตระกูล งานวิชาการ และข่าวจากจีน ผมพยายามบอกไว้ทุกครั้งว่าเรื่องไหนเป็นตำนานหรือบันทึกของตระกูล และเรื่องไหนมีหลักฐานทางประวัติศาสตร์
ผมไม่ใช่นักประวัติศาสตร์ เป็นเพียงลูกหลานคนจีนคนหนึ่งที่อยากเห็นเรื่องเหล่านี้ถูกเก็บไว้ หากข้อมูลตระกูลใดผิดพลาด หรือพี่น้องบ้านไหนมีเรื่องราวที่อยากเพิ่มเติม แจ้งครอบครัวเราได้เลยครับ ผมจะแก้ไขและบันทึกไว้ในประวัติการแก้ไขท้ายบทความ เพื่อให้ข้อมูลสมบูรณ์ที่สุด และช่วยให้การศึกษารากเหง้าและวัฒนธรรมของแต่ละแซ่ง่ายขึ้นสำหรับทุกคน
ข้อมูลด่วนแซ่เล้ง (แซ่หลง)
| หัวข้อ | ข้อมูล |
|---|---|
| อักษรจีน | ตัวย่อ 龙 / ตัวเต็ม 龍 (แปลว่า มังกร) |
| จีนกลาง · แต้จิ๋ว | Lóng หลง · lêng5 เล้ง |
| ภาษาอังกฤษ | Long, Lung, Loong, Leng |
| อันดับในจีน | อันดับ 81 (ข้อมูลทางการปี 2020) |
| จำนวนคน | ราว 3.04 ล้านคน (ประมาณการปี 2026 ±10%) |
| ถิ่นเดิม · ชื่อหอ | 武陵 อู่หลิง (ฉางเต๋อ หูหนาน) · 武陵堂, 纳言堂 |
ตัวเลข 3.04 ล้านคนเป็นค่าประมาณจากสถิติทะเบียนบ้านของจีน ไม่ใช่ตัวเลขที่ใครนับจริง
แซ่เล้งเขียนและอ่านอย่างไร
ตัวย่อเขียน 龙 ตัวเต็มเขียน 龍 ความหมายคือมังกร (คำอ่านทุกสำเนียงดูได้ใน Wiktionary) จีนกลางอ่านว่า "หลง" แต้จิ๋วอ่านว่า "เล้ง" (lêng5) เสียงที่ 5 เหมือนที่ 林 อ่านว่า "ลิ้ม" วิกิพีเดียไทยเรียกตัวละครเซียวเหล่งนึ่ง (小龙女) ในมังกรหยกว่า สตรีแซ่เล้ง ส่วนวัดเล่งเน่ยยี่ (龍蓮寺) หรือวัดมังกรกมลาวาส ย่านเยาวราช ใช้ 龍 ในความหมายมังกร ไม่ใช่แซ่ แต่ช่วยจำเสียงแต้จิ๋วได้
ข้อควรระวัง ถ้าเห็น "แซ่เล้ง" โดยไม่มีอักษรจีนกำกับ อย่าเพิ่งสรุปว่าเป็น 龙 เพราะแซ่ 凌 (จีนกลาง หลิง) และแซ่ 宁 (ตัวเต็ม 寧 — จีนกลาง หนิง) แต้จิ๋วก็อ่าน lêng5 เหมือนกัน ทั้งสองเป็นคนละแซ่กับ 龙 ดูอักษรบนป้ายบรรพชนจะแน่ที่สุด
แซ่เล้งมาจากไหน
ตำนานและตัวบทโบราณ
《左传》(จั่วจ้วน — ตำราประวัติศาสตร์สมัยชุนชิว) เล่าว่าต่งฟู่ (董父) "ชอบมังกรยิ่งนัก" เลี้ยงมังกรถวายพระเจ้าซุ่น (舜 — จักรพรรดิยุคตำนาน) จึงได้รับพระราชทานนามตระกูล 豢龙 (ฮ่วนหลง) แปลว่า "ผู้เลี้ยงมังกร" ตำราตระกูลรุ่นหลังว่าลูกหลานบางส่วนตัดตัว 豢 ออก เหลือ 龙 เป็นแซ่ แต่ต่งฟู่ถูกนับเป็นต้นของแซ่ตั๊ง (董 — จีนกลาง ต่ง) ด้วย จึงเป็นคำอธิบายของตำราตระกูล ตรวจสอบไม่ได้
