↑
HOME ครอบครัว ธุรกิจ แถวนี้ 101 แซ่อึ้ง บทความ ติดต่อครอบครัว
รวมประวัติแซ่และตระกูลจีน · Lai Surname

แซ่หลาย แซ่ไล่ (赖) มาจากไหน? ประวัติตระกูลไล่ จากเหอหนานสู่แต้จิ๋วและไทย

แซ่หลาย แซ่ไล่ (赖 賴) มาจากไหน? รัฐไล่สมัยโจว ถิ่นเดิมหยิ่งชวน หอ 颍川堂 松阳堂 สายแคะ หมู่บ้านโผวเล้งในแต้จิ๋ว และสมาคมตระกูลหลายในกรุงเทพฯ

โดย · · อ่าน ~11 นาที
ภาพปกอักษร 赖 สีทองตัวใหญ่ หน้าศาลบรรพชนหลังคาสีแดงซ้อนชั้น เสามังกรพัน ประตูแดงและโคมแดง ด้านซ้ายเป็นกำแพงศาลสีขาวประดับภาพนูนกวาง กระถางธูปสำริดมีควันธูปกับจานขนมลูกกลมสีขาว ฉากภูเขายามพระอาทิตย์ตก พร้อมข้อความ แซ่หลาย แซ่ไล่ (赖) มาจากไหน? ประวัติตระกูลไล่ จากเหอหนานสู่แต้จิ๋วและไทย
ภาพปกอักษร 赖 สีทองตัวใหญ่ หน้าศาลบรรพชนหลังคาสีแดงซ้อนชั้น เสามังกรพัน ประตูแดงและโคมแดง ด้านซ้ายเป็นกำแพงศาลสีขาวประดับภาพนูนกวาง กระถางธูปสำริดมีควันธูปกับจานขนมลูกกลมสีขาว ฉากภูเขายามพระอาทิตย์ตก พร้อมข้อความ แซ่หลาย แซ่ไล่ (赖) มาจากไหน? ประวัติตระกูลไล่ จากเหอหนานสู่แต้จิ๋วและไทย (ภาพปกประกอบบทความ)

แซ่หลาย เขียนด้วยอักษร 赖 ตัวย่อ (ตัวเต็มคือ 賴) จีนกลางอ่านว่า ไล่ (Lài) ส่วนคนแต้จิ๋วในไทยเรียกว่า หลาย ตามชื่อสมาคมตระกูลหลายในกรุงเทพฯ ประมาณการปี 2026 มีคนแซ่นี้ราว 2.42 ล้านคน อยู่ที่อันดับประมาณ ~102 ของจีน มากที่สุดในกวางตุ้ง

ที่ผมสนใจคือ แซ่นี้เป็นหนึ่งในไม่กี่แซ่ของชุดนี้ที่มีหลักฐานสายแต้จิ๋วชัดเจน มีหมู่บ้านแซ่ไล่ที่โผวเล้งตั้งแต่สมัยหมิง และมีสมาคมของตระกูลในไทยครับ

คำตอบสั้น ๆ

แซ่หลาย (赖 ตัวเต็ม 賴) จีนกลางเรียกแซ่ไล่ มาจากรัฐไล่ในเหอหนานสมัยราชวงศ์โจว ซึ่งถูกแคว้นฉู่ทำลายในปี 538 ก่อน ค.ศ. ต่อมาลงใต้ตามเส้นทางชาวแคะ สายหนึ่งตั้งรกรากที่โผวเล้งในแต้จิ๋วตั้งแต่ปี 1552 ปัจจุบันมีคนราว 2.42 ล้านคน (ประมาณการปี 2026) และในไทยมีสมาคมตระกูลหลายที่ถนนพระราม 1

ประเด็นสำคัญ

  • 赖 แต้จิ๋วอ่าน nai6 คนไทยเขียน หลาย บางบ้านเขียน ไหล ส่วน ไล่ คือเสียงจีนกลาง เป็นแซ่เดียวกัน
  • สายหลักมาจากรัฐไล่สมัยโจว ถิ่นเดิมของตระกูลคือหยิ่งชวนและซงหยาง
  • แซ่ไล่ หลอ และฟู่ ถือว่าเป็นญาติกันและไม่แต่งงานระหว่างกัน
  • สายแต้จิ๋วที่ชัดที่สุดคือหมู่บ้านจิ้งสุ่ยและฉีเหม่ยที่โผวเล้ง ซึ่งมาจากผิงเหอ ฝูเจี้ยน
  • บัวลอยไล่ทังหยวนของเฉิงตูตั้งชื่อตามผู้ก่อตั้งแซ่ไล่

ก่อนอ่าน: ทำไมผมเขียนเรื่องแซ่ของตระกูลต่าง ๆ

ผม ธนินพงษ์ ศุภพิทักษ์พงษ์ (MingPaPa) เป็นคนแต้จิ๋ว แซ่ 黃 (แต้จิ๋ว อึ้ง / จีนกลาง หวง) บรรพบุรุษมาจากเท่งไฮ้ (澄海 — จีนกลาง เฉิงไห่) ผมรักและภูมิใจในรากเหง้าวัฒนธรรมจีนที่อากงอาม่าส่งต่อมาให้ หลังจากเขียนเรื่องแซ่อึ้งของบ้านผมเองและตาราง 168 แซ่จีนแล้ว ผมอยากให้ลูกหลานตระกูลอื่นได้มีเรื่องราวของแซ่ตัวเองเก็บไว้บ้าง จึงขออนุญาตรวบรวมข้อมูลเท่าที่พอจะหาได้ มาเขียนเป็นบทความของแซ่ตระกูลที่มีอยู่ในเมืองไทยทีละแซ่

