แซ่หลาย แซ่ไล่ (赖) มาจากไหน? ประวัติตระกูลไล่ จากเหอหนานสู่แต้จิ๋วและไทย

แซ่หลาย เขียนด้วยอักษร 赖 ตัวย่อ (ตัวเต็มคือ 賴) จีนกลางอ่านว่า ไล่ (Lài) ส่วนคนแต้จิ๋วในไทยเรียกว่า หลาย ตามชื่อสมาคมตระกูลหลายในกรุงเทพฯ ประมาณการปี 2026 มีคนแซ่นี้ราว 2.42 ล้านคน อยู่ที่อันดับประมาณ ~102 ของจีน มากที่สุดในกวางตุ้ง

ที่ผมสนใจคือ แซ่นี้เป็นหนึ่งในไม่กี่แซ่ของชุดนี้ที่มีหลักฐานสายแต้จิ๋วชัดเจน มีหมู่บ้านแซ่ไล่ที่โผวเล้งตั้งแต่สมัยหมิง และมีสมาคมของตระกูลในไทยครับ

ประเด็นสำคัญ

• 赖 แต้จิ๋วอ่าน nai6 คนไทยเขียน หลาย บางบ้านเขียน ไหล ส่วน ไล่ คือเสียงจีนกลาง เป็นแซ่เดียวกัน
• สายหลักมาจากรัฐไล่สมัยโจว ถิ่นเดิมของตระกูลคือหยิ่งชวนและซงหยาง
• แซ่ไล่ หลอ และฟู่ ถือว่าเป็นญาติกันและไม่แต่งงานระหว่างกัน
• สายแต้จิ๋วที่ชัดที่สุดคือหมู่บ้านจิ้งสุ่ยและฉีเหม่ยที่โผวเล้ง ซึ่งมาจากผิงเหอ ฝูเจี้ยน
• บัวลอยไล่ทังหยวนของเฉิงตูตั้งชื่อตามผู้ก่อตั้งแซ่ไล่

ก่อนอ่าน: ทำไมผมเขียนเรื่องแซ่ของตระกูลต่าง ๆ

ผม ธนินพงษ์ ศุภพิทักษ์พงษ์ (MingPaPa) เป็นคนแต้จิ๋ว แซ่ 黃 (แต้จิ๋ว อึ้ง / จีนกลาง หวง) บรรพบุรุษมาจากเท่งไฮ้ (澄海 — จีนกลาง เฉิงไห่) ผมรักและภูมิใจในรากเหง้าวัฒนธรรมจีนที่อากงอาม่าส่งต่อมาให้ หลังจากเขียนเรื่องแซ่อึ้งของบ้านผมเองและตาราง 168 แซ่จีนแล้ว ผมอยากให้ลูกหลานตระกูลอื่นได้มีเรื่องราวของแซ่ตัวเองเก็บไว้บ้าง จึงขออนุญาตรวบรวมข้อมูลเท่าที่พอจะหาได้ มาเขียนเป็นบทความของแซ่ตระกูลที่มีอยู่ในเมืองไทยทีละแซ่

ตั้งใจให้เป็นประโยชน์ต่อลูกหลานแต่ละตระกูล และเป็นอีกแรงหนึ่งในการช่วยคนไทยเชื้อสายจีนค้นหารากเหง้าของตัวเอง ข้อมูลส่วนใหญ่มาจากรายงานทะเบียนราษฎร์ของทางการจีน หนังสือและเว็บไซต์ของตระกูล งานวิชาการ และข่าวจากจีน ผมพยายามบอกไว้ทุกครั้งว่าเรื่องไหนเป็นตำนานหรือบันทึกของตระกูล และเรื่องไหนมีหลักฐานทางประวัติศาสตร์

