แซ่ฮักของคนแต้จิ๋ว คือแซ่ 郝 ที่จีนกลางอ่านว่า "ห่าว" (Hǎo) เป็นแซ่อันดับ 87 ของจีน มีคนราว 2.84 ล้านคนตามประมาณการปี 2026 ชื่อ "ฮัก" ผมถอดเสียงมาจากพจนานุกรมแต้จิ๋ว ยังไม่พบว่ามีใครเขียนเป็นชื่อแซ่ในเอกสารไทย
แซ่นี้เป็นแซ่ภาคเหนือ ถิ่นเดิมอยู่ที่ไท่หยวน มณฑลซานซี และลงใต้ช้ามาก ชุมชนทางใต้ที่มีชื่อไม่ใช่ชุมชนแต้จิ๋ว แต่เป็นชาวกวางตุ้งที่เชอเปย เมืองกว่างโจว ซึ่งยังพายเรือมังกรในนามสมาคม "ห่าวไท่หยวน" (郝太原) มาจนทุกวันนี้
แซ่ห่าว (郝) หรือแซ่ฮักตามเสียงแต้จิ๋ว เป็นแซ่อันดับ 87 ของจีน มีคนราว 2.84 ล้านคนตามประมาณการปี 2026 ตำราสายหลักเล่าว่ามาจากเมืองห่าวเซียงที่กษัตริย์ราชวงศ์ซางพระราชทานแก่โอรส ถิ่นเดิมอยู่ที่ไท่หยวน คนแซ่นี้อยู่ภาคเหนือของจีนเป็นหลัก ส่วนสายแต้จิ๋วและสายในเมืองไทยผมยังไม่พบหลักฐาน
ประเด็นสำคัญ
- ตามตำราสายหลัก แซ่นี้ตั้งตามชื่อเมืองห่าวเซียง ที่พระเจ้าตี้อี่แห่งราชวงศ์ซางพระราชทานแก่โอรสชื่อจื่อฉี
- ชื่อหอที่เล่าสืบกันคือ 晒书堂 "หอตากหนังสือ" มาจากนักปราชญ์ห่าวหลงที่นอนผึ่งพุงแล้วบอกว่า "ข้ากำลังตากหนังสือในท้อง"
- ผมยังไม่พบหมู่บ้านแซ่ห่าวในแต้จิ๋ว และไม่พบสมาคมแซ่นี้ในเมืองไทย
ก่อนอ่าน: ทำไมผมเขียนเรื่องแซ่ของตระกูลต่าง ๆ
ผม ธนินพงษ์ ศุภพิทักษ์พงษ์ (MingPaPa) เป็นคนแต้จิ๋ว แซ่ 黃 (แต้จิ๋ว อึ้ง / จีนกลาง หวง) บรรพบุรุษมาจากเท่งไฮ้ (澄海 — จีนกลาง เฉิงไห่) ผมรักและภูมิใจในรากเหง้าวัฒนธรรมจีนที่อากงอาม่าส่งต่อมาให้ หลังจากเขียนเรื่องแซ่อึ้งของบ้านผมเองและตาราง 100 แซ่จีนอันดับแรกแล้ว ผมอยากให้ลูกหลานตระกูลอื่นได้มีเรื่องราวของแซ่ตัวเองเก็บไว้บ้าง จึงขออนุญาตรวบรวมข้อมูลเท่าที่พอจะหาได้ มาเขียนเป็นบทความของแซ่ตระกูลที่มีอยู่ในเมืองไทยทีละแซ่
ตั้งใจให้เป็นประโยชน์ต่อลูกหลานแต่ละตระกูล และเป็นอีกแรงหนึ่งในการช่วยคนไทยเชื้อสายจีนค้นหารากเหง้าของตัวเอง ข้อมูลส่วนใหญ่มาจากรายงานทะเบียนราษฎร์ของทางการจีน หนังสือและเว็บไซต์ของตระกูล งานวิชาการ และข่าวจากจีน ผมพยายามบอกไว้ทุกครั้งว่าเรื่องไหนเป็นตำนานหรือบันทึกของตระกูล และเรื่องไหนมีหลักฐานทางประวัติศาสตร์
