แซ่เต๊ก แซ่จ๋าย (翟) มาจากไหน? ประวัติตระกูลจ๋าย จากเหอหนานสู่จีนใต้

แซ่เต๊ก หรือแซ่จ๋าย เขียนด้วยอักษร 翟 ซึ่งตัวย่อกับตัวเต็มเขียนเหมือนกัน จีนกลางอ่านว่า จ๋าย (Zhái) แต้จิ๋วอ่านว่า เต๊ก (dêg8) ซึ่งถอดเสียงตามหลักการอ่านแต้จิ๋ว ยังไม่พบการใช้เป็นชื่อแซ่ในเอกสารไทย ประมาณการปี 2026 มีคนแซ่นี้ราว 1.59 ล้านคน อยู่ที่อันดับประมาณ ~125 ของจีน

เรื่องของแซ่นี้มีตั้งแต่ชนเผ่า "ตี๋แดง" ยุคชุนชิว ไปจนถึงศาลบรรพชนริมทะเลสาบเถาฮวาทาน แต่ในหมู่คนแต้จิ๋วแทบไม่มีบันทึก ผมเล่าเท่าที่อ่านเจอ และบอกไว้ว่าเรื่องไหนเป็นบันทึกของตระกูลครับ

ประเด็นสำคัญ

• 翟 แต้จิ๋วอ่าน เต๊ก จีนกลางอ่าน จ๋าย และมีเสียงรอง ตี๋ (Dí) ที่พบน้อย
• เสียง เต๊ก ตรงกับแซ่ 狄 (แซ่ตี๋) ซึ่งเป็นคนละแซ่ ต้องดูอักษรบนป้ายบรรพชน
• สายหลักมาจากชาวตี๋แดงและรัฐตี๋ (翟国) ยุคชุนชิว
• ถิ่นเดิมคือหนานหยางและหรู่หนาน หอที่รู้จักคือ 传诗堂
• ศาลบรรพชนเถาฮวาทานในอานฮุยเป็นโบราณสถานระดับมณฑล
• ยังไม่พบสายแต้จิ๋ว และยังไม่พบสมาคมแซ่นี้ในไทย

ก่อนอ่าน: ทำไมผมเขียนเรื่องแซ่ของตระกูลต่าง ๆ

ผม ธนินพงษ์ ศุภพิทักษ์พงษ์ (MingPaPa) เป็นคนแต้จิ๋ว แซ่ 黃 (แต้จิ๋ว อึ้ง / จีนกลาง หวง) บรรพบุรุษมาจากเท่งไฮ้ (澄海 — จีนกลาง เฉิงไห่) ผมรักและภูมิใจในรากเหง้าวัฒนธรรมจีนที่อากงอาม่าส่งต่อมาให้ หลังจากเขียนเรื่องแซ่อึ้งของบ้านผมเองและตาราง 168 แซ่จีนแล้ว ผมอยากให้ลูกหลานตระกูลอื่นได้มีเรื่องราวของแซ่ตัวเองเก็บไว้บ้าง จึงขออนุญาตรวบรวมข้อมูลเท่าที่พอจะหาได้ มาเขียนเป็นบทความของแซ่ตระกูลที่มีอยู่ในเมืองไทยทีละแซ่

ตั้งใจให้เป็นประโยชน์ต่อลูกหลานแต่ละตระกูล และเป็นอีกแรงหนึ่งในการช่วยคนไทยเชื้อสายจีนค้นหารากเหง้าของตัวเอง ข้อมูลส่วนใหญ่มาจากรายงานทะเบียนราษฎร์ของทางการจีน หนังสือและเว็บไซต์ของตระกูล งานวิชาการ และข่าวจากจีน ผมพยายามบอกไว้ทุกครั้งว่าเรื่องไหนเป็นตำนานหรือบันทึกของตระกูล และเรื่องไหนมีหลักฐานทางประวัติศาสตร์