ผมไม่ใช่นักประวัติศาสตร์ เป็นเพียงลูกหลานคนจีนคนหนึ่งที่อยากเห็นเรื่องเหล่านี้ถูกเก็บไว้ หากข้อมูลตระกูลใดผิดพลาด หรือพี่น้องบ้านไหนมีเรื่องราวที่อยากเพิ่มเติม แจ้งครอบครัวเราได้เลยครับ ผมจะแก้ไขและบันทึกไว้ในประวัติการแก้ไขท้ายบทความ เพื่อให้ข้อมูลสมบูรณ์ที่สุด และช่วยให้การศึกษารากเหง้าและวัฒนธรรมของแต่ละแซ่ง่ายขึ้นสำหรับทุกคน

ข้อมูลด่วน: แซ่หลาย (赖)

หัวข้อ	ข้อมูล
อักษรจีน	赖 (ตัวย่อ) · 賴 (ตัวเต็ม)
จีนกลาง	ไล่ (Lài)
แต้จิ๋ว	หลาย (nai6 เสียงอ่านหนังสือที่ใช้กับแซ่) รูปอื่นที่พบ: ไหล
ฮกเกี้ยน	เสียงพูด lua7 ไต้หวันสะกด Lōa
ภาษาอังกฤษ	Lai, Lua, Lye
อันดับในจีน	อันดับประมาณ ~102 (ทางการจีนประกาศเพียง 100 อันดับ)
จำนวนคน	ราว 2.42 ล้านคน (ประมาณการปี 2026 ช่วง ±15% ราว 2.06–2.78 ล้านคน)
มณฑลที่มีมากที่สุด	กวางตุ้ง (ฐานข้อมูล Fuxi ปี 2013 แหล่งรอง)
ไต้หวัน	แซ่ใหญ่อันดับ 19 (311,106 คน ปี 2018)
ถิ่นเดิมของตระกูล	หยิ่งชวน (หลัก) · ซงหยาง · หนานคัง
ชื่อหอ	颍川堂 · 松阳堂 · 秘书堂 · 南康堂 · 河南堂

ตัวเลขประชากรเป็นค่าประมาณ ไม่ใช่ตัวเลขที่นับจริง ดูภาพรวมทุกแซ่ได้ที่ตาราง 168 แซ่จีน

แซ่หลาย เขียนและอ่านอย่างไร

จีนแผ่นดินใหญ่เขียน 赖 ส่วนไต้หวัน ฮ่องกง และป้ายบรรพชนรุ่นเก่าเขียน 賴 ชื่อแซ่มาจากชื่อรัฐไล่ (赖国) สมัยราชวงศ์โจว ไม่ได้มาจากความหมายทั่วไปของอักษร

อักษรนี้มีสองเสียงในแต้จิ๋วและฮกเกี้ยน ชื่อเรียกในไทยจึงมีหลายแบบ เทียบเสียงได้ที่หน้าอักษร 賴 ในวิกิพจนานุกรม

• หลาย ชื่อที่คนแต้จิ๋วในไทยใช้จริง ตามชื่อไทยของสมาคมตระกูล เสียงแต้จิ๋วคือ nai6 ซึ่งเป็นเสียงอ่านหนังสือที่ใช้กับแซ่ วรรณยุกต์ตรงกับเสียงจัตวา แต่คนไทยเขียนด้วย ล แทน น
• ไหล ครอบครัวจากซัวเถา (汕头 จีนกลาง ซ่านโถว) บางครอบครัวเขียนแบบนี้
• ไล่ เสียงจีนกลาง ซึ่งตรงกับเสียงแคะด้วย
• Lua / Lōa เสียงพูด lua7 ที่คนไต้หวันใช้สะกด ยังไม่พบว่าใช้เป็นชื่อแซ่ในไทย

"ไล่" ในบทความนี้คือเสียงจีนกลางของ 赖 เอง ไม่ใช่แซ่อื่น ส่วน "หลาย" พ้องกับคำไทย เวลาค้นข้อมูลจึงควรพิมพ์อักษรจีนประกอบด้วย

