แซ่ชิ้ง แซ่ฉิน (覃) มาจากไหน? ประวัติตระกูลฉิน จากเหอหนานสู่จีนใต้

แซ่ชิ้ง ที่เขียนด้วยอักษร 覃 จีนกลางอ่านว่า "ฉิน" บางสายอ่านว่า "ถาน" ปี 2026 ประมาณการว่ามีราว 2.61 ล้านคน อยู่อันดับ 92 ของจีน เกือบสองในสามอยู่ในกว่างซี และเป็นแซ่ใหญ่ของชาวจ้วง

ข้อควรระวังคือ คำว่าแซ่ชิ้งหรือแซ่ฉินในภาษาไทยอาจหมายถึงสองแซ่ที่ออกเสียงเหมือนกัน คือ 覃 กับ 秦 (อักษรเดียวกับชื่อแคว้นฉินของจิ๋นซีฮ่องเต้) ถ้าบ้านไหนมีป้ายบรรพชน ลองดูอักษรจีนก่อน บทความนี้จะเขียนอักษร 覃 กำกับไว้เสมอ

ประเด็นสำคัญ

• 覃 แต้จิ๋วอ่านว่า "ชิ้ง" (ตรงกับเสียงจีนกลาง Qín ฉิน ที่ใช้มากที่สุด) ส่วนสายที่อ่านว่า Tán ถาน แต้จิ๋วอ่านว่า "ท้ำ"
• เป็นคนละแซ่กับ 秦 (อันดับ 72) และ 谭 (อันดับ 56) แม้บางเสียงจะอ่านเหมือนกัน
• ต้นสายหลายทาง ทั้งถิ่นโบราณ 覃怀 (จีนกลาง ถานหวาย) ในเหอหนาน แคว้นถานในซานตง และชนพื้นเมืองทางใต้ ไม่มีบรรพชนคนเดียว
• ซากเมืองถังหยาของตระกูลเจ้าเมืองถู่ซือ (土司 — เจ้าเมืองชนพื้นเมืองที่ราชสำนักแต่งตั้ง) ชาวถู่เจียแซ่นี้ เป็นส่วนหนึ่งของมรดกโลกยูเนสโก
• สายแต้จิ๋วและสายในไทยผมยังไม่พบหลักฐานชัด จึงเล่าเท่าที่มี

ก่อนอ่าน: ทำไมผมเขียนเรื่องแซ่ของตระกูลต่าง ๆ

ผม ธนินพงษ์ ศุภพิทักษ์พงษ์ (MingPaPa) เป็นคนแต้จิ๋ว แซ่ 黃 (แต้จิ๋ว อึ้ง / จีนกลาง หวง) บรรพบุรุษมาจากเท่งไฮ้ (澄海 — จีนกลาง เฉิงไห่) ผมรักและภูมิใจในรากเหง้าวัฒนธรรมจีนที่อากงอาม่าส่งต่อมาให้ หลังจากเขียนเรื่องแซ่อึ้งของบ้านผมเองและตาราง 100 แซ่จีนอันดับแรกแล้ว ผมอยากให้ลูกหลานตระกูลอื่นได้มีเรื่องราวของแซ่ตัวเองเก็บไว้บ้าง จึงขออนุญาตรวบรวมข้อมูลเท่าที่พอจะหาได้ มาเขียนเป็นบทความของแซ่ตระกูลที่มีอยู่ในเมืองไทยทีละแซ่

ตั้งใจให้เป็นประโยชน์ต่อลูกหลานแต่ละตระกูล และเป็นอีกแรงหนึ่งในการช่วยคนไทยเชื้อสายจีนค้นหารากเหง้าของตัวเอง ข้อมูลส่วนใหญ่มาจากรายงานทะเบียนราษฎร์ของทางการจีน หนังสือและเว็บไซต์ของตระกูล งานวิชาการ และข่าวจากจีน ผมพยายามบอกไว้ทุกครั้งว่าเรื่องไหนเป็นตำนานหรือบันทึกของตระกูล และเรื่องไหนมีหลักฐานทางประวัติศาสตร์