ผมไม่ใช่นักประวัติศาสตร์ เป็นเพียงลูกหลานคนจีนคนหนึ่งที่อยากเห็นเรื่องเหล่านี้ถูกเก็บไว้ หากข้อมูลตระกูลใดผิดพลาด หรือพี่น้องบ้านไหนมีเรื่องราวที่อยากเพิ่มเติม แจ้งครอบครัวเราได้เลยครับ ผมจะแก้ไขและบันทึกไว้ในประวัติการแก้ไขท้ายบทความ เพื่อให้ข้อมูลสมบูรณ์ที่สุด และช่วยให้การศึกษารากเหง้าและวัฒนธรรมของแต่ละแซ่ง่ายขึ้นสำหรับทุกคน

ข้อมูลด่วน: แซ่เต๊ก แซ่จ๋าย (翟)

หัวข้อ	ข้อมูล
อักษรจีน	翟 (ตัวย่อและตัวเต็มเหมือนกัน) คนละแซ่กับ 狄
จีนกลาง	จ๋าย (Zhái) · เสียงรองที่พบน้อยคือ ตี๋ (Dí)
แต้จิ๋ว	เต๊ก (dêg8) ถอดเสียงตามหลักการอ่านแต้จิ๋ว ยังไม่พบการใช้เป็นชื่อแซ่ในเอกสารไทย
ภาษาอังกฤษ	Zhai (พินอิน) · Chai (เวด–ไจลส์ ไต้หวัน) · Chak (กวางตุ้ง ฮ่องกง มาเก๊า) · เวียดนาม Trạch
อันดับในจีน	อันดับประมาณ ~125 (ทางการจีนประกาศเพียง 100 อันดับ)
จำนวนคน	ราว 1.59 ล้านคน (ประมาณการปี 2026 ช่วง ±10% ราว 1.43–1.75 ล้านคน)
มณฑลที่มีมากที่สุด	เหอหนาน ราว 28.2%
ถิ่นเดิมของตระกูล	หนานหยาง · หรู่หนาน (เหอหนานทั้งคู่)
ชื่อหอ	传诗堂 · 宠畏堂 · 忠孝堂 · 南阳堂 · 孝义堂
ไต้หวัน	อันดับ 197

ตัวเลขประชากรคำนวณจากฐานข้อมูลฝูซีปี 2013 ดูภาพรวมทุกแซ่ได้ที่ตาราง 168 แซ่จีน

แซ่เต๊ก แซ่จ๋าย เขียนและอ่านอย่างไร

อักษร 翟 มีสองเสียงคือ Zhái กับ Dí ในฐานะแซ่ปัจจุบันอ่าน Zhái เป็นหลัก คนแซ่นี้ที่อ่าน Dí มีน้อย พบเฉพาะบางถิ่น เช่น อำเภอฟู่ผิง (阜平) ในเหอเป่ย และเจียงชวน (江川) ในยูนนาน

ชื่อ เต๊ก มาจากแต้จิ๋ว ซึ่งพจนานุกรมให้เสียง dêg8 ทุกถิ่น ฮ่องกงและมาเก๊าสะกด Chak ส่วนไต้หวันใช้ Chai ตามระบบเวด–ไจลส์ เทียบเสียงได้ที่หน้าอักษร 翟 ในวิกิพจนานุกรม

ระวังสับสนกับแซ่ตี๋ (狄)

เสียงแต้จิ๋ว dêg8 ของ 翟 เป็นเสียงเดียวกับแซ่ 狄 หนังสือรวมแซ่จีนภาษาไทยเล่มหนึ่งบันทึกแซ่ 狄 ว่า "แซ่ตี๋ (ตี๋ ติ๊ เต๊ก)" และในจีนกลาง 翟 ก็มีเสียงรอง Dí ตรงกับ 狄 อีก