ตั้งใจให้เป็นประโยชน์ต่อลูกหลานแต่ละตระกูล และเป็นอีกแรงหนึ่งในการช่วยคนไทยเชื้อสายจีนค้นหารากเหง้าของตัวเอง ข้อมูลส่วนใหญ่มาจากรายงานทะเบียนราษฎร์ของทางการจีน หนังสือและเว็บไซต์ของตระกูล งานวิชาการ และข่าวจากจีน ผมพยายามบอกไว้ทุกครั้งว่าเรื่องไหนเป็นตำนานหรือบันทึกของตระกูล และเรื่องไหนมีหลักฐานทางประวัติศาสตร์

ผมไม่ใช่นักประวัติศาสตร์ เป็นเพียงลูกหลานคนจีนคนหนึ่งที่อยากเห็นเรื่องเหล่านี้ถูกเก็บไว้ หากข้อมูลตระกูลใดผิดพลาด หรือพี่น้องบ้านไหนมีเรื่องราวที่อยากเพิ่มเติม แจ้งครอบครัวเราได้เลยครับ ผมจะแก้ไขและบันทึกไว้ในประวัติการแก้ไขท้ายบทความ เพื่อให้ข้อมูลสมบูรณ์ที่สุด และช่วยให้การศึกษารากเหง้าและวัฒนธรรมของแต่ละแซ่ง่ายขึ้นสำหรับทุกคน

ข้อมูลด่วน: แซ่หลาย (赖)

หัวข้อ ข้อมูล
อักษรจีน 赖 (ตัวย่อ) · 賴 (ตัวเต็ม)
จีนกลาง ไล่ (Lài)
แต้จิ๋ว หลาย (nai6 เสียงอ่านหนังสือที่ใช้กับแซ่) รูปอื่นที่พบ: ไหล
ฮกเกี้ยน เสียงพูด lua7 ไต้หวันสะกด Lōa
ภาษาอังกฤษ Lai, Lua, Lye
อันดับในจีน อันดับประมาณ ~102 (ทางการจีนประกาศเพียง 100 อันดับ)
จำนวนคน ราว 2.42 ล้านคน (ประมาณการปี 2026 ช่วง ±15% ราว 2.06–2.78 ล้านคน)
มณฑลที่มีมากที่สุด กวางตุ้ง (ฐานข้อมูล Fuxi ปี 2013 แหล่งรอง)
ไต้หวัน แซ่ใหญ่อันดับ 19 (311,106 คน ปี 2018)
ถิ่นเดิมของตระกูล หยิ่งชวน (หลัก) · ซงหยาง · หนานคัง
ชื่อหอ 颍川堂 · 松阳堂 · 秘书堂 · 南康堂 · 河南堂

ตัวเลขประชากรเป็นค่าประมาณ ไม่ใช่ตัวเลขที่นับจริง ดูภาพรวมทุกแซ่ได้ที่ตาราง 168 แซ่จีน

แซ่หลาย เขียนและอ่านอย่างไร

จีนแผ่นดินใหญ่เขียน 赖 ส่วนไต้หวัน ฮ่องกง และป้ายบรรพชนรุ่นเก่าเขียน 賴 ชื่อแซ่มาจากชื่อรัฐไล่ (赖国) สมัยราชวงศ์โจว ไม่ได้มาจากความหมายทั่วไปของอักษร

อักษรนี้มีสองเสียงในแต้จิ๋วและฮกเกี้ยน ชื่อเรียกในไทยจึงมีหลายแบบ เทียบเสียงได้ที่หน้าอักษร 賴 ในวิกิพจนานุกรม

  • หลาย ชื่อที่คนแต้จิ๋วในไทยใช้จริง ตามชื่อไทยของสมาคมตระกูล เสียงแต้จิ๋วคือ nai6 ซึ่งเป็นเสียงอ่านหนังสือที่ใช้กับแซ่ วรรณยุกต์ตรงกับเสียงจัตวา แต่คนไทยเขียนด้วย ล แทน น
  • ไหล ครอบครัวจากซัวเถา (汕头 จีนกลาง ซ่านโถว) บางครอบครัวเขียนแบบนี้
  • ไล่ เสียงจีนกลาง ซึ่งตรงกับเสียงแคะด้วย
  • Lua / Lōa เสียงพูด lua7 ที่คนไต้หวันใช้สะกด ยังไม่พบว่าใช้เป็นชื่อแซ่ในไทย

"ไล่" ในบทความนี้คือเสียงจีนกลางของ 赖 เอง ไม่ใช่แซ่อื่น ส่วน "หลาย" พ้องกับคำไทย เวลาค้นข้อมูลจึงควรพิมพ์อักษรจีนประกอบด้วย

แซ่หลาย มาจากไหน

ตามตำราแซ่และสมุดลำดับสกุล พระเจ้าโจวอู่หวังให้ 叔颖 (จีนกลาง ซูอิ่ง) โอรสของพระเจ้าโจวเหวินหวาง ครองรัฐไล่ในเขตเหอหนาน ปี 538 ก่อน ค.ศ. พระเจ้าฉู่หลิงหวางทำลายรัฐไล่ ลูกหลานจึงนำชื่อรัฐมาเป็นแซ่ การล่มสลายของรัฐมีบันทึกในเอกสารสมัยชุนชิว ดูหน้ารัฐไล่ในวิกิพีเดียภาษาจีน แต่การสืบสายเลือดจากซูอิ่งเป็นข้อมูลจากสมุดลำดับสกุล