หนังสือเล่มเดียวกันเล่าถึงหลิวเหล่ย (刘累) ผู้ฝึกมังกรสมัยราชวงศ์เซี่ย ได้นามตระกูล 御龙氏 (อวี้หลงซื่อ) แต่ปกติถูกนับเป็นต้นแซ่หลิว ผมเล่าไว้ที่แซ่เล้า (刘 — จีนกลาง หลิว) อีกสายมาจาก《尚书》(ซ่างซู — ตำราเอกสารโบราณ) ว่าพระเจ้าซุ่นตั้งขุนนางชื่อ "หลง" เป็น 纳言 (น่าเหยียน) ผู้ถ่ายทอดพระราชโองการ จึงมีชื่อหอ 纳言堂
หลักฐานที่ตรวจสอบได้
ตามหลักฐาน แซ่หลงเป็นตระกูลใหญ่ทางตะวันตกเฉียงใต้มาตั้งแต่สมัยฮั่น 《华阳国志》(หัวหยางกั๋วจื้อ — บันทึกภูมิภาคตะวันตกเฉียงใต้) ระบุว่า 龙 เป็นตระกูลใหญ่ของเขตจางเคอ (牂牁) ในกุ้ยโจวปัจจุบัน ที่ทำให้แซ่นี้มีคนมากคือสมัยหมิงและชิง เมื่อทางการยกเลิกระบบเจ้าเมืองชนเผ่า (改土归流 — ก่ายถู่กุยหลิว) ชาวม้ง ต้ง และถู่เจียจำนวนมากในหูหนาน กุ้ยโจว ฉงชิ่ง และหูเป่ย ถูกขึ้นทะเบียนเป็นแซ่ฮั่น "龙" ส่วนในยูนนาน ชาวม้งและชาวอี๋ก็นิยมใช้แซ่นี้มาก ดูวิกิพีเดียภาษาจีน
ถิ่นเดิมและชื่อหอบรรพชน
ถิ่นเดิมที่ระบุบ่อยที่สุดคือ 武陵 อู่หลิง (Wǔlíng) ปัจจุบันคือเมืองฉางเต๋อ มณฑลหูหนาน จึงพบชื่อหอ 武陵堂 มากที่สุด ส่วน 经德堂 เว็บแซ่บางแห่งโยงกับ 龙起端 สมัยชิง แต่《经德堂文集》เป็นผลงานของหลงฉี่รุ่ย (龙启瑞) ตามวิกิพีเดียจีน สองชื่อนี้เขียนคล้ายกันจนอาจคัดลอกผิด
เส้นทางลงใต้ และแซ่เล้งในแต้จิ๋ว
คนแซ่หลงในหูหนานจำนวนมากอพยพมาจากเขตจี๋อาน เจียงซี สมัยซ่งถึงหมิง ตามเว็บไซต์ตระกูลหลง
ทางใต้ สื่อกวางตุ้งเล่าว่าหลงจิ้นเทียน (龙近天) อพยพจากหนานสยงเมื่อราว 800 ปีก่อน มาตั้งหลักที่กว่างโจว ส่วนสายไหหลำ บทความตระกูลเล่าว่าหลงไห่ชิง (龙海清) ขุนนางสมัยซ่งเหนือเป็นบรรพชนผู้ข้ามทะเลสู่ไหหลำ มีหมู่บ้านหลงเจีย เมืองเหวินชาง เป็นแหล่งกำเนิด ยังไม่ได้เทียบสมุดลำดับสกุลต้นฉบับ
ในเขตแต้จิ๋ว (潮州 — จีนกลาง เฉาโจว) ผมยังไม่พบหมู่บ้านหรือศาลบรรพชนแซ่หลงในเมืองกิ๊กเอี๊ย (揭阳 — เจียหยาง) โผวเล้ง (普宁 — ผู่หนิง) ฮุยไล้ (惠来 — หุ้ยไหล) เลย ที่ค้นเจอเป็นแต่ชื่อสถานที่ที่มีคำว่า 龙 แปลว่ามังกร เช่น ตำบลหลงเหว่ย (龙尾镇) ซึ่งไม่เกี่ยวกับแซ่ ผมสรุปไม่ได้ว่าแซ่นี้หายากจริงหรือข้อมูลถูกชื่อสถานที่กลบ
แซ่เล้งในประเทศไทย
ผมไม่พบสมาคมแซ่หลงหรือแซ่เล้งในไทย รายชื่อสมาชิกของสหสมาคมตระกูลแซ่แห่งประเทศไทย ไม่มีแซ่นี้ แต่ข้อมูลเป็นช่วงราวปี 2009 ถึง 2011