ผมไม่ใช่นักประวัติศาสตร์ เป็นเพียงลูกหลานคนจีนคนหนึ่งที่อยากเห็นเรื่องเหล่านี้ถูกเก็บไว้ หากข้อมูลตระกูลใดผิดพลาด หรือพี่น้องบ้านไหนมีเรื่องราวที่อยากเพิ่มเติม แจ้งครอบครัวเราได้เลยครับ ผมจะแก้ไขและบันทึกไว้ในประวัติการแก้ไขท้ายบทความ เพื่อให้ข้อมูลสมบูรณ์ที่สุด และช่วยให้การศึกษารากเหง้าและวัฒนธรรมของแต่ละแซ่ง่ายขึ้นสำหรับทุกคน

ข้อมูลด่วน แซ่ชิ้ง แซ่ฉิน (覃)

หัวข้อ	ข้อมูล
อักษรจีน	覃 (ตัวย่อและตัวเต็มเหมือนกัน) ไม่ใช่ 秦 และไม่ใช่ 谭
จีนกลาง	Qín ฉิน (เสียงที่ใช้กับแซ่มากที่สุด) บางสายอ่าน Tán ถาน
แต้จิ๋ว	cing5 ชิ้ง (ตรงกับเสียง Qín) สายที่อ่าน Tán ออกเสียง tam5 ท้ำ
ภาษาอังกฤษ	Qin, Tan, Tam, Tham, Cham, Chum
อันดับในจีน	92 (อันดับทางการปี 2020)
จำนวนคน	ราว 2.61 ล้านคน (ประมาณการปี 2026 คลาดเคลื่อนได้ราว ±10%)
มณฑลที่มีมากที่สุด	กว่างซี ราว 62% (ข้อมูลชาวฮั่นปี 2006 จากแหล่งรอง)

แซ่ชิ้งเขียนและอ่านอย่างไร

อักษร 覃 มีส่วนบนเป็น 西 (ซี) ส่วนล่างเป็น 早 (จ่าว) ความหมายดั้งเดิมคือไหหมักเหล้าที่มีฝาปิด และยังใช้ในความหมายว่าลึกซึ้ง แผ่ขยาย ข้อมูลนี้มาจากวิกิพีเดียภาษาจีนเรื่องแซ่ 覃 และพจนานุกรมวิกชันนารี

คนแซ่ 覃 ส่วนใหญ่ โดยเฉพาะในกว่างซี อ่าน Qín ฉิน ส่วน Tán ถาน เป็นเสียงเดิมของอักษร ใช้กับบางสายทางภาคเหนือของจีนและสายที่ผูกกับแซ่ 谭 สำเนียงแต้จิ๋วที่เว็บนี้ใช้คือ "ชิ้ง" ตามเสียง Qín ซึ่งตรงกับรายชื่อแซ่แต้จิ๋วในบทความของ The Teochew Store แต่พจนานุกรมแต้จิ๋วบางเล่มให้เสียง tam5 อย่างเดียว

อย่าสับสน 覃 · 秦 · 谭

อักษร	จีนกลาง	แต้จิ๋ว	ข้อสังเกต
覃	ฉิน / ถาน	ชิ้ง / ท้ำ	แซ่ในบทความนี้ อันดับ 92
秦	ฉิน	ชิ้ง	อักษรเดียวกับชื่อแคว้นฉิน อันดับ 72 อ่านบทความแซ่ชิ้ง 秦
谭	ถาน	ท้ำ	อันดับ 56 บางสายของ 覃 ว่าแยกมาจากแซ่นี้ อ่านบทความแซ่ท้ำ 谭

แซ่ชิ้งมาจากไหน

แซ่ 覃 เป็นแซ่ที่หลอมหลายกลุ่มคนเข้าด้วยกัน เว็บไซต์ของตระกูลว่ามีต้นสายราว 7 สาย ผมคัดมาเฉพาะสายหลัก