แซ่หลาย มาจากไหน

ตามตำราแซ่และสมุดลำดับสกุล พระเจ้าโจวอู่หวังให้ 叔颖 (จีนกลาง ซูอิ่ง) โอรสของพระเจ้าโจวเหวินหวาง ครองรัฐไล่ในเขตเหอหนาน ปี 538 ก่อน ค.ศ. พระเจ้าฉู่หลิงหวางทำลายรัฐไล่ ลูกหลานจึงนำชื่อรัฐมาเป็นแซ่ การล่มสลายของรัฐมีบันทึกในเอกสารสมัยชุนชิว ดูหน้ารัฐไล่ในวิกิพีเดียภาษาจีน แต่การสืบสายเลือดจากซูอิ่งเป็นข้อมูลจากสมุดลำดับสกุล

อีกเรื่องคือ "赖罗傅" ตามเรื่องเล่าของตระกูล รัฐไล่ รัฐหลอ (罗) และรัฐฟู่ (傅) อยู่ใกล้กัน เมื่อถูกแคว้นฉู่ทำลาย ผู้รอดชีวิตเปลี่ยนแซ่สลับกันจนสายเลือดปนกัน จึงไม่แต่งงานระหว่างกัน ดูเรื่องการรวมสามแซ่ในพจนานุกรมฝูเจี้ยน–ไต้หวัน และแซ่โล้ 罗

สาย	บรรพชนหรือเหตุการณ์	ยุค	สถานะ
แซ่จี (姬) รัฐไล่	ซูอิ่ง	ต้นโจวถึง 538 ปีก่อน ค.ศ.	การล่มสลายของรัฐมีเอกสาร สายเลือดเป็นข้อมูลสมุดลำดับสกุล
แซ่เจียง (姜)	ลูกหลานเหยียนตี้ ตั้งรัฐไล่ที่ 厉乡	ชุนชิว	ตำนาน หรือข้อเสนอทางเลือก
ชนกลุ่มน้อย	มองโกล อาชาง แมนจู ชนพื้นเมืองไต้หวัน	หมิงถึงชิงเป็นหลัก	มีเอกสาร
เข้าสกุลโดยแต่งเขย	孔英 (จีนกลาง ข่งอิง) คนแซ่ขง แต่งเข้าบ้านแซ่ไล่	ไม่ระบุ	มีในสมุดลำดับสกุลสายหนึ่งในฝูเจี้ยน
赖罗傅	สามรัฐใกล้กันในเหอหนาน	ชุนชิว (ตามเรื่องเล่า)	ตำนาน และธรรมเนียมที่ยังปฏิบัติ

ถิ่นเดิมและชื่อหอบรรพชน

ถิ่นเดิมของตระกูลที่ใช้มากที่สุดคือหยิ่งชวน (颍川) แถวเมืองอวี่โจว เหอหนาน ซึ่งรัฐไล่ตั้งอยู่ อีกแห่งคือซงหยาง (松阳) ในเจ้อเจียง ต้นสายคือ 赖光 (จีนกลาง ไล่กวาง) สมัยจิ้น ปี 1486 ตระกูลไล่ในเจียงซีมีมติยกหลานรุ่นที่ 3 ของท่าน คือ 遇公 (จีนกลาง อวี้กง) เป็นบรรพชนร่วม หอ 松阳堂 จึงพบมากในเจียงซีใต้

ชื่อหอ	เรื่องเบื้องหลัง
颍川堂 · 松阳堂 · 南康堂 · 河南堂	ตามถิ่นเดิมของตระกูล หยิ่งชวนใช้กว้างที่สุด
秘书堂	จาก 赖棐 (จีนกลาง ไล่เฟย) บัณฑิตสมัยถัง สอบได้จิ้นซื่อ และเป็นเจ้าพนักงานตรวจตำรา
光周祖祠	ศาลสาขาหัวซื่อ (华市) ที่โผวเล้ง (普宁 จีนกลาง ผู่หนิง) ที่พิมพ์สมุดลำดับสกุลปี 1941
光裕堂	ศาลที่ต้าชุน จางฮว่า ไต้หวัน

แซ่หลายไม่มีหอร่วมหลายแซ่แบบ 六桂堂 ของแซ่อั๊ง 洪 แต่มีองค์กร 赖罗傅 ซึ่งในไต้หวันเคยพิมพ์สมุดลำดับสกุลรวมสามแซ่ไล่ หลอ ฟู่ ปี 1970 หนา 636 หน้า