ผมไม่ใช่นักประวัติศาสตร์ เป็นเพียงลูกหลานคนจีนคนหนึ่งที่อยากเห็นเรื่องเหล่านี้ถูกเก็บไว้ หากข้อมูลตระกูลใดผิดพลาด หรือพี่น้องบ้านไหนมีเรื่องราวที่อยากเพิ่มเติม แจ้งครอบครัวเราได้เลยครับ ผมจะแก้ไขและบันทึกไว้ในประวัติการแก้ไขท้ายบทความ เพื่อให้ข้อมูลสมบูรณ์ที่สุด และช่วยให้การศึกษารากเหง้าและวัฒนธรรมของแต่ละแซ่ง่ายขึ้นสำหรับทุกคน
ข้อมูลด่วนแซ่ห่าว (แซ่ฮัก)
| หัวข้อ | ข้อมูล |
|---|---|
| อักษรจีน | 郝 (ตัวเต็มและตัวย่อเหมือนกัน) |
| จีนกลาง | Hǎo · ห่าว (เสียงที่ 3) สื่อไทยบางแห่งเขียนว่า "เฮ่า" |
| แต้จิ๋ว | hag4 · ฮัก (ถอดเสียงตามหลักการอ่านแต้จิ๋ว ยังไม่พบการใช้เป็นชื่อแซ่ในเอกสารไทย) |
| กวางตุ้ง / ฮกเกี้ยน | ก๊อก (kok3) / ฮก (hok) |
| ภาษาอังกฤษ | Hao, Hau, Kok, Hok |
| อันดับในจีน | 87 (อันดับทางการปี 2020) |
| จำนวนคน | ประมาณ 2.84 ล้านคน (ประมาณการปี 2026 คลาดเคลื่อนราว ±10%) |
| มณฑลที่มีมากที่สุด | เหอเป่ย (河北) |
| ถิ่นเดิมของตระกูล | ไท่หยวน (太原) และจิงจ้าว (京兆 คือแถบซีอาน) |
| ชื่อหอ | 太原堂 · 晒书堂 |
ตัวเลข 2.84 ล้านเป็นค่าประมาณ ไม่ใช่ตัวเลขที่นับจริง ดูตารางเต็มในแซ่จีน 100 อันดับแรกปี 2026
แซ่ห่าวเขียนและอ่านอย่างไร
郝 ประกอบด้วย 赤 กับรากเมือง 阝 ซึ่งบอกใบ้ว่าเป็นชื่อเมือง ตรงกับที่มาของแซ่ที่ตั้งตามเมืองศักดินา จีนกลางอ่านว่า "ห่าว"
ส่วนแต้จิ๋ว พจนานุกรมแต้จิ๋ว 潮州母语 บันทึกเสียง hag4 ไว้เป็นเสียงของ "แซ่" ผมจึงถอดเป็น "ฮัก" เสียงจริงเป็นเสียงต่ำ อาจสะกดว่า "หัก" ได้ แต่ผมเลี่ยงเพราะเป็นคำไทยอีกความหมายหนึ่ง
ภาษาอังกฤษจีนแผ่นดินใหญ่ ไต้หวัน และสิงคโปร์ใช้ Hao ฮ่องกงใช้ Kok ตามเสียงกวางตุ้ง ดูวิกิพีเดียเรื่องแซ่ Hao
แซ่ห่าวมาจากไหน
ตามตำราสายหลักคือ《新唐书》(ซินถังซู — หนังสือประวัติราชวงศ์ถังฉบับใหม่) ในรัชกาลพระเจ้าตี้อี่ (帝乙 — จีนกลาง ตี้อี่) กษัตริย์ราชวงศ์ซางผู้เป็นพระบิดาของพระเจ้าโจ้ว ได้พระราชทานเมืองห่าวเซียง (郝乡 — จีนกลาง ห่าวเซียง) แก่โอรสชื่อจื่อฉี (子期 — จีนกลาง จื่อฉี) ลูกหลานจึงใช้ชื่อเมืองเป็นแซ่ ถ้านับตามนี้ แซ่ห่าวมีอายุอย่างน้อยราว 3,100 ปี แต่เป็นเรื่องที่บันทึกในตำราสมัยถัง ไม่ใช่หลักฐานจากสมัยซางเอง
ที่ตั้งเมืองห่าวเซียงยังเถียงกันอยู่ ความเห็นหลักว่าอยู่ที่ไท่หยวน มณฑลซานซี อีกความเห็นว่าอยู่แถวโจวจื้อหรือฮู่เซี่ยน มณฑลส่านซี ดูวิกิพีเดียภาษาจีนเรื่องแซ่ห่าว