อีกเรื่องคือ "赖罗傅" ตามเรื่องเล่าของตระกูล รัฐไล่ รัฐหลอ (罗) และรัฐฟู่ (傅) อยู่ใกล้กัน เมื่อถูกแคว้นฉู่ทำลาย ผู้รอดชีวิตเปลี่ยนแซ่สลับกันจนสายเลือดปนกัน จึงไม่แต่งงานระหว่างกัน ดูเรื่องการรวมสามแซ่ในพจนานุกรมฝูเจี้ยน–ไต้หวัน และแซ่โล้ 罗

สาย บรรพชนหรือเหตุการณ์ ยุค สถานะ
แซ่จี (姬) รัฐไล่ ซูอิ่ง ต้นโจวถึง 538 ปีก่อน ค.ศ. การล่มสลายของรัฐมีเอกสาร สายเลือดเป็นข้อมูลสมุดลำดับสกุล
แซ่เจียง (姜) ลูกหลานเหยียนตี้ ตั้งรัฐไล่ที่ 厉乡 ชุนชิว ตำนาน หรือข้อเสนอทางเลือก
ชนกลุ่มน้อย มองโกล อาชาง แมนจู ชนพื้นเมืองไต้หวัน หมิงถึงชิงเป็นหลัก มีเอกสาร
เข้าสกุลโดยแต่งเขย 孔英 (จีนกลาง ข่งอิง) คนแซ่ขง แต่งเข้าบ้านแซ่ไล่ ไม่ระบุ มีในสมุดลำดับสกุลสายหนึ่งในฝูเจี้ยน
赖罗傅 สามรัฐใกล้กันในเหอหนาน ชุนชิว (ตามเรื่องเล่า) ตำนาน และธรรมเนียมที่ยังปฏิบัติ

ถิ่นเดิมและชื่อหอบรรพชน

ถิ่นเดิมของตระกูลที่ใช้มากที่สุดคือหยิ่งชวน (颍川) แถวเมืองอวี่โจว เหอหนาน ซึ่งรัฐไล่ตั้งอยู่ อีกแห่งคือซงหยาง (松阳) ในเจ้อเจียง ต้นสายคือ 赖光 (จีนกลาง ไล่กวาง) สมัยจิ้น ปี 1486 ตระกูลไล่ในเจียงซีมีมติยกหลานรุ่นที่ 3 ของท่าน คือ 遇公 (จีนกลาง อวี้กง) เป็นบรรพชนร่วม หอ 松阳堂 จึงพบมากในเจียงซีใต้

ชื่อหอ เรื่องเบื้องหลัง
颍川堂 · 松阳堂 · 南康堂 · 河南堂 ตามถิ่นเดิมของตระกูล หยิ่งชวนใช้กว้างที่สุด
秘书堂 จาก 赖棐 (จีนกลาง ไล่เฟย) บัณฑิตสมัยถัง สอบได้จิ้นซื่อ และเป็นเจ้าพนักงานตรวจตำรา
光周祖祠 ศาลสาขาหัวซื่อ (华市) ที่โผวเล้ง (普宁 จีนกลาง ผู่หนิง) ที่พิมพ์สมุดลำดับสกุลปี 1941
光裕堂 ศาลที่ต้าชุน จางฮว่า ไต้หวัน

แซ่หลายไม่มีหอร่วมหลายแซ่แบบ 六桂堂 ของแซ่อั๊ง 洪 แต่มีองค์กร 赖罗傅 ซึ่งในไต้หวันเคยพิมพ์สมุดลำดับสกุลรวมสามแซ่ไล่ หลอ ฟู่ ปี 1970 หนา 636 หน้า

ศาลบรรพชนตระกูลไล่ แซ่หลาย ป้าย 賴氏宗祠 ผนังอิฐเทา โคมแดง กลอนคู่ข้างประตู ด้านหลังเป็นตึกสูงในเซินเจิ้น
ศาลบรรพชนตระกูลไล่ (賴氏宗祠) หมู่บ้านกัวเซี่ย (郭吓村) เขตหลงหัว เซินเจิ้น ขอบบนประดับภาพนูนกวางและนกฟีนิกซ์ ศาลนี้อยู่ในเซินเจิ้น ไม่ใช่แต้จิ๋ว · ภาพ: BMSBridge / Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)

เส้นทางลงใต้สู่แต้จิ๋ว

ก่อนสมัยฉิน คนแซ่ไล่อยู่ในเหอหนานใต้และหูเป่ยเหนือ แล้วลงใต้สู่เจียงหนาน เกิดสายซงหยางและหนานคัง สมัยห้าราชวงศ์ สมุดลำดับสกุลสายเฉวียนโจวเล่าว่าบรรพชนติดตาม 王审知 (จีนกลาง หวังเสิ่นจือ) เข้าฝูเจี้ยน ดูเรื่องหวังเสิ่นจือได้ในแซ่เฮ้ง 王