ถ้าที่บ้านเล่าว่าเป็นแซ่เต๊กหรือแซ่ตี๋ จึงต้องดูอักษรบนป้ายบรรพชนว่าเป็น 翟 หรือ 狄 ปัจจุบันเป็นคนละแซ่

แซ่เต๊ก แซ่จ๋าย มาจากไหน

หน้าแซ่จ๋ายในวิกิพีเดียภาษาจีนและแหล่งจีนสรุปต้นแซ่ไว้ 5–6 สาย ส่วนใหญ่อ้างตำรารุ่นหลังอย่าง《元和姓纂》สมัยถัง

สายหลักคือชาวตี๋แดง (赤狄) แซ่ 隗 ชนเผ่ายุคชุนชิวที่เคลื่อนไหวอยู่ระหว่างรัฐจิ้น (晋) ฉี และหลู่ ถูกเรียกขานด้วยอักษร 翟 และตั้งรัฐตี๋ (翟国) ขึ้น เมื่อรัฐจิ้นล้มรัฐนี้ราวปลายศตวรรษที่ 6 ก่อน ค.ศ. ลูกหลานจึงใช้ชื่อรัฐเป็นแซ่ ตำรา《国语注》ยังบันทึกว่าแซ่จ๋ายที่ซินอัน (新安) เดิมเขียนว่า 狄 แล้วเปลี่ยนเป็น 翟 ภายหลัง

สาย	เรื่องเล่า	ยุค	สถานะ
ชาวตี๋แดง แซ่ 隗	ใช้ชื่อรัฐตี๋เป็นแซ่	ชุนชิว	ชาวตี๋และรัฐตี๋มีในพงศาวดาร การสืบสายถึงปัจจุบันเป็นการอ้างของตำรารุ่นหลัง
แซ่ 祁 ลูกหลานจักรพรรดิเหลือง	ตั้งรัฐตี๋ทางเหนือ ถูกจิ้นกลืน	บรรพกาลถึงชุนชิว	ตำนาน
แซ่ 姬 โอรสองค์รองของโจวเฉิงหวัง	ได้เมืองตี๋เป็นศักดินา	โจวตะวันตก	ตำนาน ระบุที่ตั้งเมืองไม่ตรงกัน
เปลี่ยนจากแซ่ 张	《知足斋集》ว่าแซ่จ๋ายที่จิงเซี่ยน อานฮุย เดิมแซ่จาง	ไม่ระบุ	บันทึกท้องถิ่น
รับบุตรบุญธรรมจากแซ่ 门	ครอบครัวที่ชุ่นผิง เหอเป่ย ใช้หอ 敬门堂	ไม่ระบุ	พบในแหล่งเดียว
ชนกลุ่มน้อย	ชาวติงหลิง (丁零) ชาวไป๋บางกลุ่ม ปัจจุบันพบในชาวเย้า แมนจู มองโกล หุย	ฮั่นถึงปัจจุบัน	มีเอกสารบางส่วน

เรื่องแซ่เดิมของสายจิงเซี่ยนอ่านต่อได้ที่แซ่เตีย 张 (จีนกลาง จาง) ส่วนผู้ได้รับแซ่ สมุดลำดับสกุล《翟氏宗谱》25 ม้วน พิมพ์ปี 1892 ที่กว่างจี้ หูเป่ย์ ยกให้ 翟璜 (จีนกลาง จ๋ายหวง) อัครเสนาบดีแคว้นเว่ยยุครณรัฐ ข้อนี้เป็นบันทึกของตระกูลครับ

ถิ่นเดิมและชื่อหอบรรพชน

ถิ่นเดิมของตระกูลมีสองแห่งในเหอหนาน แห่งแรกคือหนานหยาง (南阳) ถิ่นหลักของแซ่ ตระกูลจ๋ายที่เถาฮวาทานก็เรียกตัวเองว่า "南阳世家" แห่งที่สองคือหรู่หนาน (汝南) ตั้งเมื่อ 203 ปีก่อน ค.ศ. ศูนย์กลางที่ซ่างไช่ (上蔡) บ้านเกิดของ 翟方进 (จีนกลาง จ๋ายฟางจิ้น) อัครมหาเสนาบดีฮั่นตะวันตก