แหล่งรองยังเล่าว่าซยงหนู อูหวน และชนเผ่าทางตะวันตกเฉียงใต้เคยมีแซ่ห่าวด้วย ผมยังไม่ได้ตรวจกับต้นฉบับ
ถิ่นเดิมและชื่อหอ "ตากหนังสือในท้อง"
ชื่อหอที่โดดเด่นของแซ่นี้คือ 晒书堂 (จีนกลาง ซ่ายซูถัง — หอตากหนังสือ) มาจากห่าวหลง (郝隆 — แต้จิ๋ว ฮัก ล้ง / จีนกลาง ห่าวหลง) นักปราชญ์สมัยจิ้นตะวันออก
เรื่องเล่าว่าวัน 7 ค่ำเดือน 7 ชาวบ้านนำเสื้อผ้าและหนังสือออกตากแดด ห่าวหลงที่ไม่มีอะไรจะตาก จึงนอนหงายผึ่งพุงกลางแดด เมื่อมีคนถามก็ตอบว่า "我晒腹中书" แปลว่า "ข้ากำลังตากหนังสือที่อยู่ในท้อง" ที่หมู่บ้านซ่างเซ่อ เมืองหยวนผิง ซานซี มีศิลาจารึกสมัยถงจื้อบันทึกเรื่องนี้ ดูบทความของ 族谱网
ลูกหลานตั้งชื่อหอจากเรื่องเดียวกันหลายแบบ เช่น 晒腹堂 (หอผึ่งพุง) และ 曝书堂 (จีนกลาง พู่ซูถัง — หอตากหนังสือเช่นกัน) ส่วนชื่อหอตามถิ่นเดิมคือ 太原堂 (หอไท่หยวน)
เส้นทางลงใต้ และแซ่ฮักในแต้จิ๋ว
แหล่งข้อมูลย้ำว่าแซ่ห่าวลงใต้ช้ามาก จนสมัยซ่งจึงเริ่มมีครอบครัวแซ่นี้ในภาคใต้ ต้นราชวงศ์หมิง ราชสำนักย้ายแซ่นี้จาก "ต้นไหวใหญ่ที่หงถง" (洪洞大槐树 — จีนกลาง หงถงต้าหวยซู่) ในซานซี ไปเติมประชากรในเหอเป่ย ปักกิ่ง ซานตง และเทียนจินหลังสงคราม จึงอธิบายได้ว่าทำไมเหอเป่ยมีคนแซ่ห่าวมากที่สุด ดูอำเภอหงถงในวิกิพีเดีย
สำหรับสายแต้จิ๋ว ผมยังไม่พบบรรพชนผู้เข้ามาในแต้จิ๋ว หมู่บ้านแซ่ห่าว หรือชื่อบรรพชนคนใดเลย พจนานุกรมแต้จิ๋วมีเสียงอ่านของอักษรนี้ แต่แค่นั้นไม่พิสูจน์ว่ามีชุมชน ผมจึงสรุปได้เพียงว่าไม่พบแซ่ห่าวในแต้จิ๋วจากแหล่งที่ตรวจ
สายกวางตุ้งที่เชอเปย กว่างโจว
ชุมชนแซ่ห่าวทางใต้ที่มีชื่อที่สุดคือหมู่บ้านเชอเปย (车陂 — จีนกลาง เชอเปย) เขตเทียนเหอ เมืองกว่างโจว ศาลบรรพชนสร้างสมัยหมิง รัชศกหงจื้อ (ค.ศ. 1488–1505) แหล่งของตระกูลเองระบุว่าใหญ่ที่สุดในกวางตุ้ง ห้องโถงกลางชื่อ 曝书堂 และบทความของเว็บ 族谱网 เกี่ยวกับศาลนี้ เล่าว่ามีการตั้งหัวและหางเรือมังกรไว้ข้างรูปเทพ "โหวหวัง" (侯王 — จีนกลาง โหวหวัง) โดยมีผู้ดูแลจุดธูปเช้าเย็น แหล่งที่พบไม่ได้บอกว่าบรรพชนสายนี้ย้ายมาจากที่ใด
แซ่ห่าวในเมืองไทย