เส้นทางชาวแคะ

หนิงตู (宁都) ในเจียงซีถูกเล่าว่าเป็นจุดรวมและกระจายของแซ่ไล่ ส่วนฉือปี้ หนิงฮว่า (宁化石壁) ในฝูเจี้ยนเป็นจุดพักของชาวแคะก่อนลงเหมยโจว ที่ทังหู (汤湖) อำเภอหย่งติ้ง ซึ่งเป็นศูนย์กลางสายซงหยางในฝูเจี้ยนตะวันตก สมัยหมิงมี 赖念四 (จีนกลาง ไล่เนี่ยนซื่อ) ย้ายมาต้าปู้ (大埔) ซึ่งขณะนั้นขึ้นกับจังหวัดแต้จิ๋ว

หนังสือพิมพ์ 闽西日报 (จีนกลาง หมินซีรื่อเป้า) ปี 2018 เล่าว่าศาลบรรพชน 赖氏家庙 (จีนกลาง ไล่ซื่อเจียเมี่ยว) ที่หมู่บ้านทังหู ตำบล 合溪 (จีนกลาง เหอซี) สร้างใหม่บนที่เดิมในปี 1943 ภายในตั้งป้ายบูชาซูอิ่ง ป้ายของผู้เปิดหลักที่ทังหู และป้ายของต้นสายที่ย้ายออกไปตั้งรกรากที่อื่น ทุกปีมีลูกหลานแซ่ไล่จากเจียงซี ฝูเจี้ยน กวางตุ้ง เจ้อเจียง กว่างซี เสฉวน ฮ่องกง มาเก๊า และไต้หวันกลับมาไหว้ที่ศาลนี้

สายแต้จิ๋วที่โผวเล้ง

สมุดลำดับสกุลโผวเล้งปี 1941 แบ่งแซ่ไล่ทางใต้เป็น 3 สายใหญ่สมัยซ่งใต้ คือ 赖朝美 (จีนกลาง ไล่เฉาเหม่ย) สายหลิ่งตงและแต้จิ๋ว 赖朝英 (จีนกลาง ไล่เฉาอิง) สายผิงเหอ (平和) ฝูเจี้ยน และ 赖朝奉 (จีนกลาง ไล่เฉาเฟิ่ง) สายผูเถียน (莆田)

หมู่บ้านแซ่ไล่ที่โผวเล้ง เมืองกิ๊กเอี๊ย (揭阳 จีนกลาง เจียหยาง) ที่มีบันทึกมีดังนี้

  • 径水 (จีนกลาง จิ้งสุ่ย) และ 奇美 (จีนกลาง ฉีเหม่ย) ตำบลฉีหลิน ตามบันทึกของตระกูล 子达公 (จีนกลาง จื่อต๋ากง ค.ศ. 1535–1605) ลูกหลานรุ่นที่ 10 ของไล่เฉาอิง ออกจากอำเภอผิงเหอมาเรียนที่จังหวัดแต้จิ๋วในปี 1552 แล้วตั้งรกรากที่จิ้งสุ่ย หลานรุ่นที่ 3 ไปตั้งหมู่บ้านฉีเหม่ย ต้นราชวงศ์ชิงสร้างศาล 奇美赖氏宗祠 และปี 1912 สร้างศาล 创垂堂 ที่จิ้งสุ่ย
  • 华市 (จีนกลาง หัวซื่อ) ผู้เปิดหลักสมัยหมิงคือ 赖东居 (จีนกลาง ไล่ตงจวี) สายไล่เฉาอิง สมุดลำดับสกุลปี 1941 พิมพ์ที่ศาล 光周祖祠 โดยมี 赖连三 (จีนกลาง ไล่เหลียนซาน) เป็นผู้เรียบเรียง

ที่หมู่บ้านฉีเหม่ยยังมีศาล 赖氏家庙 (จีนกลาง ไล่ซื่อเจียเมี่ยว — ศาลบรรพชนตระกูลหลาย) สร้างปี 1892 เพื่อตั้งป้ายบูชา 赖长 (จีนกลาง ไล่ฉาง ค.ศ. 1833–1884) ชาวฉีเหม่ยที่เริ่มจากพลทหาร รบในกองทัพของ 曾国藩 (จีนกลาง เจิงกั๋วฟาน) และ 左宗棠 (จีนกลาง จั่วจงถัง) จนได้ยศ 提督 (จีนกลาง ถีตู — แม่ทัพประจำมณฑล) ในปี 1884 และเป็นที่รู้จักจากการผลิตปืนบรรจุท้ายแบบตะวันตกให้กองทัพชิง ศาลนี้ขึ้นทะเบียนเป็นโบราณสถานระดับอำเภอของโผวเล้งเมื่อปี 2018 ส่วนหลุมศพของไล่ฉางที่หมู่บ้าน 樟岗 (จีนกลาง จางกั่ง) ตำบลเดียวกัน รัฐบาลมณฑลกวางตุ้งขึ้นทะเบียนเป็นโบราณสถานระดับมณฑลเมื่อปี 2019

สายไล่เฉาอิงจากผิงเหอ ซึ่งเป็นเขตฮกเกี้ยนกับแคะ เข้ามาอยู่ในโผวเล้งที่พูดแต้จิ๋ว จึงเป็นสายที่กลายเป็นคนแต้จิ๋วชัดที่สุด ส่วนแซ่ไล่ในเหรียวเพ้ง (饶平 จีนกลาง เหราผิง) ตอนบนและต้าปู้มักเป็นชาวแคะ ใครอยากรู้จักโผวเล้งมากขึ้น อ่านเต้าหู้โผวเล้งได้