เส้นทางลงใต้สู่แต้จิ๋ว

ก่อนสมัยฉิน คนแซ่ไล่อยู่ในเหอหนานใต้และหูเป่ยเหนือ แล้วลงใต้สู่เจียงหนาน เกิดสายซงหยางและหนานคัง สมัยห้าราชวงศ์ สมุดลำดับสกุลสายเฉวียนโจวเล่าว่าบรรพชนติดตาม 王审知 (จีนกลาง หวังเสิ่นจือ) เข้าฝูเจี้ยน ดูเรื่องหวังเสิ่นจือได้ในแซ่เฮ้ง 王

เส้นทางชาวแคะ

หนิงตู (宁都) ในเจียงซีถูกเล่าว่าเป็นจุดรวมและกระจายของแซ่ไล่ ส่วนฉือปี้ หนิงฮว่า (宁化石壁) ในฝูเจี้ยนเป็นจุดพักของชาวแคะก่อนลงเหมยโจว ที่ทังหู (汤湖) อำเภอหย่งติ้ง ซึ่งเป็นศูนย์กลางสายซงหยางในฝูเจี้ยนตะวันตก สมัยหมิงมี 赖念四 (จีนกลาง ไล่เนี่ยนซื่อ) ย้ายมาต้าปู้ (大埔) ซึ่งขณะนั้นขึ้นกับจังหวัดแต้จิ๋ว

สายแต้จิ๋วที่โผวเล้ง

สมุดลำดับสกุลโผวเล้งปี 1941 แบ่งแซ่ไล่ทางใต้เป็น 3 สายใหญ่สมัยซ่งใต้ คือ 赖朝美 (จีนกลาง ไล่เฉาเหม่ย) สายหลิ่งตงและแต้จิ๋ว 赖朝英 (จีนกลาง ไล่เฉาอิง) สายผิงเหอ (平和) ฝูเจี้ยน และ 赖朝奉 (จีนกลาง ไล่เฉาเฟิ่ง) สายผูเถียน (莆田)

หมู่บ้านแซ่ไล่ที่โผวเล้ง เมืองกิ๊กเอี๊ย (揭阳 จีนกลาง เจียหยาง) ที่มีบันทึกมีดังนี้

• 径水 (จีนกลาง จิ้งสุ่ย) และ 奇美 (จีนกลาง ฉีเหม่ย) ตำบลฉีหลิน ตามบันทึกของตระกูล 子达公 (จีนกลาง จื่อต๋ากง ค.ศ. 1535–1605) ลูกหลานรุ่นที่ 10 ของไล่เฉาอิง ออกจากอำเภอผิงเหอมาเรียนที่จังหวัดแต้จิ๋วในปี 1552 แล้วตั้งรกรากที่จิ้งสุ่ย หลานรุ่นที่ 3 ไปตั้งหมู่บ้านฉีเหม่ย ต้นราชวงศ์ชิงสร้างศาล 奇美赖氏宗祠 และปี 1912 สร้างศาล 创垂堂 ที่จิ้งสุ่ย
• 华市 (จีนกลาง หัวซื่อ) ผู้เปิดหลักสมัยหมิงคือ 赖东居 (จีนกลาง ไล่ตงจวี) สายไล่เฉาอิง สมุดลำดับสกุลปี 1941 พิมพ์ที่ศาล 光周祖祠 โดยมี 赖连三 (จีนกลาง ไล่เหลียนซาน) เป็นผู้เรียบเรียง

สายไล่เฉาอิงจากผิงเหอ ซึ่งเป็นเขตฮกเกี้ยนกับแคะ เข้ามาอยู่ในโผวเล้งที่พูดแต้จิ๋ว จึงเป็นสายที่กลายเป็นคนแต้จิ๋วชัดที่สุด ส่วนแซ่ไล่ในเหรียวเพ้ง (饶平 จีนกลาง เหราผิง) ตอนบนและต้าปู้มักเป็นชาวแคะ ใครอยากรู้จักโผวเล้งมากขึ้น อ่านเต้าหู้โผวเล้งได้