ชื่อหอ	ที่มา
传诗堂 (หอสืบคัมภีร์ซือจิง)	翟酺 (จีนกลาง จ๋ายผู) สมัยฮั่นตะวันออก ตระกูลสอนคัมภีร์《诗经》สืบกันสี่รุ่น
宠畏堂 (หอที่คนโปรดยังเกรง)	จ๋ายผูถวายฎีกาค้านฮั่นอันตี้ที่โปรดปรานญาติฝ่ายมเหสี จนขุนนางคนโปรดทั้งเกลียดทั้งกลัว
忠孝堂 (หอภักดีกตัญญู)	翟国儒 (จีนกลาง จ๋ายกั๋วหรู) แม่ทัพสมัยว่านลี่ที่สิ้นชีพขณะปราบกบฏชายแดนยูนนาน ศาลเถาฮวาทานแขวนป้ายนี้ในโถงพิธี
孝义堂	หอรวมของสาย "水东翟氏" อำเภอจิงเซี่ยน
南阳堂 · 博古堂 · 绎德堂	หอตามถิ่นหรือคุณธรรม

ดูเพิ่มได้ที่หน้าชื่อหอบนเว็บไซต์ของตระกูล แซ่นี้ไม่อยู่ในกลุ่มหอร่วมหลายแซ่แบบ 六桂堂

เส้นทางลงใต้ และคำถามเรื่องสายแต้จิ๋ว

ตำรา《元和姓纂》ว่าแซ่จ๋ายยุคชุนชิวอยู่ที่ "北地" แถบเหนือของส่านซี หลังรัฐตี๋ล่ม ลูกหลานกระจายไปเหอหนาน ซานซี ซานตง และเหอเป่ย สมัยฮั่นรุ่งเรืองที่หรู่หนานและหนานหยาง ชาวตี๋ค่อย ๆ กลืนเป็นคนฮั่น แซ่จึงขยายตัวเร็ว

ตำนานผู้รอดชีวิตที่เถาฮวาทาน

ปลายฮั่นตะวันตก 翟义 (จีนกลาง จ๋ายอี้) บุตรคนเล็กของจ๋ายฟางจิ้น ยกทัพต้าน 王莽 (จีนกลาง หวังหมั่ง) แล้วพ่ายแพ้ ตระกูลถูกประหาร สมุดลำดับสกุลในอานฮุยเล่าว่าผู้รอดชีวิตหนีไปอยู่ฝั่งตะวันตกของเถาฮวาทาน เรียกกันว่า "老翟家" ปี 1375 น้ำป่าทำลายหมู่บ้านนี้ ส่วนสาย "水东翟家" ฝั่งตะวันออกคือเจ้าของศาลบรรพชนที่มีชื่อ ทั้งหมดนี้เป็นบันทึกของตระกูล

ข้ามแม่น้ำแยงซี

สมัยถังถึงซ่ง คนแซ่จ๋ายลงใต้เข้าหูหนาน เจียงซี และเจ้อเจียง สมุดลำดับสกุลหูเป่ย์เล่าเส้นทางจากหยานโจว (ซานตง) ผ่านหนานจิงมาตั้งที่กว่างจี้ ส่วนสายหูหนานย้ายไปซวี่ผู่ (溆浦) ในปลายหยวน

สายกวางตุ้งและฮ่องกง

สายที่มีเอกสารในกวางตุ้งคือสายตงก่วน (东莞) ที่พูดกวางตุ้ง มีสมุดลำดับสกุล《翟氏族谱续编》53 ม้วน พิมพ์ที่กวางตุ้งปี 1920 บันทึกบรรพชน 翟廷文 (จีนกลาง จ๋ายถิงเหวิน) ผู้ตั้งรกรากที่ตงก่วน ตามบทวิเคราะห์ต้นสายตระกูลจ๋ายแห่งตงก่วน สายนี้มีสาขาที่หมู่บ้านหม่าโถวเหวย (马头围) เกาลูน ฮ่องกง