ข่าวท้องถิ่นปี 2013 รายงานว่างานเปิดตัวสมุดลำดับสกุลรวมแซ่ไล่ที่ผิงเหอ มีญาติกว่า 300 คนมาจากซัวเถา แต้จิ๋ว (潮州 จีนกลาง เฉาโจว) และแต้อัว (潮安 จีนกลาง เฉาอาน) ด้วย

สายฮกเกี้ยน

ที่หมู่บ้าน 赖厝 อำเภอจิ้นเจียง เฉวียนโจว ผู้เปิดหลักคือบุตรของ 赖允用 (จีนกลาง ไล่อวิ่นย่ง) ที่เข้าฝูเจี้ยนราวปลายซ่ง ตระกูลนี้มีขุนนางหลายรุ่น รวมทั้ง 赖克俊 (จีนกลาง ไล่เค่อจวิ้น)

แซ่หลายในเมืองไทย

ในไทยมีสมาคมตระกูลหลาย (泰國賴氏宗親總會) เป็นสมาชิกของสหสมาคมตระกูลแซ่แห่งประเทศไทย ชื่อไทยบนเว็บรายชื่อสมาคมฉบับเก็บถาวรปี 2020คือ "สมาคมหลายศรีมัคคี" (สะกดตามต้นฉบับ) ชื่อนี้คือหลักฐานว่าคนไทยเชื้อสายจีนเรียกแซ่ 赖 ว่า "หลาย" แต่ผมยังไม่พบนามสกุลไทยที่มีหลักฐานชัดว่ามาจากแซ่นี้

ที่ตั้งสมาคมในไทยและศาลในแต้จิ๋ว

ชื่อ (ไทย / จีน) ที่อยู่ โทร (ปีข้อมูล) แผนที่
สมาคมตระกูลหลาย ("สมาคมหลายศรีมัคคี") / 泰國賴氏宗親總會 56/38 หลังธนาคารกรุงเทพ (ซอยรองเมือง 5) ถนนพระราม 1 เขตปทุมวัน กรุงเทพฯ 10330 02-2144710 (ปี 2020) Google Maps
ศาลบรรพชน 奇美赖氏宗祠 หมู่บ้านฉีเหม่ย ตำบลฉีหลิน อำเภอโผวเล้ง เมืองกิ๊กเอี๊ย — Baidu · Amap

ลิงก์แผนที่เป็นลิงก์ค้นหา โปรดตรวจสอบก่อนเดินทาง/ติดต่อ ข้อมูลสมาคมราวปี 2009–2011 และ 2020 อาจไม่เป็นปัจจุบัน สมาคมตระกูลไล่ระดับเมืองในซัวเถา แต้จิ๋ว หรือกิ๊กเอี๊ย ผมยังไม่พบ แต่ที่โผวเล้งมีสมาคมวัฒนธรรมของคนแซ่หลายที่จดทะเบียนกับทางการสองแห่ง (ดูกล่องท้ายบทความ)

ทุกวันนี้อยู่ที่ไหนในจีน

ฐานข้อมูล Fuxi ปี 2013 ระบุว่ากวางตุ้งมีคนแซ่ไล่มากที่สุด

พื้นที่ ความสำคัญ
กวางตุ้ง มากที่สุด โดยเฉพาะเขตแคะเหมยโจว และโผวเล้งในเขตแต้จิ๋ว
เจียงซีใต้ หนิงตู ซื่อเฉิง ซิงกั๋ว รุ่ยจิน
ฝูเจี้ยนตะวันตกและใต้ หนิงฮว่า หย่งติ้ง ผิงเหอ และจิ้นเจียง
กว่างซี ไหหลำ หูหนาน เขตความหนาแน่นรอง
ไต้หวัน แซ่ใหญ่อันดับ 19 มีศาลใหญ่ที่ไถจงและศาลที่จางฮว่า
อินโดนีเซีย ปี 2018 ตั้งสมาคมกลางตระกูลไล่แห่งอินโดนีเซีย รวมองค์กรจากหลายเมือง
ศาลใหญ่ตระกูลไล่แห่งไต้หวัน แซ่หลาย ป้าย 台灣賴氏大宗祠 หลังคาสีแดงซ้อนชั้น เสามังกรพัน ประตูไม้สีแดง ที่ไถจง
ศาลใหญ่ตระกูลไล่แห่งไต้หวัน (台灣賴氏大宗祠) เขตซีถุน เมืองไถจง · ภาพ: Fcuk1203 / Wikimedia Commons (CC BY-SA 3.0)