ข่าวท้องถิ่นปี 2013 รายงานว่างานเปิดตัวสมุดลำดับสกุลรวมแซ่ไล่ที่ผิงเหอ มีญาติกว่า 300 คนมาจากซัวเถา แต้จิ๋ว (潮州 จีนกลาง เฉาโจว) และแต้อัว (潮安 จีนกลาง เฉาอาน) ด้วย

สายฮกเกี้ยน

ที่หมู่บ้าน 赖厝 อำเภอจิ้นเจียง เฉวียนโจว ผู้เปิดหลักคือบุตรของ 赖允用 (จีนกลาง ไล่อวิ่นย่ง) ที่เข้าฝูเจี้ยนราวปลายซ่ง ตระกูลนี้มีขุนนางหลายรุ่น รวมทั้ง 赖克俊 (จีนกลาง ไล่เค่อจวิ้น)

แซ่หลายในเมืองไทย

ในไทยมีสมาคมตระกูลหลาย (泰國賴氏宗親總會) เป็นสมาชิกของสหสมาคมตระกูลแซ่แห่งประเทศไทย ชื่อไทยบนเว็บรายชื่อสมาคมฉบับเก็บถาวรปี 2020คือ "สมาคมหลายศรีมัคคี" (สะกดตามต้นฉบับ) ชื่อนี้คือหลักฐานว่าคนไทยเชื้อสายจีนเรียกแซ่ 赖 ว่า "หลาย" แต่ผมยังไม่พบนามสกุลไทยที่มีหลักฐานชัดว่ามาจากแซ่นี้

ที่ตั้งสมาคมในไทยและศาลในแต้จิ๋ว

ชื่อ (ไทย / จีน)	ที่อยู่	โทร (ปีข้อมูล)	แผนที่
สมาคมตระกูลหลาย ("สมาคมหลายศรีมัคคี") / 泰國賴氏宗親總會	56/38 หลังธนาคารกรุงเทพ (ซอยรองเมือง 5) ถนนพระราม 1 เขตปทุมวัน กรุงเทพฯ 10330	02-2144710 (ปี 2020)	Google Maps
ศาลบรรพชน 奇美赖氏宗祠	หมู่บ้านฉีเหม่ย ตำบลฉีหลิน อำเภอโผวเล้ง เมืองกิ๊กเอี๊ย	—	Baidu · Amap

ลิงก์แผนที่เป็นลิงก์ค้นหา โปรดตรวจสอบก่อนเดินทาง/ติดต่อ ข้อมูลสมาคมราวปี 2009–2011 และ 2020 อาจไม่เป็นปัจจุบัน สมาคมตระกูลไล่ระดับเมืองในซัวเถา แต้จิ๋ว หรือกิ๊กเอี๊ย ผมยังไม่พบ

ทุกวันนี้อยู่ที่ไหนในจีน

ฐานข้อมูล Fuxi ปี 2013 ระบุว่ากวางตุ้งมีคนแซ่ไล่มากที่สุด

พื้นที่	ความสำคัญ
กวางตุ้ง	มากที่สุด โดยเฉพาะเขตแคะเหมยโจว และโผวเล้งในเขตแต้จิ๋ว
เจียงซีใต้	หนิงตู ซื่อเฉิง ซิงกั๋ว รุ่ยจิน
ฝูเจี้ยนตะวันตกและใต้	หนิงฮว่า หย่งติ้ง ผิงเหอ และจิ้นเจียง
กว่างซี ไหหลำ หูหนาน	เขตความหนาแน่นรอง
ไต้หวัน	แซ่ใหญ่อันดับ 19 มีศาลใหญ่ที่ไถจงและศาลที่จางฮว่า
อินโดนีเซีย	ปี 2018 ตั้งสมาคมกลางตระกูลไล่แห่งอินโดนีเซีย รวมองค์กรจากหลายเมือง