สาย	ที่มา	ข้อควรรู้
ถิ่น 覃怀 (ถานหวาย)	ผู้อยู่ถิ่นนี้แถวอำเภอเวินเซี่ยน มณฑลเหอหนาน	ชื่อถิ่นมีในตำราโบราณ แต่การเป็นแซ่มาจากตำราแซ่รุ่นหลัง
ตัด 言 ออกจาก 谭	ลูกหลานแคว้นถาน (谭国) ในซานตง	มีบันทึกว่า "本谭，或去言为覃" แต่ถูกโต้แย้ง
ชาวถู่เจีย	กลุ่มคนพื้นเมืองในหูเป่ย์ หูหนาน	งานวิชาการระบุว่ามีสายแซ่ 覃 ของชนพื้นเมือง
ชาวจ้วงในกว่างซี	ชนพื้นเมืองและผู้อพยพที่กลืนกลาย	ไม่มีบรรพชนคนเดียว

สายที่คนพูดถึงมากคือสายตัดหมวดคำพูด แคว้นถานอยู่แถวจางชิว ซานตง ถูกแคว้นฉีทำลายราว 684 ปีก่อน ค.ศ. ลูกหลานส่วนใหญ่ใช้ชื่อแคว้นเป็นแซ่ 谭 แต่บางส่วนตัดหมวด 言 ออก กลายเป็น 覃 ตามที่ตำรา《通志·氏族略》(ทงจื้อ ซื่อจู๋เลฺว่ — ตำราแซ่สมัยซ่ง) บันทึกไว้ แหล่งรุ่นหลังเล่าว่าทำเพื่อหลบภัย

อย่างไรก็ตาม เว็บไซต์ตระกูลแซ่ 谭 ชี้ว่ารูปอักษร 覃 แบบนี้ยังไม่มีในสมัยชุนชิว และถิ่น 覃怀 ก็เก่ากว่าแคว้นถานมาก ข้อสรุปที่ผมเห็นว่าปลอดภัยคือ บางสายของ 覃 ร่วมต้นกับ 谭 แต่ไม่ใช่ทุกสาย

ถิ่นเดิมและชื่อหอบรรพชน

ชื่อหอแบ่งได้สองแนว แนวแรกผูกกับซานตง เช่น 齐郡堂 (ฉีจวิ้นถัง) ซึ่งเว็บไซต์ตระกูล 覃 อธิบายว่าฉีจวิ้นคือถิ่นแคว้นถานเดิม อีกแนวเป็นหอของตระกูลเจ้าเมืองชนพื้นเมือง เช่น 光裕堂 (กวงยวี่ถัง) ของชาวถู่เจียในอำเภอสือเหมิน หูหนาน

แล้วแต้จิ๋วล่ะ

ผมยังแทบไม่พบร่องรอยแซ่ 覃 ในแต้จิ๋ว เท่าที่เจอมีเพียงชื่อรายการลำดับสกุล "潮南区覃氏宗谱" ของเขตเฉาหนาน เมืองซัวเถา (汕头 — จีนกลาง ซ่านโถว) ไม่มีรายละเอียดว่าบรรพชนเข้ามาเมื่อใดหรืออยู่หมู่บ้านไหน

ฐานทางใต้ของแซ่นี้อยู่ที่กว่างซีและกวางตุ้งตะวันตก ตามแหล่งข้อมูลจีน ฉินหยวนเซียน (覃元先) ชาวหนานไห่ กวางตุ้ง สมัยราชวงศ์เหลียงราวศตวรรษที่ 6 ได้เป็นเจ้าเมืองตงหนิงโจวในกว่างซี ลูกหลานแผ่ไปทั่วกว่างซีและกวางตุ้ง ส่วนศาลบรรพชนร่วมของแซ่ 覃 และ 谭 "覃谭大宗祠" (ฉินถานต้าจงฉือ) ที่อำเภอป๋อไป๋ กว่างซี ปี 2019 มีผู้มาร่วมพิธีไหว้ใหญ่จากหลายถิ่น รวมทั้งไหหลำ

แซ่ชิ้ง (覃) ในประเทศไทย

ผมยังไม่พบสมาคมแซ่ 覃 หรือแซ่ 谭 ในรายชื่อสมาคมสมาชิกของสหสมาคมตระกูลแซ่แห่งประเทศไทย (ข้อมูลราวปี 2009–2011) และไม่พบบุคคลไทยหรือนามสกุลไทยที่มีหลักฐานว่ามาจากแซ่นี้