ผมยังไม่พบสมาคมแซ่ห่าวในรายชื่อสมาชิกของสหพันธ์สมาคมแซ่ต่าง ๆ แห่งประเทศไทย (泰华各姓宗亲总会联合会) แต่ข้อมูลหน้านี้เป็นของราวปี 2009–2011 อาจไม่เป็นปัจจุบัน
ผมจึงไม่มีรายชื่อตระกูลไทยหรือบุคคลไทยแซ่นี้ที่มีเอกสารยืนยัน และจะไม่เดาให้
ทุกวันนี้คนแซ่ห่าวอยู่ที่ไหน
รายงานทางการของกระทรวงความมั่นคงสาธารณะจีนปี 2021 ระบุว่าเหอเป่ยมีคนแซ่ห่าวมากที่สุด และตามวิกิพีเดียภาษาจีน เหอหนาน ซานซี และเหอเป่ย รวมกันมีคนแซ่ห่าวเชื้อสายฮั่นราว 59% ศาลบรรพชนอีกแห่งที่มีเรื่องเล่าคือที่หมู่บ้านซ่งเฉียว เมืองเกาโหยว มณฑลเจียงซู ซึ่งมีคู่ป้ายเรื่องผึ่งพุงตากหนังสือ ดูเรื่องราวศาลบรรพชนซ่งเฉียว
บุคคลสำคัญแซ่ห่าว
| ชื่อ | ยุค | เรื่องที่รู้กัน |
|---|---|---|
| ห่าวเจา (郝昭 — จีนกลาง ห่าวเจา; สามก๊กฉบับไทยเรียก เฮ็กเจียว) | ปลายฮั่นถึงวุยก๊ก | แม่ทัพชาวไท่หยวน รักษาเมืองตันฉอง (陈仓 — จีนกลาง เฉินชาง) ด้วยทหารราว 3,000 คน ต้านทัพขงเบ้งอยู่กว่า 20 วันจนอีกฝ่ายต้องถอย |
| ห่าวหลง (郝隆) | จิ้นตะวันออก | นักปราชญ์เจ้าของเรื่องตากหนังสือในท้อง |
| ห่าวฉู่จวิ้น (郝处俊 — จีนกลาง ห่าวฉู่จวิ้น) | ค.ศ. 607–681 | ชาวอานลู่ หูเป่ย อัครมหาเสนาบดีสมัยถังเกาจง ขึ้นชื่อเรื่องความซื่อตรง |
| ห่าวเหวยเจิน (郝为真 — จีนกลาง ห่าวเหวยเจิน) | ค.ศ. 1842–1920 | ปรมาจารย์ไท่เก๊ก |
| ห่าว ป๋อชุน (郝柏村 — จีนกลาง ห่าวป๋อชุน) | ค.ศ. 1919–2020 | อดีตเสนาธิการใหญ่ (1981–1989) และนายกรัฐมนตรีไต้หวัน (1990–1993) บรรพชนมาจากเหยียนเฉิง เจียงซู |
คนไทยที่อ่านสามก๊กรู้จักห่าวเจาในชื่อเฮ็กเจียว ผู้รักษาเมืองตันฉอง ดูHao Zhao ส่วนห่าวฉู่จวิ้นและHau Pei-tsun มีประวัติในวิกิพีเดีย
ธรรมเนียมและเรื่องกิน
ผมยังไม่พบคำสอนประจำตระกูลของแซ่ห่าวที่เผยแพร่เป็นตัวบท และไม่พบอาหารที่ผูกกับแซ่นี้โดยตรง สิ่งที่ใกล้เคียงที่สุดคือข้าวเรือมังกรของหมู่บ้านเชอเปย ซึ่งเป็นงานเลี้ยงของหลายตระกูล ไม่ใช่ของแซ่ห่าวแซ่เดียว
ตระกูลห่าวที่เชอเปยมีสมาคมเรือมังกรชื่อ "郝太原" เป็นหนึ่งในสิบสองสมาคมของหมู่บ้านที่ตั้งชื่อตามแซ่ ซึ่งมีทั้งแซ่อึ้ง (黄) แซ่เบ๊ (马) และแซ่โล้ย (黎) ไม้พายพิมพ์คำว่า "太原郝" ประเพณีนี้ขึ้นทะเบียนเป็นมรดกวัฒนธรรมของนครกว่างโจวเมื่อปี 2017
คำถามที่พบบ่อย
แซ่ห่าวภาษาจีนเขียนอย่างไร?