บุคคลสำคัญแซ่ไล่

บุคคล	ยุค	บทบาท
ไล่เฟย 赖棐	ถัง	บัณฑิตจิ้นซื่อ ที่มาของหอ 秘书堂
ไล่ปู้อี 赖布衣	เกิด ค.ศ. 1096	ซินแสฮวงจุ้ยชาวแคะในตำนาน จากเจียงซี
ไล่เค่อจวิ้น 赖克俊	?–1599	ขุนนางสมัยหมิง ชาวจิ้นเจียง เฉวียนโจว
ไล่เหวินกวง 赖文光	ค.ศ. 1827–1868	แม่ทัพกบฏไท่ผิง ต่อมานำกองทัพเหนียนตะวันออก
ไล่เหอ 赖和	ค.ศ. 1894–1943	แพทย์และนักเขียน ผู้บุกเบิกวรรณกรรมใหม่ของไต้หวัน
ไล่ฉวนจู 赖传珠	ค.ศ. 1910–1965	นายพลกองทัพปลดแอกประชาชนจีน ชาวเจียงซี
ไล่เส้าฉี 赖少其	ค.ศ. 1915–2000	ชาวโผวเล้ง แต้จิ๋ว จิตรกรภาพจีนและภาพพิมพ์แกะไม้
ไล่เซิงชวน 赖声川 (Stan Lai)	เกิด ค.ศ. 1954	นักเขียนบทและผู้กำกับละครเวทีชาวไต้หวัน
ไล่หนิง 赖宁	ค.ศ. 1973–1988	เยาวชนที่เสียชีวิตขณะช่วยดับไฟป่าในเสฉวน
ไล่หยวนซิน 赖源鑫	ปลายชิงถึงสาธารณรัฐ	ผู้ก่อตั้งร้านบัวลอยไล่ทังหยวน

ลูกหลานแต้จิ๋วน่าจะสนใจไล่เส้าฉี ชาวโผวเล้ง ส่วนไล่เหอมีชื่อฮกเกี้ยนว่า Lōa Hô ตามเสียงพูดของอักษร 賴

ธรรมเนียม คำสอน และอาหาร

บัวลอยไล่ทังหยวน

赖汤圆 (จีนกลาง ไล่ทังหยวน) คือบัวลอยชื่อดังของเฉิงตู ตั้งชื่อตามไล่หยวนซิน ผู้เริ่มหาบขายตั้งแต่ปี 1894 แล้วเปิดร้านในทศวรรษ 1930 ขึ้นชื่อเรื่อง "สามไม่ติด" คือไม่ติดตะเกียบ ไม่ติดชาม ไม่ติดฟัน เป็นอาหารที่ผูกกับคนแซ่ไล่จริง แม้ไม่ใช่อาหารแต้จิ๋ว

ข้อห้ามของตระกูลที่โผวเล้ง

ลูกหลานจื่อต๋ากงที่จิ้งสุ่ยและฉีเหม่ยถือข้อห้ามไม่กินเนื้อสุนัข ตามเรื่องเล่าของตระกูล บรรพชนหลับใต้ต้นไม้ ขี้บุหรี่ทำให้หญ้าติดไฟ สุนัขสองตัวกระโดดลงน้ำแล้ววิ่งมาสะบัดตัวดับไฟจนสิ้นแรงตาย

ธรรมเนียมและลำดับชื่อรุ่น

คนแซ่ไล่ หลอ และฟู่บางส่วนยังถือธรรมเนียมไม่แต่งงานระหว่างกัน ส่วนคำสอนประจำตระกูลฉบับมาตรฐานผมยังไม่พบ และไม่พบวันไหว้บรรพชนเฉพาะของแซ่นี้

ลำดับอักษรกลางของชื่อแต่ละรุ่นมีหลายชุด ชุดแต้จิ๋ว (上坪) ขึ้นต้นว่า "允郎德世福" ชุดกิ๊กเอี๊ยขึ้นต้นว่า "六朝明显千" ดูรวมลำดับชื่อรุ่นแซ่ไล่ในกวางตุ้ง ใครยังมีชื่อจีนสามพยางค์ ลองเทียบอักษรกลางของชื่อดูได้

คำถามที่พบบ่อย

แซ่หลาย ภาษาจีนเขียนอย่างไร?