บุคคลสำคัญแซ่ไล่

บุคคล ยุค บทบาท
ไล่เฟย 赖棐 ถัง บัณฑิตจิ้นซื่อ ที่มาของหอ 秘书堂
ไล่ปู้อี 赖布衣 เกิด ค.ศ. 1096 ซินแสฮวงจุ้ยชาวแคะในตำนาน จากเจียงซี
ไล่เค่อจวิ้น 赖克俊 ?–1599 ขุนนางสมัยหมิง ชาวจิ้นเจียง เฉวียนโจว
ไล่เหวินกวง 赖文光 ค.ศ. 1827–1868 แม่ทัพกบฏไท่ผิง ต่อมานำกองทัพเหนียนตะวันออก
ไล่เหอ 赖和 ค.ศ. 1894–1943 แพทย์และนักเขียน ผู้บุกเบิกวรรณกรรมใหม่ของไต้หวัน
ไล่ฉวนจู 赖传珠 ค.ศ. 1910–1965 นายพลกองทัพปลดแอกประชาชนจีน ชาวเจียงซี
ไล่เส้าฉี 赖少其 ค.ศ. 1915–2000 ชาวโผวเล้ง แต้จิ๋ว จิตรกรภาพจีนและภาพพิมพ์แกะไม้
ไล่เซิงชวน 赖声川 (Stan Lai) เกิด ค.ศ. 1954 นักเขียนบทและผู้กำกับละครเวทีชาวไต้หวัน
ไล่หนิง 赖宁 ค.ศ. 1973–1988 เยาวชนที่เสียชีวิตขณะช่วยดับไฟป่าในเสฉวน
ไล่หยวนซิน 赖源鑫 ปลายชิงถึงสาธารณรัฐ ผู้ก่อตั้งร้านบัวลอยไล่ทังหยวน

ลูกหลานแต้จิ๋วน่าจะสนใจไล่เส้าฉี ชาวโผวเล้ง ส่วนไล่เหอมีชื่อฮกเกี้ยนว่า Lōa Hô ตามเสียงพูดของอักษร 賴

ภาพถ่ายเก่าโทนซีเปียของไล่เหอ 赖和 แพทย์และนักเขียนแซ่ไล่ชาวไต้หวัน ไว้หนวด สวมสูทสีอ่อน
ไล่เหอ (Lōa Hô ค.ศ. 1894–1943) แพทย์และนักเขียนชาวจางฮว่า ไต้หวัน · ภาพ: 吳慶堂 / 旭周寫真館 / Wikimedia Commons (สาธารณสมบัติ)

ธรรมเนียม คำสอน และอาหาร

บัวลอยไล่ทังหยวน

赖汤圆 (จีนกลาง ไล่ทังหยวน) คือบัวลอยชื่อดังของเฉิงตู ตั้งชื่อตามไล่หยวนซิน ผู้เริ่มหาบขายตั้งแต่ปี 1894 แล้วเปิดร้านในทศวรรษ 1930 ขึ้นชื่อเรื่อง "สามไม่ติด" คือไม่ติดตะเกียบ ไม่ติดชาม ไม่ติดฟัน เป็นอาหารที่ผูกกับคนแซ่ไล่จริง แม้ไม่ใช่อาหารแต้จิ๋ว

ข้อห้ามของตระกูลที่โผวเล้ง

ลูกหลานจื่อต๋ากงที่จิ้งสุ่ยและฉีเหม่ยถือข้อห้ามไม่กินเนื้อสุนัข ตามเรื่องเล่าของตระกูล บรรพชนหลับใต้ต้นไม้ ขี้บุหรี่ทำให้หญ้าติดไฟ สุนัขสองตัวกระโดดลงน้ำแล้ววิ่งมาสะบัดตัวดับไฟจนสิ้นแรงตาย

ธรรมเนียมและลำดับชื่อรุ่น

คนแซ่ไล่ หลอ และฟู่บางส่วนยังถือธรรมเนียมไม่แต่งงานระหว่างกัน ส่วนคำสอนประจำตระกูลฉบับมาตรฐานผมยังไม่พบ และไม่พบวันไหว้บรรพชนเฉพาะของแซ่นี้

ลำดับอักษรกลางของชื่อแต่ละรุ่นมีหลายชุด ชุดแต้จิ๋ว (上坪) ขึ้นต้นว่า "允郎德世福" ชุดกิ๊กเอี๊ยขึ้นต้นว่า "六朝明显千" ดูรวมลำดับชื่อรุ่นแซ่ไล่ในกวางตุ้ง ใครยังมีชื่อจีนสามพยางค์ ลองเทียบอักษรกลางของชื่อดูได้

คำถามที่พบบ่อย

แซ่หลาย ภาษาจีนเขียนอย่างไร?

เขียนว่า 赖 (ตัวย่อ) หรือ 賴 (ตัวเต็ม) มาจากชื่อรัฐไล่สมัยราชวงศ์โจว

แซ่หลาย แต้จิ๋วอ่านว่าอะไร?

แต้จิ๋วอ่านว่า nai6 คนไทยเชื้อสายแต้จิ๋วเขียนว่า หลาย ตามชื่อสมาคมตระกูลหลายในกรุงเทพฯ บางครอบครัวเขียน ไหล ส่วนเสียงพูดแบบฮกเกี้ยนคือ Lua หรือ Lōa

แซ่หลาย จีนกลางอ่านว่าอะไร?

จีนกลางอ่านว่า ไล่ (Lài) แซ่หลาย แซ่ไหล และแซ่ไล่ จึงเป็นแซ่ 赖 เดียวกัน

แซ่หลาย มาจากไหน?

สายหลักมาจากรัฐไล่ในเหอหนานสมัยโจว ต่อมาลงใต้ตามเส้นทางชาวแคะ สายหนึ่งตั้งรกรากที่โผวเล้งในแต้จิ๋วตั้งแต่ปี 1552

แซ่หลาย ภาษาอังกฤษสะกดอย่างไร?

สะกดได้ทั้ง Lai, Lua และ Lye ส่วนไต้หวันสะกดแบบฮกเกี้ยนว่า Lōa ทุกแบบคือแซ่ 赖 เดียวกัน

ในไทยมีสมาคมแซ่หลายไหม?