สมาคม 泰國龍岡親義總會 (จีนกลาง หลงกังชินอี้) มีอักษร 龍 ในชื่อ แต่เป็นสมาคมร่วมของสี่แซ่ 刘 关 张 赵 (แต้จิ๋ว เล้า กวง เตีย เตี่ย / จีนกลาง หลิว กวน จาง จ้าว) ตามคติสาบานในสวนท้อ ไม่ใช่สมาคมแซ่หลง ดูแซ่เตีย (张 — จีนกลาง จาง)
ผมยังไม่พบนามสกุลไทยที่มีแหล่งยืนยันว่ามาจากแซ่หลง เว็บไซต์ตระกูลหลงบอกว่าสมาคมแซ่หลงในสิงคโปร์และมาเลเซียส่วนใหญ่ก่อตั้งโดยชาวไหหลำ จึงเป็นไปได้ว่าคนแซ่นี้ในไทยบางส่วนมีรากจากไหหลำ แต่ยังไม่มีหลักฐานตรง
ทุกวันนี้คนแซ่หลงอยู่ที่ไหนในจีน
ตามงานวิจัยการกระจายแซ่ กุ้ยโจวมีคนแซ่หลงมากที่สุด ราว 26% ของทั้งประเทศ และกุ้ยโจว หูหนาน เสฉวน รวมกันราว 58% ภาคเหนือพบน้อย บางเว็บอ้างว่าหูหนานเป็นอันดับหนึ่งตามรายงานทางการปี 2021 ซึ่งยืนยันไม่ได้ ดูหน้าการกระจายประชากรแซ่หลง
บุคคลสำคัญแซ่หลง
ผมเลือกเฉพาะบุคคลในอดีตที่มีบันทึกรองรับ
| ชื่อ | ยุค | ความสำคัญ |
|---|---|---|
| หลงจวี (龙且) | ปลายฉิน ต้นฮั่น | ขุนพลเอกของเซี่ยงอวี่ พ่ายแก่หานซิ่น |
| หลงฉี่รุ่ย (龙启瑞) | 1814 ถึง 1858 | จอหงวนปี 1841 ชาวกุ้ยหลิน |
| หลงจี้กวง (龙济光) | 1867 ถึง 1925 | ขุนศึกจากยูนนาน เชื้อสายฮานีหรืออี๋ (แหล่งต่างกัน) ผู้ว่าการมณฑลกวางตุ้ง 1913 ถึง 1916 |
| หลงอวิ๋น (龙云) | 1884 ถึง 1962 | ชาวอี๋จากเจาทง ประธานรัฐบาลมณฑลยูนนาน 1928 ถึง 1945 ฉายา "ราชาแห่งยูนนาน" |
หลงอวิ๋นเป็นชาวอี๋ ส่วนหลงจี้กวงเป็นชาวฮานีหรืออี๋ตามแต่แหล่ง ทั้งสองเป็นตัวอย่างของแซ่หลงที่ไม่ได้มีรากจากตำนาน
ธรรมเนียม คำสอนของตระกูล และอาหาร
ศาลบรรพชนแซ่หลงที่มีข้อมูลละเอียดที่สุดเท่าที่ผมพบคือศาลที่เจาทง ยูนนาน ตระกูลของหลงอวิ๋นสร้างระหว่างปี 1930 ถึง 1942 ขึ้นทะเบียนเป็นโบราณสถานระดับมณฑลเมื่อปี 2003 ดูหน้าศาลบรรพชนตระกูลหลงเจาทง
ตำราตระกูลสายอู่หลิงวางหลักว่า "以耕读为本，礼义传家，以德喻事" คือถือการทำนาและการศึกษาเป็นรากฐาน สืบทอดตระกูลด้วยจริยธรรม จากเว็บไซต์ตระกูลหลง ไม่ใช่คำสอนกลางของทุกบ้าน
อาหารประจำแซ่หลงโดยตรงผมไม่พบ มีแต่อาหารของถิ่น เช่น ปลาน้ำแกงเปรี้ยวของชาวม้งและต้งในกุ้ยโจว วันไหว้บรรพชนร่วมของทั้งตระกูลก็ไม่พบ
คำถามที่พบบ่อย
แซ่เล้ง ภาษาจีนเขียนอย่างไร แปลว่าอะไร?