เขียนว่า 赖 (ตัวย่อ) หรือ 賴 (ตัวเต็ม) มาจากชื่อรัฐไล่สมัยราชวงศ์โจว

แซ่หลาย แต้จิ๋วอ่านว่าอะไร?

แต้จิ๋วอ่านว่า nai6 คนไทยเชื้อสายแต้จิ๋วเขียนว่า หลาย ตามชื่อสมาคมตระกูลหลายในกรุงเทพฯ บางครอบครัวเขียน ไหล ส่วนเสียงพูดแบบฮกเกี้ยนคือ Lua หรือ Lōa

แซ่หลาย จีนกลางอ่านว่าอะไร?

จีนกลางอ่านว่า ไล่ (Lài) แซ่หลาย แซ่ไหล และแซ่ไล่ จึงเป็นแซ่ 赖 เดียวกัน

แซ่หลาย มาจากไหน?

สายหลักมาจากรัฐไล่ในเหอหนานสมัยโจว ต่อมาลงใต้ตามเส้นทางชาวแคะ สายหนึ่งตั้งรกรากที่โผวเล้งในแต้จิ๋วตั้งแต่ปี 1552

แซ่หลาย ภาษาอังกฤษสะกดอย่างไร?

สะกดได้ทั้ง Lai, Lua และ Lye ส่วนไต้หวันสะกดแบบฮกเกี้ยนว่า Lōa ทุกแบบคือแซ่ 赖 เดียวกัน

ในไทยมีสมาคมแซ่หลายไหม?

มี คือสมาคมตระกูลหลาย (泰國賴氏宗親總會) ซอยรองเมือง 5 ถนนพระราม 1 เขตปทุมวัน กรุงเทพฯ ตามข้อมูลปี 2020 ซึ่งอาจไม่เป็นปัจจุบัน

บทสรุป

แซ่หลายมีรากที่รัฐไล่สมัยโจว ลงใต้ตามเส้นทางชาวแคะ แล้วมีสายหนึ่งกลายเป็นคนแต้จิ๋วที่โผวเล้ง ส่วนเรื่องสามแซ่ไล่ หลอ ฟู่ และเรื่องสุนัขดับไฟ ผมถือเป็นเรื่องเล่าที่ตระกูลรักษาไว้

หากลูกหลานแซ่หลาย แซ่ไหล หรือแซ่ไล่ท่านใดรู้ว่าอากงมาจากหมู่บ้านไหนในโผวเล้ง เหรียวเพ้ง หรือต้าปู้ หรือมีข้อมูลที่ต่างจากที่ผมเขียน แจ้งครอบครัวเรา ได้เลยครับ

แหล่งข้อมูลและอ่านเพิ่มเติม

• 赖姓 ประวัติแซ่ไล่ (วิกิพีเดียภาษาจีน)
• 赖国 รัฐไล่สมัยโจว (วิกิพีเดียภาษาจีน)
• การรวมสามแซ่ไล่ หลอ ฟู่ ในพจนานุกรมฝูเจี้ยน–ไต้หวัน (福建省炎黄文化研究会)
• สมุดลำดับสกุลตระกูลไล่ โผวเล้ง หัวซื่อ ศาล 光周祖祠 ปี 1941 (中华家谱数据库)
• สมุดลำดับสกุลรวมสามแซ่ไล่ หลอ ฟู่ (中华家谱数据库)
• สมาคมตระกูลหลายในรายชื่อสหสมาคมตระกูลแซ่แห่งประเทศไทย (zonglianthai.com)
• รายชื่อสมาคมตระกูลแซ่ ฉบับเก็บถาวรปี 2020 (thaicn.net ผ่าน Wayback Machine)
• 赖少其 ไล่เส้าฉี จิตรกรชาวโผวเล้ง (วิกิพีเดียภาษาจีน)
• 賴和 ไล่เหอ (วิกิพีเดียภาษาจีน)
• การตั้งสมาคมกลางตระกูลไล่แห่งอินโดนีเซีย (华中师范大学 ปี 2018)
• 赖汤圆 บัวลอยของเฉิงตู (美食天下)
• รวมลำดับชื่อรุ่นแซ่ไล่ในกวางตุ้ง (锦秋文谱)