แล้วแต้จิ๋วล่ะ

ต้องบอกตรง ๆ ว่ายังไม่พบสายแซ่จ๋ายในแต้จิ๋ว ทั้งหมู่บ้านและสมาคม การค้นภาษาจีนในแต้จิ๋ว (潮州 จีนกลาง เฉาโจว) ซัวเถา (汕头 จีนกลาง ซ่านโถว) และกิ๊กเอี๊ย (揭阳 จีนกลาง เจียหยาง) ไม่พบเลย

แซ่เต๊ก แซ่จ๋ายในเมืองไทย

ผมตรวจรายชื่อสมาคมสมาชิกของสหสมาคมตระกูลแซ่แห่งประเทศไทย (ข้อมูลราวปี 2010 อาจไม่เป็นปัจจุบัน) และสมุดรายชื่อสมาคมตระกูลแซ่ในไทยปี 1992 แล้ว ไม่พบสมาคม มูลนิธิ หรือศาลบรรพชนแซ่จ๋าย และยังไม่พบนามสกุลไทยที่มีหลักฐานว่ามาจากแซ่นี้

ถ้าบ้านของท่านมีป้ายบรรพชนเขียนว่า 翟 หรือป้าย "南阳堂" "传诗堂" เรื่องของบ้านท่านคือหลักฐานที่ยังไม่มีใครบันทึกไว้ในเมืองไทย

ทุกวันนี้อยู่ที่ไหนในจีน

แซ่จ๋ายเป็นแซ่ของภาคเหนือและภาคกลาง ตามข้อมูลประชากรที่เผยแพร่ปี 2024

พื้นที่	ความสำคัญ
เหอหนาน ซานตง เหอเป่ย ซานซี ส่านซี	5 มณฑลหลัก ราว 48.1% (เหอหนานราว 28.2%)
เจียงซู อานฮุย หูเป่ย์ เจียงซี กวางตุ้ง	5 มณฑลรอง รวมราว 21%
จิงเซี่ยน อานฮุย	หมู่บ้านสุ่ยตง (水东) ฝั่งตะวันออกของเถาฮวาทานเป็นหมู่บ้านแซ่จ๋าย ฝั่งตะวันตกเป็นแซ่ว่าน
เหลียนอวิ๋นกั่ง เจียงซู	ตำบลซู่เฉิง (宿城乡) แหล่งรวมกลุ่มของแซ่นี้
กวางตุ้ง และฮ่องกง	ตงก่วน ซินฮุ่ย (新会) และหม่าโถวเหวย เกาลูน

เพื่อนบ้านฝั่งตะวันตกของทะเลสาบคือตระกูลแซ่บ้วง 万 (จีนกลาง ว่าน)

บุคคลสำคัญแซ่จ๋าย

บุคคล	ยุค	บทบาท
จ๋ายหวง 翟璜	ยุครณรัฐ	อัครเสนาบดีแคว้นเว่ย ผู้แนะนำอู๋ฉี่ (吴起) และซีเหมินเป้า (西门豹)
จ๋ายกง 翟公	ฮั่นตะวันตก	เจ้าของคำจารึกหน้าประตู "一贵一贱，交情乃见" (สูงหรือต่ำ จึงเห็นน้ำใจเพื่อน)
จ๋ายฟางจิ้น 翟方进	?–7 ปีก่อน ค.ศ.	อัครมหาเสนาบดี ถูกบังคับให้ดื่มยาพิษเพราะคำทำนายทางดาราศาสตร์
จ๋ายอี้ 翟义	ปลายฮั่นตะวันตก	ยกทัพต้านหวังหมั่งแล้วพ่ายแพ้
จ๋ายรั่ง 翟让	?–617	ผู้นำคนแรกของกองทัพวากัง (瓦岗军) ปลายสุย
จ๋ายหลวน 翟銮	หมิง สมัยเจียจิ้ง	อัครมหาเสนาบดีอาวุโส ถูกเหยียนซง (严嵩) ถวายฎีกาจนถูกปลด ภายหลังได้คืนยศ
จ๋ายหลี่ซือ 翟理斯 (Herbert Giles)	1845–1935	นักจีนวิทยาชาวอังกฤษ ผู้ปรับระบบถอดเสียงจนเป็นเวด–ไจลส์