มี คือสมาคมตระกูลหลาย (泰國賴氏宗親總會) ซอยรองเมือง 5 ถนนพระราม 1 เขตปทุมวัน กรุงเทพฯ ตามข้อมูลปี 2020 ซึ่งอาจไม่เป็นปัจจุบัน

บทสรุป

แซ่หลายมีรากที่รัฐไล่สมัยโจว ลงใต้ตามเส้นทางชาวแคะ แล้วมีสายหนึ่งกลายเป็นคนแต้จิ๋วที่โผวเล้ง ส่วนเรื่องสามแซ่ไล่ หลอ ฟู่ และเรื่องสุนัขดับไฟ ผมถือเป็นเรื่องเล่าที่ตระกูลรักษาไว้

หากลูกหลานแซ่หลาย แซ่ไหล หรือแซ่ไล่ท่านใดรู้ว่าอากงมาจากหมู่บ้านไหนในโผวเล้ง เหรียวเพ้ง หรือต้าปู้ หรือมีข้อมูลที่ต่างจากที่ผมเขียน แจ้งครอบครัวเรา ได้เลยครับ

แหล่งข้อมูลและอ่านเพิ่มเติม

ติดต่อสมาคมตระกูลแซ่หลาย 赖 ในประเทศไทย และศาลบรรพชนในจีน

รวบรวมจาก Google Maps และทำเนียบสหสมาคมตระกูลแซ่แห่งประเทศไทย ตรวจล่าสุดเมื่อ 22 ต.ค. 2026 เพื่อให้ลูกหลานติดต่อตระกูลของตัวเองได้สะดวก เบอร์โทรและเวลาทำการอาจเปลี่ยน ควรโทรถามก่อนเดินทาง ถ้าพบข้อมูลคลาดเคลื่อน แจ้งครอบครัวเราได้

  • 泰國賴氏宗親總會 โทร 02 214 4710 ข้อมูลจากทำเนียบสหสมาคมตระกูลแซ่แห่งประเทศไทย ยังไม่พบบน Google Maps

บ้านเดิมในจีน: ศาลบรรพชนและสมาคมแซ่หลายที่ทางการรับรอง

ตรวจเมื่อ 22 ต.ค. 2026 จากประกาศโบราณสถานและทะเบียนองค์กรของทางการจีน ใส่เฉพาะศาลบรรพชนที่ขึ้นทะเบียนเป็นโบราณสถาน และสมาคมที่จดทะเบียนถูกต้อง ไม่รวมสมาคมแซ่ที่ไม่ได้จดทะเบียน ชื่อและที่อยู่เป็นภาษาจีนตามประกาศ ก่อนเดินทางควรสอบถามสมาคมในไทยหรือคนในพื้นที่

แต้จิ๋ว-ซัวเถา

  • ศาลบรรพชนตระกูลหลาย หมู่บ้านฉีเหม่ย โผวเล้ง赖氏家庙 โผวเล้ง เมืองกิ๊กเอี๊ย · โบราณสถานระดับอำเภอ ปี 2018สร้างปี 1892 เพื่อบูชาป้ายของไล่ฉาง (赖长) แม่ทัพสมัยชิงชาวฉีเหม่ย โถงหลังมีป้ายชื่อ 建威堂 บูรณะปี 2007麒麟镇奇美村 ค้นหาใน Google Mapsดูใน 高德地图 (Amap) ประกาศโบราณสถาน 普宁市文物保护单位
  • สมาคมวิจัยวัฒนธรรมซูอิ่ง เมืองโผวเล้ง普宁市叔颖文化研究会 โผวเล้ง · สมาคมที่จดทะเบียนกับทางการจีน普宁市池尾街道华市村广达北路九天玄女旁东起1至3间 ค้นหาใน Google Maps ทะเบียนสมาคม
  • สมาคมวิจัยวัฒนธรรมไล่ฉาง เมืองโผวเล้ง普宁市赖长文化研究会 โผวเล้ง · สมาคมที่จดทะเบียนกับทางการจีน广东省普宁市麒麟镇奇美村赖氏家庙 ค้นหาใน Google Maps ทะเบียนสมาคม

กวางตุ้ง

  • ศาลบรรพชนและห้องหนังสือตระกูลไล่ หนิวตู้วาน เมืองหยุนฝู牛肚湾赖氏宗祠与书房 เมืองอวิ๋นฝู กวางตุ้ง · โบราณสถานระดับมณฑล ปี 2019云浮市云安区白石镇东圳村 ค้นหาใน Google Maps ประกาศโบราณสถาน 第九批广东省文物保护单位
  • ศาลบรรพชนตระกูลไล่ เซี่ยสิงเหวย อำเภอเหอผิง เมืองเหอหยวน蟹型围赖氏宗祠 เมืองเหอหยวน กวางตุ้ง · โบราณสถานระดับเมือง ปี 2011和平县青州镇星和村 ค้นหาใน Google Maps ประกาศโบราณสถาน 河源市第三批文物保护单位
  • สมาคมส่งเสริมสาธารณประโยชน์ซูอิ่ง อำเภอต้าปู้大埔县叔颖公益促进会 กวางตุ้ง · สมาคมที่จดทะเบียนกับทางการจีน大埔县湖寮镇财政路鑫馨小区D幢205房 ค้นหาใน Google Maps ทะเบียนสมาคม