ข้อสันนิษฐานของผมคือ บ้านแต้จิ๋วในไทยที่เรียกตัวเองว่าแซ่ชิ้งมีโอกาสเป็น 秦 มากกว่า แต่ถ้าป้ายเขียนว่า 覃 จริง รากของบ้านอาจอยู่ทางกวางตุ้งตะวันตก ไหหลำ หรือกว่างซี

ทุกวันนี้อยู่ที่ไหนในจีน

กว่างซีเป็นถิ่นหลัก โดยเฉพาะแถวหนานหนิง กุ้ยก่าง ไป่เซ่อ หลายปิน ยวี่หลิน และตงหลาน แหล่งรองระบุว่าเป็นแซ่อันดับ 6 ของมณฑล (ไม่ใช่สถิติทางการ) ส่วนทางหูเป่ย์ (เอินซือ อี๋ชาง) และหูหนาน (สือเหมิน) เป็นถิ่นของชาวถู่เจียแซ่นี้

ตระกูลเจ้าเมืองถู่ซือแซ่ 覃 ปกครองหลายแห่งในหูเป่ย์ตะวันตกเฉียงใต้และหูหนานตะวันตกเฉียงเหนือเป็นเวลาหลายร้อยปี จนราชสำนักชิงยกเลิกระบบนี้ในปี ค.ศ. 1735 ซากเมืองถังหยา (唐崖土司城址) ที่อำเภอเสียนเฟิง เมืองเอินซือ เป็นส่วนหนึ่งของแหล่งโบราณสถานถู่ซือในรายชื่อมรดกโลกของยูเนสโก ตั้งแต่ปี 2015 ข่าวจีนเรื่องเมืองถังหยา เล่าว่าที่นั่นมีซุ้มหิน "荆南雄镇" (จิงหนานสยงเจิ้น — ด่านใหญ่ทางใต้แดนจิง) ที่ราชสำนักหมิงพระราชทานแก่ฉินติ่ง (覃鼎) เจ้าเมือง

ลำดับสกุลของสายเจ้าเมืองเล่าว่าบรรพชนเป็นชาวฮั่นจากส่านซี แต่นักวิชาการบางส่วนเห็นว่าเป็นชนพื้นเมืองที่อ้างบรรพชนฮั่นภายหลัง ดูข้อมูลเจ้าเมืองถู่ซือแซ่ 覃 ในเว็บไซต์ตระกูล

บุคคลสำคัญแซ่ฉิน (覃)

บุคคล	ยุค	บทบาท
覃元先 ฉินหยวนเซียน	ราชวงศ์เหลียง ศตวรรษที่ 6	เจ้าเมืองตงหนิงโจว บรรพชนหลายสายทางใต้
覃鼎 ฉินติ่ง	ต้นศตวรรษที่ 17	เจ้าเมืองถู่ซือถังหยา ได้รับพระราชทานซุ้มหิน
覃振 ฉินเจิ้น	1885–1947	นักปฏิวัติชาวหูหนาน สมาชิกถงเหมิงฮุ่ย
覃异之 ฉินอี้จือ	1907–1995	นายพลชาวจ้วงจากตูอาน กว่างซี
覃子豪 ฉินจื่อหาว	1912–1963	กวีสมัยใหม่ ผู้ก่อตั้งชมรมกวี "蓝星" (หลานซิง — ดาวสีน้ำเงิน) ในไต้หวัน
覃应机 ฉินอิงจี	1915–1992	ชาวจ้วง ประธานรัฐบาลเขตปกครองตนเองชนชาติจ้วงกว่างซี ช่วงปี 1979–1983

ธรรมเนียมและคติของตระกูล

ผมไม่พบอาหารที่ผูกกับแซ่ 覃 โดยตรง อาหารใกล้ตัวคนแซ่นี้ส่วนมากเป็นของถิ่น เช่น ข้าวเหนียวห้าสีของเทศกาลซานเยว่ซาน (三月三 วันที่ 3 เดือน 3) ของชาวจ้วง และก๋วยเตี๋ยวหอยขมของหลิ่วโจว

ยังไม่พบคำสอนตระกูลฉบับรวมของแซ่นี้

คำถามที่พบบ่อย

แซ่ชิ้ง ภาษาจีนเขียนอย่างไร?