ระบบเวด–ไจลส์ที่Herbert Gilesร่วมวางไว้ คือระบบที่สะกดแซ่นี้ว่า Chai

ธรรมเนียม คำสอน และอาหาร

ศาลบรรพชนของสาย "水东翟氏" ตั้งอยู่ทางตะวันออกเฉียงเหนือของเถาฮวาทาน สร้างสมัยราชวงศ์หมิง แบบห้าห้องกว้าง สามชั้นลึก (五楹三进) เลียนแบบศาลหลวง ตามหน้าข้อมูลศาลบนเว็บไซต์สมุดลำดับสกุล พื้นที่อาคารราว 6,700 ตารางเมตร ประตูชั้นนอกแขวนป้าย "江南名族" (ตระกูลดังแห่งเจียงหนาน) และเคยเก็บป้ายพระราชทานและป้ายจากขุนนางถึง 108 แผ่น

ปี 1997 หลัวเจ๋อเหวิน (罗哲文) ผู้เชี่ยวชาญโบราณสถาน ยกย่องว่าเป็น "中华第一祠" (ศาลบรรพชนอันดับหนึ่งของจีน) ตามบทความในสื่อจีน ซึ่งเป็นคำยกย่องส่วนบุคคล ไม่ใช่การจัดอันดับทางการ ส่วนทะเลสาบมีชื่อจากบทกวีของหลี่ไป๋ "桃花潭水深千尺"

เว็บไซต์ของตระกูลจ๋ายเผยแพร่คำสอนประจำตระกูล (翟氏家训) ขึ้นต้นว่า 敦孝弟 睦亲族 和乡邻 แปลว่า กตัญญูและเคารพพี่ รักญาติ ปรองดองกับเพื่อนบ้าน ข้อต่อไปคือขยันทำมาหากิน เคารพครู ดูแลสุสานบรรพชน และห้ามเล่นการพนัน คำสอนนี้ไม่ระบุว่าเป็นของสายใด

อักษรลำดับรุ่นต่างกันไปตามสาย เช่น สายกว่างจี้ หูเป่ย์ ขึ้นต้นว่า "伯琮世廷" ควรตรวจกับสมุดลำดับสกุลของบ้านอีกครั้ง

ผมไม่พบอาหารที่ผูกกับแซ่จ๋ายโดยตรง จิงเซี่ยนมีอาหารถิ่นอย่างปลาฉินอวี๋ (琴鱼) แต่ไม่ใช่อาหารประจำแซ่ ส่วนงานไหว้บรรพชนช่วงตรุษจีนที่ศาลนี้ เล่ากันว่าเคยตั้งโต๊ะเลี้ยงถึง 108 โต๊ะ

คำถามที่พบบ่อย

แซ่จ๋าย ภาษาจีนเขียนอย่างไร?

เขียนว่า 翟 ตัวย่อและตัวเต็มเหมือนกัน อักษรนี้มีสองเสียง แต่ในฐานะแซ่ปัจจุบันอ่าน Zhái เป็นหลัก

แซ่จ๋าย แต้จิ๋วอ่านว่าอะไร?

แต้จิ๋วอ่านว่า เต๊ก (dêg8) เป็นการถอดเสียงตามหลักการอ่านแต้จิ๋ว ยังไม่พบการใช้เป็นชื่อแซ่ในเอกสารไทย

แซ่เต๊ก จีนกลางอ่านว่าอะไร?