ฮกเกี้ยน

  • ศาลบรรพชนตระกูลไล่ หมู่บ้านไล่ฟาง อำเภอซั่งหาง赖坊赖氏宗祠 เมืองหลงเหยียน ฮกเกี้ยน · โบราณสถานระดับมณฑล ปี 2013สร้างปี 1761 สมัยเฉียนหลง หน้าศาลมีสระครึ่งวงกลม ตัวศาลมีประตูใหญ่ โถงล่าง ลานกลาง โถงบน และเรือนขนาบสองข้าง上杭县古田镇赖坊村 ค้นหาใน Google Maps ประกาศโบราณสถาน 第八批福建省文物保护单位
  • ศาลตระกูลไล่ ตัวเมืองหย่งติ้ง红四军前委旧址赖家祠 เมืองหลงเหยียน ฮกเกี้ยน · โบราณสถานระดับมณฑล ปี 2018สร้างปี 1834 สมัยเต้ากวง ปลายเดือนพฤษภาคม 1929 กองทัพแดงที่ 4 ตั้งกองบัญชาการที่ศาลนี้ และเหมาเจ๋อตงพักอยู่ที่นี่龙岩市永定区凤城街道九一中路110号 ค้นหาใน Google Maps ประกาศโบราณสถาน 第九批福建省文物保护单位

ส่วนที่ไหหลำ ตรวจแล้วยังไม่พบศาลบรรพชนแซ่หลายที่ขึ้นทะเบียนโบราณสถาน หรือสมาคมที่จดทะเบียน

รวมประวัติแซ่และตระกูลจีน 168 แซ่

แซ่อันดับประมาณ ~102 ของจีน

บทความชุดนี้เล่าประวัติ 168 แซ่ของจีนทีละแซ่ (100 อันดับทางการและอันดับประมาณ 101–168) เพื่อเป็นประโยชน์ต่อลูกหลานคนไทยเชื้อสายจีนที่อยากรู้รากเหง้าของตระกูลตัวเอง ดูอันดับและจำนวนคนของทั้ง 168 แซ่ได้ที่บทความแม่ของชุด ทั้งชุดค้นคว้าและเขียนโดย MingPaPa ธนินพงษ์ ศุภพิทักษ์พงษ์ (หวงปิ่งหมิง - 黄柄明) ลูกหลานคนแต้จิ๋วแซ่อึ้งจากเท่งไฮ้ หากข้อมูลตระกูลใดคลาดเคลื่อน แจ้งครอบครัวเราได้ แซ่ที่ไม่อยู่ใน 168 อันดับ อ่านต่อได้ที่แซ่จีนหายาก

ดูตาราง 168 แซ่จีน →
ดูรายชื่อแซ่ทั้งชุด

เกี่ยวกับผู้เขียน

ธนินพงษ์ ศุภพิทักษ์พงษ์ (MingPaPa)
黄柄明 - MingPaPa

เขียนโดย

ชื่อจีน หวงปิ่งหมิง - 黄柄明

นักธุรกิจโรงพิมพ์ ครูศิลปะการต่อสู้ และผู้ถ่ายทอดวัฒนธรรมจีน ศาสนา และความเชื่อ

ประสบการณ์ที่เกี่ยวข้องกับบทความนี้: MingPaPa ธนินพงษ์ ศุภพิทักษ์พงษ์ (หวงปิ่งหมิง - 黄柄明) เป็นผู้เลือกหัวข้อและเรียบเรียงบทความนี้ โดยใช้ผู้ช่วย AI ช่วยค้นแหล่งข้อมูลและร่างข้อความตามวิธีที่ระบุในนโยบายบรรณาธิการ เป็นส่วนหนึ่งของชุดประวัติแซ่จีนที่เขาวางไว้ทุกแซ่ เขาเป็นคนแต้จิ๋วแซ่อึ้ง บรรพบุรุษมาจากเท่งไฮ้ เคยเขียนเรื่องแซ่อึ้งของตระกูลตัวเองและตาราง 168 แซ่จีนจากรายงานทะเบียนราษฎร์ของทางการจีน บทความแซ่หลายนี้ค้นคว้าจากรายงานของทางการจีน หนังสือและเว็บไซต์ของตระกูล งานวิชาการ และข่าวที่ระบุไว้ท้ายบทความ เพื่อให้ลูกหลานแซ่หลายใช้ค้นรากเหง้าต่อได้

ประวัติการแก้ไข

  • — เพิ่มศาลบรรพชนแซ่หลายที่ฉีเหม่ย โผวเล้ง และในกวางตุ้งกับฝูเจี้ยนที่ทางการจีนขึ้นทะเบียนเป็นโบราณสถาน พร้อมแหล่งอ้างอิง และเพิ่มส่วนบ้านเดิมในจีนในกล่องท้ายบทความ เรื่องไล่ฉางกับหลุมศพที่ขึ้นทะเบียนระดับมณฑล และระบุสมาคมวัฒนธรรมของคนแซ่หลายที่จดทะเบียนในโผวเล้ง
  • — เผยแพร่ครั้งแรก

พบข้อมูลคลาดเคลื่อน แจ้งได้ที่หน้าติดต่อ และอ่านวิธีตรวจสอบกับแก้ไขข้อผิดพลาดได้ที่นโยบายบรรณาธิการ

บทความที่เกี่ยวข้อง

ดูบทความทั้งหมดในหมวดรวมประวัติแซ่และตระกูลจีน