เขียนว่า 覃 (ส่วนบน 西 ส่วนล่าง 早) ตัวย่อและตัวเต็มเหมือนกัน แต่ "แซ่ชิ้ง" อาจหมายถึง 秦 ได้ด้วย ต้องดูอักษรจีนประกอบเสมอ

แซ่ชิ้ง (覃) แต้จิ๋วและจีนกลางอ่านว่าอะไร?

จีนกลางส่วนใหญ่อ่าน Qín (ฉิน) โดยเฉพาะในกว่างซี แต้จิ๋วอ่านว่า "ชิ้ง" ส่วนบางสายอ่านจีนกลางว่า Tán (ถาน) แต้จิ๋วอ่านว่า "ท้ำ" พจนานุกรมแต้จิ๋วยังให้เสียงไม่ตรงกันทุกเล่ม

แซ่ชิ้ง 覃 กับ 秦 ต่างกันอย่างไร?

เป็นคนละแซ่ แม้อ่านเหมือนกันทั้งจีนกลางและแต้จิ๋ว 秦 เป็นอักษรเดียวกับชื่อแคว้นฉิน อยู่อันดับ 72 ส่วน 覃 มีหลายต้นสาย เป็นแซ่ใหญ่ของชาวจ้วง อยู่อันดับ 92

แซ่ชิ้ง (覃) มาจากไหน?

มาจากหลายสาย ได้แก่ ถิ่น 覃怀 ในเหอหนาน ลูกหลานแคว้นถานในซานตงบางส่วนที่ตัดหมวด 言 ออกจาก 谭 และชนพื้นเมืองทางใต้อย่างชาวจ้วงในกว่างซีและชาวถู่เจียในหูเป่ย์กับหูหนาน

แซ่ชิ้ง (覃) ภาษาอังกฤษสะกดอย่างไร?

พบทั้ง Qin, Tan, Tam, Tham, Cham และ Chum ขึ้นกับว่าอ่านตามสำเนียงจีนกลาง กวางตุ้ง หรือสำเนียงถิ่นไหน ส่วนเวียดนามเขียน Đàm

บทสรุป

แซ่ 覃 ไม่ใช่แซ่ที่มีบรรพชนคนเดียว แต่รวมคนฮั่น จ้วง และถู่เจียไว้ด้วยกัน

ถ้าบ้านคุณแซ่ 覃 และมีป้ายบรรพชน สมุดลำดับสกุล ชื่อหอ (เช่น 齐郡堂 หรือ 光裕堂) หรือชื่อหมู่บ้านเดิม ผมอยากฟังครับ แจ้งครอบครัวเรา ได้เลย อ่านต่อเรื่องแซ่อื่น ๆ ได้ที่ตารางแซ่จีน 100 อันดับ ปี 2026

แหล่งข้อมูลและอ่านเพิ่มเติม

• วิกิพีเดียภาษาจีน เรื่องแซ่ 覃 (Wikipedia)
• Wiktionary อักษร 覃 เสียงอ่านและความหมาย
• รายชื่อ 100 แซ่ในสำเนียงแต้จิ๋ว (The Teochew Store 2018)
• บทความเว็บไซต์ตระกูลแซ่ 谭 ว่าด้วยความสัมพันธ์ของ 谭 กับ 覃
• ที่มาของหอ 齐郡堂 (เว็บไซต์ตระกูลแซ่ 覃)
• แหล่งโบราณสถานถู่ซือ (ศูนย์มรดกโลกยูเนสโก)
• ซากเมืองถู่ซือถังหยา เมืองเอินซือ (人民政协网 2015)
• พิธีไหว้ใหญ่ที่ศาล 覃谭大宗祠 (搜狐 2019)