จีนกลางอ่านว่า จ๋าย (Zhái) เป็นเสียงหลัก ส่วนเสียง ตี๋ (Dí) พบน้อยและมีเฉพาะบางถิ่น

แซ่เต๊ก (翟) กับแซ่ตี๋ (狄) เป็นแซ่เดียวกันไหม?

เป็นคนละแซ่ แต่แต้จิ๋วอ่านเหมือนกันว่า เต๊ก และตำราเล่าว่าแซ่จ๋ายบางสายเดิมเขียนว่า 狄 จึงควรตรวจอักษรบนป้ายบรรพชนให้แน่ใจ

แซ่จ๋าย มาจากไหน?

สายหลักมาจากชาวตี๋แดงยุคชุนชิว เมื่อรัฐจิ้นล้มรัฐตี๋ ลูกหลานจึงใช้ชื่อรัฐเป็นแซ่ ถิ่นเดิมคือหนานหยางและหรู่หนานในเหอหนาน

แซ่จ๋าย ภาษาอังกฤษสะกดอย่างไร?

สะกดว่า Zhai (พินอิน) Chai (เวด–ไจลส์ ใช้ในไต้หวัน) และ Chak (กวางตุ้ง ใช้ในฮ่องกงและมาเก๊า) ทุกแบบคือแซ่ 翟 เดียวกัน

บทสรุป

แซ่เต๊ก แซ่จ๋าย มีรากในชนเผ่าตี๋แดงยุคชุนชิว ถิ่นเดิมอยู่ที่หนานหยางและหรู่หนาน สายทางใต้ที่มีเอกสารคือตงก่วนกับฮ่องกง ส่วนเรื่องผู้รอดชีวิตที่เถาฮวาทานและผู้ได้รับแซ่ ผมถือเป็นบันทึกของตระกูล

สำหรับคนแต้จิ๋วในไทย แซ่นี้แทบยังไม่มีใครบันทึก และยังต้องระวังสับสนกับแซ่ 狄 หากลูกหลานแซ่เต๊กหรือแซ่จ๋ายท่านใดมีเรื่องเล่า ชื่อหมู่บ้านเดิมของอากง หรือข้อมูลที่ต่างจากที่ผมเขียน แจ้งครอบครัวเรา ได้เลยครับ

แหล่งข้อมูลและอ่านเพิ่มเติม

• 翟姓 ประวัติแซ่จ๋าย (วิกิพีเดียภาษาจีน)
• ถิ่นเดิมและชื่อหอของแซ่จ๋าย (炎黄翟氏网 เว็บไซต์ของตระกูล)
• คำสอนประจำตระกูลจ๋าย (炎黄翟氏网 เว็บไซต์ของตระกูล)
• ศาลบรรพชนเถาฮวาทาน "中华第一祠" (搜狐 ปี 2022)
• ข้อมูลศาลบรรพชนตระกูลจ๋ายที่เถาฮวาทาน (族谱网)
• จำนวนและการกระจายตัวของแซ่จ๋ายในจีน (今日头条 ปี 2024)
• สมุดลำดับสกุล《翟氏宗谱》25 ม้วน กว่างจี้ หูเป่ย์ ปี 1892 (中华家谱数据库)
• สมุดลำดับสกุล《翟氏族谱续编》กวางตุ้ง ปี 1920 (中华家谱数据库)
• ต้นสายตระกูลจ๋ายแห่งตงก่วน (23魔方)
• 翟方进 จ๋ายฟางจิ้น (วิกิพีเดียภาษาจีน)
• Herbert Giles จ๋ายหลี่ซือ (วิกิพีเดียภาษาอังกฤษ)
• รายชื่อสมาคมสมาชิกสหสมาคมตระกูลแซ่แห่งประเทศไทย (zonglianthai.com)