เขียนว่า 龙 ในตัวย่อ และ 龍 ในตัวเต็ม แปลว่า "มังกร"
แซ่เล้ง แต้จิ๋วอ่านว่าอะไร และต่างจากแซ่หลงไหม?
แต้จิ๋วอ่านว่า "เล้ง" (lêng5) จีนกลางอ่านว่า "หลง" (Lóng) เป็นแซ่ 龙 ตัวเดียวกัน แต่ "แซ่เล้ง" ที่ไม่มีอักษรจีนกำกับอาจเป็นแซ่ 凌 (จีนกลาง หลิง) หรือแซ่ 宁 (จีนกลาง หนิง) ซึ่งเป็นคนละแซ่กัน ควรดูอักษรบนป้ายบรรพชน
แซ่หลง จีนกลางอ่านว่าอะไร?
อ่านว่า "หลง" (Lóng) เสียงที่ 2 เป็นแซ่เดียวกับแซ่เล้ง
แซ่เล้ง มาจากไหน?
ตำราตระกูลเล่าว่ามีต้นสายจากต่งฟู่ผู้เลี้ยงมังกรและขุนนางชื่อหลงของพระเจ้าซุ่น ถิ่นเดิมอยู่ที่อู่หลิง (ฉางเต๋อ หูหนาน) แต่คนแซ่นี้จำนวนมากในปัจจุบันเป็นชาวม้ง ต้ง ถู่เจีย และอี๋ ที่ใช้แซ่ฮั่นตั้งแต่สมัยหมิงและชิง
แซ่เล้ง ภาษาอังกฤษสะกดอย่างไร?
สะกดได้หลายแบบ เช่น Long (จีนกลาง) Lung (ไต้หวัน ฮ่องกง) Loong (ฮ่องกง มาเลเซีย) และ Leng (ใกล้เสียงแต้จิ๋ว)
บทสรุป
แซ่เล้งคือแซ่มังกร ตำนานย้อนถึงยุคพระเจ้าซุ่น แต่ฐานประชากรอยู่ทางตะวันตกเฉียงใต้ของจีน สายแต้จิ๋วและสายในไทยยังไม่พบหลักฐาน ภาพรวมของแซ่อื่นดูได้ที่ตารางแซ่จีน 100 อันดับแรก ปี 2026
ถ้าบ้านคุณเป็นแซ่เล้ง (龙) มีป้าย 武陵堂 หรือรู้ว่าอากงมาจากไหหลำ กวางตุ้ง หรือหมู่บ้านไหนในแต้จิ๋ว แจ้งครอบครัวเรา ได้เลยครับ จะช่วยเติมช่องว่างของแซ่นี้ในเมืองไทยได้มาก
แหล่งข้อมูลและอ่านเพิ่มเติม
- 龙姓 (วิกิพีเดียภาษาจีน)
- 龍 (Wiktionary) คำอ่านทุกสำเนียง
- เซียวเหล่งนึ่ง (วิกิพีเดียภาษาไทย)
- วัดมังกรกมลาวาส วัดเล่งเน่ยยี่ (วิกิพีเดียภาษาไทย)
- 湖南各地龙氏宗支 (族谱网 เว็บไซต์ตระกูล)
- 当代龙姓人口分布 (族谱网 เว็บไซต์ตระกูล 2022)
- 昭阳龙氏家祠 (族谱网)
- 武陵遗风祖训家规 (族谱网 เว็บไซต์ตระกูล)
- รายชื่อสมาคมสมาชิกสหสมาคมตระกูลแซ่แห่งประเทศไทย (ข้อมูลราว 2009 ถึง 2011)