เขียนว่า 郝 ตัวเต็มและตัวย่อเหมือนกัน มีรากเมือง 阝 เพราะแซ่นี้มาจากชื่อเมืองห่าวเซียง
แซ่ห่าวแต้จิ๋วอ่านว่าอะไร?
พจนานุกรมแต้จิ๋วบันทึกเสียง hag4 ซึ่งถอดเป็น "ฮัก" ตามหลักการอ่านแต้จิ๋ว แต่ผมยังไม่พบการใช้เป็นชื่อแซ่ในเอกสารไทย
แซ่ห่าวจีนกลางอ่านว่าอะไร?
อ่านว่า "ห่าว" (Hǎo) เสียงที่ 3 สื่อไทยบางแห่งเขียนว่า "เฮ่า"
แซ่ห่าวภาษาอังกฤษสะกดอย่างไร?
Hao พบมากที่สุด บางคนใช้ Hau ฮ่องกงใช้ Kok และฮกเกี้ยนเป็น Hok
แซ่ห่าวมาจากไหน?
ตำราสมัยถังเล่าว่ามาจากเมืองห่าวเซียงที่กษัตริย์ราชวงศ์ซางพระราชทานแก่โอรส เชื่อกันว่าอยู่ที่ไท่หยวน ซานซี
บทสรุป
แซ่ห่าวเป็นแซ่ภาคเหนือที่มีชื่อหอเล่าเรื่อง "ตากหนังสือในท้อง" ส่วนข้อมูลทางแต้จิ๋วและเมืองไทยแทบไม่มี บทความนี้จึงเล่าสายเหนือกับสายกวางตุ้งเป็นหลัก
ถ้าบ้านคุณแซ่ 郝 จะเรียกว่าฮัก ก๊อก หรือห่าวก็ตาม มีป้าย 太原堂 หรือ 晒书堂 ที่บ้าน หรือรู้ชื่อหมู่บ้านเดิมของบรรพบุรุษ แจ้งครอบครัวเรา ได้ครับ
แหล่งข้อมูลและอ่านเพิ่มเติม
- วิกิพีเดียภาษาจีน เรื่องแซ่ 郝 (วิกิพีเดีย)
- Hao (surname) (วิกิพีเดียภาษาอังกฤษ)
- พจนานุกรมแต้จิ๋ว 潮州母语 ตัวอักษร 郝 (Mogher)
- ศาลบรรพชนตระกูลห่าวที่เชอเปย กว่างโจว (族谱网 แหล่งของตระกูล)
- ชื่อเสียงโบราณของแซ่ห่าว เรื่องห่าวหลงตากหนังสือ (族谱网)
- ศาลบรรพชนซ่งเฉียว เกาโหยว (族谱网 แหล่งของตระกูล)
- Hao Zhao (วิกิพีเดียภาษาอังกฤษ)
- รายชื่อสมาคมสมาชิกสหพันธ์สมาคมแซ่ต่าง ๆ แห่งประเทศไทย (ข้อมูลราว 2009–2011)
